Ἁγίου Σπυρίδωνος τοῦ Θαυματουργοῦ ὁ Βίος.
Τῇ 12ῃ ἡμέρᾳ
τοῦ μηνὸς Δεκεμβρίου
μνήμη τοῦ Ὁσίου
καὶ Θεοφόρου
Πατρὸς ἡμῶν Σπυρίδωνος
Ἐπισκόπου Τριμυθοῦντος
τῆς ἐν Κύπρῳ,
τοῦ Θαυματουργοῦ.
Σπυρίδων
ὁ ἐν Ἁγίοις Πατὴρ ἡμῶν,
τῆς οἰκουμένης τὸ καύχημα
καὶ τῶν πιστῶν τὸ ἀγλάϊσμα,
ἤκμασε κατὰ τοὺς χρόνους
τοῦ βασιλέως Κωνσταντίνου
τοῦ Μεγάλου (306-337)
καὶ τοῦ υἱοῦ αὐτοῦ
Κωνσταντίου (337-361),
κατήγετο δὲ
ἐκ τῆς περιφήμου νήσου
Κύπρου.
Τοσοῦτον δὲ ἡ ἀρετὴ
καὶ τὰ ἔνθεα
τοῦ Ἁγίου τούτου κατορθώματα
τὴν οἰκουμένην κατηύγασαν,
ὥστε δὲν πρέπει νὰ μείνῃ
κανεὶς Χριστιανὸς
ὅστις νὰ μὴ γνωρίσῃ
ἐν πάσῃ λεπτομερείᾳ
τὸν Βίον του.
Ὁ Θεοφόρος οὗτος Πατὴρ
εἶναι ἐκεῖνος,
ὅστις λαβὼν μέρος
εἰς τὴν ἐν Νικαίᾳ
Ἁγίαν Α’ Οἰκουμενικὴν Σύνοδον
ἐποίησεν
ἐνώπιον πάντων
τῶν ἀπαρτιζόντων αὐτὴν
Ἁγίων Πατέρων
τὸ μέγα ἐκεῖνο
καὶ ὑπερφυὲς θαῦμα
τῆς κεραμίδος,
διὰ τοῦ ὁποίου
τὸν μὲν φιλόσοφον
τοῦ Ἀρειανισμοῦ
κατέβαλε,
τὰς δὲ ἀληθείας
τῆς Ὀρθοδόξου ἡμῶν Πίστεως
ἐκράτυνεν.
Ἂς ἴδωμεν ὅμως,
εὐλογημένοι Χριστιανοί,
ἀπ’ ἀρχῆς
τὸν ἔνθεον αὐτοῦ Βίον
καὶ ἂς ἐγκύψωμεν
εἰς τὴν μελέτην αὐτοῦ,
διότι οὗτος,
ὅπως καὶ ὅλων
τῶν φιλοθέων ἀνδρῶν
οἱ Βίοι,
δίδουν πολλὴν ὠφέλειαν
εἰς τὴν ψυχήν,
καὶ κατ’ ἀλήθειαν
δύνανται νὰ αὐξήσουν
τὸν πλοῦτον αὐτῆς,
διότι μᾶς κάμνουν
ὄχι μόνον νὰ ἀπέχωμεν
ἀπὸ τὸ κακόν,
ἀλλὰ καὶ νὰ προκόπτωμεν
εἰς τὸ καλόν.
Ἐπειδὴ ὅστις,
ἔχει περιπέσει
εἰς ἁμαρτήματα,
ἀκούων τοιαύτας πράξεις ἐνθέους
καὶ κατορθώματα ὑπερφυσικά,
διορθώνεται,
μισεῖ τὴν παλαιάν του κακίαν,
ἐπιμελεῖται τὴν ἀρετὴν
καὶ γίνεται θερμότερος
εἰς τὴν ἄσκησιν αὐτῆς,
παρακινούμενος εἰς μίμησιν
ἀναλόγως τῆς δυνάμεως αὐτοῦ
καὶ προσπαθεῖ
νὰ μιμηθῇ
τὸ ὅμοιον.
Καὶ πάντων μὲν τῶν Ἁγίων
αἱ Βιογραφίαι
εἶναι ὡραῖαι
καὶ ψυχωφελέσταται,
ὡς εἴπομεν·
ὅμως ὁ Βίος
τοῦ Ὁσίου Πατρὸς ἡμῶν Σπυρίδωνος
εἶναι πλέον εὐφρόσυνος
εἰς τὴν ψυχὴν
καὶ ἡδύτατος
εἰς τὴν ἀκοήν,
διεγείρων ἅμα τὸν νοῦν
καὶ τὴν καρδίαν.
Τούτου λοιπὸν
τοῦ μεγάλου Πατρὸς
τὸν Βίον
καὶ τὰ ἐξαίσια θαύματα
ἄρχομαι διηγούμενος
πρὸς τὴν ὑμετέραν ἀγάπην,
καὶ σᾶς παρακαλῶ ὅλους
νὰ ἀκούσητε
μετὰ προθυμίας
καὶ κατανύξεως.
Οὗτος ὁ μέγας
Πατὴρ ἡμῶν Σπυρίδων
ἦτο ἀπὸ τῆς νεότητος αὐτοῦ
ἄνθρωπος ἁπλοῦς πολὺ
καὶ ταπεινός,
ἐμιμεῖτο δὲ πάντοτε
τοῦ μακαρίου Δαβὶδ
τοῦ Προφήτου
τὴν πρᾳότητα,
τοῦ Ἰακὼβ τὸ ἄπλαστον
καὶ τοῦ Ἀβραὰμ τὸ φιλόξενον,
διαμοιράζων
ὅλην τὴν περιουσίαν αὐτοῦ
εἰς πένητας.
Διὰ τὰς ἀρετάς του δὲ ταύτας
δὲν ἐκληρονόμησε
γῆν φθαρτήν,
ἀλλὰ τὴν μακαρίαν
καὶ ἀδιάδοχον,
κατὰ τὴν ἀψευδῆ
τοῦ Κυρίου ἐπαγγελίαν
εἰπόντος:
«Μακάριοι οἱ πραεῖς
ὅτι αὐτοὶ κληρονομήσουσι
τὴν γῆν»
καὶ
«Μακάριοι οἱ ἐλεήμονες
ὅτι αὐτοὶ ἐλεηθήσονται».
Διὰ τὸν πρόσκαιρον δὲ πλοῦτον,
τὸν ὁποῖον
εἰς τοῦτον τὸν κόσμον
κατεφρόνησε τότε,
ἀπολαμβάνει καὶ τώρα
καὶ εἰς τοὺς ἀπεράντους αἰῶνας
τὸν ἄσυλον θησαυρόν,
τὸν Χριστὸν δηλαδή,
τὸν Μαργαρίτην τὸν πολυτίμητον.
Ἐπλούτησε δὲ καὶ
διὰ ποταμῶν θαυμάτων,
τὰ ὁποῖα ἐνεργοῦνται
καθ’ ἑκάστην
καὶ οὐδέποτε ἐξαντλοῦνται.
Ἦτο δὲ ὁ Ἅγιος
κατ’ ἀρχὰς
ποιμὴν προβάτων,
πλὴν δὲν ἦτο
ἀγροῖκος εἰς τὸ ἦθος
καὶ ἀμίλητος,
ἀλλὰ μάλιστα
ἐπιμελητὴς καλῶν τάξεων
καὶ πρὸς τοὺς πτωχοὺς
καὶ ξένους
τόσον ἐλεήμων
καὶ εὔσπλαγχνος,
ὥστε ἐδέχετο
πάντα ἄνθρωπον
εἰς τὸν οἶκόν του
καὶ μὲ πολλὴν ἀγάπην,
κατὰ τὴν δύναμιν αὐτοῦ,
τὸν ἐφίλευεν.
Ἔνιπτε
τῶν κεκοπιασμένων
τοὺς πόδας,
ἡτοίμαζε τράπεζαν
καὶ ὑπηρέτει
εἰς ὅλα τὰ χρειαζόμενα
μὲ τόσην ταπείνωσιν
καὶ εὐλάβειαν,
ὅσην δεικνύουν
οἱ πιστοὶ δοῦλοι
πρὸς τοὺς αὐθέντας των.
Εἶχε δὲ συγκεκραμένην
μὲ τὴν σεμνότητα
τὴν σωφροσύνην
καὶ μὲ τὴν ἀνδρείαν
τὴν πρᾳότητα
καὶ τὰς λοιπὰς ἀρετάς.
Ἔλαβε δὲ ὁ Ἅγιος
καὶ σύζυγον
κατὰ τοὺς ἱεροὺς νόμους,
τιμιωτάτην καὶ σώφρονα,
μετὰ τῆς ὁποίας
ἀπέκτησε καὶ τέκνα,
μετὰ δὲ τὸν θάνατον αὐτῆς
διῆγε μετὰ ὁσιότητος
χωρίς τινα ἡδονὴν
ἢ ἐπιθυμίαν σαρκὸς
ἀλλὰ πᾶσαν ἀρετὴν ἐργαζόμενος,
ἐμελέτα σπουδαίως
τὸν νόμον τοῦ Θεοῦ,
γενόμενος εἰς τὴν ψυχὴν
φιλανθρωπότατος
καὶ εἰς τὴν γνώμην
ἐπιεικέστατος
καὶ ἁπλῶς εἰπεῖν
ἦτο ἀληθὴς εἰκὼν
καὶ ἀρχέτυπον τῶν ἀρετῶν,
ἔχων ἱστορημένας
ὅλας τὰς ἀρετὰς
εἰς ἑαυτόν
τόσον ὥστε πολὺ ὀλίγοι
ἠδυνήθησαν
νὰ τὸν μιμηθοῦν
εἰς τὰς χάριτας.
Οὕτω λοιπὸν λάμπων
εἰς τὰς πράξεις
τῆς ζωῆς του
ὁ Ἅγιος
ἠξιώθη πολλῶν
καὶ πλουσίων δωρεῶν
παρὰ Θεοῦ,
αἱ ὁποῖαι δύνανται
νὰ μᾶς φανερώσουν
τὴν ἐν οὐρανοῖς δόξαν αὐτοῦ
καὶ μεγαλειότητα.
Ἐθεράπευε
διαφόρους ἀσθενείας,
ἐφώτιζε τυφλούς,
ἐδίωκε τὰ πονηρὰ πνεύματα
καὶ πλείονα ἄλλα θαύματα
ἐτέλει
ἄξια ἐκπλήξεως,
μὲ τὴν Χάριν τῆς θείας Δυνάμεως,
τὴν ὁποίαν εἶχε συνεργὸν
καὶ τὸν ἐβοήθει·
ὅθεν ἔγινε
καὶ Ποιμὴν ἀνθρώπων
ἀντὶ ποιμὴν προβάτων,
ὡς ἦτο τὸ πρότερον.
Ὅταν δὲ ὁ Μέγας Κωνσταντῖνος
ἐγένετο βασιλεὺς τῶν Χριστιανῶν,
τότε καὶ ὁ θαυματουργὸς Σπυρίδων
Ἐπίσκοπος Τριμυθοῦντος γνωρίζεται,
ἥτις εἶναι πόλις
τῆς Κύπρου
περίφημος.
Πόσην δὲ ἐπιμέλειαν εἶχεν
εἰς τὴν ἀρετήν,
μετὰ τὴν εἰς Ἐπίσκοπον χειροτονίαν του,
φανερώνουν σαφέστατα τὰ θαυμάσια,
τὰ ὁποῖα ἐτέλεσε
καὶ τὰ ὁποῖα
εἶναι ἀδύνατον
νὰ ἐξιστορήσωμεν ἅπαντα,
διότι εἶναι ἀναρίθμητα·
καὶ πάλιν νὰ ἀποσιωπήσωμεν
ὅλα εἶναι πρόξενον
μεγάλης ζημίας.
Θέλομεν λοιπὸν διηγηθῆ
ὀλίγα ἐκ τῶν πολλῶν
καὶ ταῦτα κατὰ σειράν,
ἤτοι θὰ εἴπωμεν πρῶτον
ὅσα γράφει ὁ Μεταφραστὴς Συμεών,
τὰ ὁποῖα εἶναι ὅλα ἀξιόπιστα
καὶ παραδεδεγμένα
ὑπὸ τῆς Ἐκκλησίας,
ἀπὸ τοὺς παλαιοὺς χρόνους,
ὕστερον δὲ
θέλομεν διηγηθῆ
τὰ νεώτερα,
ὅσα δηλαδὴ ἐτελέσθησαν
ὑπὸ τοῦ Ἁγίου
μετὰ τὴν εἰς Κέρκυραν μετακομιδὴν
τοῦ ἱεροῦ αὐτοῦ Λειψάνου,
καὶ ταῦτα πάλιν ὄχι ὅλα,
διότι καὶ τοῦτο
εἶναι ἀδύνατον,
ἀλλ’ ὀλίγα τινὰ ἐξ αὐτῶν
πρὸς πίστωσιν καὶ τῶν ἄλλων,
ἀφήνοντες τὰ περισσότερα,
ἐξ ὅσων ἄλλοι μεταγενέστεροι ἔγραψαν.
Θέλων ὁ μεγαλοδύναμος Θεός,
ὡς δίκαιος Κριτής,
νὰ παιδεύσῃ τὴν νῆσον τῆς Κύπρου,
τὴν ὑστέρησεν ἀπὸ βροχὴν
καὶ ἦτο τοσαύτη ἀνομβρία,
ὥστε ἔγινε πεῖνα μεγάλη,
ταύτην δὲ ἠκολούθησε θανατικὸν
ὡς συνήθως συμβαίνει
καὶ καθ’ ἑκάστην
ἀπέθνῃσκον ἀναρίθμητοι.
Ἦτο ὅθεν ἀνάγκη,
ἔναντι
τοῦ μεγάλου αὐτοῦ θυμοῦ
τοῦ Κυρίου,
νὰ εὑρεθῇ εἷς ἕτερος Ἠλίας
ἢ ἄλλος τις
ὅμοιος ἐκείνου
εἰς τὰ ἔργα,
ὅστις νὰ δυνηθῇ
νὰ ἀνοίξῃ
διὰ τῆς προσευχῆς του
τοὺς οὐρανούς.
Ὄντως δὲ τοιοῦτος ἦτο
ὁ μέγας κατὰ τὴν ψυχὴν
καὶ θαυμαστὸς Σπυρίδων,
ὁ ὁποῖος,
βλέπων τὸ τρομερὸν αὐτὸ κακὸν
νὰ ἀφανίζῃ καθημερινῶς
τὸ λογικόν του ποίμνιον,
ὡς ἀληθὴς ποιμὴν
καὶ οὐχὶ μισθωτὸς
ἐπόνει τὰ σπλάγχνα
ὑπὸ τῆς πατρικῆς ἀγάπης νικώμενος
καὶ ἔκαμε πρὸς τὸν Θεὸν δέησιν.
Ὁ δὲ οὐράνιος Πατὴρ ἡμῶν,
ὡς εὔσπλαγχνος,
δὲν παρεῖδε
τὴν προσευχὴν
τοῦ δούλου του,
ἀλλ’ εὐθὺς ἐπλήρωσε
διὰ νεφῶν
τὸν οὐρανὸν
καὶ (τὸ θαυμασιώτερον!)
διὰ νὰ μὴ νομίσῃ κανείς,
ὅτι ἡ βροχὴ ἔγινεν
ἀπὸ τὰ στοιχεῖα
μὲ τοὺς νόμους τῆς φύσεως,
ᾠκονόμησε
καὶ ἵσταντο
ἐπὶ ὥραν πολλὴν
τὰ νέφη
καὶ δὲν ἔβρεχον,
ἕως οὗ ἐπαναλάβῃ ὁ Ἅγιος
τὴν δέησιν,
ὅστις προσηυχήθη
καὶ πάλιν
θερμότερον.
Τότε,
εὐθὺς ὡς ἔτρεξαν
τὰ δάκρυα τοῦ Σπυρίδωνος,
ἦλθεν εἰς τὴν γῆν
τοσαύτη βροχή,
Χάριτι τοῦ παντελεήμονος Θεοῦ,
ὥστε ἐπότισεν
ὅλην τὴν νῆσον
καὶ ηὔξησαν τὰ γεννήματα,
οἱ δὲ ἄνθρωποι
ἐλυτρώθησαν
ἀπὸ τὰ δεινά των.
Τολμῶ ὅθεν νὰ εἴπω,
ὅτι ὁ Σπυρίδων ἦτο
καὶ ἀπὸ τὸν Ἠλίαν
φιλανθρωπότερος·
διότι ἐκεῖνος
ἀπέκλεισε πρῶτον
τοὺς οὐρανοὺς
καὶ ὕστερα ἤνοιξεν αὐτούς,
οὗτος ὅμως
ὡς εὔσπλαγχνος
δὲν τὸν ἐμιμήθη
εἰς τὸ πρῶτον,
ἀλλὰ μόνον εἰς τὸ δεύτερον.
Ἀκούσατε δὲ
ἕτερον θαῦμα
παρόμοιον.
Ἄλλον καιρὸν ἦτο
μεγάλη συμφορὰ
καὶ ἀκαρπία μεγάλη
εἰς τὴν νῆσον,
ὅσοι δὲ εἶχον σῖτον
καὶ ἄλλους καρποὺς
εἰς τὰς ἀποθήκας
ἔτρωγον καὶ ἔπινον,
καθὼς τὸ κάμνουν
καὶ τώρα οἱ πλούσιοι,
ἀγαλλόμενοι
εἰς τὰς τοιαύτας παιδεύσεις
τοῦ Θεοῦ
καὶ ἀκρίβαινον τοὺς καρπούς,
διὰ νὰ κερδήσουν
οἱ ἀνόσιοι
περισσότερα
ἀπὸ τὴν δυστυχίαν
τῶν πενήτων.
Ἀπῆλθε λοιπὸν πένης τις
καὶ ἄπορος εἰς φιλάργυρον,
παρακαλῶν αὐτὸν
μὲ ταπείνωσιν
νὰ τοῦ δανείσῃ
ὀλίγον καρπόν,
διὰ νὰ σώσῃ
τὴν οἰκογένειάν του.
Ἔκειτο δὲ ὁ πτωχὸς
εἰς τοὺς πόδας
τοῦ πλουσίου
μετὰ δακρύων δεόμενος
διὰ νὰ τὸν κινήσῃ
εἰς οἶκτον.
Ἀλλὰ δὲν ἔκλινεν
ἐκείνη ἡ λιθίνη ψυχὴ
εἰς συμπάθειαν.
Ἰδὼν λοιπὸν
ὅτι ματαίως ἔκλαιε
καὶ παρεκάλει τὸν ἄσπλαγχνον,
ἔδραμε πρὸς τὸν Ἅγιον,
ἀναγγέλλων πρῶτον μὲν
τὴν ἐσχάτην αὐτοῦ πτωχείαν
καὶ δεύτερον
τὴν τοῦ πλουσίου σκληρότητα.
Ταῦτα ἀκούσας ὁ Ἅγιος,
πεφωτισμένος παρὰ Θεοῦ,
προεφήτευσεν ἐκεῖνο
ὅπερ ἔμελλε νὰ γίνῃ
τὴν νύκτα
καὶ τοῦ λέγει·
«Μὴ λυπῆσαι,
διότι αὔριον
θὰ ἴδῃς ἐμπεπλησμένον
τὸν οἶκόν σου,
τὸν δὲ πλούσιον
ἀπὸ ὅλους χλευαζόμενον
νὰ σὲ παρακαλῇ
καὶ μὴ θέλων
νὰ πάρῃς
ὅσον σῖτον χρειάζεσαι».
Τότε ὁ πτωχός,
νομίζων
ὅτι τοῦ εἶπε ταῦτα ὁ Ἅγιος
μόνον πρὸς παρηγορίαν
τῆς θλίψεώς του,
ἀπῆλθε περίλυπος,
βλέπων κενήν,
καθὼς ἐνόμιζε,
καὶ ἄπρακτον
τὴν ἐλπίδα του.
Ἀλλὰ τὸ μεσονύκτιον,
Θεοῦ θέλοντος,
ἦλθε βροχὴ
τόσον ραγδαία,
ὥστε κατεστράφησαν
οἱ σωροὶ τοῦ πλουσίου,
οἱ δὲ καρποὶ ἐχύθησαν
εἰς τὸ μέσον τῆς ὁδοῦ
καὶ ἦσαν
εἰς τὴν διάθεσιν παντός,
ὅστις ἤθελε νὰ πάρῃ
χωρὶς νὰ πληρώσῃ.
Τὴν πρωΐαν,
ἰδὼν ὁ πλούσιος
τὴν συμφοράν,
τὴν ὁποίαν ἔπαθε δικαίως,
ἐθρήνει.
Οἱ δὲ ἔχοντες ἀνάγκην
ἔδραμον διὰ νὰ ἁρπάσωσιν,
ἦτο δὲ μετ’ αὐτῶν
καὶ ὁ προαναφερθεὶς πτωχός,
ὅστις θαυμάζων
τὴν πρόρρησιν τοῦ Ἁγίου
κατεγέλα τὸν πλούσιον
καὶ χωρὶς νὰ σπείρῃ
ἐνέπλησε καρπὸν
τὴν οἰκίαν του.
Ὅταν δὲ
ὁ ὠμὸς ἐκεῖνος
καὶ ἄσπλαγχνος πλούσιος
εἶδεν
ὅτι ἥρπαζον ἀφόβως
τὸ πρᾶγμά του,
διὰ νὰ δείξῃ
γνώμην φιλόχριστον
ὁ φιλόχρυσος,
ἔτι δὲ καὶ
διὰ νὰ ἐκπληρωθῇ
ἡ πρόρρησις τοῦ Ἁγίου,
ἔλεγεν εἰς τοὺς πτωχοὺς
νὰ λάβωσιν
ὅσον βούλονται.
Τόσον λοιπὸν
ἦτο συμπαθὴς ὁ Ἅγιος,
ὥστε ὄχι μόνον διὰ πολλούς,
ἀλλὰ καὶ δι’ ἕνα
ἤνοιξε τοὺς καταρράκτας
τοῦ οὐρανοῦ
διὰ νὰ ὠφελήσῃ πτωχοὺς
καὶ νὰ συνετίσῃ πλουσίους.
Καὶ πολλοὶ μὲν ἄλλοι διωρθώθησαν,
πλὴν ὁ προαναφερθεὶς ἐκεῖνος φιλάργυρος
οὐδόλως ὠφελήθη,
οὔτε εὐσπλαγχνικώτερος ἔγινε,
καθὼς θέλετε ἀκούσει
ἐν συνεχείᾳ.
Εἷς ἕτερος γεωργός,
γνώριμος τοῦ Ἁγίου,
ἔχων μεγάλην στέρησιν σίτου
καὶ ἀπὸ τὴν πεῖναν ταλανιζόμενος,
ἀπῆλθε πρὸς αὐτὸν τὸν ἄφρονα πλούσιον,
ἐλπίζων ὅτι τὸν ἐσωφρόνισε
τὸ προηγούμενον πάθημα.
Ὁ δὲ πλούσιος
τὸν μὲν σῖτον ἐζημιώθη,
τὴν δὲ φειδωλίαν
καὶ τὴν πρὸς τὸν πλησίον ὠμότητα
οὐδόλως μετέβαλε.
Τοῦ ἔλεγε λοιπὸν ὁ πτωχὸς
νὰ τοῦ δανείσῃ
ὀλίγον καρπὸν
καὶ τὸ θέρος
νὰ τοῦ τὸν ἀποδώσῃ
μὲ τὸ διάφορον.
Ἀλλ’ ἐκεῖνος τοῦ ἀπεκρίθη
μὲ τὴν συνήθη σκληρότητά του,
ὃτι χωρὶς χρήματα
οὔτε κόκκον σίτου
δὲν τοῦ ἔδιδε.
Μὴ ἔχων λοιπὸν
ὁ τάλας ἄλλην ἐλπίδα,
μιμεῖται τὸν ἄλλον πτωχόν,
περὶ τοῦ ὁποίου προείπομεν,
καὶ τρέχει
πρὸς τὸν εὐλογημένον Σπυρίδωνα,
τὸν ὁποῖον
ὡς κοινὸν θησαυρὸν
εἶχον ὅλοι οἱ πένητες
καὶ τοῦ λέγει
τὴν ἀνάγκην του,
τὴν ἀσπλαγχνίαν,
τὴν ὁποίαν
ἐπέδειξεν ὁ πλούσιος
καὶ τὴν ἀπάντησιν ἐκείνου.
Τότε τὸν παρηγορεῖ ὁ Ἅγιος
καὶ τὸν ἀποστέλλει
εἰς τὸν οἶκον του.
Τὴν δὲ πρωΐαν
ἐπῆγεν ὁ Ἅγιος μόνος
πρὸς τὸν πτωχὸν
φέρων τεμάχιον χρυσίου
εἰς σχῆμα ὄφεως
καὶ τοῦ λέγει·
«Ὕπαγε, τέκνον,
βάλε τὸ χρυσίον
εἰς ἐνέχυρον,
διὰ νὰ λάβῃς
ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον χρειάζεσαι».
Λαβὼν εἰς χεῖρας
τὸν χρυσοῦν ὄφιν
ὁ πτωχὸς
ἐπῆγε τρέχων
καὶ μὲ μεγάλην χαρὰν
εἰς τὸν πλούσιον,
ἰδὼν δὲ αὐτὸ
ὁ πρῴην σκληρὸς
καὶ ἀδυσώπητος
καὶ κωφὸς τὰ ὦτα
πρὸς δέησιν,
ἔγινεν εὐθὺς γλυκὺς
καὶ φιλάνθρωπος
καὶ ἔδωσεν
εἰς τὸν πτωχὸν
σῖτον τόσον,
ὥστε τοῦ ἔφθασε
καὶ ἔσπειρε
καὶ ἐξοικονόμησε
τὰς ἀνάγκας
τοῦ οἴκου του,
ἕως ὅτου ἦλθεν
ἡ νέα ἐσοδεία,
ἡ ὁποία μὲ τὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ,
καὶ διὰ πρεσβειῶν τοῦ Ἁγίου,
ἔγινε τόσον καλή,
ὥστε ἔφθασεν εἰς τὸν πτωχὸν
νὰ καλύψῃ τὰς ἀνάγκας του
καὶ νὰ πληρώσῃ
τὸ χρέος του.
Λαβὼν τότε ὁ πτωχὸς
τὸ χρυσίον
τὸ ἐπέστρεψεν
ὡς εὐλαβὴς καὶ πιστὸς
εἰς τὸν Ἅγιον,
ὅστις εἶπε πρὸς αὐτόν·
«Ἂς ὑπάγωμεν,
τέκνον μου,
νὰ τὸ δώσωμεν
εἰς τὸν φιλάνθρωπον Θεόν,
ὅστις σὲ εὐσπλαγχνίσθη
καὶ τὸ ἐδάνεισεν».
Ἀπελθόντες λοιπὸν
εἰς κῆπόν τινα,
ἔβαλε χαμαὶ τὸ χρυσίον
καὶ βλέπων
πρὸς τὸν οὐρανόν,
εἶπε ταῦτα·
«Δέσποτα Κύριε Ἰησοῦ Χριστέ,
ὁ πάντα ποιῶν
καὶ μετασκευάζων
μόνῳ τῷ βούλεσθαι,
καθώς ποτε
κατὰ τὸν καιρὸν Μωϋσέως
μετεσχημάτισας εἰς ὄφιν
τὴν ράβδον του,
αὐτὸς καὶ τὸ χρυσίον τοῦτο,
καθὼς πρότερον ἀπὸ ὄφιν
εἰς τοιοῦτον εἶδος μετέβαλες,
οὕτω καὶ τώρα
μετάστρεψον αὐτὸ
εἰς τὴν προτέραν μορφήν,
διὰ νὰ δοξασθῇ
τὸν σὸν Πανάγιον Ὄνομα
καὶ νὰ γνωρίσῃ ὁ ἄνθρωπος οὗτος
τὴν κηδεμονίαν καὶ φροντίδα,
τὴν ὁποίαν ἔχεις πρὸς ἡμᾶς
καὶ νὰ βεβαιωθῇ διὰ τῆς πράξεως,
ὅτι εἶναι ἀληθέστατον
τὸ ρητὸν τῆς Γραφῆς
τὸ λέγον:
«πάντα ὅσα ἠθέλησεν
ὁ Κύριος ἐποίησεν».
Οὕτως εἶπεν ὁ Ἅγιος
καὶ (ὢ τοῦ θαύματος!)
εὐθὺς ἔγινεν ὄφις ζῶν
τὸ ἄψυχον χρυσίον
καὶ εἰσῆλθεν
εἰς τὴν φωλεάν του,
ἀπὸ τὴν ὁποίαν
τὸν ἐπῆρε τὸ πρῶτον
ὁ Ἅγιος
καὶ τὸν μετέβαλεν
εἰς τὴν χρυσῆν ἐκείνην μορφήν.
Τοῦτο τὸ παράδοξον θαῦμα
βλέπων ὁ γεωργὸς
ὅλος τρέμων
ἀπὸ τὸ θάμβος
καὶ ἐκπληττόμενος,
ἔπεσε κατὰ γῆς
καὶ ἔχυνε θερμότατα δάκρυα,
νομίζων ἑαυτὸν ἀνάξιον
τῆς τοιαύτης Χάριτος.
Ὁ δὲ Ἅγιος,
ἐγείρας αὐτόν,
τοῦ ἔδωσε ψυχικὴν
καὶ σωματικὴν δύναμιν,
λέγων πρὸς αὐτὸν
νὰ μὴ δίδῃ εἰς ἀνθρώπους
τὴν δόξαν καὶ τὴν αἴνεσιν,
ἀλλ’ εἰς τὸν Παντοδύναμον Θεόν.
Τοῦτο τὸ θαῦμα
δὲν χρειάζεται
νὰ καλλωπίσῃ κανεὶς
μὲ λόγους,
διότι ἀφ’ ἑαυτοῦ του
εἶναι μέγα
καὶ τεράστιον·
ἀλλ’ ἀκούσατε
καὶ ἕτερον ὅμοιον.
Ἄνθρωπός τις ἐνάρετος,
φίλος ἀκριβὸς τοῦ Ἁγίου,
ἐμισεῖτο ὑπὸ κακοτρόπων τινῶν
διὰ τὰς ἀρετὰς
καὶ τὰς φιλοθέους πράξεις του·
ὅθεν τὸν ἐσυκοφάντησαν,
ὅτι δῆθεν ἔπραξε κακὸν μέγα,
διὰ τὸ ὁποῖον
τὸν ἀπεφάσισεν ὁ ἔπαρχος
ἀδίκως εἰς θάνατον.
Τοῦτο μαθὼν ὁ Ἅγιος
ἐκίνησε παρευθὺς
νὰ ὑπάγῃ εἰς τὸν τόπον,
εἰς τὸν ὁποῖον
τὸν εἶχον δέσμιον,
νὰ τὸν λυτρώσῃ
ἀπὸ τὸν θάνατον.
Ἦτο δὲ χειμὼν
καὶ ἡ ὁδὸς διήρχετο
ἀπὸ ποταμόν τινα,
ὅστις ἦτο
ἀπὸ τὰς βροχὰς
πλημμυρισμένος
καὶ δὲν εἶχε πέρασμα.
Τότε ὁ Ἅγιος ἐνθυμούμενος
τί ἐποίησεν ὁ Ἰησοῦς τοῦ Ναυῆ
εἰς τὸν Ἰορδάνην
καὶ διέβησαν
μὲ τὴν Κιβωτὸν
τόσον θαυμάσια,
ἔχων δὲ πίστιν βεβαίαν,
ὅτι ὁ αὐτὸς Θεός,
ὅστις ἐνήργησε
τοιαῦτα τεράστια,
ἠδύνατο νὰ τελέσῃ
καὶ ἕτερα ὅμοια,
προστάσσει τὸν ποταμὸν
ὡς δοῦλόν του,
λέγων·
«Στάσου,
ὁ Δεσπότης τῶν ἁπάντων
ὁρίζει νὰ περάσω
διὰ νὰ λυτρώσω
τὸν φίλον μου».
Οὕτως εἶπε
καὶ εὐθὺς
ὁ λόγος ἔργον ἐγένετο
καί, ὢ ἐξαισίου τερατουργήματος!
ἐστάθη ὀπίσω τὸ ρεῦμα
καὶ ἔμεινεν ὁ τόπος κενὸς
ἕως οὗ διῆλθεν ὁ Ἅγιος
καὶ ὅσοι ἄλλοι εὑρέθησαν,
οὕτως ὥστε
δὲν ἔγινεν
ἡ πάρεργος αὕτη ὑπόθεσις
ὀλιγώτερον θαυμασία
ἀπὸ τὴν κυρίως ὑπόθεσιν
διὰ τὴν ὁποίαν
μετέβαινεν ὁ Ἅγιος.
Μάλιστα ἀπὸ τοῦτο
κατωρθώθη καὶ ἐκεῖνο ταχύτερον,
διότι ὅσοι εἶδον
τοιοῦτον φρικωδέστατον θέαμα,
ἔδραμον εἰς τὴν πόλιν πρότερον,
κηρύττοντες μεγαλοφώνως
τὸ θαυματούργημα.
Τοῦτο μαθὼν καὶ
ὁ ἔπαρχος
ἐξεπλήττετο
καὶ εὐλαβηθεὶς τὸν Ἅγιον
ἐλευθερώνει τὸν φίλον του
καὶ χαρίζει τοῦτον εἰς αὐτὸν
μετὰ χαρᾶς ἀντιλαμβάνων
παρὰ τοῦ Ἁγίου
τὴν εὐλογίαν του.
Ὁ δὲ Ἅγιος,
λαβὼν αὐτόν,
ἔστρεψεν ὀπίσω
χαίρων καὶ ἀγαλλόμενος.
Οὐχὶ δὲ μόνον
τῆς θαυματουργίας
τὴν χάριν
εἶχεν ὁ Ἅγιος,
ἀλλὰ καὶ τὸ τῆς προφητείας
καὶ προοράσεως
καὶ διοράσεως χάρισμα,
γνωρίζων τὰ κρύφια μυστήρια
καὶ τὰς ἁμαρτίας ἑκάστου,
τὸν ὁποῖον ἔβλεπεν.
Ὅθεν μετεχειρίζετο
πάντα τρόπον
ἕως ὅτου φέρῃ αὐτὸν
εἰς μετάνοιαν,
ἀπὸ δὲ τὸ κάτωθεν θαῦμα
νὰ πιστωθῆτε
τὴν ἀλήθειαν.
Ἠγάπα ὁ Ἅγιος πάντοτε
κατὰ πολλὰ
τὴν ταπείνωσιν,
ἐταλαιπώρει δὲ ἑαυτὸν
καὶ εἰς τὰ ἀναγκαῖα
τοῦ σώματος
καὶ ἐξόχως
εἶχε συνήθειαν
νὰ περιπατῇ πεζός,
μὴ ἱππεύων,
οὐδέποτε μιμούμενος
τὸν Διδάσκαλον
καὶ Σωτῆρά μας.
Μίαν δὲ φορὰν
εἶχεν ὁδοιπορήσει
ἐπὶ πολὺ
καὶ διαβαίνων
ἀπὸ χωρίον τι
κάθιδρως καὶ κεκοπιακὼς
ἀπὸ τὸ μάκρος τῆς ὁδοῦ
ἐπῆγεν εἰς φίλον του,
νὰ λάβῃ ἄνεσιν,
ἐκεῖνος δὲ
τὸν ὑπεδέχθη ἀγαλλιώμενος,
ξενίζων αὐτὸν
καὶ ἑτοιμάζων νιπτῆρα
νὰ πλύνῃ χριστομιμήτως
τοὺς πόδας του.
Οἱ δὲ γείτονες,
ἀκούσαντες
ὅτι ὁ μέγας Σπυρίδων
ἦτο ἐκεῖ,
ἔτρεχον ὅλοι
καὶ ἐφιλονείκουν
τίς νὰ τὸν περιποιηθῇ
περισσότερον.
Γυνὴ δέ τις ἁμαρτωλὴ
ἐπῆγε νὰ φιλήσῃ
τοὺς πόδας του,
αὐτὸς δὲ γνωρίσας
μὲ τὴν Χάριν
τοῦ Παναγίου Πνεύματος
τὴν ἀπόκρυφον ἁμαρτίαν
τῆς γυναικός,
τῆς εἶπεν ἠπίως
καὶ ταπεινῶς,
χωρὶς νὰ τὸν ἀκούσῃ ἄλλος τις·
«Μὴ μοῦ ἐγγίσῃς, ὦ γύναι».
Τοῦτο δὲ εἶπε,
διὰ νὰ τὴν κάμῃ
νὰ ἔλθῃ εἰς μετάνοιαν
καὶ νὰ μισήσῃ
τὴν πονηρὰν ἐργασίαν,
καθὼς καὶ ὕστερον ἔγινε,
διότι σπεύδουσαν
περισσότερον νὰ πλησιάσῃ
τὴν ἤλεγξεν ἐκφώνως ὁ Ἅγιος
καὶ φανερῶς
τὴν ἁμαρτίαν αὐτῆς
κατωνόμασε.
Τότε ἡ γυνὴ ἐκείνη
παρακινουμένη
ἀπὸ τὸν τῆς συνειδήσεως ἔλεγχον
καὶ ἐκπληττομένη
εἰς τοιοῦτον θαυμάσιον,
ἔκλινεν εἰς τὴν γῆν
τὴν κεφαλὴν
μετὰ πολλῆς κατανύξεως
καὶ ἔπλυνε
τοὺς πόδας αὐτοῦ,
οὐχὶ διὰ ὕδατος χλιαροῦ,
ἀλλὰ μάλιστα διὰ δακρύων θερμῶν,
ἐξομολογουμένη παρρησίᾳ
τὸ κεκρυμμένον αὐτῆς ἀνόμημα.
Καθὼς δὲ αὐτὴ
ἐμιμήθη τὴν πόρνην,
ἥτις ἔδραμεν
εἰς τὸν Δεσπότην Χριστὸν
καὶ πλύνουσα
διὰ τῶν δακρύων της
τοὺς ἀχράντους πόδας
τοῦ Κυρίου,
ἔλαβε τῶν ἀνομημάτων
τὴν συγχώρησιν,
οὕτω καὶ ὁ Ἅγιος
μιμούμενος τὸν Χριστὸν
τῆς εἶπε
τὰ αὐτὰ τὰ σωτήρια λόγια·
«Θάρσει, θύγατερ·
ἀφέωνταί σοι
αἱ ἁμαρτίαι σου»·
καί· «Ἴδε ὑγιὴς γέγονας,
μηκέτι ἁμάρτανε».
Οὕτω λοιπὸν
ἐθεραπεύθη ἡ ἀσθενής,
ὅσοι δὲ ἄλλοι ἤκουσαν τὴν ὑπόθεσιν
ἔλαβον παρ’ αὐτῆς
παράδειγμα διορθώσεως·
Ἀρκετὸς εἶναι ὁ λόγος
ἕως ἐδῶ
καὶ ἤρκουν
τὰ προρρηθέντα θαυμάσια
νὰ φανερώσουν
τὴν ἀρετὴν
τοῦ μεγάλου Σπυρίδωνος·
ἀλλὰ διὰ νὰ ἐννοήσητε
ποῖος ἦτο
εἰς τὴν πίστιν
καὶ πόσον ζῆλον εἶχε
πρὸς τὴν εὐσέβειαν,
ἀκούσατε καὶ
τὸ ἐφεξῆς.
Ὅταν ἐβασίλευσεν
ὁ Μέγας Κωνσταντῖνος
συνηθροίσθη ἡ Ἁγία
καὶ περιώνυμος
Α’ Οἰκουμενικὴ Σύνοδος
τῶν Τριακοσίων Δέκα καὶ Ὀκτὼ (318)
Θεοφόρων Πατέρων,
διὰ νὰ καταδικάσουν
τὴν αἵρεσιν
τοῦ ἀσεβοῦς Ἀρείου,
τοῦ λέγοντος κτίσμα
τὸν Κτίστην
καὶ νὰ δογματίσουν
τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ
ὁμοούσιον
τοῦ ἀνάρχου Πατρός.
Ἦσαν δὲ οἱ πρῶτοι
ὑπὲρμαχοι τῆς αἱρέσεως,
ὁ Νικομηδείας Εὐσέβιος,
ὁ Νικαίας Θέογνις
καὶ ὁ Χαλκηδόνος Μακάριος,
οἵτινες ἔχοντες ἀρχηγὸν τὸν Ἄρειον,
ἐφρόνουν κτιστὸν
τὸν ἀληθινὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ
οἱ ἀσύνετοι.
Ὢ μανίας καὶ λύσσης ἀμέτρου!
τὰ πονηρότατα κτίσματα
ἐδογμάτιζον κτίσμα
τὸν Κτίστην
τῆς κτίσεως.
Οἱ δὲ τῆς εὐσεβείας ὑπέρμαχοι,
οἵτινες συνηθροίσθησαν
διὰ νὰ στερεώσουν
τὴν Ὀρθόδοξον Πίστιν
καὶ νὰ καταδικάσουν
τὴν ἀντίχριστον πλάνην,
ἦσαν ἅπαντες Πατέρες
ἐνάρετοι καὶ θαυμάσιοι,
αἱ πράξεις καὶ ἀρεταὶ τῶν ὁποίων
ἔλαμπον
μὲ τὴν Χάριν
τοῦ Παναγίου Πνεῦματος.
Μεταξὺ δὲ τούτων
διεκρίνοντο
ὁ μέγας ἐν Ἁγίοις Ἀλέξανδρος,
ὅστις ἦτο μὲν τότε ἀκόμη Ἱερομόναχος,
ἀλλ’ ἐπεῖχε τὸν τόπον
τοῦ μακαρίου Μητροφάνους
Πατριάρχου Κωνσταντινουπόλεως,
ὅστις ἦτο κλινήρης
καὶ ὁ μέγας Ἀθανάσιος,
Διάκονος τότε ἀκόμη ὢν,
ἐπέχων τὸ τόπον τοῦ Πατριάρχου Ἀλεξανδρείας.
Κατὰ τούτων ἐφθόνησάν τινες,
διότι δὲν εἶχον ἀκόμη
τὸ ἀξίωμα τῆς Ἀρχιερωσύνης,
ὅμως οὗτοι ἦσαν πρῶτοι
εἰς τὰς διαλέξεις.
Πλησίον λοιπὸν τοιούτων φωστήρων
ἦτο καὶ ὁ ταπεινόφρων Σπυρίδων,
τοῦ ὁποίου ἡ ἀρετὴ
καὶ ἡ θεία Χάρις,
ἥτις κατῴκει εἰς αὐτόν,
ἐπερίσσευσε
τὴν κοσμικὴν σοφίαν
τῶν φιλοσόφων.
Εἷς δὲ φιλόσοφος
ἦτο εἰς τὸ λέγειν
ἱκανώτερος τῶν ἄλλων,
διότι εἶχε
μεγάλην εὐγλωττίαν
καὶ μάθησιν
καὶ τόσον ἐβοήθει τὸν Ἄρειον
μὲ τὴν πολλὴν ἐμπειρίαν του,
ὥστε ἀπεστόμωνε πολλοὺς
καὶ οἱ Ὀρθόδοξοι
δὲν ἠδύνατο
νὰ ἀναπτύξουν
εἰς βοήθειάν των
συλλογισμόν τινα,
τὸν ὁποῖον νὰ μὴ ἀντικρούσῃ
μὲ τὴν πολλήν του μάθησιν
ὁ φιλόσοφος.
Διὰ νὰ φανῇ λοιπὸν
ὅτι ἡ νίκη δὲν εἶναι
εἰς τὰ λόγια τῶν ψευδοσυλλογισμῶν,
ἀλλ’ εἰς τὴν ἀλήθειαν τοῦ Χριστοῦ,
δὲν τὸν ἐνίκησεν ἄλλος τις
ἀπὸ τοὺς ἐγγραμμάτους Πατέρας,
εἰμὴ ὁ ἁπλοῦς καὶ ἀγράμματος Σπυρίδων,
ὅστις δὲν ἐγνώριζεν ἄλλο τι
εἰμὴ Ἰησοῦν τὸν Ἐσταυρωμένον.
Ὅταν λοιπὸν εἶδε
τὸν φιλόσοφον
θερμαινόμενον πολὺ
ἀπὸ τὴν διάλεξιν,
νὰ λέγῃ λοιδορίας
κατὰ τοῦ Χριστοῦ
καὶ ἄλλα λόγια βλάσφημα,
ἐπλησίασε
καὶ τοῦ λέγει
ὁ Ἅγιος·
«Ἔλα νὰ ὁμιλήσῃς
καὶ μετ’ ἐμοῦ,
φιλόσοφε».
Τότε οἱ ἄλλοι Ὀρθόδοξοι,
γνωρίζοντες
τὴν ἁπλότητα αὐτοῦ,
τὴν ἀπαιδευσίαν
εἰς τὴν Ἑλληνικὴν γλῶσσαν
καὶ τὴν μικρὰν μάθησίν του,
τὸν ἠμπόδιζον
καὶ δὲν τὸν ἄφηνον
νὰ ὁμιλήσῃ
μὲ τὸν φιλόσοφον.
Ὁ δὲ Ἅγιος
γνωρίζων
πόσα περισσότερα
δύναται νὰ ἐπιτύχῃ
ἡ ἄνωθεν σοφία
ἀπὸ τὴν ἀνθρωπίνην
τὴν καταργουμένην
καὶ ἄσοφον,
δὲν ὑπήκουσεν
εἰς τοῦτο·
ὅθεν εἶπε ταῦτα
πρὸς τὸν φιλόσοφον·
«Ἐν τῷ ὀνόματι
τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ
δὸς καὶ εἰς ἐμὲ
ὀλίγην ἀκρόασιν».
Ὁ δὲ ρήτωρ
τοῦ λέγει·
«Εἰπὲ εἴ τι θέλεις».
Τότε ὁ μέγας τὴν ἀρετὴν
καὶ ἁπλοῦς τὴν μάθησιν Σπυρίδων
ὑπὸ τοῦ Παναγίου Πνεύματος
ἐμφορούμενος
καὶ κρατῶν εἰς χεῖρας κεραμίδα,
λέγει·
«Εἷς εἶναι ὁ Θεὸς
τοῦ οὐρανοῦ καὶ τῆς γῆς,
ὁ τῶν ἁπάντων Δημιουργός.
Οὗτος ἔκαμε
τὰς οὐρανίους Δυνάμεις,
ἔπλασε τὸν ἄνθρωπον
καὶ ἐποίησεν
ὅλα τὰ φαινόμενα
καὶ τὰ ἀόρατα πράγματα.
Μὲ τούτου τὸν Λόγον
καὶ τὸ Πνεῦμα
ἡπλώθη ὁ οὐρανός,
παρήχθη ἡ γῆ,
συνήχθη ἡ θάλασσα,
ἐτάθη ὁ ἀήρ,
ἐγεννήθησαν ὅλα τὰ ζῷα
καὶ ἐπλάσθη ὁ ἄνθρωπος,
τὸ μέγα τοῦτο κτίσμα
καὶ θαυμάσιον δημιούργημα.
Ὅλα ἀπὸ τοῦτον ἔγιναν·
ἀστέρες,
φωστῆρες,
ἡμέρα,
νύκτα
καὶ τὰ ἐπίλοιπα.
Τοῦτον τὸν Λόγον
γνωρίζοντες ἡμεῖς,
ὅτι εἶναι Υἱὸς τοῦ Θεοῦ ἀληθής,
ὁμοούσιος μὲ τὸν Πατέρα,
πιστεύομεν ὅτι ἐγεννήθη
ἀπὸ τὴν Παρθένον,
ἐσταυρώθη καὶ ἐτάφη
ὡς ἄνθρωπος
καὶ ὡς Θεὸς ἀνέστη
συναναστήσας καὶ ἡμᾶς,
καὶ χαρίζει ἡμῖν
ἄφθαρτον ζωὴν
καὶ ἀΐδιον.
Τοῦτον πιστεύομεν ἀκόμη
Κριτὴν τοῦ κόσμου,
ὅστις μέλλει νὰ ἔλθῃ
διὰ νὰ κρίνῃ
τὸν κόσμον ὅλον,
ἡμεῖς δὲ
θέλομεν δώσει εἰς Αὐτὸν
ἀπολογίαν
δι’ ὅλα τὰ ἔργα,
τοὺς λόγους
καὶ τὰ ἐνθυμήματα ἡμῶν».
«Τοῦτον γνωρίζομεν
Ὁμοούσιον μὲ τὸν Πατέρα,
Σύνθρονον,
Ὁμότιμον
καὶ Ὁμόδοξον.
Ἡ Ἁγία Τριὰς ὅμως
ἄν καὶ εἶναι τρία Πρόσωπα
καὶ τρεῖς Ὑποστάσεις,
Πατήρ,
Υἱὸς
καὶ Ἅγιον Πνεῦμα,
ὅμως καὶ τὰ τρία αὐτὰ πρόσωπα
εἶναι εἷς Θεὸς
καὶ μία Οὐσία
ἄρρητος καὶ ἀκατάληπτος,
τὴν ὁποίαν
ὁ νοῦς τοῦ ἀνθρώπου
δὲν δύναται
νὰ χωρέσῃ
καὶ νὰ καταλάβῃ,
διὰ τὸ ἄπειρον
τῆς Θεότητος·
διότι καθὼς εἶναι ἀδύνατον
νὰ βάλῃς
ὅλον τὸ πέλαγος
τῆς θαλάσσης
εἰς μικρότατον ἀγγεῖον,
οὕτω δὲν εἶναι δυνατὸν
ἀνθρώπινος νοῦς
νὰ χωρέσῃ
τὸ ἄπειρον πέλαγος
τῆς ἀκαταλήπτου Θεότητος·
καὶ διὰ νὰ πιστωθῇς
τὴν ἀλήθειαν,
πρόσεχε εἰς τοῦτο
τὸ μικρὸν
καὶ εὐτελέστατον πρᾶγμα,
ἂν καὶ δὲν ἔπρεπε
νὰ παρομοιάσωμεν
ἐκείνην τὴν ἄκτιστον
καὶ ὑπερούσιον Φύσιν
μὲ κτιστὸν
καὶ φθαρτὸν δημιούργημα,
ὅμως,
ἐπειδὴ οἱ ὀφθαλμοὶ
εἶναι πιστότεροι τῶν ὤτων
καὶ πᾶς ὀλιγόπιστος,
ὅπως σεῖς,
δὲν πιστεύει ἐν εὐκολίᾳ,
ἐὰν δὲν ἴδῃ
μὲ τοὺς σωματικοὺς ὀφθαλμούς,
διὰ τοῦτο
θέλω σᾶς ἀποδείξει
ὀφθαλμοφανῶς
τὴν ἀλήθειαν
μὲ τὴν κεραμίδα ταύτην,
ἥτις εἶναι καὶ αὐτὴ
καὶ τρισύνθετος
καὶ μιᾶς οὐσίας
καὶ φύσεως».
Ἀφοῦ εἶπε ταῦτα ὁ Ἅγιος,
ἐποίησε τὸ σημεῖον
τοῦ Τιμίου Σταυροῦ
μὲ τὴν δεξιάν,
ἐκράτει δὲ
μὲ τὴν ἀριστερὰν
τὴν κεραμίδα
καὶ λέγει·
«Εἰς τὸ ὄνομα τοῦ Πατρός»,
καὶ εὐθύς,
ὢ τῶν θαυμασίων σου,
Χριστὲ βασιλεῦ!
τὸ πῦρ
ἐκ τοῦ ὁποίου
ἦτο ἐψημένη ἡ κεραμίς,
ἀνέβη πρὸς τὰ ἄνω·
λέγει εἶτα
«καὶ τοῦ Υἱοῦ»,
καὶ εὐθὺς τὸ ὕδωρ
δι’ οὗ ἐπλάσθη αὕτη
ἔρρευσε πρὸς τὰ κάτω·
λέγει πάλιν·
«καὶ τοῦ Ἁγίου Πνεῦματος»,
καὶ ἀνοίξας τὴν χεῖρά του,
εἶχε μείνει ἐν αὐτῇ
μόνον τὸ χῶμα
ἐξ οὗ κατεσκευάσθη αὕτη.
Τὸ θαῦμα τοῦτο βλέποντες
ἅπαντες ἐξέστησαν
καὶ μάλιστα ὁ φιλόσοφος,
ὁ ὁποῖος τὴν μὲν ἀκοὴν ἐπλήγη,
τὴν δὲ ψυχὴν ἐξεπλάγη
καὶ ἡ φωνή του ἐχάθη.
Μετὰ δὲ ὥραν ἱκανὴν
ἀπεκρίνατο·
«Ὅσα εἶπες,
Ἅγιε ἄνθρωπε,
τὰ δέχομαι ὅλα
καὶ τὰ ὁμολογῶ».
Ὁ δὲ Ἅγιος τοῦ λέγει·
«Ἐπειδὴ λοιπὸν ὁμολογεῖς
μὲ τὸν λόγον,
ἔλα νὰ δείξῃς
καὶ μὲ τὸ ἔργον,
ὅτι πράγματι γνωρίζεις
ποῖος εἶναι ὁ Θεὸς
ὅστις ἐποίησε
τὰ πάντα·
ἂς ὑπάγωμεν
εἰς τὴν Ἐκκλησίαν
νὰ λάβῃς
τὸ σημεῖον
τῆς Ὀρθοδόξου Πίστεως».
Τότε ὁ φιλόσοφος,
ἐπιστρέψας εὐθὺς
πρὸς ἀκριβῆ θεοσέβειαν,
εἶπε πρὸς τοὺς παρεστῶτας
καὶ τοὺς μαθητὰς αὐτοῦ
ταῦτα·
«Ὦ ἄνδρες,
ἕως οὗ ὁ ἀγὼν
περιωρίζετο εἰς λόγους μόνον,
ἀντέλεγον καὶ ἐγὼ
μὲ τὴν τέχνην
τῆς ἔξω σοφίας·
ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον
ὄχι πλέον λόγοι,
ἀλλὰ θεία τις Δύναμις
καὶ θαυματουργία
ἠγέρθη ἐναντίον μου
καὶ μοῦ ἀπέδειξε
μὲ τὴν ἁπλότητα
τῶν λόγων
τοῦ Ἁγίου τούτου ἀνδρὸς
τὴν ἄρρητον αὐτῆς Δύναμιν,
ὁμολογῶ ὅτι ἐνικήθην.
Δὲν ἐντρέπομαι
δὲ νὰ εἴπω τοῦτο,
ἀλλὰ συμβουλεύω καὶ σᾶς
νὰ μισήσητε τὴν ἀπιστίαν
ἐξ ὅλης καρδίας σας,
καὶ πιστεύοντες εἰς τὸν Χριστόν,
νὰ ἀκολουθήσητε
εἰς τὴν Πίστιν
τοῦ Ἁγίου τούτου γέροντος,
τοῦ ὁποίου
ἡ μὲν γλῶσσα
εἶναι ἀνθρωπίνη,
τὰ δὲ λόγια
ἀγγελικὰ καὶ οὐράνια».
Πόσην αἰσχύνην
νομίζετε, ὦ ἀκροαταί,
νὰ ἔλαβον
ἐκ τῶν λόγων τούτων
οἱ Ἀρειανοὶ
καὶ πόσην τιμὴν
καὶ χαρὰν
οἱ νικήσαντες Ὀρθόδοξοι;
Τοσαύτη ἦτο ἡ νίκη τῶν Ὀρθοδόξων,
ὥστε δὲν ἔμειναν
εἰς τὴν ἀρειανὴν πανωλεθρίαν
εἰμὴ μόνον ἕξ,
οἱ δὲ λοιποὶ
ἅπαντες ἐπέστρεψαν
εἰς τὴν Ὀρθοδοξίαν,
γνωρίσαντες τὴν ἀλήθειαν.
Οὕτω λοιπὸν
ἐκυρώθη
ἡ ἀπόφασις τῆς Συνόδου
καὶ ἔμειναν οἱ αἱρετικοὶ
καταφρονεμένοι,
οἱ δὲ εὐσεβεῖς
ἀγαλλόμενοι καὶ ἔκθαμβοι
ἀπὸ τὴν θαυματουργίαν
τοῦ ἁπλουστάτου Σπυρίδωνος.
Εὐχαριστοῦντες ὅθεν
τὸν Σωτῆρα Κύριον,
εἶχον τὸν Ἅγιον
εἰς μεγάλην εὐλάβειαν,
ὄχι μόνον
ὁ κοινὸς λαὸς
καὶ οἱ Ἀρχιερεῖς,
ἀλλὰ καὶ αὐτὸς ὁ βασιλεὺς
τὸν ἐθαύμασε
καὶ τὸν ἐτίμησεν ἱκανῶς,
τὸν παρεκάλει δὲ
νὰ δέεται ὑπὲρ αὐτοῦ
πάντοτε εἰς τὸν Θεόν.
Ἀφοῦ δὲ ἐτελειώθη ἡ Σύνοδος
τὸν προέπεμψε κατευόδιον
εἰς τὸν τόπον του.
Ἐλθὼν εἰς τὴν Κύπρον ὁ Ἅγιος,
εὗρεν ἀποθαμμένην
τὴν θυγατέρα του Εἰρήνην,
ἡ ὁποία δὲν εἶχε γνωρίσει ἄνδρα,
ἀλλ’ εἶχε φυλάξει
τὴν παρθενίαν της ἄσπιλον,
διὰ νὰ τὴν προσφέρῃ
εἰς τὸν οὐράνιον Νυμφίον Χριστόν.
Ὑπέμεινε δὲ ὁ Ἅγιος
τὴν θλῖψιν
καρτερικῶς
ὡς φρόνιμος,
μετ’ ὀλίγας δὲ ἡμέρας
ἔρχεται γυνή τις
δακρυρροοῦσα,
καὶ τοῦ λέγει,
ὅτι ἔδωσε παρακαταθήκην τινὰ
εἰς τὴν θυγατέρα του,
ἤτοι χρυσοῦν κόσμημα πολύτιμον,
νὰ τῆς τὸ φυλάξῃ.
Μετὰ ταῦτα ἐκοιμήθη
καὶ δὲν ἐπρόφθασε
νὰ τῆς τὸ ζητήσῃ.
Ὁ δὲ Ἅγιος
ἐρευνήσας
ὅλον τὸν οἶκον
ἐπιμελῶς
καὶ μὴ εὑρίσκων
τὸ ζητούμενον,
ἐπῆγεν εἰς τὸν τάφον
τῆς θυγατρός του,
ἀκολουθούντων καὶ ἑτέρων τινῶν,
καὶ ὁμιλήσας πρὸς αὐτὴν
ὡς νὰ ἦτο ζῶσα
τὴν ἠρώτησε
λέγων·
«Εἰρήνη τέκνον μου,
ποῦ ἔβαλες
τὸ χρυσοῦν κόσμημα
τῆς γυναικός;»
Ἡ δὲ νεκρὰ
μὲ ζῶσαν φωνὴν
ἀπεκρίνατο·
«Εἰς τὸν δεῖνα τόπον
τὸ ἔχω φυλαγμένον,
Πάτερ μου».
Ἔφριξαν τότε
πάντες οἱ ἀκούσαντες
εἰς τὸ παράδοξον τερατούργημα.
Ὁ δὲ Ἅγιος,
ὡς νὰ ἦτο
ζωῆς καὶ θανάτου κύριος,
εἶπε πάλιν
πρὸς αὐτήν·
«Κοιμήθητι, τέκνον,
ἕως νὰ σὲ ἀναστήσῃ ὁ Κύριος
εἰς τὴν κοινὴν ἀνάστασιν».
Εἶτα πορευθεὶς
εἰς τὸν τόπον,
τὸν ὁποῖον
τοῦ ὑπέδειξεν
ἡ θυγάτηρ του,
εὗρε τὸ χρυσίον,
καὶ οὕτως
ἔλαβε πίστωσιν περισσοτέραν
τὸ θαυμάσιον.
Διὰ νὰ μὴ ἀπομείνῃ ἄμοιρος
τῆς χάριτος τοῦ Ἁγίου
ἡ Ἀντιόχεια,
ἀκούσατε
τὶ ὁ Θεὸς ᾠκονόμησε.
Μετὰ τὴν κοίμησιν
τοῦ Μεγάλου Κωνσταντίνου,
διεμοίρασαν οἱ υἱοὶ αὐτοῦ
τὸ Βασίλειον,
καὶ ἐπῆρε
τὰ μέρη τῆς Ἀνατολῆς
ὁ Κωνστάντιος.
Εὑρισκόμενος δὲ οὗτος
εἰς τὴν Ἀντιόχειαν,
περιέπεσεν εἰς δεινὴν ἀσθένειαν
καὶ δὲν ἠδύνατο οὐδεὶς ἰατρὸς
νὰ τὸν θεραπεύσῃ,
εἰμὴ μόνον ὁ μέγας
καὶ Παντοδύναμος Θεός,
ὅστις ἰατρεύει τὰς ψυχὰς
καὶ τὰ σώματα,
πρὸς τὸν ὁποῖον
ηὔχετο καθ’ ἑκάστην
καὶ ὁ βασιλεὺς
δεόμενος μετὰ πολλῆς εὐλαβείας
καὶ ταπεινότητος.
Νύκτα δέ τινα
βλέπει εἰς τὸ ὅραμά του
Ἄγγελον Κυρίου,
καὶ τοῦ δεικνύει
χορὸν Ἐπισκόπων,
εἰς τὸ μέσον τοῦ ὁποίου
ἵσταντο δύο,
ὡς προστάται
καὶ ἀρχηγοὶ
τῶν ἄλλων,
καὶ τοῦ λέγει·
«Βλέπεις ἐκείνους τοὺς δύο Ἐπισκόπους,
ὦ βασιλεῦ;
αὐτοὶ μόνον δύνανται
νὰ σὲ θεραπεύσουν».
Ἐγερθεὶς τοῦ ὕπνου
διελογίζετο
τίνες νὰ ἦσαν ἐκεῖνοι,
τοὺς ὁποίους
τοῦ ἔδειξεν
ὁ Ἄγγελος·
ἀλλὰ νὰ ἐννοήσῃ
οὐδόλως ἠδύνατο,
διότι οὔτε ὄνομα τῶν ἀνδρῶν
τοῦ εἶπεν,
οὔτε πατρίδα.
Ἔστειλε λοιπὸν πρόσταγμα
νὰ συναχθοῦν
εἰς τὸ παλάτιόν του
ὅλοι τῆς ἐπαρχίας του οἱ Ἐπίσκοποι,
διὰ νὰ εὕρῃ
τοὺς ὁραθέντας.
Τούτου γενομένου,
συνήχθησαν Ἐπίσκοποι ἱκανοί,
ἀλλὰ δὲν εἶδε
μεταξὺ αὐτῶν
τὸν ποθούμενον.
Ὅθεν στέλλει
καὶ εἰς τὴν Κύπρον
γράμματα
νὰ ἔλθωσι
καὶ αὐτῆς
(null)
Τότε ὁ μέγας Σπυρίδων,
ὑποτασσόμενος
εἰς τὸ βασιλικὸν πρόσταγμα,
ἐπῆγεν εὐθὺς
συνοδευόμενος ἀπὸ φίλον του τινα,
ἐνάρετον καὶ ἅγιον ἄνθρωπον,
Τριφύλιον τὸ ὄνομα,
ὅστις δὲν ἦτο ἀκόμη τότε Ἐπίσκοπος,
ἀλλ’ ὁ Ἄγγελος
τοῦ ἔδειξεν οὕτω
τοῦ βασιλέως,
διότι ἦτο ἐψηφισμένος
ἀπὸ τὴν Χάριν
τοῦ Παναγίου Πνεύματος.
Ἀπῆλθον λοιπὸν καὶ οἱ δύο
εἰς τὰ βασίλεια,
ἐνδεδυμένοι ταπεινά,
καθὼς ἦσαν
καὶ εἰς τὴν γνώμην
καὶ εἰς τὸ φρόνημα.
Ὅταν δὲ εἰσῆλθον
εἰς τὸ παλάτιον,
ἰδὼν αὐτοὺς
οὕτως εὐτελεῖς
ὑπηρέτης τις αὐθάδης
καὶ πολὺ ἀναίσχυντος,
τοῦ ἐφάνησαν ἀνάξιοι
νὰ ὑπάγουν
εἰς τὸν βασιλέα
τοιοῦτοι ἄνθρωποι
καὶ διώκων αὐτούς,
ἔδωκε ράπισμα
τοῦ εὐλογημένου Σπυρίδωνος,
ὅστις,
ὡς γενναία ψυχὴ
ὅπου ἦτο
καὶ ἕτοιμος νὰ πάθῃ
καὶ περισσότερα
δι’ ἀγάπην
τοῦ Διδασκάλου του,
ἔκαμεν ἐκεῖνο,
τὸ ὁποῖον
αὐτὸς ὁ Χριστὸς
παραγγέλλει
εἰς τὸ ἱερὸν Εὐαγγέλιον,
στρέφει δηλαδὴ
καὶ τὸ ἄλλο μέρος
τοῦ προσώπου του
διὰ νὰ τοῦ δώσῃ
καὶ δεύτερον ράπισμα.
Αὐτὴ ἡ μεγάλη ταπείνωσις
συνεκλόνισεν ἐκεῖνον τὸν ἄφρονα,
μάλιστα δὲ ἀκούσας
ὅτι ἦτο Ἀρχιερεὺς
προσέπεσεν εἰς τοὺς πόδας αὐτοῦ
καὶ ἐδέετο μετὰ δακρύων
νὰ τοῦ δώσῃ συγχώρησιν.
Τότε ὁ Ἅγιος
τὸν συνεχώρησε παρευθύς,
μιμούμενος τὴν μακροθυμίαν τοῦ Σωτῆρος,
καὶ μὲ λόγους ψυχωφελεῖς
τὸν ἐνουθέτησε
νὰ μὴ εἶναι πλέον
τόσον αὐθάδης
καὶ ὑβριστὴς
πρὸς τοὺς ξένους ἀνθρώπους
καὶ μάλιστα
τοὺς ἐκκλησιαστικούς.
Ἀκολούθως
ἀνέβησαν εἰς τὸ παλάτιον
καὶ εἰσῆλθον
εἰς τὴν αἴθουσαν
τοῦ θρόνου.
Βλέπων δὲ ὁ Τριφύλλιος
τόσον ὡραῖα
καὶ πλούσια πράγματα,
ἐθαύμαζε
διότι δὲν τὰ εἶχεν ἴδει
ἄλλην φοράν.
Ἦτο δὲ τότε νέος τὴν ἡλικίαν ὁ Τριφύλλιος
καὶ ἰδὼν τὸν βασιλέα
μὲ φοβερὸν καὶ περίδοξον σχῆμα,
ἐπὶ τοῦ θρόνου καθεζόμενον,
ἐξεπλήττετο.
Ὁ δὲ Ἅγιος ἐγνώρισε
τοὺς διαλογισμοὺς
τοῦ Τριφυλλίου
καὶ τοῦ λέγει·
«Τὶ θαυμάζεις;
μήπως αὐτὸς εἶναι θαυμασιώτερος
ἀπὸ τοὺς ἄλλους ἀνθρώπους
ἢ δικαιότερος,
ἐπειδὴ ἔχει
τοσαύτην κενοδοξίαν
καὶ ματαιότητα;
δὲν ἀποθνῄσκει καὶ αὐτὸς αὔριον
ὡς ὁ εὐτελὴς καὶ ἄδοξος πένης;
μήπως δὲν θὰ τὸν βάλουν
καὶ αὐτὸν
εἰς τὸν τάφον
νὰ σαπηθῇ;
ἢ μήπως
καὶ εἰς τὸ φοβερὸν Δικαστήριον
δὲν θὰ παρασταθῇ
μὲ τρόπον ἀδέκαστον;
Διατί τιμᾷς τὰ φθαρτὰ
καὶ τὰ ρέοντα
ὡς ἑστῶτα
καὶ δὲν στοχάζεσαι
ἐκείνην τὴν δόξαν
τὴν ἐπουράνιον;»
Ἐνῷ δὲ οὕτως αὐτοὶ συνωμίλουν,
τοὺς ἐκύτταζεν
ἀπὸ τὸν θρόνον
ὁ βασιλεὺς
καὶ βλέπων
ὅτι τὸ σχῆμα τοῦ Ἁγίου
ὡμοίαζε
μετὰ τοῦ ὑπ’ αὐτοῦ ὀραθέντος
καὶ εἰς τὴν στολὴν
καὶ εἰς τὴν ράβδον
καὶ εἰς τὰ ἐπίλοιπα,
τὸν ἐγνώρισεν·
ἀλλὰ τὸν Τριφύλλιον
δὲν ἠδύνατο
νὰ τὸν γνωρίσῃ,
διότι δὲν ἦτο
καθὼς τὸν εἶδεν
εἰς τὴν ὅρασιν.
Τότε ἀπὸ τὴν χαρὰν
λησμονήσας τὴν ἀσθένειαν
καὶ τὸ τῆς ἁλουργίδος ἀξίωμα,
τρέχει πρὸς τὸν μέγαν Σπυρίδωνα
μὲ πολλὴν ταπείνωσιν
καὶ εὐτέλειαν,
δεικνύων διὰ τοῦ ἔργου
πόσον μεγάλη διαφορὰ ὑπάρχει
μεταξὺ ἑνὸς προσκαίρου βασιλέως
καὶ ἑνὸς δούλου
τοῦ Ἐπουρανίου καὶ Αἰωνίου Παντάνακτος
καὶ ὑποκλίνας τὴν κεφαλὴν
ἐζήτει τὴν εὐχὴν τοῦ Ἁγίου
μετὰ δακρύων,
ὡς νὰ ἦτο αὕτη
κανὲν ἰσχυρότατον φάρμακον,
τὸ ὁποῖον ἠδύνατο εὐκόλως
νὰ θεραπεύσῃ τὸ πάθος του.
Πράγματι,
εὐθὺς ὡς ἤγγισεν
ἡ χεὶρ τοῦ Ἁγίου
εἰς τὴν βασιλικὴν κεφαλὴν
(ὢ τῆς ὀξυτάτης ἰατρείας!)
ἔφυγεν ἡ ἀσθένεια
καὶ ἔλαβεν ὁ βασιλεὺς
τὴν ποθουμένην ἴασιν.
Τίς νὰ διηγηθῇ
τὴν χαρὰν καὶ ἀγαλλίασιν,
ἡ ὁποία ἔγινε
τὴν ἡμέραν ἐκείνην
εἰς τὰ βασίλεια;
Μεγάλην ἑορτὴν
καὶ χαρμόσυνον πανήγυριν ἤγειραν,
ἔχοντες ὅλοι
εἰς τὰ χείλη των
τὸν Σπυρίδωνα.
Αὐτὸς ἠκούετο πανταχοῦ,
αὐτὸν ἔβλεπον ὅλοι
καὶ αὐτὸς ἦτο ἀπὸ ὅλους
τὸ τιμώμενον πρόσωπον.
Τί ὅθεν ἐγένετο;
Ἐθεράπευσε μήπως
τὸ σῶμα μόνον
τοῦ βασιλέως
ὁ καλὸς ἰατρὸς
καὶ ἀφῆκε τὴν ψυχὴν
ἀθεράπευτον;
Ὄχι·
ἀλλὰ καὶ εἰς αὐτὴν ἔδωκε
τὰ ἁρμόδια φάρμακα,
λέγων
τὰ ἑξῆς
ψυχωφελέστατα λόγια·
«Ἐνθυμοῦ πάντοτε,
ὦ βασιλεῦ,
τὴν εὐεργεσίαν,
τὴν ὁποίαν σοῦ ἔκαμεν
ὁ Θεὸς ὁ πανάγαθος
καὶ ἂς εἶσαι συμπαθὴς
εἰς τοὺς πταίοντας
καὶ εἰς τοὺς πτωχοὺς
εὐεργετικὸς
καὶ φιλόδωρος.
Πρὸς ὅσους εἶναι ὑστερημένοι
ἀπὸ τὰ χρειαζόμενα πράγματα,
ἄνοιγε τὰ σπλάγχνα
καὶ τὴν χεῖρα
φιλανθρωπότατα
καὶ ἁπλῶς
ὅσον ὑπερβαίνεις
τοὺς ἄλλους
εἰς τὴν ἀξίαν,
τόσον πρέπει νὰ εἶσαι
καὶ εἰς τὴν ἀρετὴν
ὑψηλότερος,
διότι,
ἐὰν δὲν εἶσαι τοιοῦτος,
δὲν λογίζεσαι βασιλεύς,
ἀλλὰ ἄθλιος τύραννος.
Μεταξὺ δὲ τῶν ἄλλων
φύλαττε ἀκριβῶς
τὴν εὐσέβειαν
καὶ μὴ δεχθῇς
παραμικρόν τι δόγμα,
τὸ ὁποῖον
νὰ μὴ δέχεται
ἡ Ἁγία Ἐκκλησία μας».
Ὁ μὲν λοιπὸν Ἅγιος
εἶπε ταῦτα·
ὁ δὲ βασιλεύς,
θέλων νὰ τοῦ ἀνταμείψῃ
τὴν χάριν,
τοῦ ἔδιδε πολὺ χρυσίον,
ἀλλ’ αὐτὸς δὲν τὸ ἐδέχθη
οὐδόλως,
λέγων·
«Δὲν εἶναι πρέπον,
ὦ βασιλεῦ,
νὰ μὲ ἀνταμείψῃς
μὲ μισητὴν φιλίαν.
Φαίνεται εἰς σὲ εὔλογον
νὰ διαπλεύσω
τοσοῦτον πέλαγος,
νὰ ὑπομείνω
τὴν δριμύτητα
τοῦ χειμῶνος
καὶ τῶν ἀνέμων
τὴν ἀγριότητα,
διὰ νὰ λάβω χρυσίον
εἰς πληρωμήν,
τὸ ὁποῖον εἶναι
πάντων τῶν κακῶν
ἡ αἰτία
καὶ πάσης δικαιοσύνης
ἀπώλεια;»
Ἀλλ’ ὅσον ἐκεῖνος ἐπροφασίζετο,
τόσον ὁ βασιλεὺς
ἐδέετο βιαιότερον,
παρακαλῶν αὐτὸν
νὰ τὸ δεχθῇ,
διότι ἐθεώρει
μεγάλην δι’ αὐτὸν αἰσχύνην
νὰ λάβῃ τοιαύτην εὐεργεσίαν
καὶ νὰ μὴ δώσῃ
οὐδεμίαν ἀνταμοιβήν.
Ὅθεν ἠναγκάσθη ὁ Ἅγιος
νὰ λάβῃ βιαίως τὸ χρυσίον,
πρὶν ὅμως ἐξέλθῃ ἀπὸ τὴν χώραν
τὸ διεμοίρασεν ὅλον
εἰς τοὺς πένητας,
διδάσκων μὲ τὴν πρᾶξιν
πῶς πρέπει νὰ ὑπολογίζουν τὸν χρυσὸν
ὅσοι ποθήσωσι τὸν Χριστόν·
διότι ὅστις ἐπιθυμεῖ χρήματα,
εἶναι αὐτοθέλητος αἰχμάλωτος αὐτῶν.
Τοῦτο μαθὼν ὁ βασιλεὺς
τὸν ηὐλαβήθη
ἀκόμη περισσότερον,
ἐνθυμούμενος δὲ
τὰς νουθεσίας του πάντοτε
ἔκαμνε πολλὴν φιλανθρωπίαν
εἰς ξένους καὶ πένητας,
χήρας καὶ ὀρφανὰ
ηὐσπλαγχνίζετο
καὶ πάντας τοὺς ἐνδεεῖς
πλουσιοπαρόχως ἠλέει·
ἀλλὰ καὶ διὰ τοὺς Κληρικοὺς ὅλους
ἐκ τῆς ἀγάπης τοῦ Σπυρίδωνος
ἐνομοθέτησε πρῶτος αὐτὸς
ἀπὸ ὅλους τοὺς βασιλεῖς,
νὰ μὴ πληρώνουν φόρον τινά,
κρίνων ἄπρεπον
νὰ πληρώνουν
οἱ ὑπηρέται
καὶ ἀντιπρόσωποι
τοῦ ἐπουρανίου Βασιλέως
φόρους εἰς τὸν ἐπίγειον
καὶ θνητὸν ἄνακτα.
Ἀφοῦ ἀνεχώρησεν ὁ Ἅγιος
ἀπὸ τὰ βασίλεια,
τὸν ἐπῆρε φιλόχριστός τις
νὰ τὸν φιλοξενήσῃ
εἰς τὴν οἰκίαν του·
ἐκεῖ ἦλθε γυνή τις βάρβαρος,
μὴ γνωρίζουσα
νὰ ὁμιλήσῃ ἑλληνικά,
βαστάζουσα
βρέφος ἀποθαμμένον
εἰς τὰς ἀγκάλας της
καὶ τὸ θέτει
εἰς τοὺς πόδας
τοῦ Ἁγίου,
δεομένη μὲ νεῦμα
καὶ σχήματα
καὶ ἄμετρα δάκρυα
νὰ τὸ ἀναστήσῃ.
Τὴν ἐλυπήθη λοιπὸν ὁ Ἅγιος,
ἐπόνεσε τὰ σπλάγχνα
ὡς συμπαθέστατος
καὶ ἐβούλετο
νὰ κάμῃ
πρὸς Θεὸν δέησιν·
ἀλλὰ πάλιν
τοῦ ἐφαίνετο
τόλμη μεγάλη
νὰ ζητήσῃ
ἀπὸ τὸν Δεσπότην Χριστὸν
τοιοῦτον χάρισμα.
Συνεβουλεύθη ὅθεν
τὸν Διάκονόν του Ἀρτεμίδωρον,
ἄνθρωπον εὐλαβῆ
καὶ ἐνάρετον,
τὶ νὰ πράξῃ.
Ὁ δὲ ἀπεκρίνατο·
«Ἐπειδὴ ὁ ἐλεήμων Θεὸς
ἐπακούει τὰς προσευχάς σου,
καθὼς πολλάκις ἐγνωρίσθη,
δεήσου τῆς εὐσπλαγχνίας του
νὰ ἀναζωώσῃ
καὶ τοῦτο τὸ βρέφος·
τὸν βασιλέα ἰάτρευσας
καὶ τοὺς πτωχοὺς
ν’ ἀφήσῃς παραπονουμένους»;
Πείθεται
εἰς τὴν καλὴν συμβουλὴν
ὁ Ἅγιος,
κλίνει τὰ γόνατα,
καταβρέχει τὴν γῆν
μὲ δάκρυα
καὶ δέεται
τοῦ εὐσπλάγχνου Ἰατροῦ
μετὰ πίστεως
νὰ ἀναστήσῃ
τὸν παῖδα
τῆς ταλαιπώρου μητρὸς
καὶ νὰ τὴν δείξῃ
«ἐπὶ τέκνῳ εὐφραινομένην».
Οὕτω λοιπὸν
ὁ Ἅγιος προσηύξατο·
ὁ δὲ παντοδύναμος Θεός,
ὁ ἀναστήσας ποτὲ διὰ Ἠλιοὺ
τὸν παῖδα Σαραφθίας τῆς Σωμανίτιδος,
αὐτὸς πάλιν
καὶ τοῦ Σπυρίδωνος ἤκουσε
καὶ ἠγέρθη θαυμασίως
τὸ πρῴην νεκρὸν παιδίον
καὶ κλαυθμηρίζον
ἐζήτει τὴν τροφὸν
καὶ μητέρα του.
Μέγας εἶ, Κύριε,
καὶ θαυμαστὰ τὰ ἔργα σου!
Ὡς εἶδεν ἡ γυνὴ ζῶν
τὸ ἠγαπημένον τέκνον της,
ἀπὸ τὴν ὑπερβολὴν
τοῦ πράγματος
καὶ τὴν ἄμετρον χαράν της
ἐξέψυξε.
Παρεκάλεσε λοιπὸν πάλιν
τὸν μέγαν Σπυρίδωνα
ὁ Ἀρτεμίδωρος
νὰ μὴ τοὺς ἀφήσῃ λυπημένους,
ἀλλὰ καθὼς ἔδωκεν
εἰς τὴν μητέρα
τὸ βρέφος,
οὕτω νὰ δώσῃ
καὶ εἰς τὸ τέκνον
τὴν μητέρα του ζῶσαν.
Πείθεται ὁ Ἅγιος
καὶ ἀνυψώσας
τοὺς ὀφθαλμοὺς
πρὸς οὐρανόν,
ἐδεήθη πάλιν εἰς Ἐκεῖνον,
ὅστις ζωοποιεῖ τοὺς νεκροὺς
καὶ κυβερνᾷ
τὸν κόσμον ὅλον
μὲ τὴν σοφίαν του·
εἶτα στρέφει
πρὸς τὴν νεκρὰν
καὶ λέγει·
«Ἐν ὀνόματι τοῦ Κυρίου
ἀνάστηθι».
Ἡ δὲ εὐθὺς ἠγέρθη
ὡς ἀπὸ ὕπνου
καὶ λαμβάνει τὸ βρέφος
εἰς τὰς ἀγκάλας της.
Τούτου γενομένου,
παρήγγειλεν
εἰς τὴν γυναῖκα
καὶ εἰς τὸν Διάκονον
νὰ μὴ φανερώσουν
εἰς οὐδένα
τὸ θαυμάσιον.
Ἀλλ’ ὁ Διάκονος,
ἐν ὅσῳ μὲν ἔζη ὁ Ἅγιος,
δὲν τὸ εἶπεν·
ἀφοῡ ὅμως ἐκοιμήθη,
τὸ ἐδημοσίευσε πανταχοῦ,
κρίνων ζημίαν
τῶν φιλοθέων
νὰ σιωπήσῃ
τὸ τοιοῦτον τεράστιον.
Ἀφοῦ ἐπέστρεψεν
ἀπὸ τὴν Ἀντιόχειαν
εἰς τὴν Κύπρον
ὁ Ἅγιος
καὶ ἔφθασε
Χάριτι Θεοῦ
κατευόδιον
εἰς τὸν οἶκόν του,
ἐπῆγεν ἄνθρωπός τις
εἰς αὐτὸν
νὰ ἀγοράσῃ αἶγας,
ἀφοῦ δὲ συνεφώνησαν
τὴν τιμὴν
ἑκάστης αἰγός,
εἶπεν ὁ Ἅγιος
εἰς τὸν ἀγοραστὴν
νὰ βάλῃ
εἰς ἓν μέρος
τὰ χρήματα
δι’ ὅσας αἶγας
θὰ ἀγοράσῃ
καὶ οὕτω
νὰ τὰς λάβῃ.
Αὐτὸς δὲ βλέπων
ὅτι ἀπὸ τὴν ἁπλότητά του
οὔτε κἂν ἐμέτρησε
τὰ ἀργύρια,
ἐκράτησε τὴν ἀξίαν
μιᾶς αἰγὸς
καὶ ἐπλήρωσε
τὰς ἄλλας.
Ὁ Ἅγιος ὅμως,
ὡς προορατικός,
ἐγνώρισε τὸν δόλον,
ἀλλὰ δὲν εἶπε τίποτε,
ὅταν δὲ ἐπῆγαν
εἰς τὴν μάνδραν,
εἶπε πρὸς αὐτόν·
«Εἴσελθε, τέκνον,
καὶ λάβε
ὅσας ἐπλήρωσας».
Ἐκεῖνος ὅμως,
ὡς φιλάργυρος,
ἔλαβε καὶ μίαν ἐπὶ πλέον
ἀπλήρωτον,
ὅταν δὲ ἀπεμακρύνθη ὀλίγον,
ἐπέστρεψεν ἡ αἶξ,
ὡς νὰ εἶχε γνῶσιν
ὅτι ἦτο ἀπλήρωτος
καὶ εἰσῆλθεν
εἰς τὴν μάνδραν
καὶ οὕτως ἐποίησε τρίς.
Ὁ δὲ ἀδικητὴς ἐκεῖνος,
βλέπων ὅτι αὕτη
δέν τὸν ἠκολούθει,
τὴν ἐσήκωσεν
εἰς τὸν ὦμόν του.
Ἡ δὲ πάλιν ἀντεμάχετο
καὶ ἐφώναζεν
ἐλέγχουσα τὸν πλεονέκτην,
ἠγωνίζετο δὲ νὰ φύγῃ
ἀπὸ τὰς χεῖράς του
καὶ τὸν ἐκτύπα
μὲ τὰ κέρατα,
ὥστε ἐθαύμαζον
οἱ παρεστῶτες.
Ὁ δὲ Ἅγιος
εἶπε πρὸς αὐτόν·
«Τέκνον,
μήπως καὶ ἐλησμόνησες
νὰ τὴν πληρώσῃς
καὶ διὰ τοῦτο
δὲν ἔρχεται;»
Τότε ὡμολογήσας
τὴν ἀλήθειαν,
ἐζήτησε συγχώρησιν
καὶ ἀφοῦ τὴν ἐπλήρωσεν,
ἐξῆλθεν ἐκείνη μόνη
ἀπὸ τὴν μάνδραν
καὶ τὸν ἠκολούθει.
Εἰς τὴν αὐτὴν νῆσον
καὶ εἰς ἀπόστασιν
τριάκοντα σταδίων
(5.550 μέτρων περίπου)
ἀπὸ τῆς Μητροπόλεως Κωνσταντίας,
εἶναι χωρίον
Ἐρυθρὰ καλούμενον.
Εἰς τοῦτο ἀπῆλθέ ποτε ὁ Ἅγιος
διά τινα ὑπόθεσιν
καὶ εἰσελθὼν
εἰς τὴν Ἐκκλησίαν
προσέταξε τὸν Διάκονον
τοῦ χωρίου
νὰ εἴπῃ τὸν ἑσπερινὸν σύντομα,
διότι ἦτο
ἀπὸ τὴν ὁδοιπορίαν
κατάκοπος
καὶ ἤθελε
νὰ ἀναπαυθῇ.
Ὁ Διάκονος ὅμως
ἔψαλλεν ἀργὰ τὸ
«Κύριε, ἐκέκραξα»,
διὰ νὰ τὸν ἐπαινέσουν.
Τότε ὁ Ἅγιος βαρυνθείς,
τοῦ λέγει αὐστηρά·
«σιώπα»·
εὐθὺς δὲ ἐχάθη ἡ φωνή του
καὶ ἔμεινε βωβὸς
καὶ ἄφωνος
ὁ πρὸ μικροῦ ὑψίφωνος
καὶ μεγαλόφωνος.
Ὅθεν ἐτελείωσε
τὸν Ἑσπερινὸν
μόνος ὁ Ἅγιος.
Τοῦτο μαθόντες
ἅπαντες οἱ κάτοικοι
τοῦ χωρίου ἐκείνου
συνήχθησαν ὅλοι,
ἀφ’ ἑνὸς μὲν
διὰ νὰ ἴδωσι τὸν Ἅγιον,
ἀφ’ ἑτέρου δὲ
διὰ νὰ τὸν παρακαλέσουν
νὰ εὐσπλαγχνισθῇ
τὸν Διάκονον,
ἐξόχως μάλιστα
οἱ συγγενεῖς του ἐδέοντο
νὰ τὸν συγχωρήσῃ.
Ὁ δὲ Ἅγιος προσευχηθεὶς
τοῦ ἐπανέφερε μὲν τὴν φωνὴν
ὄχι ὅμως καὶ τόσον εὔλαλον
ὡς τὸ πρότερον,
ἀλλ’ ὀλίγον βραχεῖαν,
τοῦτο δὲ ἔπραξεν
εἰς ψυχικὴν θεραπείαν του
καὶ διὰ νὰ μὴ ὑπερηφανεύηται.
Ἄλλοτε πάλιν
εἰσῆλθεν ὁ Ἅγιος
εἰς τὴν Ἐκκλησίαν
νὰ ψάλῃ Ἑσπερινὸν
καὶ σταθεὶς φαιδρὸς
εἰς τὸ θυσιαστήριον
ἐφημέρευεν·
ἀλλ’ ἄνθρωποι
δὲν ἦσαν ἐκεῖ
νὰ ἀποκριθῶσιν,
εἰμὴ μόνον Διάκονός τις,
ὅστις ἤναπτε τὰς κανδήλας
καὶ ὁ ὁποῖος
ἤκουε φωνὴν ἄνωθεν
ἀοράτως,
ὡς μυριάδων ἀνθρώπων,
ἀποκρινομένην
καὶ λέγουσαν·
«Καὶ τῷ Πνεύματί σου»,
ἦτο δὲ ἡ φωνὴ αὐτὴ
τόσον γλυκυτάτη
καὶ ἐναρμόνιος,
ὥστε δὲν ὡμοίαζεν
οὐδόλως
μὲ ἀνθρωπίνην.
Καθὼς δὲ ἐτελείωνεν
ὁ Διάκονος
τὴν εὐχὴν
μὲ φόβον
καὶ ἔκστασιν,
ἤκουε πάλιν,
ὢ τοῦ θαύματος!
τὸ «Κύριε, ἐλέησον»
θεσπεσίως ἐπᾳδόμενον.
Ἡ δὲ φωνὴ αὐτὴ
ἠκούσθη
καὶ ἔξω
τῆς Ἐκκλησίας·
ὅθεν οἱ πλησίον ἐκεῖ κατοικοῦντες,
ἀκούοντες τὴν μελῳδικὴν αὐτὴν βοήν,
ἔδραμον εἰς τὸν Ναὸν
καὶ εἰσελθόντες εἰς αὐτὸν
εὗρον τὸν Ἀρχιερέα μόνον
καὶ ὀλιγοστοὺς ἄλλους,
οἵτινες ὁμοίως ἔλεγον
ὅτι ἤκουον μὲν
φωνὴν ἔμμουσον
πλήρη ἀγαλλιάσεως θειοτάτης,
ἀλλ’ οὐδένα ἔβλεπον.
Θαυμάσαντες λοιπὸν ὅλοι
ἐδόξαζον τὸν Θεόν,
ὅστις δοξάζει τοὺς δούλους του.
Ἄλλοτε
ἔψαλλε τὸν Ἑσπερινόν,
εἰς δὲ τὸ μέσον αὐτοῦ
ἐκάη τὸ ἔλαιον
τοῦ λύχνου
καὶ ἔμελλε
νὰ σβύσῃ·
ὅθεν ἵστατο
μὲ λύπην
ὁ Ἅγιος
καὶ ἔβλεπε
τὸν λύχνον.
Εὐθὺς τότε
ἀπὸ ἀόρατον δύναμιν
ἐξεχείλισεν οὗτος ἀπὸ ἔλαιον,
τὸ ὁποῖον ἐχύνετο
κατὰ γῆς,
ἔβαλον δὲ οἱ ὑπηρέται
κάτωθεν αὐτοῦ
ἀγγεῖα πολλά,
τὰ ὁποῖα ἐγέμισαν.
Καιρόν τινα
ἐπῆγεν ὁ Ἅγιος
εἰς χώραν καλουμένην Κυρήνην
μὲ τὸν μαθητήν του Τριφύλλιον,
ὅστις ἦτο τότε
χειροτονημένος Ἐπίσκοπος.
Ἐνῷ δὲ διέβαινον
ἀπὸ τόπον ὡραιότατον,
Παρτύμνην λεγόμενον,
βλέπων ὁ Τριφύλλιος
τὴν ὡραιότητα
καὶ τὴν τερπνότητα αὐτοῦ,
ἐπεθύμησε
νὰ ἀποκτήσῃ καὶ αὐτὸς
ἐκεῖ περιβόλιον
καὶ νὰ τὸ ἀφιερώσῃ
εἰς τὴν Ἐπισκοπήν του.
Καὶ μόνον ὅμως
ὅτι διελογίσθη τοῦτο ἁπλῶς,
χωρὶς νὰ εἴπῃ τίποτε
διὰ στόματος,
ἐγνώρισεν ὁ Ἅγιος
τὸν διαλογισμόν του
καὶ τοῦ λέγει·
«Διατί βάλλεις
εἰς τὴν καρδίαν σου
κενὰ καὶ μάταια πράγματα
καὶ ἐπιποθεῖς δένδρα
καὶ χωράφια,
τὰ ὁποῖα φαίνονται μόνον
ὅτι εἶναι ἀληθινά,
πλὴν ὅμως
δὲν ἔχουν τίποτε ἄλλο
ἐκτὸς ἀπὸ τὸ ὄνομα;
Ἡμεῖς ἔχομεν
εἰς τοὺς οὐρανοὺς
ἀγαθὰ πανευφρόσυνα,
ἄφθαρτα καὶ αἰώνια
καὶ οἰκίαν ἀχειροποίητον·
αὐτὰ νὰ ἐπιποθῇς, Τριφύλλιε,
καὶ μὲ ἐκείνων
τὴν ἐλπίδα
νὰ χαίρῃς
καὶ πρὸ τῆς ὥρας,
διότι ἐκεῖνα
δὲν μεταβιβάζονται
ἀπὸ τοῦ ἑνὸς
εἰς τὸν ἄλλον,
ἀλλ’ ὅστις ἀξιωθῇ ἅπαξ
νὰ τὰ ἀπολαύσῃ,
εἶναι παντοτεινὸς κύριος αὐτῶν».
Ταῦτα ἀκούσας ὁ Τριφύλλιος
καὶ μεταμεληθείς,
ἐζήτησε συγχώρησιν,
διῆλθε δὲ
τόσον ἐνάρετον βίον
ὁ μακάριος,
ὥστε ἔγινε σκεῦος ἐκλογῆς,
κατὰ τὸν θεῖον Παῦλον,
καὶ ἠξιώθη πολλῶν χαρισμάτων.
Γυνή τις
ὀνόματι Σωφρονία,
εἰς τὴν πίστιν εὐσεβής,
ἔχουσα ἄνδρα εἰδωλολάτρην,
ἐπήγαινεν εἰς τὸν Ἅγιον
πολλάκις
καὶ τὸν παρεκάλει
νὰ λυτρώσῃ
ἀπὸ τῆς ἀπιστίας
τὸν ἄνδρα της,
ὁ ὁποῖος εἶχε
καὶ πολλὴν εὐλάβειαν
πρὸς τὸν Ἅγιον
καὶ πολλάκις
συνωμίλουν μεταξύ των
φιλικῶς,
διότι ἠγωνίζετο ὁ Ἅγιος
νὰ τὸν ἑλκύσῃ.
Καθὼς λοιπὸν ἔτρωγον ὁμοῦ
ἡμέραν τινὰ
εἰς τὴν Ἐπισκοπήν,
εἶπε ταῦτα
πρὸς τὸν ὑπηρέτην αὐτοῦ
ὁ Ἅγιος·
«Γνώριζε, τέκνον,
ὅτι ὁ βοσκός μας
ἀπεκοιμήθη
καὶ ἔχασε
τὰ πρόβατα,
ἀφοῦ δὲ ἐξύπνησεν,
τὰ ἐζήτησεν
εἰς τόπον πολύν,
ἀλλὰ δὲν ἠδυνήθη
νὰ τὰ εὕρῃ·
ὅθεν λυπηθεὶς δι’ αὐτό,
μᾶς ἔστειλεν εἴδησιν
καὶ τώρα ἔφθασεν
εἰς τὴν θύραν
ὁ ἀπεσταλμένος.
Ὕπαγε λοιπὸν
καὶ εἰπέ του
ὅτι τὰ εὗρεν ὅλα ὁ βοσκὸς
εἰς τὸ δεῖνα σπήλαιον
καὶ ἄς μὴ στενοχωρεῖται».
Ἀφοῦ λοιπὸν
εἶπε ταῦτα
ὁ ὑπηρέτης
εἰς τὸν ἀπεσταλμένον,
ὁ ὁποῖος, πράγματι,
εἶχε φθάσει
εἰς τὴν θύραν,
ἔμεινεν ἐκεῖνος ἐν ἀναμονῇ
καὶ εἰς ὀλίγον διάστημα
ἔφθασε καὶ ἔτερος ἀπεσταλμένος,
ὅστις εἶπε
ὅσα προηγουμένως
προεῖπεν ὁ Ἅγιος,
ὅτι δηλαδὴ εὑρέθησαν
εἰς τὸ σπήλαιον
τὰ χαμένα πρόβατα.
Ταῦτα ἀκούσας
ὁ εἰδωλολάτρης
ἐξέστη
καὶ ἤθελε
νὰ προσφέρῃ θυσίαν
πρὸς τὸν Ἅγιον,
ἀλλ’ ὁ Ἅγιος
ἠμπόδισεν αὐτὸν
λέγων·
«Ἐγὼ δὲν εἶμαι Θεός,
ἀλλά δοῦλος τοῦ Θεοῦ
ὁμοιοπαθὴς μὲ σέ,
ἀλλὰ διότι προσκυνῶ
τὸν ἀληθῆ Θεόν,
μοῦ δίδει
τοιαῦτα χαρίσματα·
ἐὰν λοιπὸν
ὁμολογήσῃς καὶ σὺ
Αὐτὸν Θεὸν ἀληθινόν,
τότε θέλεις γνωρίσει
τὸ κράτος Αὐτοῦ
καὶ τὴν ἄμαχον δύναμιν».
Μὲ τοιαῦτα λόγια
καὶ ἔργα θαυμάσια
ἔκαμεν
ἡ φιλόχριστος ἐκείνη ψυχὴ
τὸν εἰδωλολάτρην
νὰ ἔλθῃ
πρὸς τὴν εὐσέβειαν
καὶ ἐνεδύθη τὸν Χριστὸν
διὰ τοῦ Ἁγίου Βαπτίσματος.
Εἶχε δὲ ὁ Ἅγιος
καὶ αἰγοπρόβατα,
καθὼς εἴπομεν,
διὰ τὰς ἀνάγκας
τῶν πτωχῶν
τῆς Ἐπισκοπῆς,
νύκτα δέ τινα
ἐπῆγαν κλέπται
νὰ τὰ κλέψωσιν·
ἀλλ’ ὁ πανάγαθος Κύριος,
ὡς ἐπιμελητὴς τοῦ Ποιμένος,
εἶχε καὶ τὴν μέριμναν
τῶν προβάτων.
Μόλις λοιπὸν εἰσῆλθον
οἱ κλέπται
εἰς τὴν αὐλήν,
εἰς τὴν ὁποίαν
ἦσαν τὰ πρόβατα,
εὐθὺς ἐδέθησαν ἀοράτως
χεῖρας καὶ πόδας
μὲ δεσμὰ καὶ ἁλύσεις·
ὅθεν μὴ δυνάμενοι
νὰ σαλεὺσουν,
ἔστεκον οὕτως
ὅλην τὴν νύκτα,
ἔχοντες ὀπίσω
τὰς χεῖρας δεδεμένας
ὡς κατάδικοι.
Ἰδὼν δὲ αὐτοὺς
τὸ πρωῒ
ὁ Ἅγιος
εἰς τοῦτο τὸ σχῆμα,
τοὺς ἐλυπήθη
καὶ ποιήσας δέησιν
δι’ αὐτούς,
τοὺς ἐλύτρωσεν
ἀπὸ τὰ δεσμὰ
καὶ τοὺς λέγει·
«Τέκνα μου,
μὴ κάμνετε πλέον οὕτως,
ἵνα μὴ κολασθῆτε,
ἀλλὰ κερδίζετε
τὴν ζωοτροφίαν σας
μὲ τὸν κόπον σας».
Ἔπειτα τοὺς ἔδωκε δωρεὰν
καὶ δύο κριοὺς
μὲ ἱλαρὸν πρόσωπον,
διὰ τὸν κόπον
τῆς ἀθελήτου ἐκείνης
ἀγρυπνίας των.
Τὸν καιρὸν ἐκεῖνον
ἠθέλησεν ὁ Πατριάρχης Ἀλεξανδρείας
νὰ κάμῃ Σύνοδον,
νὰ συναχθοῦν οἱ Ἀρχιερεῖς ὅλοι
τῆς ἐπαρχίας του
καὶ νὰ κάμουν
πρὸς τὸν Θεὸν κοινὴν δέησιν,
διὰ νὰ συντριβοῦν
ὅσα εἴδωλα
εὑρίσκοντο ἀκόμη
εἰς διαφόρους τόπους,
διότι εἶχε πολὺν πόθον
νὰ τὰ ἀφανίσῃ τελείως
ὡς ζηλωτὴς
τῆς εὐσεβείας
θερμότατος.
Ἦλθον λοιπὸν
ἅπαντες οἱ Ἐπίσκοποι
καὶ ἄλλοι ἐνάρετοι ἄνθρωποι
καὶ γενομένης κοινῆς προσευχῆς,
ἐπήκουσεν ὁ εὐεργέτης Θεὸς
τῶν δούλων αὐτοῦ
καὶ πίπτοντα ἅπαντα κατὰ γῆς
συνετρίβησαν καὶ ἔγιναν κόνις,
ἕνα δὲ μόνον ἔμεινεν
εἰς τὸν τόπον του.
Λοιπὸν καὶ πάλιν
ἔκαμαν δι’ αὐτὸ
καὶ κοινὴν παράκλησιν
καὶ ξεχωριστὰ ἕκαστος,
ἀλλὰ τὸ μιαρώτατον ἐκεῖνο
δὲν ἔπεσε.
Τοῦτο δὲ ὅλον
ἔγινεν οἰκονομικῶς,
διὰ νὰ δοξάσῃ
τὸν δοῦλον αὐτοῦ ὁ Κύριος
καὶ νὰ φανερώσῃ
εἰς πολλοὺς
ἐκεῖνο,
τὸ ὁποῖον δὲν ἐγνώριζον,
τοὐτέστιν ὁποῖος ἦτο
ὁ μέγας Σπυρίδων
καὶ ὁποίαν δύναμιν ἐκέκτητο
ἡ δέησίς του.
Ὅθεν τὴν νύκτα ἐκείνην
εἶδεν ὁ Πατριάρχης
καθ’ ὕπνους
Ἄγγελον Κυρίου
καὶ τοῦ λέγει·
«Μὴ λυπεῖσαι
διὰ τὸ εἴδωλον,
τὸ ὁποῖον δὲν ἔπεσε,
διότι οὕτως εἶναι
τὸ θέλημα τοῦ Κυρίου,
ἕως νὰ ἔλθῃ
ἀπὸ τὴν Κύπρον
ὁ μέγας Σπυρίδων,
ὁ Τριμυθοῦντος Ἐπίσκοπος,
καὶ προσκάλεσον αὐτὸν
τάχιστα».
Ταῦτα ἀκούσας ὁ Πατριάρχης
ἐχάρη λίαν
καὶ ἔστειλε πλοῖον
καὶ γράμματα παρευθύς,
γράφων τὴν αἰτίαν
καὶ τὴν ὀπτασίαν,
τὴν ὁποίαν εἶδε,
παρακαλῶν ὅπως ἔλθῃ
χωρὶς πρόφασίν τινα
ὁ Ἅγιος.
Λαβὼν ὁ Ἅγιος
τὰ γράμματα
τοῦ Πατριάρχου
ὡς ὑπήκοος
δὲν ἠμέλησεν,
ἀλλ’ ἐκίνησε παρευθὺς
καὶ φθάνων,
εἰς τὸν λιμένα
τῆς Ἀλεξανδρείας,
τὸν ὁποῖον λέγουσι νέαν Πόλιν,
ἐξῆλθεν ἀπὸ τὸ πλοῖον
νὰ ὑπάγῃ εἰς τὸ Πατριαρχεῖον,
κατὰ διάνοιαν προσευχόμενος
καὶ εὐθὺς
ὡς ἤγγισαν
εἰς τὴν γῆν
οἱ πόδες του,
τὸ εἴδωλον ἐκεῖνο,
τὸ ὁποῖον ἀνθίστατο πρότερον
καὶ δὲν ἔπιπτε
μὲ τὰς εὐχὰς
τόσων Ἀρχιερέων,
ἐκρημνίσθη,
ὢ τοῦ θαύματος!
τὴν ὥραν ἐκείνην
καὶ ἔγινε χῶμα λεπτότατον.
Τοῦτο ἰδὼν ὁ Πατριάρχης
ἐγνώρισε
τὸν ἐρχομὸν τοῦ Ἁγίου
καὶ λέγει
εἰς τοὺς παρεστῶτας·
«Νὰ εἶσθε βέβαιοι,
ὅτι ἦλθεν ὁ μέγας Σπυρίδων
καὶ διὰ τοῦτο
κατεκρημνίσθη τὸ εἴδωλον».
Τότε οἱ Ἀρχιερεῖς
καὶ ὁ λαὸς ὅλος
ἐξῆλθον μετ’ εὐλαβείας
καὶ προϋπήντησαν ἐντίμως
τὸν Ἅγιον,
καθὼς ἔπρεπε.
Τοῦτο τὸ μέγα θαυμάσιον
ἐκηρύχθη πανταχοῦ
καὶ ἔλαβον ὅλοι
πολλὴν ἀγαλλίασιν
καὶ ὄχι μόνον οἱ Ὀρθόδοξοι
εἰς τὴν πίστιν ἐστερεώθησαν,
ἀλλὰ καὶ πολλοὶ Ἕλληνες
ἐβαπτίσθησαν.
Τὰ θαύματα δὲ ταῦτα
τοῦ Ἁγίου
ὄχι μόνον
μὲ λόγους ἁπλοῦς ἐδημοσιεύθησαν,
ἀλλὰ καὶ δι’ εἰκόνων ἱστορήθησαν,
ὅπως διὰ τῆς εἰκόνος ἐκείνης
τῆς ἁψίδος,
τῆς μεταξὺ τοῦ ἀρχοντικοῦ
λεγομένου πυλῶνος
καὶ τοῦ Ναοῦ ἱσταμένης,
ἐν τῇ πόλει
τῆς Τριμυθοῦντος.
Εἰς τὸν Ναὸν αὐτὸν
ἐφημὲρευε ζῶν ὁ Ἅγιος
καὶ ὑπὸ τὴν ἁψίδα ἐκείνην
ὑπῆρχεν ὁ τάφος αὐτοῦ
ὁ ἐπὶ αἰώνας ὁλοκλήρους
ἀποθησαυρίσας
τὸ ἱερὸν αὐτοῦ Λείψανον.
Ἡ δὲ ἁγία αὐτοῦ μετάστασις
ἐγένετο οὕτω.
Τὸν καιρὸν τοῦ θέρους
εἶχεν ἐργάτας
εἰς τὸ χωράφιόν του
καὶ ὡς ταπεινόφρων
ἐθέριζε καὶ αὐτός·
τότε,
χωρὶς καθόλου νὰ φαίνωνται σύννεφα,
ἦλθον οὐρανόθεν
ψιχαλίδες λεπταὶ
ὡσὰν δρόσος
μόνον εἰς τὴν κεφαλὴν
τοῦ Ἁγίου
καὶ ὄχι ἄλλου τινὸς
ἐκ τῶν συμπαρευρισκομένων,
ἐφανέρωνε δὲ τοῦτο
ὅτι θάλλει καὶ αὐτὸς
κατὰ τὰς ἀρετὰς
ὡς ἀγαθὸν σπαρτὸν
μὲ τὴν οὐράνιον δρόσον
καὶ ὅτι ἦλθεν ἡ ὥρα
νὰ ἐσοδειασθῇ
ἀπὸ τὸν οὐράνιον Γεωργὸν
ὁ ἄριστος οὗτος
καὶ ἔμψυχος καρπός.
Καθὼς λοιπὸν ἔθεσε
τὴν δεξιὰν χεῖρα
εἰς τὴν ἱερὰν αὐτοῦ κεφαλὴν
καὶ δεικνύει εἰς τοὺς παρεστῶτας
ταύτην τὴν δρόσον,
ἔγινε καὶ ἄλλο θαυμάσιον
καὶ τοῦ ἐφύτρωσαν
τὴν ὥραν ταύτην
τρίχες τινὲς ξανθαὶ
καὶ μαῦραι,
αἱ ὁποῖαι
δὲν γνωρίζω
τί ἐσήμαινον·
ἀλλ’ ὁ Ἅγιος ἐγνώρισε τοῦτο
καὶ λέγει πρὸς τοὺς παρεστῶτας·
«Μάθετε,
ὅτι εἰς ὀλίγην ὥραν
χωρίζεται ἡ ψυχή μου
ἀπὸ τοῦ σώματος,
ὁ δὲ Πανάγαθος Θεὸς
θέλει τιμήσει
μὲ δόξαν πολλὴν
τὴν τελευτήν μου,
ἀναρίθμητοι δὲ ἄνθρωποι
θέλουν κάμει
κατὰ τὴν ἡμέραν αὐτὴν
μεγάλην πανήγυριν».
Αὐτὰ καὶ ἕτερα προφητεύσας
καὶ νουθετήσας τοὺς παρόντας
νὰ φυλάττωσι
τὰς ἐντολὰς τοῦ Κυρίου
καὶ μάλιστα
τὴν πρὸς τὸν Θεὸν
καὶ τὸν πλησίον ἀγάπην,
ἀφῆκε τὴν ἱεράν του ψυχὴν
εἰς χεῖρας Θεοῦ τῇ 12η Δεκεμβρίου
τοῦ ἔτους 348
ὢν ἐτῶν ἑβδομήκοντα ὀκτὼ (78),
καταλιπὼν εἰς τὴν πατρίδα αὐτοῦ
τὸ ἱερόν του Λείψανον,
πρὸς παραμυθίαν τῶν πιστῶν
καὶ ὡς πηγὴν ἰαμάτων.
Διότι καὶ τώρα
μετὰ τὴν κοίμησιν αὐτοῦ,
καθ’ ὃ μάλιστα
πλησιέστερος πρὸς τὸν Θεὸν
καὶ ἔχων τὴν παρρησίαν μεγαλυτέραν,
δὲν ἔπαυσεν
οὔτε παύει
τὰς θαυματουργίας,
ἀλλὰ καθ’ ἑκάστην
τελεῖ ἐξαίσια,
ἀπὸ τὰ ὁποῖα
νὰ εἴπωμεν ὀλίγα τινὰ
εἰς πίστωσιν καὶ τῶν ἄλλων
καὶ οὕτω νὰ χαλάσωμεν
τὰ ἱστία τοῦ λόγου,
διότι ἐπλεύσαμεν
μέγα πέλαγος
καὶ ἐπιβάλλεται
νὰ προσορμισθῶμεν τέλος
καὶ εἰς τὸν λιμένα
τῆς σιωπῆς.
Ἔλεγε φιλόχριστός τις
ἀληθὴς καὶ ἐνάρετος,
φίλος μέγας τοῦ Ἁγίου ταῦτα.
«Κατὰ τὴν δωδεκάτην τοῦ Δεκεμβρίου
ἐπῆγα καὶ ἐγὼ
εἰς τὴν ἑορτὴν
τοῦ μεγάλου Σπυρίδωνος,
καὶ πλησιάσας εἰς τὸν τάφον του,
ᾐσθανόμην θείαν ἐπισκοπὴν
ἐνεργουμένην
ἀπὸ τὸ ἅγιον αὐτοῦ Λείψανον,
καὶ τόσην ἄνεσιν
καὶ γλυκύτητα
ἔλαβεν ἡ καρδία μου,
ὥστε ἐπήρθη τὸ πνεῦμα μου
καὶ μόνον τὰ οὐράνια ἀγαθὰ
ἐφαντάζετο.
Λησμονήσας ὅθεν
παντελῶς τὰ ἐπίγεια,
ἀλλὰ καὶ τοῦ ἰδίου μου σώματος,
ἔμεινα ἄφωνος καὶ ἄσιτος,
οὔτε ὡμίλησα μετά τινος,
οὔτε τροφὴν ἢ πόσιν ἐγεύθην
ὅλην τὴν ἡμέραν ἐκείνην,
εἰμὴ μόνον τὴν Ἁγίαν Σάρκα
καὶ τὸ Τίμιον Αἷμα
τοῦ Δεσπότου Χριστοῦ,
τὰ ὁποῖα ἐκοινώνησα».
«Ἄλλοτε πάλιν,
κατ’ αὐτὴν ταύτην
τὴν ἡμέραν τῆς ἑορτῆς,
ἐπῆγα εἰς τὸν τάφον τοῦ Ἁγίου,
καὶ ὅταν ἠσπάσθην
τὸ ἱερὸν αὐτοῦ Λείψανον,
ἐνεπλήσθη ἡ καρδία μου
γλυκύτητα ἄμετρον.
Ἔπειτα ἐπῆγα
νὰ ἀγοράσω ἐνδύματα
νὰ ἐνδύσω πτωχούς,
διότι ὁ χειμὼν ἐκεῖνος
ἦτο ψυχρὸς πολύ,
ἀφοῦ δὲ ἐπῆρα ὅσα ἤθελα,
ἐβουλόμην νὰ ἐπιστρέψω
εἰς τὸ χωρίον μου,
διότι εἶχα μεγάλην ἀνάγκην·
ἀλλ’ ὁ οὐρανὸς
ἦτο κατάφορτος
ἀπὸ βαρέα
καὶ σκοτεινὰ νέφη,
δεικνύων ὅτι πρόκειται
νὰ κάμῃ μεγάλας βροχάς.
Μὴ ἔχων ὅθεν
τὶ ἄλλο νὰ κάμω,
ἔρριψα τὰς ἐλπίδας μου
εἰς τὸν Θεὸν
καὶ εἰς τὸν Ἅγιον.
Φορτώνω λοιπὸν τὰς ἡμιόνους
καὶ προστρέξας εἰς τὸν Ναόν,
λέγω ταῦτα ἐκ πίστεως·
«Ὁδήγησόν μας
εἰς τὴν ὁδοιπορίαν ταύτην,
Ἅγιε τοῦ Θεοῦ,
συνόδευσον ἡμᾶς
καὶ κράτει τὰ φοβερὰ νέφη
καὶ τὴν βίαν
καὶ ἀγριότητα τῶν ἀνέμων,
νὰ μὴ μᾶς προξενήσῃ ἡ βροχὴ
βλάβην τινά».
Ταῦτα εἰπὼν
ἐξῆλθον τῆς πόλεως,
καθ’ ὅλην δὲ τὴν ὁδοιπορίαν
ἔβλεπα ὀφθαλμοφανῶς τὸν Ἅγιον
καὶ ἠμπόδιζε τὴν βροχήν,
κρατῶν τὰ νέφη·
ἡ δὲ βροχὴ ἦτο
ἀπὸ τὴν σύγχυσιν τοῦ ἀέρος
καὶ τὴν συνέλευσιν τῶν νεφῶν
τόσον χαμηλά,
ὥστε ἐγνωρίζετο φανερὰ
ἡ θαυματουργία.
Ὅταν δὲ ἔφθασα
εἰς τὸν οἶκόν μου,
ὁ μὲν Ἅγιος ἔγινεν ἄφαντος,
ἡ δὲ καρδία μου ἐπλήσθη χαρᾶς,
ὡς νὰ εἶχεν ἐγγίσει εἰς αὐτὴν ὁ Ἅγιος
καὶ νὰ τῆς μετέδωσεν
ἀπὸ τὴν ἡδονὴν αὐτοῦ
τὴν εὐφρόσυνον.
Τότε εὐθὺς ὡς εἰσῆλθον
εἰς τὴν οἰκίαν μου,
κατέβη τόσον μεγάλη
καὶ ραγδαία βροχή,
ὥστε ἐκράτησε
τρεῖς ἡμέρας».
«Ὄχι δὲ μόνον τότε
μοῦ ἐπήκουσεν ὁ Ἅγιος,
ἀλλὰ καὶ ἄλλην ἀθυμίαν
καὶ λύπην μου πάλιν,
κατ’ ἄλλο ἔτος,
μοῦ ἔλυσεν,
ὅτε ἦτο ἡ ἐορτή του
καὶ δὲν ἠδυνάμην νὰ ὑπάγω.
Εἶχον ὅθεν ἐκ τούτου
θλῖψιν ἄμετρον,
ὅμως προσηυχόμην,
δεόμενος αὐτοῦ
νὰ μὲ ἐπισκεφθῇ
καὶ πάλιν
καὶ νὰ μὲ ἀξιώσῃ
τῆς συνήθους εὐφροσύνης
καὶ χάριτος.
Τότε μοῦ ἐφάνη
ὅτι ἐπῆγα εἰς τὸν Ναὸν
καὶ εἶδα τὸν Ἅγιον
ψάλλοντα μὲ τοὺς χοροστάτας
καὶ ἐδοξολόγει
ἕως τέλους τοῦ ὄρθρου
καὶ ἐκοινώνησεν
ὅλους τοὺς ἀδελφοὺς
ἐκ τῆς αὐτοῦ ἐλλάμψεως
καὶ εὐλογήσας ἡμᾶς ἀνεχώρησε.
Ταῦτα ἰδὼν δι’ ἐκστάσεως
ἔλαβα μεγάλην χαρὰν
καὶ ἀγαλλίασιν πνευματικήν».
Οὗτος ὁ Ἅγιος
ἐθανάτωσε καὶ
τὴν γυναῖκα ἐκείνην,
ἡ ὁποία μοιχευθεῖσα
ἠρνεῖτο τὴν ἁμαρτίαν της
καὶ δὲν ἤθελε
νὰ ὁμολογήσῃ αὐτήν·
ἀλλὰ καὶ ὅτε ἀκόμη ἐγέννα
τὸ μοιχίδιον παιδίον,
ἔλεγεν ὅτι
ἀπὸ τὸν ἄνδρα της συνέλαβεν,
ἂν καὶ ὁ ἀνήρ της
πρὸ εἴκοσι μηνῶν
εἶχεν ἀναχωρήσει
εἰς μακρινὸν ταξίδιον.
Ἕως ἐδῶ, ἀδελφοί,
εἶναι ὅσα θαυμάσια
γράφει ὁ Μεταφραστής,
ὅτι ἐτέλεσεν ὁ μέγας Σπυρίδων·
ἀλλὰ καὶ τώρα
καὶ πάντοτε
ὅστις ἐπικαλεσθῇ αὐτὸν
μετὰ τῆς προσηκούσης εὐλαβείας
καὶ πίστεως,
λυτρώνεται ἀπὸ κάθε κίνδυνον,
καθὼς πολλοὶ τὸ ἐγνώρισαν
εἰς διαφόρους καιροὺς
καὶ τόπους.
Ἐξόχως δὲ
εἰς τὴν περίφημον νῆσον
τῆς Κερκύρας,
ὅπου νῦν εὑρίσκεται
τὸ ἱερὸν αὐτοῦ
καὶ πάνσεπτον Λείψανον,
σῷον ἀκόμη,
ὢ τοῦ θαύματος!
χιλίους ἑξακοσίους τόσους χρόνους τώρα
καὶ δὲν ἐφθάρη οὐδόλως,
ἀλλὰ μένει ἀκέραιον
πρὸς ἀπόδειξιν καὶ στήριγμα
τῆς Ὀρθοδόξου ἡμῶν Πίστεως
καὶ πρὸς παντοτεινὸν παράδειγμα ἀρετῆς,
ἐναντίον τῶν ἀμεταθέτων τῆς φύσεως ὅρων·
ἐπειδὴ ὅπου βούλεται ὁ Θεὸς
νικᾶται φύσεως τάξις.
Ἔμεινε δὲ
τὸ ἱερώτατον
τοῦ Ἁγίου Σπυρίδωνος Λείψανον
ὑπὸ τὴν γῆν
ἔτη πολλά,
πλεῖστα ὅσα θαύματα
καθ’ ἑκάστην
ἐπιτελοῦν,
εἶτα ἀνακομισθὲν
καὶ σῶον καὶ ἀκέραιον,
Χάριτι Χριστοῦ εὑρεθέν,
ἀπεθησαυρίζετο
μέχρι τοῦ ἑβδόμου αἰῶνος
εἰς τὴν ἰδίαν αὐτοῦ πατρίδα
ἄπειρα καθ’ ἑκάστην βρύον θαύματα.
Διὰ τὰς ἐπιγενομένας ὅμως τότε
καταδρομὰς τῶν βαρβάρων
τὸ ἅγιον αὐτοῦ Σκῆνος μετηνέχθη
Θεοῦ εὐδοκία
εἰς Κωνσταντινούπολιν,
ἔνθα ἐτιμᾶτο,
ὡς ἡγιασμένον παρὰ Θεοῦ,
ὑπὸ πάντων τῶν Ὀρθοδόξων,
μάλιστα δὲ ὑπὸ τῶν ἐν τῇ Πόλει,
οἵτινες εἶχον τοῦτο
ὡς θησαυρὸν πολύτιμον,
ὅταν δὲ τοῦτο
ἐξετίθετο πρὸς προσκύνησιν
παρευρίσκοντο καὶ αὐτοὶ οἱ αὐτοκράτορες,
ὡς πληροφορούμεθα
ἀπὸ τοῦ ὀκτωήχου δοξαστικοῦ
τοῦ ἑσπερινοῦ
τῆς ἰδιαιτέρας αὐτοῦ Ἀκολουθίας.
Μετὰ δὲ
τὴν τῆς Κωνσταντινουπόλεως ἀξιοθρήνητον ἅλωσιν
καὶ τὰ ἐπακολουθήσαντα ἐν ταύτῃ δεινά,
Ἱερεύς τις,
Γεώργιος Καλοχαιρέτης ὀνομαζόμενος,
παρέλαβεν ἐκεῖθεν
τὸ ἱερώτατον τοῦ Ἁγίου Σπυρίδωνος Λείψανον
καὶ διὰ μυρίων περιπετειῶν καὶ προφυλάξεων
μετέφερεν αὐτὸ εἰς Κέρκυραν,
ἔνθαν εὑρὼν πανευκλεῆ καὶ σεβάσμιον Ναὸν
κατέθηκεν ἐν αὐτῷ
τὸ πάνσεπτον Λείψανον·
καὶ ὡς ἔχων
τὸ ὑψηλὸν τῆς ἱερωσύνης ἀξίωμα,
προσέφερε καθ’ ἑκάστην
τῷ Κυρίῳ τὰς εὐχαριστίας.
Μὲ τὴν ἐκεῖ δὲ κατάθεσιν
τοῦ ἱεροῦ Λειψάνου
καὶ τὴν ἐπισκίασιν
τοῦ Παναγίου Πνεύματος,
ἐλάμβανον χώραν εἰς τὸν Ναὸν αὐτὸν
πλεῖσται ἰάσεις καὶ θαυματουργίαι,
διὰ τὰς ὁποίας
ὁ τῆς Κερκύρας χριστεπώνυμος λαὸς
ἐκπληττόμενος προσέτρεχε
μετὰ πάσης εὐλαβείας
εἰς τὸ ἱερὸν τοῦ Ἁγίου τέμενος,
εὐχαριστῶν τὸν δοξάσαντα αὐτὸν Κύριον,
διὰ τὴν ἀπόλαυσιν τοιούτου θησαυροῦ
καὶ τοιούτου πολιούχου ὑπερασπιστοῦ.
Ἀνακαινισθείσης μετὰ ταῦτα τῆς πόλεως
καὶ εἰς ἕτερον μέρος μετατεθείσης,
οἱ τότε ἐκ Κερκύρας Ἱερεῖς
τῆς οἰκογενείας Βούλγαρη,
εἰς τοὺς ὁποίους
διά τινος γυναικὸς
ὀνόματι Ἀσημίνης
εἶχε μεταβιβασθῆ
ἡ κατὰ κόσμον κυριότης
τοῦ ἱεροῦ τούτου Λειψάνου
ἐγείρουσιν ἄλλον Ναὸν
ἐπ’ ὀνόματι τοῦ Ἁγίου,
ὅστις Ναὸς καὶ διὰ πλουσίων δώρων
καὶ πολυτίμων ἀφιερωμάτων
τοῦ Κερκυραϊκοῦ λαοῦ
καὶ τῶν ξένων
ἔγινε περίδοξος,
καθὼς καὶ τώρα φαίνεται.
Ἐντὸς δὲ τοῦ Ναοῦ τούτου
ἡ ἀξιοθέατος θήκη
τῶν Ἀγίων Λειψάνων
δοξάζεται παρὰ πάντων
διὰ τὰς διαφόρους θαυματουργίας
καὶ ὁ θαυματουργὸς Σπυρίδων
πάντας ἐκπλήττει
διὰ τὰ ἄπειρα θαύματα,
τὰ ὁποῖα καὶ μετὰ θάνατον ἐνεργεῖ,
ἐξ ὧν ὀλίγα τινὰ μόνον
εἶναι δυνατὸν νὰ ἀναφέρωμεν ἐνταῦθα
πρὸς πίστωσιν καὶ τῶν ἄλλων.
Τὸ πάλαι ποτέ,
εἰς τὴν νῆσον τῶν Κερκυραίων,
στερουμένην τῶν πρὸς τὸ ζῆν ἀναγκαίων
καὶ κατακυριευμένην
ἀπὸ βιαίαν πεῖναν,
ὁ Ἅγιος ἐχάρισε σῖτον διὰ πλοίων,
ἐπιφανεὶς εἰς τοὺς πλοιάρχους
καὶ προμηνύσας εἰς τούτους
τὴν ἀνάγκην τῆς νήσου,
κατὰ τὸ ἅγιον καὶ Μέγα Σάββατον·
διὰ τοῦτο λαμπρῶς
καὶ τερπνὸν ἐτελέσθη
τὸ τότε Πάσχα
εἰς τὴν πρῴην τεθλιμμένην νῆσον,
μὲ τὴν τοῦ Ἁγίου προμήθειαν.
Καὶ πάλιν,
εἴς τινα Θεόδωρον,
ἔμπορον ἐκ τῆς Ἀνατολῆς,
ὅστις ἐστερήθη παντελῶς τὴν ὅρασιν,
προσέτρεξε δὲ μὲ θερμὴν πίστιν
εἰς τὸν Ναὸν τοῦ Ἁγίου,
ἐχάρισεν εἰς αὐτὸν
ὀξύτατον τὸ φῶς.
Καὶ ἄλλοτε,
ἐνῷ λοιμὸς ἐμάστιζε
τὴν πόλιν τῶν Κερκυραίων,
προσέτρεχον δὲ πάντες ἀδιακρίτως
ὑγιεῖς τε καὶ ἀσθενεῖς
εἰς τὸ ἱερὸν τοῦ Ἁγίου τέμενος
ἔπρεπεν, ἕνεκα τοῦ μιάσματος,
κατὰ τοὺς νόμους τῆς φύσεως,
νὰ μολυνθῇ ἡ πόλις ὁλόκληρος·
ἐν τούτοις
οὐδὲν σχεδὸν ὑπέφερεν
ὁ εὐλαβὴς ἐκεῖνος λαός,
ἀλλὰ ταχέως πάλιν
διὰ τῆς μεσιτείας τοῦ Ἁγίου
ἠξιώθη τῆς προτέρας
ὑγιεινῆς καταστάσεως.
Προσέτι δὲ
εἰς δύο τυφλοὺς κωπηλάτας,
οἵτινες ὡς ἀνίκανοι
ἀπεπέμφθησαν ἐκ τοῦ στόλου τῶν Ἑνετῶν,
ὁ μὲν ἐκ πλοίου τοῦ Ἀντωνίου Βερνάρδου,
ὁ δὲ ἐξ Ἱερωνύμου τοῦ Μαυρικανοῦ,
ὁ μέγας Σπυρίδων ἐχορήγησεν
ὁλόκληρον τὴν ὅρασιν.
Ποῖον δὲ δὲν ἐξέπληξε
τὸ θαῦμα ἐκεῖνο,
τὸ ὁποῖον ἐπετέλεσεν ὁ Ἅγιος,
ὅταν ἄνθρωποί τινες,
ἀπὸ ζῆλον εὐλαβείας,
ἀναβάντες ἀφόβως
εἰς τὴν ὑψιώροφον κορυφὴν
τοῦ κωδωνοστασίου τῆς Ἐκκλησίας τοῦ Ἁγίου,
διὰ νὰ σβέσωσιν ἀναφανεῖσαν ἐκεῖ φλόγα,
ἥτις ἀνήφθη συνεπείᾳ κεραυνοῦ
καὶ ἐκ τῆς ὁποίας
ἠπειλεῖτο νὰ κατακαῇ
ὁλόκληρος ὁ Ναός,
ἕνεκα δὲ τῆς κεραυνικῆς βίας
κατακρημνισθέντες
ἀπὸ τοῦ ὕψους ἐκείνου
οὐδὲν ἔπαθον κακόν,
ἀλλὰ διεσώθησαν ἀβλαβεῖς;
Ἄλλοτε πάλιν
εἷς τῶν ἀριστοκρατῶν,
μάταια φλυαρῶν καὶ φρυαττόμενος,
κατεγέλα παιδίον τὸ ὁποῖον,
ἐπειδὴ εἶχεν ἀνίατον ἀσθένειαν,
κατέπεσε χάριν θεραπείας εἰς τὴν ὁδόν,
ἵνα διέλθῃ ἄνωθεν αὐτοῦ
ἡ θήκη τῶν Λειψάνων τοῦ Ἁγίου
καθ’ ἣν ὥραν ἐλιτανεύετο τοῦτο
κατὰ παλαιὰν συνήθειαν
καὶ τὸν πάτριον νόμον.
Προσέτι δὲ χλευάζων
καὶ τοὺς γονεῖς αὐτοῦ,
οἵτινες προσέκλαιον,
προέφθασεν ἡ θεία Δίκη τὸν ἄφρονα
καὶ ἐξαίφνης τὴν αὐτὴν ὥραν
διαρραγέντος πυροβόλου
τὸ πῦρ κατέκαυσε
τὸν δεξιὸν ὀφθαλμὸν αὐτοῦ.
Τούτου πολλοὶ τότε ζῶντες
ἐχρημάτισαν αὐτόπται μάρτυρες.
Διὸ μετὰ ταῦτα
ὁλονύκτιος ἐστάθη
ἡ μετάνοια αὐτοῦ
ἐν τῷ Ναῷ τοῦ Ἁγίου
καὶ παννύχιοι μετὰ δακρύων
αἱ προσευχαί του
ζητοῦντος συγχώρησιν
ἀπὸ τὸν Ἅγιον.
Κατὰ δὲ τὸ 1673 σωτήριον ἔτος,
ἐνῷ πάλιν λοιμῶδες μίασμα
διέφθειρε καὶ ἀγροὺς
καὶ πόλιν
καὶ κώμας,
ὥστε εἰς πάντας
ἐπεκρέματο ἀφεύκτως
ὁ σκληρὸς θάνατος,
διότι εἶχε κατακυριευθῆ
ὑπὸ τοῦ λοιμοῦ
σχεδὸν ὁλόκληρος ἡ νῆσος
(καὶ τοῦτο δὶς
κατὰ τὸ αὐτὸ ἔτος)
ὁ θαυματουργὸς οὗτος Ἅγιος
ἐθεράπευσε τὴν νῆσον
καὶ ἔκαμε πάντας
νὰ ἰατρευθῶσι διὰ μιᾶς.
Καὶ τῷ ὄντι
ἦτο μέγα τὸ θαῦμα
νὰ βλέπῃ τις
κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς πανηγύρεως
τοῦ ὑπὸ τοῦ Ἁγίου γενομένου θαύματος
εἰς τὸν παραδόξως ὡς εἴπομεν
ὀμματωθέντα τυφλὸν Θεόδωρον,
τῇ δεκάτῃ τρίτῃ τοῦ Ἰουλίου μηνός,
τοὺς πρῴην ἡμιθανεῖς
ἐν τῷ ἅμᾳ τεθεραπευμένους
καὶ ὑγιαίνοντας.
Ἀλλὰ καὶ δεύτερον θαῦμα
ἐποίησεν ὁ Ἅγιος
κατ’ αὐτὴν τὴν Ἁγίαν ἡμέραν τῶν Βαΐων,
καθ’ ἣν τελεῖται
ἡ ἐτήσιος λιτὴ
τοῦ μεγάλου Σπυρίδωνος,
καὶ εἶδον πάλιν οἱ ἄνθρωποι,
ὢ τοῦ θαύματος!
καταπεπαυμένον τὸν λοιμόν.
Ἐποίησε δὲ
καὶ ἄλλο μέγα τῷ ὄντι
καὶ ἐξαίσιον τερατούργημα
ὁ Ἅγιος Σπυρίδων,
διαφυλάξας τὴν νῆσον ἀλύμαντον
ἀπὸ τῆς ἐπιδρομῆς τῶν Ἀγαρηνῶν
τῆς γενομένης κατὰ τὸ ἔτος 1716,
ὅπερ θαῦμα ἅπασα ἡ νῆσος Κέρκυρα θαυμάζει
καὶ τοῦ ὁποίου μὲ λαμπρὰν φωνὴν
ἀνακηρύττει τὸ παράδοξον.
Ὁ δὲ ἀρχιναύαρχος
τοῦ Ἑνετικοῦ στόλου
καὶ διοικητὴς τῆς νήσου Κερκύρας
Ἀνδρέας ὁ Πιζάνης
διενοήθη νὰ ἀνεγείρῃ
εἰς τὸν Ναὸν τοῦ Ἁγίου θυσιαστήριον
διὰ νὰ τελῆται ἐν αὐτῷ
καθ’ ἑκάστην
ὑπὸ Λατίνου Ἱερέως λειτουργία,
νομίσας ὅτι διὰ τούτου
θ’ ἀποδώσῃ εἰς τὸν Ἅγιον εὐχαριστίαν,
διὰ τὴν ἐλευθέρωσιν τῆς πόλεως
ἀπὸ τῆς καταδρομῆς τῶν βαρβάρων.
Ἀλλὰ πῶς ποτε
ὁ τῆς Ὀρθοδοξίας πρόμαχος
ἤθελε συγχωρήσει
εἰς τὴν σεπτὴν Ἐκκλησίαν αὐτοῦ
νὰ θυσιάζηται ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ
ὑπὸ ἑτεροδόξων ἱερέων
μὲ ἄζυμα;
Ὅθεν δὶς φανερωθεὶς ὁ Ἅγιος
εἰς τὸν ὕπνον αὐτοῦ
διέταξεν αὐτὸν
ν’ ἀπομακρυνθῇ
ἀπὸ τὸ ἐπιχείρημα τοῦτο,
ἀλλ’ οὗτος δὲν κατεπείθετο,
διότι ἐπίστευσε περισσότερον
εἰς τὸν θεολόγον αὐτοῦ,
ὅστις τοῦ ἔλεγεν
ὅτι τὸ ὄνειρον ἔγινεν
ἐκ συνεργείας διαβολικῆς·
ἠπείλει δὲ ἀκόμη
καὶ τοὺς Ἱερεῖς
τοὺς δικαιούχους
τοῦ ἁγίου Λειψάνου
διότι δὲν συγκατετίθεντο
εἰς τοιοῦτον καινοτόμημα.
Ἀφοῦ λοιπὸν διὰ τῆς ὀπτασίας
δὲν ἀπεμακρύνετο τοῦ ἐπιχειρήματος,
ἤναψε παραδόξως νύκτα τινὰ
ἡ πυριτιδοθήκη τοῦ παλαιοῦ φρουρίου
καὶ κατακρημνίσασα
τὰς ἐν τῇ ἀκροπόλει οἰκίας,
ἐφόνευσε πάντας τοὺς περὶ αὐτὴν
καὶ πολλοὺς τῶν ἄλλων Λατίνων·
καὶ ὁ μὲν Ἀνδρέας Πιζάνης ἐπνίγη
μεταξὺ δύο ξύλων
περισφιγξάντων τὸν τράχηλον αὐτοῦ,
ὁ δὲ κακόβουλος αὐτοῦ θεολόγος
εὑρέθη νεκρός.
Ὅτε δὲ ταῦτα συνέβαινον,
ὁ πρὸ τῆς πυριτιδοθήκης διωρισμένος φύλαξ
ἔβλεπε τὸν Ἅγιον προσερχόμενον μὲ δᾷδα,
ὅστις καὶ τὸν μετέφερε σῶον
πλησίον τῆς Ἐκκλησίας τοῦ Ἐσταυρωμένου.
Εἷς δὲ τῶν ἐν τῇ πόλει Ἑνετῶν,
εὑρισκόμενος κατὰ τὴν ἰδίαν ὥραν
εἰς τὸ ὑπερῷον αὐτοῦ,
εἶδε τρεῖς φλόγας
ἐξερχομένας ἀπὸ τὸ κωδωνοστάσιον
τῆς Ἐκκλησίας τοῦ Ἁγίου Σπυρίδωνος
καὶ διευθυνομένας πρὸς τὴν ἀκρόπολιν,
εὐθὺς δὲ μετὰ τοῦτο
καὶ ἡ πυριτιδοθήκη ἀνετινάχθη.
Εἰς δὲ τὴν Ἑνετίαν,
κατὰ τὴν αὐτὴν νύκτα,
κεραυνὸς ἐπιπεσὼν
ἐπὶ τῆς εἰκόνος τοῦ Πιζάνου
κατέκαυσεν αὐτήν,
χωρὶς νὰ βλάψῃ
ἄλλον τινὰ τῶν ἐν τῇ οἰκίᾳ.
Πάντα δὲ τὰ παράδοξα ταῦτα
ἐτελέσθησαν κατὰ τὸ 1718
τῇ 12ῃ Νοεμβρίου.
Ὢ θαῦμα!
ὢ κλέος τῶν Ὀρθοδόξων!
Ποῖος λοιπὸν τώρα
καὶ ἀπὸ ταύτην τὴν κρίσιν τοῦ οὐρανοῦ
δὲν βλέπει βλασφήμους καὶ βδελυκτὰς
ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ
τὰς καινοτομίας
τῆς παπικῆς Ἐκκλησίας;
Ἀλλ’ εἴθε
νὰ φωτίσῃ αὐτοὺς ὁ Θεὸς
νὰ ἐπιστρέψωσιν
εἰς τὴν ἀλήθειαν,
ἀπὸ τὴν ὁποίαν παρεξετράπησαν!
Τοιοῦτος λοιπὸν ἦτο
περὶ τὴν πίστιν
καὶ μετὰ θάνατον
ὁ θεῖος Σπυρίδων.
Ἀλλὰ ποῖος δύναται νὰ διηγηθῇ
τὰ διὰ τοῦ πολιούχου Πατρὸς ἡμῶν
(null)
Τὴν Κυριακὴν τῶν Βαΐων,
τὴν ἐποχὴν καθ’ ἣν
ὁ ἀείμνηστος Νικηφόρος ὁ Θεοτόκης,
ὁ νέος τῆς Ἐκκλησίας φωστήρ,
ἐδίδασκεν ἐν Κερκύρᾳ,
ἀπαριθμῶν τὰ διάφορα θαύματα
τοῦ Ἁγίου Σπυρίδωνος,
εἰς τὴν προστασίαν τοῦ ὁποίου
ἀφιέρωνε τοὺς ἀκροατὰς αὐτοῦ,
ὁμιλῶν πρὸς αὐτόπτας καὶ μάρτυρας
μετὰ δύο ἑβδομάδας λέγει,
ὅτι ἐνῷ τὸ χαριτόβρυτον
τοῦ Ἁγίου Λείψανον
ἐλιτανεύετο,
ἔφερον γυναῖκά τινα δαιμονιῶσαν,
ἥτις ἐξέβαλλεν ἀφροὺς ἀπὸ τὸ στόμα
καὶ ἔτριζε τοὺς ὀδόντας αὐτῆς·
καὶ μολονότι
ἦτο αὕτη δεδεμένη
χεῖρας καὶ πόδας,
δύο καὶ τρεῖς ἄνθρωποι
μόλις καὶ μετὰ βίας
ἠδύναντο νὰ ἐμποδίσωσι
τὴν ὁρμὴν τῶν κινημάτων αὐτῆς.
Τὸ πρόσωπόν της
ἦτο παραμορφωμένον
καὶ δὲν ὡμοίαζε
μὲ μορφὴν ἀνθρώπου·
ἡ φωνή της
ἦτο ἠλλοιωμένη καὶ διάφορος,
διότι πότε μὲν ἐμυκᾶτο ὡς βοῦς,
πότε ὑλάκτει ὡς κύων
καὶ ἄλλοτε ἐκλαυθμύριζεν
ὡς μικρὸν βρέφος.
Ἀφοῦ δὲ τὴν ἐξήπλωσαν
τρεῖς φορὰς κατὰ γῆς
καὶ τρεῖς φορὰς διῆλθεν ἐπ’ αὐτῆς
τὸ Λείψανον τοῦ Θαυματουργοῦ Σπυρίδωνος,
εἰς τύπον τῆς Ἁγίας Τριάδος,
τὴν ὁποίαν ἐν τῷ μέσῳ τῆς Συνόδου ἐκήρυξεν,
εὐθύς, ὢ τοῦ θαύματος!
ἡ γυνὴ ἦλθεν εἰς ἑαυτήν,
ἔπαυσε νὰ ὀδύρεται
καὶ νὰ ἐκπέμπῃ
τὰς ἀλλοκότους ἐκείνας κραυγὰς
καὶ ὡμίλησεν ὡς ἄνθρωπος.
Ὅθεν ἐν τῷ ἅμᾳ
ἠλευθέρωσαν αὐτὴν ἀπὸ τὰ δεσμά·
ἐγερθεῖσα δὲ μόνη
μὲ τὰ δάκρυα
εἰς τοὺς ὀφθαλμούς,
ἔπεσεν εἰς τοὺς πόδας τοῦ Ἁγίου
καὶ προσκυνοῦσα ηὐχαρίστει αὐτόν.
Κατὰ τὸ 1769 ἔτος
παραδόξως ἐθεράπευσε
παραλυτικόν τινα
γερμανὸν στρατιώτην ἀπόμαχον,
ὅστις μετὰ πίστεως
καὶ θερμοτάτων δακρύων
προσέπεσεν εἰς τοὺς πόδας τοῦ Ἁγίου,
ὁ δὲ τότε κυβερνήτης
τῆς νήσου Ἀνδρέας Δόνας,
ἀκούσας τὸν θόρυβον τῶν ἀνθρώπων
καὶ τῶν κωδώνων
διὰ τὸ ἐξαίσιον τοῦτο θαῦμα
προσεκάλεσε τοὺς ἰατροὺς
τῶν δημοσίων νοσοκομείων
καὶ πληροφορηθεὶς παρ’ αὐτῶν
περὶ τούτου
ἐπορεύθη εἰς τὴν Ἐκκλησίαν τοῦ Ἁγίου
ἔνθα ἔψαλαν εὐχαριστήριον ὕμνον
πρὸς τὸν Ἅγιον.
Ἔτι δὲ
ἡ νῆσος τῆς Κερκύρας
ἡ ἔχουσα τὸν Θαυματουργὸν Σπυρίδωνα προστάτην
καὶ ἐν ταῖς περιστάσεσι βοηθόν,
πανδήμως διακηρύττει
τὴν περὶ τὰ τέλη τοῦ ἔτους 1855
χορηγηθεῖσαν ὑπὸ τοῦ Ἁγίου προστασίαν,
ὡς ἐκ τῆς ὁποίας ἐσώθη
ἀπὸ τῆς λαοφθόρου καὶ καταστρεπτικῆς χολέρας,
ἥτις, ὁσάκις ἐνεφανίζετο ἐν Εὐρώπῃ,
ἀπεδεκάτιζε πολυανθρώπους πόλεις
καὶ οὐδεμία ἀνθρώπινος ἀρωγὴ
ἢ ἰατρικὴ βοήθεια
ἠδύναντο νὰ ἀναχαιτίσῃ αὐτήν,
ὁδεύουσαν πάντοτε
πρὸς τὸ ἔργον τῆς καταστροφῆς.
Ὄντως,
περὶ τὸν Ὀκτώβριον τοῦ 1855,
ἡ τότε καταμαστίζουσα τὴν Εὐρώπην χολέρα
ἐνσκήπτει αἴφνης εἰς Κέρκυραν
καὶ πρῶτον κροῦσμα ἀναφαίνεται
εἰς τὸ προάστιον Μανδουκίου.
Τρόμος μέγας καταλαμβάνει τὴν πόλιν
καὶ ἅπασαν τὴν νῆσον.
Καθ’ ὅλα τὰ φαινόμενα
καὶ ὡς ἐκ τῆς καταστάσεως
τῆς τε πόλεως
καὶ τῶν προαστίων
καὶ ὡς ἐκ τοῦ μεγάλου ἀριθμοῦ τῶν κατοίκων
σχετικῶς πρὸς τὴν ἔκτασιν τῆς πόλεως
καὶ μάλιστα τῶν συνοικιῶν αὐτῆς,
ἐφαίνετο ὅτι ἤθελεν
ἐπιπέσει μανιώδης
κατὰ τῶν κατοίκων
καὶ σχεδὸν ἅπασαι αἱ οἰκογένειαι
ὤφειλον νὰ ἑτοιμασθῶσιν,
ἵνα πενθηφορήσωσι
καὶ πλῆθος τάφων
ὤφειλον νὰ ἀνοιχθῶσιν.
Ἅπας λοιπὸν ὁ λαὸς ὁμοθυμαδόν,
εὐθὺς ὡς ἠκούσθη τὸ πρῶτον κροῦσμα,
προσφεύγει κατὰ τὸ ἑσπέρας
εἰς τὴν Ἐκκλησίαν τοῦ Ἁγίου
μετὰ δακρύων καὶ γονυπετὴς
ἐπικαλεῖται τὴν ἀρωγὴν αὐτοῦ,
ἐπὶ τρεῖς συνεχεῖς ἑσπέρας
ἀπευθύνων παρακλήσεις πρὸς τὸν Θεὸν
καὶ πρὸς τὸν Ἅγιον.
Ὡς ἐκ τῆς πρὸς τὸν Θεὸν ὅθεν μεσιτείας τοῦ Ἁγίου,
ἡ Κέρκυρα δὲν ὑπέκυψεν
εἰς τὴν κοινὴν τύχην
ὅλων τῷν ἄλλων πόλεων,
εἰς τὰς ὁποίας ἡ χολέρα ἐνεφανίσθη·
καὶ τῷ ὄντι
ὁ ἀριθμὸς τῶν κρουσμάτων
καὶ τῶν θανάτων
ἀπέβη μυριάκις μικρότερος
ἀπὸ ὅ,τι ἀνεμένετο ἀναποφεύκτως.
Ἡ ἐπὶ τῆς νήσου ὅμως ἐπισκοπὴ
καὶ ἀντίληψις τοῦ Ἁγίου
ἐγένετο περισσότερον αἰσθητὴ
κατὰ τὴν πρώτην Κυριακὴν τοῦ Νοεμβρίου,
κατὰ τὴν ὁποίαν γίνεται
ὡς γνωστὸν
καθ’ ἕκαστον ἔτος
λιτανεία τοῦ ἱεροῦ Λειψάνου,
καὶ κατὰ τὴν ὁποίαν
συνέρχεται πολυάριθμος λαός.
Τότε ἐνόμιζόν τινες,
καὶ μάλιστα οἱ ἰατροί,
ὅτι ἕνεκα τῆς συρροῆς τοῦ λαοῦ
ἡ νόσος ἤθελεν ἔτι μᾶλλον ἐξαπλωθῆ
καὶ οἱ νεκροθάπται
θὰ εἰργάζοντο ἀδιακόπως.
Οὐδεὶς ὅμως ἐκ τοῦ λαοῦ
συνεμερίσθη τὸν φόβον
ἀναθέσαντες τὰς ἐλπίδας των
εἰς τὸν Ἅγιον.
Πράγματι
κατ’ ἐκείνην τὴν ἡμέραν
ἄπας σχεδὸν ὁ λαὸς τῆς ἐξοχῆς
συνέρρευσεν εἰς τὴν πόλιν
καὶ ἅπασα ἡ πόλις καὶ ἡ ἐξοχὴ
συνεκεντρώθησαν εἰς τὴν πλατεῖαν,
διὰ τῆς ὁποίας
ἔμελλε νὰ διέλθῃ
τὸ ἱερὸν Λείψανον.
Ἐγένετο λοιπὸν
μετὰ τοῦ ἱεροῦ Κλήρου
δέησις καὶ παράκλησις
πρὸς τὸν θαυματουργὸν Σπυρίδωνα
καὶ γονυπετοῦντες καὶ δακρύοντες
ἐπεκαλοῦντο τὴν βοήθειαν αὐτοῦ
καὶ τὴν πρὸς τὸν Θεὸν μεσιτείαν του.
Συγκίνησις μεγάλη
κατελάμβανε τότε τὸ πλῆθος
καὶ θέαμα καταπληκτικώτατον
ἦτο νὰ βλέπῃ τις
τὸν πρὸς τὸν Ἅγιον σεβασμὸν
καὶ τὴν πίστιν τοῦ λαοῦ.
Καὶ ὄντως,
μέγας ὁ Θεὸς
ἐν τοῖς Ἁγίοις αὐτοῦ!
ἀπὸ τῆς ἡμέρας ἐκείνης
λίαν ἐπαισθητὴ ἐγένετο
ἡ ἐλάττωσις τῶν κρουσμάτων,
οἱ θάνατοι σχεδὸν ἐξέλιπον
καὶ ἡ νόσος ἔφευγεν
ἀπελθούσης τῆς θείας ὀργῆς,
ἡ δὲ βροτοκτόνος χολέρα ἐμηδενίζετο
ἔναντι τῆς ἰσχύος
τῶν μεσιτειῶν τοῦ Ἁγίου
καὶ κατὰ τὴν ἑνδεκάτην Δεκεμβρίου
τὰ κρούσματα ἔπαυσαν ὁλοτελῶς.
Οὐδεὶς κάλαμος,
οὐδεμία γλῶσσα,
ἠδύνατο νὰ περιγράψῃ
τὴν εὐγνωμοσύνην τοῦ λαοῦ
πρὸς τὸν Ἅγιον.
Ὁ δὲ Ἀρχιερεὺς
τοῦ καιροῦ ἐκείνου
Ἀθανάσιος
συνέταξεν ἐπίτηδες εὐχαριστίαν
πρὸς τὸν Κύριον
καὶ προσέταξε νὰ ψαλῇ
εἰς ἁπάσας τὰς Ἐκκλησίας
τῆς Ἐπισκοπῆς του.
Ἕτερον θαῦμα τοῦ Ἁγίου
ἱστορεῖ ὁ Ἱερομόναχος Γρηγόριος Βάλμης,
εἰς φυλλάδιον ἐκδοθὲν κατὰ τὸ ἔτος 1856,
(null)
Γυνή τις,
Βασίλω ὀνόματι,
ἐκ Ζαγορίου τῆς Ἠπείρου,
θυγάτηρ τοῦ Κωνσταντίνου Σίμου
καὶ τῆς Χριστίνης Κυρίτση,
συμβία Ἰωάννου Ἀνδρέου,
ἐκ Βούνου χωρίου τῆς Χειμάρρας,
πορευθεῖσα κατὰ τὸ ἔτος 1853 Ἰουνίου 13,
μετ’ ἄλλων ἐγχωρίων γυναικῶν
εἰς παρακείμενον ὅρος,
δύο ἡμέρας μακράν,
ὅπως προμηθευθῶσι,
κατὰ τὴν συνήθειάν των,
ξύλον τι εὔκαυστον,
τὸ ὁποῖον οἱ ἐν Ἠπείρῳ Ἕλληνες
μετεχειρίζονται ὡς δαδίον,
ἐπανῆλθε τὴν 16ην.
Κατάκοπος δέ,
ὡς ἦτο ἑπόμενον,
ἐκ τῆς μακρινῆς ὁδοιπορίας
καὶ τοῦ ἐπὶ τῶν ὤμων της ὑπερόγκου βάρος,
ἐκάθισε νά γευματίσῃ·
ἐνῷ δὲ ἦτο ἀκόμη κάθιδρως
ἔλουσεν ἀκολούθως
τοὺς ἐκ τῆς ὁδοιπορίας ἑρρυπωμένους
πόδας καὶ χεῖρας αὐτῆς
εἰς ψυχρὸν ὕδωρ.
Δὲν ἐπρόφθασεν ὅμως
νὰ ἀποπερατώσῃ
τὴν ἐργασίαν ταύτην
καὶ ἀμέσως ἐξηράνθησαν
ὁ ἀριστερὸς αὐτῆς ποὺς
καὶ ἡ χεὶρ
καὶ ἐμαζεύθησαν,
πρὸς μεγίστην ὀδύνην
καὶ πικρὰ δάκρυα
τῆς δυστυχοῦς ἐκείνης γυναικός.
Τὰ ὅσα δὲ ἡ τάλαινα ἔπραξεν
εἰς διάστημα δύο
καὶ περισσοτέρων ἐτῶν,
ὅπως ἰατρευθῇ καὶ ἀπαλλαχθῇ
τῆς βασανιστικῆς ταύτης μάστιγος,
ἅπαντα ἀπέτυχον·
ἀρκεῖ τοῦτο μόνον νὰ εἴπωμεν,
ὅτι ὑπὸ μανιώδους θλίψεως
καὶ ἀπελπισίας ὁρμωμένη,
κατὲφυγε καὶ
εἴς τινα Ἀγαρηνὸν χόντζαν
πρὸς θεραπείαν,
ἀλλὰ πολλὰ
εἰς τὴν πλάνην αὐτοῦ
δαπανήσασα
ἐγκαταλείφθη,
ὀδυρομένη
τὴν ἀθεράπευτον συμφοράν της.
Διάγουσα λοιπὸν τοιαύτην,
ὡς δύναταί τις νὰ συμπεράνῃ,
ἀξιοδάκρυτον ζωήν,
ἔλαβε τὸν ἀπὸ τοῦ ἀνδρός της χωρισμόν,
μὲ τὴν συμφωνίαν τούτου
καὶ τῆς ἐκεῖ Ἐκκλησίας.
Ἐπαχθὴς ἤδη καταντήσασα
καὶ εἰς τὸν ἑαυτόν της
καὶ πρὸς πάντας συγγενεῖς τε καὶ γνωστούς,
οἵτινες εἶχον βαρυνθῆ πλέον
νὰ ὑπηρετῶσι μίαν χεῖρας καὶ πόδας κεκρατημένην,
εἰς πάσας τὰς ἐπειγούσας ἀνάγκας της,
παρεδόθη ἔκτοτε
εἰς τοὺς κλαυθμοὺς καὶ ὀδυρμούς,
μετὰ μετανοίας καὶ συντριβῆς καρδίας δεομένη
εἰς τὸν πανοικτίρμονα Θεὸν
καὶ τοὺς Ἁγίους του,
ὅπως συγχωρήσῃ τὰς ἁμαρτίας της
καὶ ἀπαλλάξῃ αὐτὴν
τῆς ὀδυνηρᾶς ταύτης ἀσθενείας.
Βλέπει λοιπὸν καθ’ ὕπνον
κατὰ τὸν Δεκέμβιον τοῦ 1855,
Κληρικόν τινα,
ὅστις πατήσας
τὸν ἐξηραμμένον αὐτῆς πόδα
τῆς ἔλεγε·
«Μὴ γράψῃς
πρὸς τὸν ἐν Κερκύρᾳ αὐτάδελφόν σου,
ὡς κατὰ νοῦν ἔχεις,
ἀλλὰ ἔλα αὐτοπροσώπως».
Εἰς ἔκστασιν οὕτω διαμείνασα
καὶ κινηθεῖσα ὑπὸ περιεργείας,
ἠρώτησε·
«Ποῖος εἶσαι σύ;».
Ὁ δὲ φαινόμενος Κληρικὸς ἀπεκρίνατο
«Ὁ Ἅγιος εἶμαι ἐγὼ
τὸν ὁποῖον τοσάκις ἐπεκαλέσθης».
Ἐγερθεῖσα τότε ἔντρομος ἡ γυνὴ
ἐκ τῆς ὀπτασίας ταύτης
καὶ τὸ ὅραμα τοῦτο διηγηθεῖσα
εἰς τοὺς οἰκείους αὐτῆς,
συνεφώνησαν πάντες,
νὰ ἐκτελέσῃ
τὰ εἰς τὸ ὅραμα
διαταχθέντα
πρὸς αὐτήν.
Τοῦτο λοιπὸν
μετ’ ἐνθέρμου πίστεως
ἀπεφάσισεν
ἐξ ὅλης ψυχῆς
νὰ ἐκπληρώσῃ
ἡ δυστυχὴς ἐκείνη γυνὴ
καὶ φερθεῖσα
μέχρι τοῦ παραθαλασσίου τῆς Ἠπείρου
ἐντὸς κοφίνου δεδεμένου ἐπὶ ἵππου
καὶ οὕτω ἀποβιβασθεῖσα
εἰς τὴν Κερκυραϊκὴν προκυμαίαν,
διήγειρεν εἰς πάντας τὴν φρίκην,
βλέποντας
τὴν ἀπελπιστικὴν κατάστασιν
τοῦ ἐλεεινοῦ ἐκείνου σώματος
καὶ τὸ ἀνίατον
τῆς νόσου αὐτῆς.
Μετεκομίσθη δὲ
ἀπὸ τῆς παραλίας
μέχρι τῆς Ἐκκλησίας
τοῦ Ἁγίου Σπυρίδωνος
ἐφ’ ἁμάξης,
εἶτα τοποθετηθεῖσα ἐπὶ καθέκλας
μετεφέρθη μέχρι τῆς λάρνακος
τοῦ θαυματουργοῦ Σπυρίδωνος,
ἔνθα προσπέσασα
μετ’ ἀπαρηγορήτου κλαυθμοῦ,
ἐδέετο τοῦ Ἁγίου ἀκαταπαύστως
ὅπως πρεσβεύσῃ
πρὸς τὸν πολυεύσπλαχνον
καὶ παντοδύναμον Θεὸν ἡμῶν
καὶ ἀπολαύσῃ οὕτω
τὴν συγχώρησιν
τῶν ἁμαρτιῶν της,
τὴν σωματικὴν ὑγείαν
καὶ τῆς ψυχῆς αὐτῆς
τὴν αἰώνιον σωτηρίαν.
Μέγας ὁ Κύριος
ἐν τοῖς Ἁγίοις Αὐτοῦ!
Τὰ θερμὰ τῆς πίστεώς της δάκρυα
καὶ ἡ πρεσβεία τοῦ Ἁγίου ἡμῶν Προστάτου
ἐκίνησαν τὴν θείαν εὐσπλαγχνίαν·
διὸ εἰς τὴν δευτέραν
ἐκ τῶν τριῶν ὁλονυκτίων δεήσεών της,
τὰς ὁποίας ἔκαμε κατακειμένη
πλησίον τῆς λάρνακος τοῦ Ἁγίου,
περὶ τὸ μεσονύκτιον,
ἔλαβε τὴν ποθουμένην ὑγείαν,
καλέσασα δὲ τὸν ἐφημέριον τοῦ Ναοῦ,
ἐκήρυττε μετὰ δακρύων
τὸ θαῦμα τοῦ Ἁγίου Σπυρίδωνος.
Ἐξομολογηθεῖσα ὅθεν
μετ’ ἀληθοῦς μετανοίας
καὶ κατανύξεως,
τὴν πρωΐαν
τῆς ἐπιούσης ἡμέρας
ἦλθε μόνη,
περιπατοῦσα ὀρθία,
ἐνώπιον τῆς ὡραίας Πύλης
καὶ μετέλαβε
τῶν Ἀχράντων Μυστηρίων·
σώα δὲ καὶ ὑγιὴς ἐπιστρέψασα
εἰς τὴν πατρίδα αὐτῆς
ἐδόξαζε τὸν Θεὸν
καὶ ἐκήρυττε τὴν Χάριν,
τὴν ὁποίαν ὁ μέγας
καὶ θαυματουργὸς Σπυρίδων
ἀπήλαυσε παρὰ Θεοῦ.
Ἰωάννης τις
ἐπονομαζόμενος Πάλλιος,
υἱὸς μονογενὴς
Σπυρίδωνος καὶ Αἰκατερίνης Βρίκου,
Ὀρθοδόξων Ἑλλήνων
διαμενόντων πρὸ χρόνων
εἰς τὴν Βαρλέτταν,
πόλιν τῆς μεσημβρινῆς Ἰταλίας,
περὶ τὰς ἀρχὰς Νοεμβρίου τοῦ ἔτους 1861,
διάγων τὸ ὄγδοον ἔτος τῆς ἡλικίας του,
προσεβλήθη
ὑπὸ βαρυτάτου τυφοειδοῦς πυρετοῦ,
ὅστις ἐπὶ δέκα ἑπτὰ ἤδη ἡμέρας
προέβαινεν
ἀπὸ ἡμέρας εἰς ἡμέραν
ἐπὶ τὸ χεῖρον
ἐναντίον ὅλων τῶν μέσων
τῆς ἰατρικῆς ἐπιστήμης.
Τὴν πρωΐαν
τῆς δεκάτης ἑβδόμης ἡμέρας
ὁ νέος ἔκειτο πολὺ βαρέως.
Ἡ ὄψις του
ἐφαίνετο νεκρική,
οἱ σφυγμοὶ
εἶχον σχεδὸν ἀρχίσει
νὰ ἐκλείπουν,
τὰ ἄκρα
ἦσαν ἀκίνητα
καὶ ψυχρά,
ἡ φωνὴ
εἶχε σβεσθῆ ἐντελῶς
καὶ ἡ ἀναπνοὴ
ἦτο ρογχώδης.
Ἐν γένει
ἡ κατάστασις αὐτοῦ
παρουσίαζεν
ὅλα ἐκεῖνα τὰ σημεῖα,
τὰ ὁποῖα δεικνύουν
ἐπικείμενον τὸν θάνατον.
Ὅθεν ἡ μήτηρ αὐτοῦ,
ἥτις καθ’ ὅλον τὸ διάστημα τῆς νόσου
δὲν ἔπαυε κλαίουσα
καὶ ἱκετεύουσα γονυκλινῶς
τὸν Ἅγιον Σπυρίδωνα,
κατὰ τὴν τρομερὰν ἐκείνην στιγμὴν
ἐπολλαπλασίασε τοὺς κλαυθμοὺς
καὶ τὰς δεήσεις της
καὶ αἴφνης
ὡς ἐκ θείας τινὸς ἐμπνεύσεως κινουμένη
ἀνέκραξε·
«Θέλω νὰ τηλεγραφήσετε ἀμέσως
πρὸς τοὺς ἐν Κερκύρᾳ συγγενεῖς μας,
ὅπως, ἀνοίξωσι
τὴν λάρνακα τοῦ Ἁγίου
καὶ κάμουν παράκλησιν
διὰ τὸν Γιαννάκην μου.
Ὁ Ἅγιος βέβαια
διὰ τῆς πρὸς Θεὸν μεσιτείας του
θὰ μοῦ τὸν σώσῃ
καὶ θὰ μοῦ τὸν χαρίσῃ·
διότι τὸν παρεκάλεσα
μὲ ὅλην τὴν ψυχὴν
καὶ καρδίαν μου».
Ἐγένετο λοιπὸν τὸ τηλεγράφημα εὐθὺς
καί, ὢ τοῦ θαύματος!
ὁ νέος
περὶ τὴν ἑνδεκάτην
πρὸ μεσημβρίας,
κατὰ τὴν ὥραν, δηλαδή,
κατὰ τὴν ὁποίαν ἠνοίχθη ἡ λάρναξ
καὶ ἐγένετο ἡ παράκλησις,
ἐνῷ ἔκειτο εἰς τὴν αὐτὴν
καὶ ἴσως χειροτέραν κατάστασιν
ἀπὸ ἐκείνην τῆς πρωΐας
καταλαμβάνεται αἴφνης
ὑπὸ σπασμωδικῆς τινος κινήσεως
ὅλου τοῦ σώματος,
ἡ ὁποία
ὑπὸ τῶν ἐκεῖ παρόντων ἰατρῶν ἐξελήφθη
ὡς ἡ τελευταία ἀντίδρασις
τῆς ζωτικῆς δυνάμεως,
ἀλλ’ ἦτο ἀληθῶς
ἡ διὰ τῆς πρὸς τὸν Θεὸν μεσιτείας τοῦ Ἁγίου ἐκτίναξις
καὶ ἀποδίωξις τῆς θανατηφόρου ἀσθενείας,
διότι μετ’ ὀλίγον
τὸ φαινόμενον τοῦτο παρῆλθε
καὶ παρουσιάσθη ἡ σωτήριος κρίσις
δι’ ἀφθόνων ἱδρώτων,
ὁ δὲ νέος ἤνοιξεν εὐθὺς τοὺς ὀφθαλμοὺς
καὶ ἀνέλαβε καὶ ὄψιν καὶ σφυγμοὺς
καὶ ἐν γένει ὅλα τὰ σημεῖα τῆς ζωῆς,
ὥστε ἅπαντες οἱ περιεστῶτες,
μὴ ἐξαιρουμένων καὶ αὐτῶν τῶν ἰατρῶν,
ἐξέστησαν καὶ ἀνέκραξαν·
«Ὄντως θαῦμα ἐγένετο,
θαυμαστὸς ὁ Θεὸς
ἐν τοῖς Ἁγίοις αὐτοῦ!»
Μετὰ τοῦτο
ἤρχισεν ἡ ἀνάρρωσις,
ἡ ὁποία ὅμως
ἔβαινε σχετικῶς βραδέως
καὶ ὁ νέος ἔμενεν εἰσέτι ἄφωνος,
πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἐλύπει
ὄχι ὀλίγον τοὺς γονεῖς του·
ἀλλὰ καὶ αὕτη ἡ κατάστασις παρῆλθε
διὰ πρεσβειῶν
τοῦ αὐτοῦ Ἁγίου
καὶ θαυματουργοῦ Σπυρίδωνος
κατὰ τὴν ἑνδεκάτην Δεκεμβρίου,
παραμονὴν τῆς ἑορτῆς αὑτοῦ.
Τότε καὶ ἡ γλῶσσα τοῦ νέου ὡμίλησε
καὶ οὕτως
ἀνέλαβε καθ’ ὅλα
τὴν ὑγείαν αὐτοῦ
πρὸς δόξαν τοῦ Θεοῦ
καὶ τοῦ πιστοῦ αὐτοῦ θεράποντος
Ὁσίου Πατρὸς ἡμῶν Σπυρίδωνος.
Οὗτος εἶναι ὁ Βίος
καὶ ταῦτα
τὰ μᾶλλον γνωστὰ
παλαιὰ θαύματα
τοῦ Ἁγίου Σπυρίδωνος.
Ἀλλὰ ποῖος δύναται,
ὡς εἴπομεν,
νὰ ἀπαριθμήσῃ ἐπακριβῶς
τὸ πλῆθος τῶν θαυματουργιῶν
τόσον τῶν παλαιοτέρων,
ὅσον καὶ τῶν
τῆς τελευταίας ἑκατονταετίας,
μέχρι καὶ σήμερον;
Ἡ Κέρκυρα εἶναι θεατὴς
τῶν ἀπείρων αὐτοῦ θαυμάτων.
Ὅλοι οἱ ἁπανταχοῦ Ὀρθόδοξοι,
καὶ οἱ Δυτικοὶ ἀκόμη,
μαρτυροῦν καὶ κηρύττουν
τὴν θαυματουργὸν χάριν
τοῦ Ἁγίου Σπυρίδωνος.
Οἱ θαλασσοποροῦντες δὲ ἰδιαιτέρως
καὶ οἱ ἐν θλίψεσιν εὑρισκόμενοι
πρὸς τὸν Ἅγιον Σπυρίδωνα καταφεύγουσι.
Τὰ πολλὰ καὶ πολύτιμα ἀφιερώματα
τὰ ἐν τῇ Ἐκκλησίᾳ αὐτοῦ εὑρισκόμενα
εἶναι τρανὴ ἀπόδειξις
τῶν θαυματουργιῶν αὑτοῦ.
Οὐδεὶς μετὰ πίστεως καὶ κατανύξεως
προσφεύγων
πρὸς τὸν Ἅγιον Σπυρίδωνα
ἀποτυγχάνει τοῦ ποθουμένου.
Ὅθεν ἂς ἀναπέμψωμεν
ὅλοι ἡμεῖς οἱ ταπεινοὶ Ἕλληνες
καὶ μάλιστα
οἱ ἐκ τῆς νήσου Κερκύρας καταγόμενοι
ὁμοφώνως δόξαν καὶ εὐχαριστίαν
πρὸς τὸν πανάγαθον Θεὸν
τὸν παραχωρήσαντα
εἰς τὴν φιλτάτην ἡμῶν πατρίδα
τοιοῦτον ἱερὸν κειμήλιον,
καὶ ἂς ἀναφωνήσωμεν·
«Θαυμαστὸς ὁ Θεὸς
ἐν τοῖς Ἁγίοις Αὐτοῦ!
Εἰς Αὐτὸν ἀνήκει ἡ δόξα
καὶ τὸ κράτος,
ἡ τιμὴ
καὶ ἡ προσκύνησις
εἰς τοὺς αἰῶνας».
Ἀμήν.