Ἁγίου Τρύφωνος τοῦ Μάρτυρος ὁ Βίος
Τῇ 1η ἡμέρα τοῦ μηνὸς Φεβρουαρίου
μνήμη τοῦ Ἁγίου Μάρτυρος Τρύφωνος.
Τρύφων
ὁ ἐνδοξότατος Μάρτυς τοῦ Χριστοῦ
καὶ τῆς οὐρανίου καὶ θείας τρυφῆς ἐπώνυμος,
ἐγεννήθη εἰς τὴν πόλιν τῆς Φρυγίας Λάμψακον.
Οἱ γονεῖς αὐτοῦ ἦσαν εὐσεβεῖς,
πιστεύοντες εἰς τὸν ἀληθινὸν Θεόν,
ἀξιωθέντες οὕτω
νὰ γεννήσουν τέκνον εὐσεβέστερον·
μάλιστα δὲ
ἐκ πρώτης ἡλικίας
ἦτο ἄξιον τέκνον Θεοῦ,
καθότι κατῴκει εἰς τὴν ψυχὴν αὐτοῦ
ἡ Χάρις τοῦ Παναγίου Πνεύματος
καὶ ἰάτρευε πᾶσαν ἀσθένειαν,
ἐξόχως δὲ
εἶχε πολλὴν ἐξουσίαν
κατὰ τῶν δαιμόνων, οἵτινες,
μόνον τὸ ὄνομά του ἐὰν ἤκουον,
ἔφευγον.
Εἰς πίστωσιν δὲ τῶν πολλῶν θαυμάτων,
τὰ ὁποῖα ἐτέλεσε,
νὰ γράψωμεν ἕνα
διὰ νὰ ἐννοήσητε,
ἀπὸ τὸ ἄκρον τοῦ κρασπέδου, τὸ ἱμάτιον.
Μετὰ τὸν θάνατον
τοῦ Αὐγούστου Καίσαρος
χρόνους 224 μ.Χ.
ἐβασίλευσεν εἰς τὴν Ρώμην ὁ Γορδιανός,
ὅστις ἦτο Ἕλλην,
δὲν ἦτο ὅμως τόσον σκληρὸς
ὡς οἱ πρότερον βασιλεύσαντες,
οὔτε τοὺς πιστοὺς ἐδίωκεν.
Οὗτος εἶχε θυγατέρα μονογενῆ ὡραίαν καὶ πάγκαλον,
γραμματισμένην καὶ φρόνιμον
καὶ ἐκ τούτου πολλοὶ τῆς πόλεως ἄρχοντες
ἐποθοῦσαν νὰ λάβουν αὐτὴν σύζυγον·
δι’ αὐτὸ τὴν ἔκλεισεν ὁ πατήρ της εἰς τὰ ἀνάκτορα,
νὰ μὴ τὴν βλέπουν οἱ ἄνθρωποι.
Ἀλλὰ διὰ νὰ γνωρίσουν καὶ ἐκεῖ
εἰς τὴν Ρώμην
τὸν θαυμάσιον Τρύφωνα,
τὸ θεῖον φυτὸν τῆς τοῦ Χριστοῦ Ἐκκλησίας,
ἢ μᾶλλον διὰ νὰ δοξασθῇ καὶ ἐκεῖ
ὁ Δεσπότης Χριστὸς
καὶ νὰ γνωρισθῇ τοῦ Σταυροῦ ἡ ἐνέργεια,
παρεχώρησεν ὁ Θεὸς
νὰ δαιμονισθῇ τὸ κοράσιον
καὶ εἰσελθὼν ὁ μισάνθρωπος εἰς αὐτὴν
τὴν ἐβασάνιζε πολλὰ
καὶ προσεπάθει νὰ τὴν θανατώσῃ
εἰς τὸ πῦρ καὶ εἰς τὰ ὕδατα,
κάμνων εἰς αὐτὴν μεγάλην ἀτιμίαν
καὶ καταφρόνησιν.
Ὅθεν οἱ γονεῖς της
εἶχον λύπην ὑπερβολικήν,
μὴ δυνάμενοι δὲ νὰ τὴν θεραπεύσουν
μὲ βότανα καὶ ἰατρούς,
οὔτε μὲ ἄλλην τινὰ μηχανουργίαν,
εἶχον τόσον πόνον καὶ λύπην εἰς τὴν καρδίαν,
ὥστε ἐπεθύμουν δι’ αὐτὴν τὸν θάνατον,
τὸν ὁποῖον ἐνόμιζον μικροτέραν ζημίαν,
ἀπὸ τὴν δεινὴν ἐκείνην ἀσθένειαν·
ἐφώναζε δὲ καὶ ὁ δαίμων ἔσωθεν
ὁμολογῶν τὸν διώκτην αὐτοῦ
καὶ ἔλεγεν·
«Ἐὰν δὲν ἔλθῃ ὁ Τρύφων
δὲν ἐξέρχομαι,
διότι μόνον αὐτὸς ἔχει δύναμιν
νὰ μὲ διώξῃ
ἀπὸ τὸ οἰκητήριον μου τοῦτο».
Παρ’ εὐθὺς τότε
ὁ βασιλεὺς ἔστειλεν ἀνθρώπους
νὰ ἐρευνήσουν ἐπιμελέστατα
εἰς πᾶσαν πόλιν καὶ χώραν,
ἵνα εὕρωσι τὸν ποθούμενον,
ὑποσχόμενος χρυσίον ἀναρίθμητον
καὶ ἄλλα βασιλικὰ χαρίσματα εἰς ἐκεῖνον,
ὅστις ἤθελεν εὕρει καὶ φέρει αὐτόν.
Ἀπὸ τοὺς πολλοὺς δὲ
ἀπεσταλμένους στρατιώτας καὶ ἄρχοντας
ἀπῆλθον τινὲς ἀναζητοῦντες αὐτὸν
εἰς τὴν πόλιν Λάμψακον,
εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκετο τότε,
βόσκων χήνας,
ὁ τοσοῦτον εἰς τὴν ἀρετὴν περιβόητος Ἅγιος,
ὅστις, βλέπων τοὺς βασιλικοὺς ἀνθρώπους,
ἐγνώρισεν ἀπὸ Πνεῦμα Ἅγιον τὴν ὑπόθεσιν
καὶ πλησιάσας εἶπε πρὸς αὐτοὺς
χωρὶς ἐκεῖνοι νὰ τὸν ἐρωτήσωσιν·
«Ἐγὼ εἶμαι ὁ Τρύφων,
τὸν ὁποῖον ζητεῖτε».
Ὅθεν λαβόντες αὐτὸν ἀγαλλόμενοι
τὸν ἐπῆγαν εἰς τὸν ἔπαρχον Πομπηιανόν,
ἀναβιβάσαντες δὲ αὐτὸν εἰς ἵππον βασιλικὸν
τὸν ἐπῆραν ἐντίμως τρέχοντες
πρὸς τὴν Ρώμην·
ἦτο δὲ τότε ὁ Ἅγιος ἐτῶν δεκαεπτά.
Ὅταν ἐπλησίαζαν
εἰς τὰ ὅρια τῆς περιφήμου Ρώμης,
τρεῖς ἡμέρας πρὶν νὰ φθάσωσιν εἰς τὴν πόλιν,
ἐγνώρισεν ὁ μυσαρὸς δαίμων
τὸν ἐρχομὸν τοῦ Τρύφωνος
καὶ ἐβασάνισε τὴν κόρην περισσότερον·
ἔπειτα ἔδειχνεν ὅτι ὠδύρετο,
λέγων·
«Οὐαί μοι,
δὲν μὲ ἀφήνει πλέον ὁ Τρύφων
νὰ κατοικῶ ἐδῶ
εἰς τὸ οἰκητήριον τοῦτο,
ἀλλὰ μὲ ἐκδιώκει ἀπ’ αὐτοῦ·
ἄλλαι τρεῖς ἡμέραι μόνον ὑπολείπονται
καὶ ἔρχεται ὁ Τρύφων,
ὅστις ἔχει ἐξουσίαν κατεπάνω μας».
Ταῦτα λέγων
κατεσπάραξε τὴν κόρην
καὶ ἔπειτα ἔφυγε,
διότι δὲν ἠδύνατο
νὰ ἀντικρύσῃ κἄν
κατὰ πρόσωπον
τὸν Ἅγιον Τρύφωνα.
Τὴν τρίτην ἡμέραν ἔφθασεν ὁ Ἅγιος,
ὁ δὲ βασιλεὺς τὸν ὑπεδέχθη ἀσμένως
καὶ πολλὰ τὸν ἐτίμησεν
ὡς θεραπευτὴν τῆς θυγατρός του.
Διὰ νὰ βεβαιωθῇ ὅμως καλλίτερον τὴν ἀλήθειαν,
παρεκάλεσε τὸν Ἅγιον
νὰ τοῦ δείξῃ ὀφθαλμοφανῶς τὸν δαίμονα
διὰ νὰ τὸν ἐρωτήσῃ,
διατὶ εἰσῆλθεν εἰς τὴν κόρην
καὶ δι’ ἄλλα τινὰ ζητήματα.
Τότε ὁ Ἅγιος ἐνήστευσεν ἕξ ἡμέρας
καὶ προσηύχετο εἰς τὸν Θεὸν
νὰ τοῦ δώσῃ εἰς τοῦτο βοήθειαν·
κατὰ δὲ τὴν ἑβδόμην ἡμέραν
εἶδεν ὀπτασίαν θαυμασίαν τὸ μεσονύκτιον,
τοῦ ἔδωκε δὲ ὁ Θεὸς
καὶ ἐξουσίαν πλουσίαν κατὰ δαιμόνων,
ὑπὲρ τὴν προτέραν.
Τὸ πρωΐ, ὅταν ἐξημέρωσε,
συνήχθησαν ὅλοι οἱ κάτοικοι τῆς πόλεως
εἰς τὸ θέατρον
καθὼς καὶ ὁ βασιλεὺς
μὲ τοὺς δορυφόρους
καὶ πάντας τοὺς μεγιστᾶνας καὶ ἄρχοντας,
ἐπιθυμοῦντες νὰ ἴδωσι
τοιοῦτον ἐξαίσιον θαυματούργημα·
ὁ δὲ θεῖος Τρύφων,
ἔμπλεως ἀπὸ Πνεῦμα Ἅγιον,
ἔχων πίστιν εἰς τὸν Θεόν,
ἐκάλεσε τὸν δαίμονα,
ὡσὰν νὰ τὸν ἔβλεπε
μὲ τοὺς ὀφθαλμοὺς τῆς ψυχῆς
παριστάμενον
καὶ τοῦ λέγει·
«Εἰς τὸ ὄνομα τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ
σὲ προστάσσω
νὰ φανῇς ἐδῶ ἔμπροσθέν μας,
νὰ ἴδωμεν ὅλοι
τὴν ἀσχημοσύνην
καὶ ἀσθένειάν σου».
Τότε παρευθὺς
ἐφάνη κύων μαῦρος καὶ ἄσχημος,
τοῦ ὁποίου οἱ ὀφθαλμοὶ
ἦσαν ὡς πῦρ καὶ φλόγα,
ἔκλινε δὲ τὴν κεφαλὴν
πρὸς τὴν γῆν.
Τότε τοῦ λέγει ὁ Ἅγιος·
«Εἰπέ μας, κατάρατε,
τὶς σὲ προσέταξε
νὰ εἰσέλθῃς εἰς τὴν κόρην ταύτην
καὶ πῶς τολμᾷς καὶ δύνασαι,
ἀδύνατε,
ζοφωδέστατε
καὶ ἄτιμε,
νὰ ἀτιμάζῃς τὸ τίμιον πλάσμα τοῦ Θεοῦ
καὶ νὰ βασανίζῃς τοὺς ἀνθρώπους,
μισάνθρωπε;»
Τότε ὁ δαίμων,
ὡς νὰ τὸν ἐπλήγωσαν ὡς βέλη
οἱ λόγοι τοῦ Τρύφωνος,
ἀπεκρίθη μὲ δυσκολίαν, λέγων·
«Ὁ πατήρ μου,
ὅστις εἶναι πάντων τῶν κακῶν αἴτιος
καὶ λέγεται Σατανᾶς,
μὲ ἔστειλε νὰ τὴν βασανίσω».
Τοῦ λέγει πάλιν ὁ Ἅγιος·
«Καὶ ποίαν ἐξουσίαν ἔχετε σεῖς,
ἀρχηγοὶ καὶ εὑρεταὶ τῆς κακίας,
εἰς τὰ πλάσματα τοῦ Θεοῦ;»
Τότε ὁ εἰς σχῆμα κυνὸς φαινόμενος δαίμων,
ἄν καὶ εἶναι φιλοψευδὴς ἐκ φύσεως
καὶ δὲν θέλει ποτὲ νὰ εἴπῃ τὴν ἀλήθειαν,
ὅμως χωρὶς νὰ θέλῃ
(ὑπὸ τῆς θείας δυνάμεως βιαζόμενος)
ὡμολόγησεν,
ἔμπροσθεν πάντων,
ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἤθελε νὰ κρύπτῃ
καὶ νὰ τὰ φυλάττῃ ἀπόρρητα,
λέγων·
«Ἡμεῖς δὲν ἔχομεν καμμίαν ἐξουσίαν
νὰ τυραννῶμεν τοὺς Χριστιανούς,
οἱ ὁποῖοι πιστεύουσιν
εἰς τὸν Παντοκράτορα Θεὸν
καὶ τὸν Χριστὸν
τὸν Υἱὸν Αὐτοῦ,
τὸν ὁποῖον ὁ Πέτρος καὶ ὁ Παῦλος
ἐδῶ εἰς τὴν πόλιν ταύτην
λαμπρῶς ἐκήρυξαν,
μάλιστα βλέποντες τοὺς πιστοὺς αὐτοὺς
ἀπὸ μακρὰν φεύγομεν·
μόνον δὲ ἐκείνους
τοὺς ὁποίους εὑρίσκομεν
νὰ ἀγαπῶσι τὰ ἔργα μας,
αὐτοὺς ἔχομεν ἐξουσίαν
νὰ βασανίζωμεν,
δηλαδὴ εἰδωλολάτρας,
βλασφήμους,
μοιχούς,
φονεῖς,
φαρμακεῖς
καὶ ὑπερηφάνους
καὶ ἄλλους ὁμοίους τούτων,
οἵτινες χωρίζονται
καὶ ἀλλοτριώνονται
ἀπὸ τὸν Θεὸν
μὲ τοιαῦτα ἀνομήματα,
ἔρχονται δὲ πρὸς ἡμᾶς
μὲ τὴν ἰδικήν των προαίρεσιν.
Ἐκείνους μόνον πειράζομεν,
ἐπειδὴ πράττουσιν
ὅσα μᾶς ἀρέσκουσι,
καταφρονοῦντες τὰ θεῖα προστάγματα».
Ταῦτα οἱ περιεστῶτες ἀκούοντες,
ἐθαύμασαν καὶ συγχρόνως ἐφοβήθησαν,
πολλοὶ δὲ ἀπ’ ἐκείνους
ἐπίστευσαν εἰς τὸν Χριστόν,
οἱ δὲ πιστοὶ
ἐστερεώθησαν εἰς τὴν πίστιν καλλίτερον,
ἀκούοντες τὴν ἀληθῆ μαρτυρίαν τοῦ δαίμονος,
ὁ ὁποῖος ἐπιτιμηθεὶς ἀπὸ τὸν Ἅγιον
ἔγινεν ἄφαντος.
Ταῦτα ἰδὼν καὶ ἀκούσας ὁ βασιλεὺς
ἐθαύμασε τὸν Τρύφωνα,
καὶ τὸν ἐτίμησε περισσῶς ὡς ἔπρεπε
καὶ πολλὰς δωρεὰς τοῦ ἐχάρισεν,
ἔπειτα προσέταξε
τὸν ἔπαρχον Πομπηιανὸν
καὶ ἄλλους ἄρχοντας
νὰ τὸν συνοδεύσουν
ἕως εἰς τὸν τόπον του.
Πορευόμενος δὲ ὁ Ἅγιος,
διεμοίρασε καθ’ ὁδὸν εἰς τοὺς πτωχοὺς
ὅλα τὰ ἀργύρια,
τὰ ὁποῖα τοῦ ἐχάρισεν ὁ βασιλεὺς
καὶ δὲν ἠθέλησε
νὰ κρατήσῃ οὐδόλως δωρεὰν
ἀπὸ ἀσεβῆ.
Φθάσας δὲ εἰς τὴν οἰκίαν του,
ἔκαμνε τὰ πρότερα
θεραπεύων τοὺς ἀσθενεῖς
καὶ ὁδηγῶν τοὺς πεπλανημένους
πρὸς τὴν ἀλήθειαν.
Μετὰ τὸν θάνατον τοῦ Γορδιανοῦ,
ἐβασίλευσεν ὁ εὐσεβὴς Φίλιππος,
ὀλίγον καιρὸν ὅμως ἔζησεν,
διότι πολεμῶν μὲ τοὺς Τρωγλοδύτας
τὸν ἐφόνευσαν.
Τότε ἔλαβε τὴν βασιλείαν
ὁ δυσσεβὴς καὶ ἄδικος Δέκιος,
ἄνθρωπος ὠμὸς καὶ ἄσπλαγχνος,
εἰς φόνους καὶ αἵματα εὐφραινόμενος,
ἔχων πολλὴν ζέσιν εἰς τὰ μιαρὰ εἴδωλα
καὶ μῖσος ἄμετρον κατὰ τῶν Χριστιανῶν
ὁ ἄχρηστος·
ὅθεν δὲν ἐμερίμνα καὶ τόσον
νὰ πολεμῇ τοὺς ἐχθρούς του,
ὅσον ἐφρόντιζε
νὰ διώκῃ τοὺς εὐσεβεῖς,
ὁ ἀσεβέστατος,
εἶχε δὲ τοῦτο
διὰ μεγάλην δόξαν αὐτοῦ καὶ εὔκλειαν·
ὅθεν ἡτοίμαζε τροχούς,
ξίφη,
ὀνύχια σιδηρᾶ
καὶ ἄλλα διάφορα κολαστήρια.
Ἦτο λοιπὸν
εἰς ὅλην τὴν οἰκουμένην
σκότος καὶ πόλεμος
καὶ πολλοὶ
μὴ ὑποφέροντες
τὰ πάνδεινα παιδευτήρια,
προσεκύνουν (φεῦ!)
οἱ λογικοὶ τὰ ἄλογα
καὶ ἀναίσθητα κτίσματα,
οἱ δὲ στερεοὶ καὶ καλόγνωμοι
ἔμενον ἀήττητοι ἕως τέλους,
φυλάττοντες τὴν πίστιν των ἀπαρασάλευτον
καὶ ὑπομένοντες ἀνδρείως
ὅλα τὰ φρικτὰ κολαστήρια
καὶ διὰ τοῦ προσκαίρου θανάτου
ἀπήρχοντο εἰς ζωὴν τὴν αἰώνιον.
Οὕτως ἐχόντων τῶν πραγμάτων,
καὶ τοῦ διωγμοῦ πληθυνομένους,
ἀνήγγειλάν τινες μισόχριστοι
πρὸς τὸν ἔπαρχον τῆς Ἀνατολῆς,
Ἀκυλῖνον ὀνόματι,
ὅτι ἄνθρωπός τις
ἀπὸ τὴν Λάμψακον
γνωστικὸς καὶ λόγιος,
ἰατρὸς τὸ ἐπιτήδευμα,
καταφρονεῖ τοὺς βασιλεῖς
καὶ ἐμπαίζει τοὺς μεγάλους θεοὺς
προσκυνῶν τὸν Χριστόν,
τὸν ὁποῖον ὁμολογεῖ ὡς μόνον Θεὸν
καὶ πολλοὶ ὑπ’ αὐτοῦ ἠπατήθησαν
καὶ ἠσέβησαν.
Εὐθὺς λοιπὸν
ἔστειλεν ὁ Ἀκυλῖνος
γράμματα ἀπειλητικὰ,
νὰ ἐρευνήσουν πανταχοῦ ἐπιμελῶς,
νὰ τὸν εὕρουν
καὶ νὰ τὸν ἀποστείλουν
εἰς αὐτὸν τάχιστα.
Δὲν ἦτο δυνατὸν λοιπὸν νὰ κρυφθῇ
ὁ λαμπρὸς λύχνος τῆς πίστεως
καὶ τὸ πολύτιμον καὶ χρήσιμον μύρον,
τὸ ὁποῖον ἀπὸ τὴν εὐωδίαν αὐτοῦ φανερώνεται·
μάλιστα καὶ μόνος του ὁ Ἅγιος,
ἀκούσας ὅτι τὸν ἐζήτουν
οἱ διῶκται τῆς πίστεώς μας,
δὲν ἔφυγε νὰ κρυφθῇ
εἰς τὰ δάση καὶ σπήλαια,
ἀλλ’ ὡπλίσθη
μὲ προσευχὰς καὶ δεήσεις
καὶ οὕτω φαιδρὸς
παρρησιάζεται πρὸς τοὺς ζητοῦντας,
οἵτινες ἔφερον αὐτὸν χαίροντες
εἰς τὸν ἔπαρχον
εὑρισκόμενον τότε εἰς τὴν Νίκαιαν.
Παραστήσαντες λοιπὸν τὸν Ἅγιον
εἰς τὸ κριτήριον,
τὸν ἠρώτησεν ὁ ἔπαρχος
νὰ εἴπῃ τὸ ὄνομα,
τὴν πίστιν,
τὴν τύχην
(ἤτοι ποίας καταστάσεως ἄνθρωπος ἐτύγχανε)
καὶ τὴν πατρίδα του,
ὁ δὲ Ἅγιος εἶπε πρὸς αὐτόν·
«Τρύφων καλοῦμαι
καὶ εἶμαι ἀπὸ τὴν Λάμψακον·
τύχην ἡμεῖς δὲν ὁμολογοῦμεν,
διότι δὲν ὑπάρχει,
ἀλλὰ πιστεύομεν
ὅτι ὅλα ἔγιναν εὐτάκτως
ἀπὸ τὸν Παντοδύναμον Θεόν,
ὅστις κυβερνᾷ ὅλον τὸν κόσμον
μὲ τὴν σοφίαν του
καὶ ὄχι ἀπὸ τὴν τύχην·
εἶμαι δὲ τὴν κατάστασιν ἐλεύθερος
(καὶ ὄχι δοῦλος),
μόνον εἰς τὸν Δεσπότην μου Χριστὸν ἐδουλώθην,
ὅστις εἶναι ὁ στέφανός μου,
ἡ δόξα μου καὶ τὸ καύχημά μου».
Τοῦ λέγει ὁ ἔπαρχος·
«Ὁ βασιλεὺς ἐπρόσταξεν,
ὅτι ὅστις δὲν σέβεται τοὺς θεούς,
νὰ λαμβάνῃ βίαιον θάνατον·
λοιπὸν ὑπάκουσόν μου·
ἄφες τὴν πλάνην αὐτήν,
νὰ μὴ λάβῃς πῦρ καὶ πληγὰς
καὶ ἄλλα φρικτὰ κολαστήρια».
Λέγει ὁ Ἅγιος·
«Εἴθε νὰ μὲ ἠξίωνεν
ὁ Δεσπότης μου Χριστός,
ὁ ἀληθὴς καὶ μόνος Θεός,
νὰ βασανισθῶ διὰ τὴν ἀγάπην του,
νὰ λάβω ἐπώδυνον θάνατον».
Λέγει πάλιν ὁ ἔπαρχος·
«Παρακαλῶ σε, Τρύφων,
θυσίασον εἰς τοὺς θεούς,
διότι βλέπω πῶς εἶσαι
εἰς τὴν φρόνησιν τέλειος
καὶ δὲν θέλω νὰ ἀποθάνῃς
ἀσκόπως καὶ ματαίως».
Τοῦ λέγει ὁ Ἅγιος·
«Τότε μᾶλλον θὰ εἶμαι τέλειος,
ἐὰν φυλάξω τὴν ὁμολογίαν τελείαν
πρὸς τὸν Δεσπότην μου Χριστόν,
νὰ γίνω πρὸς αὐτὸν θυσία ἄμωμος,
καθὼς ἔπαθε καὶ Αὐτὸς δι’ ἐμέ».
Εἰς τὰς ἀπειλὰς ταύτας τοῦ ἐπάρχου,
ὅτι θὰ τὸν βάλῃ εἰς πῦρ
καὶ ἕτερα κολαστήρια,
ἀπήντησεν ὁ Ἅγιος·
«Σὺ μὲ φοβερίζεις μὲ πῦρ,
τὸ ὁποῖον σβύνεται γρήγορα
καὶ τάχιστα ἀφανίζεται,
ἐγὼ ὅμως σοῦ προαναγγέλλω
τὸ πῦρ ἐκεῖνο τὸ ἂσβεστον
τῆς αἰωνίου κολάσεως,
εἰς τὸ ὁποῖον θέλεις κατακριθῇ
νὰ καίεσαι ἀτελεύτητα
καὶ νὰ ὀδύρεται ἀνωφέλευτα,
ἐπειδὴ ἀφῆκες τὸν ἀληθῆ Θεὸν
καὶ προσκυνεῖς ἀναίσθητα ξόανα.
Μὴ χάνῃς λοιπὸν τὸν καιρόν σου ἀσκόπως
μὲ ἀπειλὰς πυρὸς
καὶ ἑτέρων προσκαίρων κολαστηρίων,
διότι οἱ δοῦλοι τοῦ Θεοῦ
δὲν φοβοῦνται ποσῶς τοῦτο τὸ πῦρ,
ἀλλὰ ἐκεῖνο τὸ ἄσβεστον καὶ αἰώνιον.
Πρᾶξε λοιπὸν ὅπως ὁρίζεις,
διότι ἐγὼ δὲν ἀρνοῦμαι τὸν ἀληθῆ Θεόν,
ἂν μοῦ δώσῃς καὶ μύρια κολαστήρια».
Τότε προστάσσει ὁ τύραννος
νὰ κρεμάσωσι τὸν Ἅγιον εἰς τὸ ξύλον,
νὰ τὸν σπαθίζουσιν.
Ἐκεῖνος δὲ ἐξεδύθη εὐθὺς μόνος,
διὰ νὰ δείξῃ
τῆς ψυχῆς τὸ πρόθυμον·
ἐκαρτέρει δὲ σπαθιζόμενος
ὥρας τρεῖς,
ὡσὰν νὰ ἔπασχεν ἄλλος,
χωρὶς νὰ ἐκβάλῃ οὐδεμίαν φωνήν,
ὁ δὲ ἔπαρχος ἔλεγε·
«Μετανόησον, Τρύφων,
ἀπὸ ταύτην τὴν ὑπερηφάνειάν σου·
προσκύνησον τοὺς θεούς,
διότι ἐκεῖνος ὅστις ἐναντιοῦται
εἰς τὰ βασιλικὰ προστάγματα
λαμβάνει θάνατον ἐπώδυνον».
Ὁ δὲ Ἅγιος ἀπεκρίθη·
«Ὅστις δὲν φυλάξῃ
τὸ σωτήριον τοῦ Θεοῦ θέλημα,
μέλλει νὰ κατακριθῇ
εἰς θάνατον ἀθάνατον,
διότι αὐτὸς εἶναι μόνος Βασιλεὺς οὐράνιος
καὶ ὅστις τὸν ἀρνηθῇ,
ζημιοῦται ζωὴν αἰώνιον».
Λέγει ὁ ἔπαρχος·
«Ἄλλος δὲν εἶναι οὐράνιος,
εἰμὴ ὁ μέγας Ζεύς,
ὁ υἱὸς τοῦ Κρόνου καὶ τῆς Ρέας·
οὗτος εἶναι πατὴρ τῶν ἀνθρώπων
καὶ τῶν ἄλλων θεῶν
καὶ ὅστις ἀπειθήσῃ εἰς αὐτὸν
εἶναι ἀδύνατον νὰ ζήσῃ·
λοιπὸν καὶ σὺ ὑποτάξου εἰς αὐτόν,
διὰ νὰ ἀξιωθῇς
νὰ ἔχῃς ζωὴν γλυκυτάτην
πάντοτε».
Εἰς τοὺς λόγους τούτους
τοῦ τυράννου
ἀπεκρίθη ὁ Ἅγιος·
«Ὅμοιοι αὐτοῦ νὰ γίνουν
ὅσοι πιστεύουσιν αὐτὸν
καὶ διὰ θεὸν τὸν νομίζουσι,
διότι,
καθὼς ὁμολογοῦσι τὰ βιβλία σας,
αὐτὸς ἦτο γόης καὶ μάντις μιαρώτατος,
καὶ δὲν ἀφῆκε
καμμίαν ἀνομίαν
καὶ εἶδος κακίας ἄπρακτον
ὁ πάντολμος.
Ὅταν δὲ ἀπέθανε
τοῦ ἔστησαν χρυσᾶ
καὶ ἀργυρᾶ εἴδωλα
ὅσοι ἐποθοῦσαν
τὰ σιχαμερὰ
καὶ πάσης αἰσχύνης πεπληρωμένα
ἔργα του,
ὀνομάζοντες αὐτὸν καὶ θεὸν
διὰ νὰ δικαιολογήσουν
μὲ τοῦτον τὸν τρόπον
τὰς αἰσχρουργίας καὶ ἀσελγείας του.
Οὕτως ἔπραξαν
καὶ διὰ τοὺς ἄλλους ψευδωνύμους θεούς σας,
εἰς τὴν πλάνην δὲ ταύτην
ἀκολουθοῦντες καὶ σεῖς,
ἀνοήτως,
σέβεσθε ὕλην κωφὴν καὶ ἄψυχον,
καταφρονοῦντες τὸν ἀληθῆ καὶ ζῶντα Θεόν,
ὅστις τὸν οὐρανὸν ἐστερέωσε,
τὴν γῆν ἐθεμελίωσεν ἐπὶ τῶν ὑδάτων
καὶ πᾶσαν τὴν οἰκουμένην ἐποίησε·
μετὰ δὲ ταῦτα
ἔπλασε καὶ ἀνέπλασε τὸν ἄνθρωπον,
ὡς φιλάνθρωπος.
Διότι βλέπων
ὅτι τὸν ἐπλάνησεν ὁ δαίμων
καὶ τὸν ἐξώρισεν
ὡς φθονερὸς
ἀπὸ τὸν Παράδεισον,
κατεδέχθη νὰ γίνῃ ἄνθρωπος
καὶ ἐσταυρώθη
καὶ ἐτάφη
ἑκουσίως
καὶ ἀναστὰς ἐκ νεκρῶν,
ἀνῆλθεν εἰς τοὺς οὐρανούς,
ἔνθα ὑμνεῖται ὑπὸ Ἁγίων Ἀγγέλων,
ὅταν δὲ ἔλθῃ τὸ πλήρωμα τοῦ χρόνου,
τὸ ὁποῖον αὐτὸς μόνος γνωρίζει,
τότε θέλει ἔλθει καὶ πάλιν ἐξ οὐρανοῦ
μὲ ἄρρητον δύναμιν καὶ δόξαν
θεοπρεπῶς,
ἵνα κρίνῃ
τὴν οἰκουμένην ἅπασαν
καὶ ἀποδώσῃ εἰς ἕκαστον
κατὰ τὰς πράξεις του.
Αὐτὸς εἶναι Θεὸς θεῶν,
Βασιλεὺς ἁπάντων τῶν βασιλέων
καὶ Κριτὴς ζώντων καὶ νεκρῶν δικαιότατος.
Αὐτὰ δὲ ὅπου προσκυνεῖτε σεῖς
διὰ θεοὺς
εἶναι ἄψυχα ξόανα,
ἔργα χειρῶν ἀνθρώπων
καὶ πονηρῶν δαιμόνων εὑρήματα
καὶ σᾶς ὁδηγοὺν εἰς ἀπώλειαν».
Ταῦτα ἀκούσας ἐθυμώθη ὁ ἔπαρχος
καὶ προστάσσει
νὰ καταβιβάσουν τὸν Ἅγιον ἀπὸ τὸ ξύλον
καὶ νὰ τὸν σύρουν δεδεμένον
εἰς τὸ κυνήγιον
ὅπου θὰ ἐπήγαινε.
Τούτου γενομένου
εἶχε πολλὴν ὀδύνην ὁ Ἅγιος,
διότι ἐπεριπάτει ἀνυπόδητος
καὶ οἱ πόδες του
ἦσαν ξεσχισμένοι
ἀπὸ τὴν προτέραν βάσανον,
τότε δὲ πάλιν κατεξεσχίζοντο
ἀπὸ τὰ ξύλα καὶ τὰς πέτρας
ἐν μέσῳ χειμῶνος,
πολλάκις δὲ τὸν κατεπάτουν καὶ οἱ ἵπποι
καὶ ἔπιπτον καθ’ ὁδὸν αἱ σάρκες του.
Ὅθεν ᾐσθάνετο πόνον ὑπερβολικόν,
ἀλλ’ ὑπέμεινεν ὅλα ταῦτα τὰ λυπηρά,
ἀποβλέπων εἰς τὴν μέλλουσαν ἀνταπόδοσιν,
ἔψαλλε δὲ λέγων·
«Κατάρτισαι, Κύριε, τὰ διαβήματά μου»
καὶ ἄλλα ρητὰ τῆς Ἁγίας Γραφῆς παρόμοια.
Ἔπειτα πάλιν,
μιμούμενος τὸν Πρωτομάρτυρα Στέφανον
καὶ αὐτὸν τὸν Χριστὸν ὁ χριστομίμητος,
ἔλεγε·
«Κύριε,
συγχώρησε τὸ ἁμάρτημά των».
Κατὰ δὲ τὸ ἑσπέρας,
ὅταν ἐπέστρεψεν ἀπὸ τὸ κυνήγιον ὁ Ἀκυλῖνος,
ἐφρόντιζε νὰ κυνηγήσῃ μᾶλλον τὸν Ἅγιον
καὶ τοῦ λέγει·
«Ἐσωφρονίσθης κἂν τώρα,
νὰ προσκυνήσῃς τοὺς θεούς, ἄθλιε,
ἢ μένεις εἰς τὴν προτέραν μανίαν σου;»
Ὁ δὲ Ἅγιος ἀπεκρίνατο·
«Σὺ μάλιστα
εἶσαι γεμᾶτος μανίαν καὶ ἀγνωσίαν,
ἀνόητε,
δι’ αὐτὸ δὲν θέλεις νὰ ἐννοήσῃς
τὸν ἀληθῆ Θεόν·
ἐγὼ ὅμως ἔχω γνῶσιν,
διότι κρατῶ τὴν ἀλήθειαν».
Τότε ὁ ἄρχων,
μὴ ἔχων λόγον νὰ ἀποκριθῇ
κατὰ τῆς ἀληθείας
ὁ μάταιος,
ἐπρόσταξε
νὰ φυλακίσουν τὸν Ἅγιον
ἕως ἄλλην ἐξέτασιν·
μετά τινας δὲ ἡμέρας,
θέλων νὰ ὑπάγῃ εἰς τὴν Νίκαιαν,
ἐπρόσταξε νὰ φέρουν καὶ τὸν Μάρτυρα δεδεμένον.
Ὅταν δὲ ἐπλησίαζον εἰς τὴν πόλιν,
τὸν ἠρώτησεν ὁ τύραννος·
«Μήπως σὲ ἐδίδαξε,Τρύφων,
τὸ μάκρος τοῦ καιροῦ,
νὰ ὑπακούσῃς εἰς τοὺς βασιλεῖς,
νὰ προσκυνήσῃς τοὺς σωτῆρας θεούς,
ἢ ἀκόμη εἶσαι ἀπειθὴς
καὶ φιλόνεικος;»
Ἀπεκρίθη ὁ Ἅγιος·
«Ὁ Κύριος καὶ Θεός μου Ἰησοῦς Χριστός,
τὸν ὁποῖον λατρεύω
μὲ καθαρὰν διάνοιαν,
μὲ ἐνουθέτησε
νὰ φυλάττω τὴν ὁμολογίαν του
ἀμετάθετον·
ὅθεν αὐτὸν μόνον γνωρίζω Βασιλέα
καὶ Θεὸν ἀψευδέστατον,
τὰς δὲ βασάνους,
τὰς ὁποίας ὑφίσταμαι ὑπὸ σοῦ
καὶ τὰς ἐντολὰς τοῦ βασιλέως σου καταφρονῶ
καὶ τοὺς θεούς σου μυκτηρίζω
ὡς ἀξίους γέλωτος».
Εἰς ταῦτα ὀργισθεὶς ὁ θεόργιστος
ἐπρόσταξε νὰ καρφώσουν
εἰς τοὺς πόδας τοῦ Μάρτυρος
ἥλους καὶ ἕτερα σίδηρα
καὶ δέροντες τὸν ἐτραβοῦσαν
εἰς τὸ μέσον τῆς πόλεως.
Ἐκ τούτου ἔλαβε πολλὴν ὀδύνην
καὶ πόνον ἀνείκαστον
ὁ καρτερόψυχος
καὶ ἔτρεχαν μὲν εἰς τὴν γῆν τὰ αἵματα,
ἀλλὰ ὁ πόθος τοῦ Χριστοῦ
τὸν ἔκαμνε νὰ μὴ ὑπολογίζῃ
τῆς σαρκὸς τὴν κόλασιν
καὶ νὰ νομίζῃ
τῶν ἀλγεινῶν τὰς νιφάδας
ὡς ψεκάδας δρόσου
καὶ ἀναψυχὴν τῆς ψυχῆς
ὁ ἀήττητος.
Θαυμάζων λοιπὸν
τὴν καρτερίαν αὐτοῦ
ὁ τύραννος, ἔλεγεν·
«Ἕως πότε δὲν θὰ αἰσθάνεσαι, Τρύφων,
τὴν δριμύτητα τῶν κολάσεων;»
Ὁ δὲ Ἅγιος
ἀντιστρέφων τοὺς λόγους
ἔλεγεν·
«Ἕως πότε
σὺ δὲν θὰ ἐννοῇς
τὴν ἀήττητον δύναμιν τοῦ Χριστοῦ,
ὅστις κατοικεῖ εἰς ἐμέ,
ἀλλὰ πειράζεις τὸ Πνεῦμα τὸ Ἅγιον;»
Τότε πάλιν ὀργισθεὶς ὁ ἄρχων
ἐπρόσταξε νὰ ἐξαρθρώσωσι τοὺς ἀγκῶνας του,
νὰ τὸν δέρωσι μὲ ράβδους
καὶ νὰ τὸν κατακαίωσι
μὲ λαμπάδας πυρός.
Τούτων οὕτω γενομένων,
καθὼς ἐβασάνιζαν οἱ δήμιοι
μὲ πολλὴν σφοδρότητα
καὶ ἀσπλαγχνίαν
τὸν Ἅγιον,
ἦλθεν ἀπὸ τοὺς οὐρανοὺς πρὸς αὐτὸν
ἐξαίφνης
θεία ἐπιφάνεια ἐξαστράπτουσα
καὶ ἐφαίνετο φερόμενος πρὸς αὐτὸν
στέφανος ἀνθισμένος
καὶ ἐστολισμένος
διὰ λίθων πολυτίμων.
Ταῦτα βλέποντες οἱ στρατιῶται,
οἵτινες τὸν ἐβασάνιζαν,
ἔπεσον κατὰ γῆς ὅλοι ἔντρομοι,
ὁ δὲ Ἅγιος
ἐνεπλήσθη θάρρους καὶ ἀγαλλιάσεως
ὑπὸ τῆς θείας ἐκείνης Χάριτος,
τὴν ὁποίαν ἔβλεπε,
καὶ ἐδόξαζε τὸν Κύριον λέγων·
«Εὐχαριστῶ σοι, Δέσποτα,
ὅτι δὲν μὲ ἐγκατέλιπες
εἰς τὰς χεῖρας τῶν ἐχθρῶν μου,
ἀλλὰ τὴν ἡμέραν τοῦ πολέμου
μὲ περιεσκέπασες
καὶ ἡ δεξιά σου μὲ ἐβοήθησεν·
ἀλλὰ καὶ τώρα σὲ παρακαλῶ, Δέσποτα,
παραστάσου ἕως τέλους
νὰ μὲ ἐνδυναμώνῃς
νὰ τελειώσω καλῶς
τὸν ἀγῶνα τῆς ὁμολογίας σου,
διὰ νὰ ἀξιωθῶ νὰ χαρῶ
τὸν στέφανον τῆς δικαιοσύνης
μετὰ τῶν φίλων σου,
οἵτινες ἠγάπησαν
τὸ Πανάγιόν σου Ὄνομα·
ὅτι σὺ μόνος εἶσαι δοξασμένος
εἰς τοὺς αἰῶνας.
Ἀμήν».
Ταῦτα βλέπων ὁ μιαρὸς τύραννος
ἐδοκίμαζε πάλιν μὲ κολακείας
νὰ νικήσῃ τὸν ἀήττητον,
λέγων πρὸς αὐτόν·
«Προσκύνησον τὸν μεγάλον Δία
καὶ τὴν εἰκόνα τοῦ Καίσαρος
καὶ θὰ σοῦ δώσω πολλὴν τιμὴν
καὶ χαρίσματα ἄπειρα».
Ὁ δὲ Μάρτυς μειδιάσας εἶπεν·
«Ἐὰν αὐτὸν τὸν βασιλέα σου κατεφρόνησα
καὶ τὰ προστάγματά του περιεγέλασα,
πῶς νὰ προσκυνήσω
τὴν ἄψυχον εἰκόνα του;
Διὰ δὲ τὸν Δία
καὶ τοὺς ἄλλους ψευδοθεούς σας
ἐρώτησον τοὺς σοφούς σας,
οἵτινες ἐδοκίμασαν
νὰ σκεπάσουν μὲ τὰς μυθολογίας
τὰς αἰσχρὰς πράξεις καὶ ἀτοπίας των,
ὀνομάζοντες τὸν ἀέρα Ἥραν
καὶ τὴν γῆν Δήμητραν,
Ποσειδῶνα τὴν θάλασσαν
καὶ Ἀπόλλωνα τὸν ἥλιον,
ὁμοίως καὶ τοὺς ἄλλους,
ἀλληγοροῦντες τὸν Ἑρμῆν εἰς τὸν λόγον,
εἰς τὸν θυμὸν τὸν Ἄρην
καὶ εἰς τὴν πορνείαν τὴν Ἀφροδίτην
καὶ ἄλλα παρόμοια μυθολογοῦντες φλυαρήματα·
ἀλλὰ ἐγὼ ἠξεύρω ἀπὸ τὰς ἱστορίας,
τὰς κακουργίας αὐτῶν τῶν θεῶν σας
καὶ ἐξόχως τοῦ πρώτου,
τὸν ὁποῖον λέγετε μεγαλύτερον·
αὐτὸς ἦτο μοιχός,
ὁ Ζεὺς δηλαδὴ ὁ ἀσελγὴς καὶ παράνομος,
ὅστις ἐφόνευσε τὸν πατέρα του,
ἀλλὰ καὶ οἱ ἐπίλοιποι θεοί σας
ἀσεβεῖς εἶναι καὶ παμμίαροι,
τούτων δὲ τὰς πράξεις μιμεῖσθε
καὶ σεῖς οἱ πονηροὶ καὶ κακότροποι·
καὶ δὲν φθάνει
ὅτι ἀπηρνήθητε σεῖς
τὸν ἀληθῆ Θεὸν οἱ ἀνόητοι,
ἀλλὰ ἀναγκάζετε καὶ ἡμᾶς
νὰ ἐπικοινωνήσωμεν μαζί σας
εἰς τόσην σκολιὰν τυφλότητα,
ἀφοῦ λέγετε τὸ σκότος φῶς
καὶ τὸ φῶς σκότος,
τὸ πικρὸν γλυκύ,
καὶ τὸ γλυκὺ πικρόν,
καθὼς ὁ Ἡσαΐας ὁ μεγαλόφωνος λέγει·
ἀλλὰ ματαίως ὀδυνᾶσθε·
διότι προτιμῶμεν νὰ ἀποθάνωμεν μᾶλλον
ἢ νὰ ἀφήσωμεν τὴν εὐσέβειαν».
Εἰς ταῦτα ἐθαύμασε
καὶ ἐθύμωσεν ὁ τύραννος·
θαῦμα μὲν εἶχε,
ὅτι ἐγνώριζεν ὁ Ἅγιος
τὰς ἱστορίας τῶν ἀθέων θεῶν·
καὶ θυμόν,
διότι τοὺς ἐχλεύαζε.
Προστάσσει λοιπὸν
νὰ τὸν σπαθίσωσι σκληρότερον.
Ἀλλ’ εἰς μάτην ἐκοπίαζε·
διότι ὅλας τὰς βασάνους
ἐνόμιζεν ὁ μακάριος Τρύφων
τρυφὰς καὶ ἡδονὰς
ἀπὸ τὸν ἔνθεον ἔρωτα.
Ὅθεν γνωρίσας ὁ δείλαιος
τὸ ἀήττητον τοῦ Μάρτυρος,
ἐβαρύνθη ἡ δορκὰς
νὰ πολεμῇ μὲ τὸν λέοντα
καὶ δίδει κατ’ αὐτοῦ
τὴν τελευταίαν ἀπόφασιν,
νὰ τὸν ἀποκεφαλίσωσιν
ἔξω τῆς πόλεως.
Ὅταν λοιπὸν τὸν ἐπῆγαν
εἰς τὸν τόπον τῆς καταδίκης
οἱ δήμιοι,
ὕψωσε πρὸς οὐρανὸν κατ’ ἀνατολὰς
τὰς χεῖρας
καὶ τοὺς ὀφθαλμούς,
ταῦτα λέγων·
«Δέσποτα Κύριε,
Θεὲ θεῶν,
Βασιλεῦ βασιλέων,
Ἅγιε Ἁγίων,
εὐχαριστῶ σοι,
ὅτι μὲ ἠξίωσας
νὰ τελειώσω τὸν ἀγῶνα τοῦτον
ἀναμάρτητα·
παρακαλῶ σε
νὰ μὴ μὲ ἐμποδίσῃ
ὁ πονηρὸς καὶ ἐπίβουλος
καὶ μὲ καταβυθίσῃ
εἰς τὸν βυθὸν τῆς ἀπωλείας·
ἀλλὰ ἂς πάρουν τὴν ψυχήν μου
Ἅγιοί σου Ἄγγελοι,
νὰ τὴν φέρουν
εἰς τὰ ἀγαπητὰ
καὶ ποθητὰ σκηνώματά σου.
Ὅσοι δὲ ἐνθυμοῦνται ἐμὲ
τὸν ἀνάξιον δοῦλον σου,
καὶ προσφέρουν εἰς σὲ θυσίας δεκτάς,
πρόσχες αὐτῶν ἐξ οὐρανοῦ ἁγίου σου
καὶ δὸς εἰς αὐτοὺς
ἀφθάρτους εὐεργεσίας
καὶ πλουσίαν ἀντάμειψιν·
ὅτι σὺ εἶσαι μόνος ἀγαθὸς
καὶ τῶν ἀγαθῶν παροχεὺς
καὶ δοτὴρ πλουσιώτατος».
Ταῦτα ὁ Ἀθλοφόρος εὐξάμενος
καὶ προσκυνήσας τὸν Θεόν,
παρέδωκεν εἰς αὐτὸν τὴν ψυχὴν
ὁ μακάριος,
προτοῦ νὰ τὸν ἀποκεφαλίσῃ ὁ δήμιος,
διὰ νὰ μὴ φανῇ
ὅτι τὸν ἐθανάτωσεν ὁ τύραννος,
ἀλλὰ ἐτελειώθη
μὲ θεῖον νεῦμα
καὶ βούλησιν.
Τότε ὅσοι πιστοὶ ἦσαν ἐκεῖ
εἰς τὴν Νίκαιαν
ἐτύλιξαν ὁσίως καὶ εὐλαβῶς
εἰς σινδόνα καθαρὰν μὲ ἀρώματα
τὸ τίμιον λείψανον
καὶ ἐβούλοντο
νὰ τὸ ἐνταφιάσωσιν ἐκεῖ,
διὰ νὰ τὸ ἔχωσιν
ὡς θησαυρὸν πολύτιμον
καὶ ἀσφαλὲς φυλακτήριον·
ἀλλ’ ὁ Ἅγιος
ἐφάνη εἰς τὸ ὅραμά των
καὶ τοὺς εἶπε
νὰ τὸ ὑπάγουν εἰς τὴν Λάμψακον·
ὅθεν ἔκαμαν
καθὼς τοὺς ἐπρόσταξεν ἐκεῖνος
καὶ τὸν ἐνεταφίασαν ἐκεῖ,
εἰς τὸν τόπον δὲ αὐτὸν
ἔγιναν πολλὰ θαυμάσια,
εἰς δόξαν Πατρός,
Υἱοῦ
καὶ Ἁγίου Πνεύματος.
Ἀμήν.