Ἁγίου Ἰωάννου Χρυσοστόμου, «Περί ἀνατροφῆς τῶν παίδων»
.
1. Ἄραγε ἔκαμε κανένας σας
.
ἐκεῖνο ποὺ σᾶς ζήτησα;
.
Ἄραγε
.
παρακάλεσε κανένας σας τὸ Θεὸ
.
γιὰ μένα
.
καὶ γιὰ ὁλόκληρο τὸ σῶμα τῆς Ἐκκλησίας,
.
ὥστε νὰ σβήσει ἡ φωτιὰ
.
ποὺ γεννήθηκε ἀπὸ τὴν κενοδοξία,
.
τὴ φωτιὰ πού καταστρέφει
.
ὅλο τὸ σῶμα,
.
τὴ φωτιὰ ποὺ διαιρεῖ
.
σὲ πολλὰ μέλη τὸ ἕνα σῶμα
.
καὶ ξεσχίζει τὴν ἀγάπη;
.
Γιατὶ σὰν ἀκριβῶς θηρίο
.
ποὺ ἔπεσε μὲ ὁρμὴ
.
ἐπάνω σὲ σῶμα εὐγενικὸ καὶ ἀπαλὸ
.
καὶ ποὺ δὲν μπορεῖ ν’ ἀμυνθεῖ,
.
ἔτσι αὐτὴ ἔμπηξε
.
τὰ μιαρὰ δόντια της
.
στὸ σῶμα τῆς Ἐκκλησίας
.
καὶ ἔχυσε τὸ δηλητήριό της
.
γεμίζοντάς την
.
μὲ πολλὴ δυσωδία·
.
καὶ ἄλλα ἀπὸ τὰ μέλη της
.
τ’ ἀπέκοψε
.
καὶ τὰ ἔρριξε μακριά,
.
ἄλλα τὰ ξέσχισε
.
καὶ τὰ κομμάτιασε
.
καὶ ἄλλα τὰ καταμάσισε.
.
Καὶ ἂν ἦταν δυνατὸ
.
νὰ δεῖ κανεὶς μὲ τὰ μάτια
.
τὴν κενοδοξία
.
καὶ τὴν Ἐκκλησία,
.
θὰ ἔβλεπε θέαμα ἐλεεινὸ
.
καὶ πολὺ φοβερότερο
.
ἀπὸ ἐκεῖνα ποὺ συμβαίνουν
.
στὰ στάδια·
.
Θὰ ἔβλεπε τὸ σῶμα ριγμένο κάτω
.
καὶ ἐκείνην νὰ στέκεται ἀπὸ πάνω του,
.
νὰ βλέπει παντοῦ
.
καὶ νὰ κρατάει γερὰ τοὺς πεσμένους,
.
χωρὶς καθόλου ν’ ἀπομακρύνεται ἀπ’ αὐτοὺς
.
οὔτε καὶ νὰ τοὺς λυπᾶται.
.
Ποιός λοιπὸν ἀπὸ μᾶς
.
θὰ διώξει τὸ Θηρίο αὐτὸ;
.
Ἡ ἐκδίωξη αὐτοῦ
.
εἶναι ἔργο ἐκείνου
.
ποὺ ἔθεσε τὸν ἀγώνα·
.
αὐτός, ἀφοῦ παρακληθεῖ ἀπὸ μᾶς,
.
θὰ στείλει τοὺς ἀγγέλους του
.
καὶ ἀφοῦ ἀποφράξουν
.
τὸ Θρασὺ καὶ ἀδιάντροπο στόμα της
.
σὰν μὲ κάποια σχοινιά,
.
ἔτσι θὰ ἀπομακρύνουν αὐτήν.
.
Ἀλλὰ τότε θὰ τὸ κάμει αὐτὸ
.
ἐκεῖνος ποὺ ἔθεσε τὸν ἀγῶνα,
.
ὅταν παύσομε,
.
ἀφοῦ ἀπομακρυνθεῖ αὐτή,
.
νὰ τὴν ζητοῦμε καὶ πάλι·
.
ἂν ὅμως στείλει τοὺς ἀγγέλους του
.
διατάσσοντάς τους
.
ν’ ἀπομακρύνουν ἀπὸ μᾶς
.
τὸ φοβερὸ αὐτὸ θηρίο,
.
ἀλλ’ ἐμεῖς μετὰ τὴν ἀπομάκρυνσή του
.
καὶ τὸ κλείσιμό του μέσα στὴ φωλιά του,
.
ἀφοῦ σηκωθοῦμε
.
γεμάτοι ἀπὸ ἀμέτρητα τραύματα,
.
ζητοῦμε πάλι αὐτό,
.
χτυπώντας καὶ ἀνατρέποντας τὰ πάντα,
.
ὥστε νὰ τὸ βγάλομε καὶ πάλι,
.
τότε ποτὲ πλέον
.
δὲ θὰ μᾶς ἐλεήσει ὁ Θεὸς
.
καὶ δὲ θὰ μᾶς λυπηθεῖ·
.
γιατὶ λέγει·
.
«ποιός θὰ δείξει εὐσπλαγχνία
.
πρὸς τὸ μάγο ποὺ γοητεύει τὰ φίδια
.
ὅταν τὸν δαγκώσει τὸ φίδι,
.
ἢ πρὸς ὅλους ἐκείνους
.
ποὺ πλησιάζουν τὰ θηρία;».
.
13. Ἄλλ’ ἂς ἔρθουμε
.
σὲ ἕνα ἄλλο εἶδος κενοδοξίας.
.
Ποιό λοιπὸν εἶναι αὐτό;
.
Ἐκεῖνο ποὺ τὸ ἔχουν οἱ πολλοὶ
.
καὶ ὄχι μόνο ἕνας καὶ δύο.
.
Χαιρόμαστε
.
ὅταν ἐπαινούμαστε γιὰ πράγματα,
.
τὰ ὁποῖα γνωρίζομε πολὺ καλὰ
.
ὅτι δὲν μᾶς ὠφελοῦν
.
οὔτε κατὰ τὸ ἐλάχιστο.
.
Καὶ ὁ φτωχὸς κάμνει τὰ πάντα,
.
ὥστε νὰ φορέσει καλὰ ροῦχα,
.
γιὰ κανένα ἄλλο λὸγο,
.
παρὰ μόνο
.
γιὰ νὰ ἐπαινεθεῖ
.
ἀπὸ τοὺς πολλούς·
.
καὶ πολλὲς φορὲς
.
ἐνῶ μπορεῖ νὰ ἐξυπηρετηθεῖ μόνος του,
.
ἀγόρασε δοῦλο
.
ὄχι ἐπειδὴ τὸν χρειαζόταν,
.
ἀλλὰ γιὰ νὰ μὴ φανεῖ
.
ὅτι μειώνεται ἡ ὑπόληψή του
.
ὑπηρετούμενος μόνος του.
.
Γιατὶ πές μου,
.
γιὰ ποιό λόγο,
.
ἐνῶ ὅλο τὸ χρόνο
.
ἐξηπηρετεῖσαι μὲ τὰ χέρια σου,
.
θέλεις τώρα
.
νὰ ὑπηρετεῖσαι ἀπὸ ἄλλον;
.
Ἔπειτα,
.
ἂν τοῦ περισσέψουν ἄλλα χρήματα,
.
ἀγοράζει καὶ σκεύη ἀργυρᾶ
.
καὶ κατασκευάζει σπίτι λαμπρό.
.
Καὶ κανένα ἀπ’ αὐτὰ
.
δὲν τὸ κάνει ἀπὸ ἀνάγκη·
.
γιατί,
.
ἂν αὐτὰ γίνονταν ἀπὸ ἀνάγκη,
.
τὸ μεγαλύτερο μέρος
.
τοῦ ἀνθρώπινου γένους
.
Θὰ χανόταν
.
καὶ Θὰ καταστρεφόταν·
.
ἐννοῶ τὸ ἐξῆς
.
μ’ αὐτὸ ποὺ λέγω·
.
ὑπάρχουν πράγματα ἀναγκαῖα
.
χωρὶς τὰ ὁποῖα
.
δὲν εἶναι δυνατὸ νὰ ζήσει κανείς·
.
ὅπως γιὰ παράδειγμα
.
ἡ καρποφορία τῆς γῆς
.
εἶναι πρᾶγμα ὰναγκαῖο
.
καὶ ἂν αὐτὴ δὲν παράγει καρπὸ
.
δὲν εἶναι δυνατὸ
.
νὰ ζήσει ὁ ἄνθρωπος·
.
ἐπίσης τὰ ἐνδύματα
.
ποὺ προστατεύουν τὸν ἄνθρωπο,
.
ἡ στέγη καὶ οἱ τοῖχοι τοῦ σπιτιοῦ
.
καθὼς καὶ τὰ ὑποδήματα
.
καὶ αὐτὰ εἶναι ἀπὸ τὰ ἀναγκαῖα,
.
ἐνῶ ὅλα τὰ ἄλλα εἶναι περιττά.
.
Γιατί,
.
ἂν καὶ ἐκεῖνα ἦταν ἀναγκαῖα
.
καὶ δὲν ἦταν δυνατὸ
.
ὁ ἄνθρωπος νὰ ζεῖ
.
χωρὶς ὑπηρέτῃ,
.
ὅπως ἀκριβῶς
.
δὲν εἶναι δυνατὸ νὰ ζήσει
.
χωρὶς ἐκεῖνα τὰ ἄλλα,
.
τὸ μεγαλύτερο μέρος τῶν ἀνθρώπων
.
θὰ χανόταν,
.
ἐπειδὴ τὸ μεγαλύτερο μέρος ἀπ’ αὐτοὺς
.
δὲν ἔχουν ὑπηρέτες.
.
Ἂν ἦταν ἀναγκαῖο
.
νὰ χρησιμοποιεῖ ὁ ἄνθρωπος ἀργυρὰ σκεύη
.
καὶ δὲν ἦταν δυνατὸ
.
νὰ ζεῖ χωρὶς αὐτά,
.
τὸ μεγαλύτερο μέρος τῶν ἀνθρώπων
.
θὰ καταστρεφόταν καὶ πάλι,
.
ἐπειδὴ δὲν ἔχουν οἱ πολλοὶ ἀργυρὰ σκεύη.
.
Ἂν λοιπὸν κὰποιος
.
πεῖ σ’ αὐτοὺς
.
ποὺ ἔχουν τὰ ἀργυρὰ σκεύη·
.
«γιὰ πιό λοιπὸν λόγο
.
τὸ θέλεις αὐτὸ τὸ σκεῦος;
.
πές μου τὴν αἰτία
.
καὶ σὲ τί σὲ χρησιμεύει;»
.
καμμιὰ ἄλλη
.
δὲν θὰ μποροῦσε
.
νὰ σοῦ πεῖ,
.
παρὰ μόνο
.
γιὰ νὰ τιμᾶται
.
ἀπὸ τοὺς πολλούς.
.
«Καὶ τὰ ἀποκτῶ
.
μὲ σκοπὸ νὰ θαυμάζομαι
.
καὶ νὰ μὴ περιφρονοῦμαι,
.
καὶ τὰ κρύβω πάλι
.
γιὰ νὰ μὴ φθονοῦμαι
.
καὶ βλάπτομαι».
.
Τί Θὰ μποροῦσε
.
νὰ ὑπάρξει χειρότερο
.
ἀπὸ αὐτὴν τὴν ἀνοησία;
.
Ἂν τὰ ἔχεις
.
γιὰ νὰ τιμῆσαι
.
ἀπὸ τοὺς πολλούς,
.
δεῖχνε τα σ’ ὅλους,
.
ἂν ὅμως φοβᾶσαι τὸ φθόνο,
.
εἶναι καλύτερα
.
οὔτε κἂν νὰ τὰ ἀποκτήσεις.
.
14. Ν’ ἀναφέρω
.
καὶ ἄλλη ἀνοησία;
.
Πολλὲς φορὲς μερικοί,
.
στερούμενοι τὰ ἀναγκαῖα
.
καὶ ἐνῶ πεθαίνουν
.
ἀπὸ τὴν πεῖνα,
.
δὲν σταματοῦν
.
τὸ ἐνδιαφέρον τους
.
γιὰ τὰ σκεύη.
.
Καὶ ἂν τοὺς ἐρωτήσεις γιατί;
.
«Πρέπει», λέγει,
.
«νὰ κρατήσω τὴν ἀξιοπρέπειά μου».
.
Ποία ἀξιοπρέπεια, ἄνθρωπε;
.
Δὲν εἶναι αὐτὸ ἀξιοπρέπεια τοῦ ἀνθρώπου.
.
Γιατί ἀλλιῶς
.
θὰ διέπραττε μεγάλη ἀσχημοσύνη
.
ὁ δίκαιος Ἠλίας
.
καὶ ὁ Ἐλισσαῖος
.
καὶ ὁ Ἰωάννης·
.
γιατὶ ὁ Ἠλίας
.
τίποτε περισσότερο δὲν εἶχε
.
ἀπὸ τὴ προβιὰ
.
καὶ εἶχε τὴν ἀνάγκη
.
τῆς βοήθειας τῆς χήρας,
.
ποὺ κι αὐτὴ ἦταν φτωχή,
.
καὶ ζοῦσε ζητιανεύοντας,
.
ἐρχόμενος στὰ πρόθυρα
.
τῆς πάμφτωχης ἐκείνης γυναίκας
.
καὶ λέγοντας τὰ λόγια τῶν ζητιάνων.
.
Θὰ διέπραττε ἀσχημοσύνη
.
καὶ ὁ ἴδιος ὁ Ἐλισσαῖος,
.
ποὺ τρεφόταν
.
στὸ σπίτι τῆς φτωχῆς γυναῖκας.
.
Θὰ διέπραττε καὶ ὁ Ἰωάννης ἀσχημοσύνη,
.
ποὺ δὲν εἶχε οὔτε ροῦχα,
.
οὔτε ψωμὶ νὰ φάγει.
.
Μιὰ μόνο εἶναι ἡ ἀσχημοσύνη,
.
τὸ νὰ ἀποκτήσει κανείς πολλά,
.
καὶ αὐτὴ εἶναι πραγματικὰ
.
ἡ μεγάλη ἀσχημοσύνη.
.
Γιατὶ τότε ἀποκτᾶ κανεὶς
.
τὴ φήμη τοῦ σκληροῦ,
.
τοῦ μαλΘακοῦ,
.
τοῦ βλάκα,
.
τοῦ ὑπερήφανου,
.
τοῦ κενόδοξου,
.
τοῦ θηριώδους.
.
Δὲν εἶναι εὐσχημοσύνη
.
τὸ νὰ φοράει κανεὶς ὡραῖα ροῦχα,
.
ἀλλ’ εὐσχημοσύνη εἶναι
.
τὸ νὰ στολίζεται
.
μὲ καλὲς πράξεις.
.
15. Καὶ ἀκούω πολλοὺς
.
ποὺ θαυμάζονται γι’ αὐτό.
.
«Ὁ τάδε», λέγει,
.
«ἔχει τὴν ἀξιοπρέπειά του·
.
ἔχει κρεββάτι μὲ ὡραῖα στρωσίδια
.
καθὼς καὶ πολλὰ χάλκινα σκεύη·
.
εἶναι πραγματικὸς νοικοκύρης».
.
«Γιατί», λέγει,
.
«κατηγορεῖς ἐμᾶς,
.
ποὺ ἔχομε αὐτά,
.
ἐνῶ πρέπει νὰ κατηγορεῖς ἐκείνους
.
ποὺ ἔχουν τὰ πολὺ περισσότερα;»
.
Κατηγορῶντας ἐσᾶς
.
πολὺ περισσότερο
.
κατηγορῶ ἐκείνους·
.
γιατί,
.
ἂν δὲν ἀπαλλάσσω
.
ἀπὸ τὴν κατηγορία
.
ἐκείνους ποὺ ἔχουν λίγα,
.
πολὺ περισσότερο
.
δὲν συγχωρῶ ἐκείνους
.
ποὺ ἔχουν τὰ περισσότερα.
.
Ἀξιοπρέπεια εἶναι
.
ὄχι ἡ λαμπρὴ οἰκία,
.
οὔτε τὰ πολυτελῆ κλινοσκεπάσματα,
.
οὔτε τὰ μαλακὰ στρώματα,
.
οὔτε τὸ καλλωπισμένο κρεββάτι,
.
οὔτε τὸ πλῆθος τῶν ὑπηρετῶν.
.
Γιατὶ ὅλα αὐτὰ
.
ἀπορρίπτονται ἀπὸ μᾶς
.
καὶ δὲν ἔχουν
.
καμιὰ σχέση μὲ μᾶς.
.
Αὐτὰ ποὺ ἔχουν σχέση μὲ μᾶς
.
εἶναι ἡ ἐπιείκεια,
.
ἡ περιφρόνηση τῶν χρημάτων,
.
ἡ περιφρόνηση τῆς δόξας,
.
ἡ ἀδιαφορία πρὸς τὴν
.
ἐκ μέρους τῶν πολλῶν τιμή,
.
τὸ νὰ νικοῦμε τὴ φύση
.
μὲ τὴν ἐνάρετη ζωή μας.
.
Αὐτὸ εἶναι εὐσχημοσύνη,
.
αὐτὸ δόξα,
.
αὐτὸ τιμή.
.
Ἀλλ’ ἡ αἰτία ὅλων τῶν κακῶν
.
προξενεῖται ἀπὸ τὴν ἀρχὴ ἀκόμη,
.
καὶ πῶς γίνεται αὐτὸ
.
θὰ σᾶς τὸ πῶ ἐγώ.
.
16. Ἀμέσως μόλις γεννηθεῖ τὸ παιδὶ
.
ὁ πατέρας του μηχανεύεται ὅλα,
.
ὄχι πῶς νὰ ρυθμίσει σωστὰ τὴ ζωή του,
.
ἀλλὰ πῶς νὰ καλλωπίσει αὐτὸ
.
καὶ νὰ τοῦ φορέσει χρυσαφικὰ
.
καὶ ὡραῖα ροῦχα.
.
Γιατί τὸ κάμνεις αὐτό, ἄνθρωπε;
.
Καλά, σὺ ὁ ἴδιος φορᾶς αὐτά·
.
γιατί καὶ τὸ παιδί,
.
ποὺ δὲν γνώρισε ἀκόμα
.
αὐτὴ τὴ μανία,
.
τὸ συνηθίζεις σ’ αὐτά;
.
Γιὰ ποιό λόγο
.
τοῦ κρεμᾶς στολίδια
.
στὸ λαιμό του;
.
Σωστὸς δάσκαλος χρειάζεται,
.
ὥστε νὰ παιδαγωγήσει σωστὰ τὸ παιδί,
.
καὶ δὲν χρειάζεται καθόλου τὸ χρυσάφι.
.
Ἐπίσης
.
τοῦ ἀφήνεις μακριά μαλλιά,
.
κατ’ ἀναλογία μὲ τὸ κορίτσι,
.
κάμνοντας τὸ παιδὶ θηλυπρεπὲς
.
καὶ καθιστώντας μαλθακὴ
.
τὴν ἰσχυρὴ φύση του,
.
ἀπὸ τὴν πρώτη στιγμὴ
.
βάζοντας μέσα του
.
τὸν ἔρωτα γιὰ τὰ χρήματα
.
καὶ πείθοντάς το νὰ συγκινεῖται
.
ἀπὸ ἀνώφελα πράγματα.
.
Γιατί κάμνεις μεγαλύτερη
.
τὴν ἐπιβουλὴ ἐναντίον του;
.
γιατί τὸ κάμνεις
.
νὰ κατασαγηνεύεται
.
ἀπὸ τὰ σωματικά;
.
«Ἂν ὁ ἄνδρας», λέγει,
.
«ἔχει μακριὰ μαλλιά,
.
αὐτὸ δὲν εἶναι τιμητικὸ γι’ αὐτόν».
.
Δὲν τὸ θέλει αὐτὸ ἡ φύση·
.
δὲν τὸ ἐπέτρεψε αὐτὸ ὁ Θεός·
.
τὸ πρᾶγμα αὐτὸ ἔχει ἀπαγορευθεῖ·
.
εἶναι ἔργο τῆς ἑλληνικῆς δεισιδαιμονίας.
.
Πολλοὶ κρεμοῦν
.
καὶ στ’ αὐτιά τους χρυσαφικά·
.
μακάρι οὔτε καὶ τὰ κορίτσια τους
.
νὰ μὴ τὰ φοροῦσαν,
.
σεῖς ὅμως καὶ τὰ ἀγόρια
.
τὰ ὁδηγεῖτε στὴν καταστροφή.
.
17. Ἴσως πολλοὶ νὰ γελοῦν
.
γι’ αὐτὸ ποὺ λέγω,
.
θεωρώντως αὐτὰ πολὺ ἀσήμαντα.
.
Δὲν εἶναι ὅμως μικρά,
.
ἀλλὰ καὶ πάρα πολὺ μεγάλα.
.
Ἂν τὸ κορίτσι συνηθίσει
.
μέσα στὴ γυναικεία κάμαρα
.
νὰ καταγητεύεται
.
ἀπὸ τὰ γυναικεῖα στολίδια,
.
ὅταν θὰ φύγει ἀπὸ τὸ πατρικὸ σπίτι
.
θὰ εἶναι πολὺ δύσκολη
.
καὶ ἀνυπόφορη
.
στὸ σύζυγό της
.
καὶ πιὸ φορτικὴ ἀπὸ ἐκείνους
.
ποὺ εἰσπράττουν τοὺς φόρους.
.
Σᾶς εἶπα καὶ ἄλλη φορά,
.
ὅτι ἀπὸ ἐκεῖ
.
ἀρχίζει ἡ κακία
.
νὰ γίνεται δυσκολοπολέμητη,
.
ἀπὸ τὸ ὅτι κανένας
.
δὲ τὰ μιλάει γιὰ ἁγνότητα,
.
κανένας γιὰ σωφροσύνη,
.
κανένας γιὰ περιφρόνηση
.
τῶν χρημάτων καὶ τῆς δόξας,
.
κανένας γιὰ ἐκεῖνα
.
ποὺ παραγγέλλει ἡ Γραφή.
.
18. Ὅταν λοιπὸν
.
ἀπὸ τὴν πρώτη ἡλικία
.
στερηθοῦν τὰ παιδιὰ τοὺς δασκάλους,
.
τί Θὰ γίνουν;
.
Γιατί, ἂν μερικοί,
.
ἐνῶ τρέφονται
.
ἀπὸ τὴν κοιλιὰ τῆς μάννας τους
.
καὶ παιδαγωγοῦνται
.
μέχρι καὶ τὰ γεράματα,
.
δὲν κατορθώνουν
.
νὰ γίνουν σωστοὶ ἄνθρωποι,
.
ἐκεῖνοι ποὺ ἀπὸ τὴν ἀρχὴ τῆς ζωῆς τους
.
συνηθίζουν σ’ αὐτὰ τὰ ἀκούσματα
.
ποιό κακὸ εἶναι δυνατὸ
.
νὰ μὴ κάνουν;
.
Τώρα ὅμως ὁ καθένας
.
καταβάλλει κάθε φροντίδα
.
πῶς νὰ μάθει στὰ παιδιά του
.
τέχνες καὶ γράμματα,
.
ρητορικὴ ἱκανότητα στοὺς λόγους,
.
πῶς ὅμως Θὰ μποροῦσε
.
ν’ ἀσκηθεῖ ἡ ψυχή τους,
.
γι’ αὐτὸ κανένας δὲν δείχνει
.
κανένα ἐνδιαφέρον.
.
19. Δὲν παύω
.
νὰ σᾶς παρακαλῶ
.
καὶ νὰ σᾶς ἱκετεύω
.
καὶ νὰ ἐπιμένω
.
στὶς παρακλήσεις μου,
.
ὥστε πρὶν ἀπὸ ὅλα τὰ ἄλλα
.
νὰ δίνετε πρῶτα
.
σωστὴ ἀνατροφὴ στὰ παιδιά.
.
Ἂν πραγματικὰ ἀγαπᾶς τὸ παιδί σου,
.
δεῖξε τὴν ἀγάπη σου ἀπὸ αὐτό·
.
ἄλλωστε γι’ αὐτὸ τὸ πρᾶγμα
.
Θὰ ἔχεις καὶ ἀμοιβή.
.
Γιατὶ ἄκουε τὸν Παῦλο ποὺ λέγει·
.
«ἂν μείνουν σταθεροὶ
.
στὴν πίστη,
.
τὴν ἀγάπη
.
καὶ τὸν ἁγιασμὸ
.
μὲ σωφροσύνη».
.
Καὶ ἂν σὺ ἔχεις τὴ συναίσθηση
.
ὅτι ἔκαμες ἀμέτρητα κακά,
.
προσπάθησε μαζὶ μ’ αὐτὸ νὰ βρεῖς
.
καὶ κάποια παρηγοριὰ
.
γιὰ τὰ κακά σου.
.
Ἀνάθρεψε ἀθλητὴ γιὰ τὸ Χριστό.
.
Δὲν λέγω αὐτό,
.
νὰ τὸ ἐμποδίσεις νὰ συνάψει γάμο
.
καὶ νὰ τὸ στείλεις στὴν ἔρημο
.
καὶ νὰ τὸ προετοιμάσεις
.
νὰ προτιμήσει τὸ μοναχικὸ βίο·
.
δὲν λέγω αὐτό.
.
Τὸ Θέλω βέβαια αὐτὸ
.
καὶ Θὰ εὐχόμουν
.
ὅλοι νὰ τὸ δέχονταν,
.
ἀλλ’ ἐπειδὴ Θεωρεῖται
.
ὅτι εἶναι βαρύ,
.
δὲν ἀναγκάζω.
.
Ἀνάθρεψε ἀθλητὴ γιὰ τὸ Χριστὸ
.
καὶ ζώντας μέσα στὸν κόσμο
.
δίδαξέ τον
.
ἀπὸ τὴν πρώτη του ἡλικία
.
νὰ εἶναι εὐλαβής.
.
20. Ἂν τὰ καλὰ διδάγματα
.
ἐντυπωθοῦν στὴν ψυχὴ
.
ἐνῶ ἀκόμη εἶναι ἁπαλή,
.
δὲ θὰ μπορέσει κανένας
.
νὰ τὰ ἐξαλείψει,
.
ὅταν Θὰ γίνει σκληρὴ
.
σὰν τὴ σφραγίδα,
.
ὅπως ἀκριβῶς συμβαίνει
.
καὶ μὲ τὸ κερί.
.
Ἔχεις αὐτὸ ἀκόμη
.
γεμάτο ἀπὸ τρόμο καὶ φόβο
.
καὶ ποὺ φοβᾶται
.
καὶ τὸ πρόσωπό σου
.
καὶ τὰ λόγια σου
.
καὶ ὁ,τιδήποτε ἄλλο·
.
κάμε χρήση τῆς ἐξουσίας
.
ὅπως πρέπει.
.
Σὺ πρῶτος ἀπολαμβάνεις τὰ ἀγαθά,
.
ἂν ἔχεις καλὸ γιὸ καὶ μετὰ ὁ Θεὸς·
.
γιὰ τὸν ἑαυτό σου κοπιάζεις.
.
21. Λένε πὼς τὰ μαργαριτάρια,
.
μόλις τὰ βγάλουν
.
ἀπὸ τὸ νερὸ
.
εἶναι σὰν νερό.
.
Ἂν λοιπὸν εἶναι ἔμπειρος
.
αὐτὸς ποὺ τὰ βγάζει,
.
τοποθετώντας τὴ σταγόνα ἐκείνη
.
ἐπάνω στὴν παλάμῃ τοῦ χεριοῦ του
.
καὶ κινώντας τὸ χέρι του
.
πρὸς ὅλες τὶς κατευθὺνσεις
.
καὶ μὲ τρόπο πολὺ προσεκτικὸ
.
τορνεύει αὐτὴν
.
καὶ τὴν κάμνει
.
πάρα πολὺ στρόγγυλη.
.
Ὅταν ὅμως στερεοποιηθεῖ,
.
δὲν μπορεῖ τότε
.
νὰ τῆς δώσει
.
τὸ σχῆμα ποὺ θέλει.
.
Γιατὶ τὸ ἁπαλὸ
.
εἶναι κατάλληλο
.
γιὰ κάθε σχῆμα,
.
ἐπειδὴ δὲν ἔχει ἀκόμη στερεοποιημένη
.
τὴ κατάστασή του,
.
καὶ γι’ αὐτὸ
.
εὔκολα παίρνει
.
ὁποιοδήποτε σχῆμα·
.
τὸ σκληρὸ ὅμως,
.
ἐπειδὴ ἔχει ἀποκτήσει τὴ σκληρότητα
.
σὰν κάποια μόνιμη κατάσταση,
.
δὲν εἶναι εὔκολο ν’ ἀλλάξει αὐτὴ
.
καὶ νὰ πάρει ἄλλο σχῆμα.
.
22. Ὁ καθένας λοιπὸν ἀπὸ σᾶς,
.
πατέρας ἢ μητέρα,
.
ὅπως ἀκριβῶς βλέπομε τοὺς ζωγράφους
.
νὰ ἐπεξεργάζονται
.
μὲ μεγάλη προσοχὴ καὶ ἀκρίβεια
.
τὶς εἰκόνες καὶ τὰ ἀγάλματα,
.
ἔτσι ἂς φροντίζετε καὶ σεῖς
.
γιὰ τὰ Θαυμαστὰ αὐτὰ ἀγάλματα.
.
Οἱ ζωγράφοι δηλαδὴ
.
ἀφοῦ τοποθετήσουν
.
μπροστά τους
.
τὸν πίνακα
.
καθημερινὰ προσθέτουν
.
τὸ χρῶμα ποὺ χρειάζεται.
.
Οἱ γλύπτες πάλι
.
τὸ ἴδιο κάμνουν καὶ αὐτοὶ
.
ἐπάνω στούς λίθους·
.
ἀφαιροῦν ὅ,τι εἶναι περιττὸ
.
καὶ προσθέτουν ὅ,τι λείπει.
.
Ἔτσι λοιπὸν καὶ σεῖς·
.
σὰν ἀκριβῶς
.
κάποιοι κατασκευαστὲς ἀγαλμάτων,
.
σ’ αὐτὸ νὰ ἔχετε συγκεντρωμένη
.
ὅλη τὴ φροντίδα σας,
.
κατασκευάζοντας
.
τὰ θαυμαστὰ ἀγάλματα
.
γιὰ τὸ Θεό·
.
νὰ ἀφαιρεῖτε τὸ περιττὸ
.
καὶ νά προσθέτετε
.
ἐκεῖνο ποὺ λείπει·
.
καὶ καθημερινὰ νὰ ἐξετάζετε
.
καὶ νὰ βλέπετε
.
ποιό πλεονέκτημα ἔχουν φυσικό,
.
ὥστε νὰ τὸ αὐξάνετε,
.
καὶ ποιό ἐλάττωμά τους εἶναι φυσικό,
.
ὥστε νὰ τὸ ἐξαλείφετε.
.
Καὶ μὲ μεγάλη προσοχὴ
.
πρῶτα πρῶτα
.
νὰ ξεριζώνετε ἀπ’ αὐτὰ
.
τὸ αἴτιο τῆς ἀκολασίας·
.
γιατὶ αὐτὸς ὁ ἔρωτας κυρίως
.
ἐνοχλεῖ τὶς ψυχὲς τῶν νέων.
.
Ἢ καλύτερα
.
προτοῦ τὸ παιδὶ γνωρίσει αὐτὴν
.
δίδαξέ το
.
νὰ εἶναι νηφάλιο,
.
προσεκτικό,
.
νὰ καταγίνεται μὲ τὶς προσευχές,
.
καὶ σὲ ὁ,τιδήποτε λέγει ἢ πράττει
.
νὰ κάμνει τὸ σταυρό του.
.
23. Θεώρησε
.
ὅτι εἶσαι βασιλιὰς
.
ποὺ ἔχεις ὑπὸ τὴν ἐξουσία σου
.
μιὰ πόλη,
.
τὴν ψυχὴ τοῦ παιδιοῦ σου·
.
γιατὶ πραγματικὰ
.
εἶναι πόλη ἡ ψυχή.
.
Καὶ ὅπως ἀκριβῶς
.
μέσα στὴν πόλη
.
ἄλλοι κλέβουν,
.
καὶ ἄλλοι ἀποδίδουν δικαιοσύνη,
.
ἄλλοι ἐργάζονται
.
καὶ ἄλλοι ὅλα τὰ κάμνουν
.
ὅπως τύχει,
.
ἔτσι λοιπὸν ἐνεργοῦν
.
καὶ στὴν ψυχὴ
.
ἡ διάνοια
.
καὶ οἱ λογισμοί·
.
ἄλλοι ἀπ’ αὐτοὺς
.
στρατεύονται ἐναντίον ἐκείνων
.
ποὺ ἀδικοῦν,
.
ὅπως ἀκριβῶς κάνουν
.
οἱ στρατιῶτες στὴν πόλη·
.
ἄλλοι φροντίζουν γιὰ ὅλο τὸν ἄνθρωπο,
.
καὶ γιὰ τὸ σῶμα καὶ γιὰ τὴν κατοικία,
.
ὅπως ἀκριβῶς κάμνουν
.
στὶς πόλεις οἱ πολίτες τους·
.
ἄλλοι δίνουν ἐντολές,
.
ὅπως ἀκριβῶς οἱ ἄρχοντες στὶς πόλεις·
.
καὶ ἄλλοι ἀπ’ αὐτοὺς
.
διηγοῦνται ἀσελγῆ πράγματα,
.
ὅπως ἀκριβῶς κάμνουν
.
οἱ ἀκόλαστοι στὶς πόλεις,
.
ἐνῶ ἄλλοι διηγοῦνται σεμνὰ πράγματα,
.
ὅπως κάμνουν
.
οἱ σώφρονες στὶς πόλεις·
.
ἄλλοι πάλι εἶναι θηλυπρεπεῖς,
.
ὅπως εἶναι οἱ γυναῖκες οἱ δικές μας,
.
ἐνῶ ἄλλοι μιλοῦν
.
καὶ λέγουν ἀνοησίες,
.
ὅπως κάμνουν τὰ παιδιά·
.
καὶ τέλος
.
ἄλλοι ἀπ’ αὐτοὺς σὰν δοῦλοι
.
δέχονται διαταγές,
.
ὅπως συμβαίνει
.
μὲ τοὺς δούλους στὶς πόλεις,
.
ἐνῶ ἄλλοι εἶναι εὐγενεῖς,
.
ὅπως εἶναι οἱ ἐλεύθεροι στὶς πόλεις.
.
24. Χρειαζόμαστε λοιπὸν νόμους,
.
ὥστε τοὺς κακοὺς
.
νὰ τοὺς ἐξορίζομε,
.
ἐνῶ τοὺς καλοὺς
.
νὰ τοὺς ἐπιδοκιμάζομε
.
καὶ νὰ μὴ ἀφήνομε τοὺς κακοὺς
.
νὰ ἐπαναστατοῦν
.
ἐναντίον τῶν καλῶν.
.
Γιατί,
.
ὅπως ἀκριβῶς στὴν πόλη
.
ἂν θεσπίσει κανεὶς νόμους
.
ποὺ νὰ παρέχουν
.
πολλὴ ἐλευθερία
.
στοὺς κλέπτες,
.
αὐτὸς κατέστρεψε τὸ πᾶν,
.
καὶ ἂν οἱ στρατιῶτες
.
δὲν χρησιμοποιοῦν τὸ θυμὸ
.
ὅπως πρέπει,
.
κατέστρεψαν τὸν πᾶν,
.
καὶ ἂν ἐπίσης ὁ καθένας
.
ἀφήσει τὴ θέση του
.
καὶ προσπαθεῖ νὰ καταλάβει
.
τὴ θέση ἄλλου,
.
μὲ τὴν πλεονεξία αὐτὴ
.
κατέστρεψε τὴν εὐταξία,
.
ἔτσι λοιπὸν καὶ ἐδῶ.
.
25. Πόλη λοιπὸν εἶναι
.
ἡ ψυχὴ τοῦ παιδιοῦ,
.
πόλη ποὺ μόλις κτίσθηκε,
.
πόλη ποὺ ἔχει ξένους πολίτες
.
καὶ ποὺ δὲν ἔχουν καμιὰ ἐμπειρία.
.
Καὶ αὐτοὺς πρὸ πάντων τοὺς πολίτες
.
εἶναι εὔκολο νὰ τοὺς δώσει κανεὶς
.
καλὲς συνήθειες.
.
Γιατὶ ἐκεῖνοι ποὺ ἔζησαν
.
μὲ κακὸ τρόπο στὴ ζωή τους,
.
ὅπως ἀκριβῶς εἶναι οἱ γέροντες,
.
δύσκολα θὰ μποροῦσαν
.
ν’ ἀλλάξουν τρόπους,
.
δὲν εἶναι ὅμως αὐτὸ καὶ ἀδύνατο·
.
γιατὶ εἶναι δυνατὸ
.
καὶ ἐκεῖνοι ν’ ἀλλάξουν τρόπους,
.
ἂν θέλουν·
.
ἐνῶ ἐκεῖνοι ποὺ εἶναι ἐντελῶς ἄπειροι
.
εὔκολα θὰ δέχονταν τοὺς νόμους σου.
.
26. Ὅρισε λοιπὸν νόμους
.
στὴν πόλη αὐτὴ
.
καὶ στοὺς πολίτες της
.
φοβεροὺς καὶ αὐστηροὺς
.
καὶ γίνε προστάτης ἐκείνων
.
ποὺ παραβαίνονται·
.
γιατὶ δὲν ὠφελεῖ σὲ τίποτε
.
νὰ θεσπίζεις νόμους,
.
ἐὰν δὲν ἀκολουθεῖ
.
καὶ ἡ τιμωρία στοὺς παραβάτες.
.
27. Ὅρισε λοιπὸν νόμους
.
στὴν πόλη αὐτὴ
.
καὶ πρόσεχε
.
νὰ τηροῦνται μὲ ἀκρίβεια·
.
γιατὶ ἡ νομοθεσία μας
.
εἶναι ὑπὲρ τῆς οἰκουμένης·
.
χτίζομε σήμερα πόλη.
.
Ἂς ὑποθέσομε λοιπὸν
.
ὅτι οἱ περίβολοι καὶ οἱ πύλες
.
εἶναι οἱ τέσσερις αἰσθήσεις·
.
ὅλο τὸ ὑπόλοιπο σῶμα
.
ἂς εἶναι σὰν τεῖχος,
.
ἔχοντας πύλες του
.
τοὺς ὀφθαλμούς,
.
τὴ γλῶσσα,
.
τήν ἀκοή,
.
τὴν ὄσφρηση
.
καὶ ἂν θέλεις
.
καὶ τὴν ἀφή·
.
γιατὶ ἀπὸ τὶς πύλες αὐτὲς
.
καὶ μπαίνουν καὶ βγαίνουν
.
οἱ πολίτες τῆς πόλεως αὐτῆς·
.
δηλαδὴ οἱ λογισμοὶ
.
ἀπὸ τὶς πύλες αὐτὲς
.
καὶ καταστρέψονται
.
καὶ ὁδηγοῦνται στὴν ἐπιτυχία.
.
28. Ἐμπρὸς λοιπὸν
.
ἂς ἔρθομε πρῶτα
.
στὴν πύλη τῆς γλώσσας,
.
ἐπειδὴ αὐτὴ πρὸ πάντων εἶναι ἐκείνη
.
ποὺ κάμνει τὴ μεγαλύτερη ἐργασία,
.
καὶ πρὶν ἀπὸ ὅλα τὰ ἄλλα
.
ἂς κατασκευάσομε γι’ αὐτὴν πρῶτα
.
θυρόφυλλα καὶ μοχλούς,
.
ὄχι ἀπὸ ξύλα
.
οὔτε ἀπὸ σίδερο,
.
ἀλλὰ ἀπὸ χρυσό.
.
Καὶ πραγματικὰ
.
εἶναι χρυσὴ ἡ πύλη αὐτὴ
.
ποὺ κατασκευάζεται.
.
Γιατὶ δὲν πρόκειται
.
κάποιος ἄνθρωπος
.
νὰ κατοικήσει
.
σ’ αὐτὴν τὴν πόλη,
.
ἀλλ’ ὁ βασιλιὰς τῶν πάντων,
.
ἂν κατασκευασθεῖ ὅπως πρέπει.
.
Καὶ ὅσο προχωρεῖ ὁ λόγος
.
θὰ γνωρίσετε
.
καὶ ποῦ τοποθετοῦμε
.
τὰ ἀνάκτορα αὐτοῦ.
.
Ἂς κατασκευάσομε λοιπὸν γι’ αὐτὴν
.
θυρόφυλλα καὶ μοχλοὺς ἀπὸ χρυσό,
.
τὰ λόγια τοῦ Θεοῦ,
.
ὅπως λέγει ὁ προφήτης·
.
«τὰ λόγια τοῦ Θεοῦ
.
εἶναι στὸ στόμα μου
.
πιὸ γλυκὰ
.
ἀπὸ μέλι καὶ κερί»,
.
καὶ «πιὸ ἐπιθυμητὰ
.
ἀπὸ χρυσάφι
.
καὶ λίθο πολύτιμο».
.
Ἂς διδάσκομε αὐτὰ
.
νὰ ἔχουν τὰ λόγια αὐτὰ
.
διαρκῶς στὰ χείλη τους,
.
καὶ στοὺς περιπάτους ἀκόμη,
.
ὄχι ἔτσι ἀπλὰ καὶ περίεργα
.
οὔτε καὶ σπάνια,
.
ἀλλὰ διαρκῶς.
.
Καὶ ἂς μὴ τοποθετήσομε
.
στὰ θυρόφυλλα
.
μόνο μιὰ φλούδα χρυσοῦ,
.
ἀλλὰ ἂς τὰ κατασκευάσομε
.
ἐξ ὁλοκλήρου ἀπὸ χρυσὸ
.
χονδρὰ καὶ βαριά,
.
καὶ ἂς ἔχουν ἀπὸ μέσα
.
λίθους πολύτιμους,
.
ἀντὶ νὰ ἔχουν ἐξωτερικὰ
.
συγκολλημένους λίθους.
.
Μοχλὸς τῶν θυροφύλλων αὐτῶν
.
ἂς εἶναι ὁ σταυρὸς τοῦ Κυρίου,
.
κατασκευασμένος ἐξ ὁλοκλήρου
.
ἀπὸ πολύτιμους λίθους
.
καὶ τοποθετημένος
.
στὸ μέσο τῶν θυροφύλλων
.
καὶ σὲ θέση πλάγια.
.
Καὶ ὅταν κατασκευάσομε ἔτσι
.
τὰ θυρόφυλλα
.
χονδρὰ καὶ χρυσὰ
.
καὶ τοποθετήσομε καὶ τὸ μοχλό,
.
στὴ συνέχεια
.
ἂς κατασκευάσομε ἀντάξιους αὐτῆς
.
καὶ τοὺς πολίτες της.
.
Καὶ ποιοί εἶναι αὐτοί;
.
Ἂς διδάσκομε τὸ παιδὶ
.
νὰ λέγει λόγια
.
σεμνὰ καὶ εὐσεβῆ.
.
Καὶ ἂς ἀπομακρύνομε προσεκτικὰ
.
κάθε ξένον,
.
ὥστε νὰ μὴ μποῦν
.
ἀνάμεσα στοὺς πολίτες αὐτοὺς
.
τίποτε μιγάδες
.
καὶ φθοροποιοὶ ἄνθρωποι·
.
δηλαδὴ ἂς ἀπομακρύνομε
.
τοὺς ὑβριστικοὺς
.
καὶ χλευαστικοὺς λόγους,
.
τοὺς ἀνόητους,
.
τοὺς αἰσχρούς,
.
τοὺς κοσμικοὺς
.
καὶ τοὺς ἀναγκαίους
.
γιὰ τὴν ἐξεύρεση πόρων ζωῆς.
.
Καὶ κανένας ἂς μὴ μπαίνει
.
ἀπὸ αὐτὲς τὶς πύλες,
.
ἀλλὰ μόνο ὁ βασιλιάς.
.
Καὶ αὐτὴ ἡ πύλη
.
ἂς εἶναι ἀνοιγμένη γι’ αὐτὸν
.
καὶ γιὰ ὅλους τοὺς δικούς του,
.
ὥστε νὰ λέγεται καὶ γι’ αὐτήν·
.
«αὐτὴ εἶναι ἡ πύλη τοῦ Κυρίου,
.
καὶ μόνο οἱ δίκαιοι
.
θὰ μποῦν ἀπ’ αὐτήν».
.
Καὶ κατὰ τὸν μακάριο Παῦλο,
.
«μόνο ἀγαθὸς λόγος
.
νὰ βγαίνει ἀπ’ αὐτὸ
.
γιὰ νὰ οἰκοδομεῖ
.
καὶ νὰ ὠφελεῖ
.
ἐκείνους ποὺ τὸν ἀκοῦν».
.
Τὰ λόγια του
.
νὰ εἶναι λόγια εὐχαριστίας
.
πρὸς τὸ Θεὸ
.
καὶ ὕμνοι σεμνοί·
.
ἂς μιλοῦν πάντοτε γιὰ τὸ Θεό,
.
γιὰ τὴν οὐράνια φιλοσοφία.
.
29. Πῶς λοιπὸν θὰ γίνει αὐτό;
.
καὶ μὲ ποιό τρόπο
.
θὰ παιδαγωγήσομε αὐτά;
.
Ἂν εἴμαστε αὐστηροὶ κριτὲς
.
τῶν πράξεών του·
.
γιατὶ αὐτὸ εἶναι πολὺ εὔκολο
.
γιὰ τὸ παιδί.
.
Πῶς;
.
Γιατὶ δὲν ἀγωνίζεται
.
γιὰ χρήματα,
.
οὔτε γιὰ δόξα·
.
εἶναι ἀκόμη παιδί·
.
δὲν ἐνδιαφέρεται
.
γιὰ γυναίκα,
.
οὔτε γιὰ παιδιά,
.
οὔτε γιὰ σπίτι.
.
Ἑπομένως ποιά ἀφορμὴ
.
θὰ μποροῦσε νὰ ἔχει
.
γιὰ ὕβρη καὶ βλασφημία;
.
Ὅλος ὁ ἀγώνας του εἶναι
.
πρὸς τοὺς συνομήλικές του.
.
30. Ὅρισέ του ἀμέσως νόμο
.
νὰ μὴ βρίζει κανένα,
.
οὔτε νὰ βλασφημεῖ,
.
οὔτε νὰ ὁρκίζεται,
.
καὶ ν’ ἀποφεύγει
.
τὶς φιλονεικίες.
.
Καὶ ἂν δεῖς
.
ὅτι παραβαίνει τὸ νόμο,
.
τιμώρησέ το,
.
ἄλλοτε μὲ ὕφος αὐστηρό,
.
ἄλλοτε μὲ λόγια
.
ποὺ μποροῦν νὰ πληγώσουν,
.
ἄλλοτε μὲ ἐπιτιμήσεις,
.
καὶ ἄλλοτε πάλι
.
κολάκευσέ το
.
καὶ δός του ὑποσχέσεις.
.
Νὰ μὴ τὸ χτυπᾶς διαρκῶς,
.
οὔτε νὰ τὸ συνηθίσεις
.
σὲ τέτοιο τρόπο παιδαγωγίας·
.
γιατί, ἂν μάθει
.
νὰ παιδαγωγεῖται ἔτσι συνεχῶς,
.
θὰ μάθει καὶ νὰ περιφρονεῖ,
.
καὶ ἂν μάθει νὰ περιφρονεῖ,
.
τότε ὅλα καταστράφηκαν.
.
Ἀλλὰ νὰ φοβᾶται βέβαια
.
πάντοτε τὸ ξύλο,
.
νὰ μὴ δέρνεται ὅμως·
.
καὶ νὰ δείχνεται τὸ μαστίγιο,
.
ἀλλὰ νὰ μὴ μαστιγώνεται.
.
Οἱ ἀπειλὲς ἐπίσης
.
νὰ μὴ πραγματοποιοῦνται·
.
ἀλλ’ αὐτὸ νὰ μὴ εἶναι φανερό,
.
ὅτι τὰ λόγια φθάνουν μόνο
.
μέχρι τὶς ἀπειλές·
.
γιατὶ ἡ ἀπειλὴ
.
τότε εἶναι καλή,
.
ὅταν πιστεύεται
.
ὅτι θὰ πραγματοποιηθεῖ·
.
ἂν ὅμως ἐκεῖνος ποὺ ἔφταιξε
.
μάθει τὴν ἐπιείκεια,
.
θὰ δείξει περιφρόνηση.
.
Νὰ περιμένει λοιπὸν
.
τὴν παιδαγωγικὴ τιμωρία,
.
νὰ μὴ τιμωρεῖται ὅμως
.
γιὰ νὰ μὴ σβήνει ὁ φόβος,
.
ἀλλὰ νὰ μένει
.
σὰν ἀκριβῶς φωτιὰ φουντωμένη,
.
καταστρέφοντας ἀπὸ παντοῦ
.
ὅλα τὰ ἀγκάθια·
.
ἢ σὰν κοφτερὴ καὶ μεγάλη τσάπα,
.
ποὺ σκάβει πολὺ βαθιά.
.
Ὅταν ὅμως δεῖς,
.
ὅτι ὁ φόβος ὠφέλησε,
.
ἄφησέ τον·
.
γιατὶ ἡ φύση μας
.
ἔχει ἀνάγκη
.
καὶ ἀπὸ κάποια ἄνεση.
.
31. Δίδαξέ το
.
νὰ εἶναι γεμάτο
.
ἐπιείκεια καὶ φιλανθρωπία
.
καὶ ἂν δεῖς
.
νὰ συμπεριφέρεται μὲ αὐθάδεια
.
στὸ συνοδό του,
.
μὴ τὸ παραβλέψεις αὐτό,
.
ἀλλὰ τιμώρησε τὸν ἐλεύθερο.
.
Γιατί,
.
ἐκεῖνος ποὺ γνωρίζει
.
ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται
.
οὔτε πρὸς τὸν δοῦλο του
.
νὰ φέρεται ὑβριστικά,
.
πολὺ περισσότερο
.
δὲν θὰ βλασφημήσει
.
οὔτε καὶ θὰ κακολογήσει
.
τὸν ἐλεύθερο καὶ ὀμότιμό του.
.
Ράψε τὸ στόμα του
.
γιὰ τὰ κακὰ λόγια.
.
Ἂν δεῖς
.
νὰ κατηγορεῖ κάποιον
.
κλεῖσε τὸ στόμα του
.
καὶ μετάφερε τὴ γλῶσσα του
.
στὰ δικά του σφάλματα.
.
32. Αὐτὰ συμβούλευε
.
καὶ τὴ μητέρα
.
καὶ τὸν παιδαγωγὸ
.
καὶ τὸν συνοδό του
.
νὰ τὰ λέγουν στὸ παιδί,
.
ὥστε ὅλοι μαζὶ
.
νὰ εἶναι φύλακες,
.
προσέχοντας νὰ μὴ βγαίνει
.
καμιὰ ἀπὸ τὶς πονηρὲς ἐκεῖνες σκέψεις
.
ἀπὸ τὸ στόμα τοῦ παιδιοῦ
.
καὶ τὶς χρυσὲς θύρες του.
.
33. Καὶ μὴ νομίσεις,
.
σὲ παρακαλῶ,
.
ὅτι τὸ πράγμα αὐτὸ
.
χρειάζεται πολὺ χρόνο.
.
Ἂν ἀπὸ τὴν ἀρχὴ
.
δείξεις αὐστηρότητα
.
καὶ τὸ φοβερίσεις
.
καὶ βάλεις τόσους φύλακες,
.
εἶναι ἀρκετοὶ δύο μῆνες
.
γιὰ νὰ κατορθωθεῖ τὸ πᾶν
.
καὶ τὸ πράγμα ἀποκτὰ
.
κατὰ κάποιο τρόπο
.
φυσικὴ σταθερότητα.
.
34. Αὐτὴ λοιπὸν
.
ἡ πύλη τῆς γλώσσας
.
τότε θὰ μποροῦσε νὰ γίνει
.
ἐπάξια τοῦ Κυρίου,
.
ὅταν δὲν λέγει
.
οὔτε αἰσχρὰ λόγια,
.
οὔτε εὐτράπελα,
.
οὔτε ἀνόητα,
.
οὔτε τίποτε ἄλλο,
.
ἀλλὰ μόνο ὅλα ἐκεῖνα
.
ποὺ ταιριάζουν στὸν Κύριο.
.
Γιατί, ἂν ἐκεῖνοι
.
ποὺ ἑτοιμάζουν τὰ παιδιά τους
.
γιὰ τὴ στρατιωτικὴ ὑπηρεσία,
.
διδάσκουν τοὺς ὑποψήφιους στρατιῶτες
.
καὶ νὰ τοξεύουν
.
καὶ νὰ φοροῦν
.
τὸ στρατιωτικὸ μανδύα
.
καὶ νὰ ἱππεύουν,
.
καὶ δὲν γίνεται
.
κανένα ἐμπόδιο
.
ἡ ἡλικία τους,
.
πολὺ περισσότερο
.
πρέπει νὰ φοροῦν
.
ὅλον αὐτὸν τὸν βασιλικὸ στολισμὸ
.
οἱ στρατιῶτες
.
τῆς οὐράνιας βασιλείας.
.
Ἂς μαθαίνουν λοιπὸν
.
νὰ ψάλλουν στὸ Θεό,
.
γιὰ νὰ μὴ τὰ δίνεται ἡ εὐκαιρία
.
ν’ ἀσχολοῦνται μὲ αἰσχρὰ ἄσματα
.
καὶ φλύαρα διηγήματα.
.
35. Ἔτσι λοιπὸν
.
ν’ ἀσφαλίζεται αὐτὴ ἡ πύλη
.
καὶ ἐκεῖνοι μόνο
.
νὰ θεωροῦνται πολίτες
.
τῆς πόλεως αὐτῆς·
.
ὅλους τοὺς ἄλλους
.
νὰ τοὺς θανατώνομε
.
μέσα σ’ αὐτήν,
.
ὅπως ἀκριβῶς
.
οἱ μέλισσες τοὺς κηφῆνες,
.
μὴ ἀφήνοντάς τους
.
νὰ βγοῦν ἔξω
.
οὔτε νὰ θορυβοῦν.
.
36. Ἂς ἔρθουμε τώρα
.
σὲ μιὰ ἄλλη πύλη.
.
Ποιά λοιπὸν εἶναι αὐτή;
.
Αὐτὴ ποὺ βρίσκεται
.
κοντὰ στὴν προηγουμένη
.
καὶ ἔχει μεγάλη συγγένεια μ’ ἐκείνην,
.
ἐννοῶ τὴν ἀκοή.
.
Γιατὶ ἐκείνη
.
ἔχει τοὺς πολίτες
.
ποὺ βγαίνουν
.
ἀπὸ μέσα πρὸς τὰ ἔξω
.
καὶ κανένας δὲν μπαίνει μέσα
.
ἀπὸ ἐκείνη τὴν πύλη,
.
ἐνῶ αὐτῆς οἱ πολίτες
.
μπαίνουν μέσα ἀπὸ ἔξω
.
καὶ κανένας πολίτης
.
δὲν βγαίνει ἀπ’ αὐτήν.
.
Ἔχει λοιπὸν
.
μεγάλη συγγένεια
.
αὐτὴ πρὸς ἐκείνην·
.
γιατί,
.
ἂν δὲν ἀφήνει νὰ μπαίνει
.
ἀπὸ τὴν εἴσοδό της
.
κανένας ἀπὸ τοὺς διαφθορεῖς
.
καὶ διεφθαρμένους,
.
τότε δὲν δυσκολεύεται καὶ πολὺ τὸ στόμα·
.
ἂν δηλαδὴ δὲν ἀκούει
.
αἰσχρὰ καὶ πονηρὰ λόγια,
.
οὔτε καὶ λέγει αἰσχρὰ λόγια·
.
ὅπως πάλι
.
ἂν αὐτὴ εἶναι διάπλατα ἀνοιγμένη σ’ ὄλους,
.
θὰ καταστρέψει ἐκείνην
.
καὶ θὰ προξενήσει ἀναστάτωση
.
σ’ ὅλους τοὺς μέσα πολίτες.
.
Καὶ ἴσως ἔπρεπε προηγουμένως
.
νὰ μιλήσομε καὶ νὰ ποῦμε
.
ὅλα τὰ σχετικὰ μ’ αὐτὴν
.
καὶ νὰ φράξομε πρῶτα τὴν εἴσοδο.
.
37. Τίποτε λοιπὸν τὸ ἀπρεπὲς
.
νὰ μὴ ἀκοῦν τὰ παιδιὰ
.
οὔτε ἀπὸ τοὺς δούλους
.
οὔτε ἀπὸ τὸν παιδαγωγὸ
.
οὔτε ἀπὸ τὶς τροφούς.
.
Ἀλλά, ὅπως ἀκριβῶς τὰ φυτὰ
.
τότε πρὸ πάντων
.
ἔχουν μεγάλη ἀνάγκη
.
ἀπὸ τὴ φροντίδα μας,
.
ὅταν εἶναι τρυφερά,
.
ἔτσι καὶ τὰ παιδιά.
.
Ἂς φροντίζομε λοιπὸν
.
νὰ βρίσκομε καλὲς τροφούς,
.
ὥστε νὰ μπαίνει
.
ἀπὸ τὴ βάση τους
.
καλὸ θεμέλιο
.
καὶ νὰ μὴ δέχονται αὐτὰ
.
ἀπὸ τὴν ἀρχὴ
.
τίποτε τὸ πονηρό.
.
38. Οὔτε λοιπὸν ν’ ἀκοῦν
.
γραώδη καὶ μωρὰ
.
καὶ ἀνόητα παραμύθια.
.
«Ὁ τάδε», λέγει,
.
«φίλησε τὴν τάδε»·
.
«τὸ βασιλόπουλο
.
καὶ ἡ βασιλοπούλα
.
ἔκαμαν αὐτό».
.
Τίποτε ἀπὸ αὐτὰ
.
ἂς μὴν ἀκοῦν,
.
ἀλλ’ ἂς ἀκοῦν ἄλλα,
.
χωρὶς καμιὰ περιπλοκὴ νοημάτων,
.
ἀλλὰ μὲ μεγάλη ἁπλότητα.
.
Κι αὐτὸ βέβαια
.
εἶναι δυνατὸ νὰ γίνει
.
καὶ ἀπὸ τοὺς δούλους
.
καὶ ἀπὸ τοὺς συνοδούς,
.
ἀλλ’ ὄχι ἀπὸ ὅλους·
.
νὰ μὴ ἐπιτρέπεται
.
σ’ ὅλους τοὺς δούλους
.
ν’ ἀναμειγνύονται,
.
ἀλλὰ νὰ εἶναι δοκιμασμένοι
.
ἐκεῖνοι ποὺ θὰ μᾶς βοηθοῦν
.
στὴν τέχνη μας,
.
ὅπως ἀκριβῶς εἶναι ἔμπειροι
.
ἐκεῖνοι ποὺ βοηθοῦν
.
στὴν ἐπεξεργασία τοῦ ἀγάλματος.
.
Γιατὶ πῶς δὲν εἶναι παράλογο,
.
ἂν ἤμασταν οἰκοδόμοι
.
καὶ χτίζαμε τὴν οἰκία
.
κάποιου ἄρχοντα,
.
νὰ μὴ ἀφήναμε εὔκολα
.
ὅλους τοὺς δούλους
.
νὰ παίρνουν μέρος
.
στὸ χτίσιμο,
.
ἐνῶ τώρα ποὺ χτίζομε πύλη
.
γιὰ τὸν ἐπουράνιο βασιλιὰ
.
καὶ πολίτες
.
νὰ ἐπιτρέπομε σ’ ὅλους
.
τὸ ἔργο αὐτό;
.
Ἀς μᾶς βοηθοῦν λοιπὸν
.
στὸ ἔργο μας
.
ὅσοι ἀπὸ τοὺς δούλους
.
εἶναι κατάλληλοι·
.
ἂν ὅμως
.
δὲν εἶναι κανένας κατάλληλος,
.
ψάξε τότε νὰ βρεῖς ἐλεύθερο μὲ μισθό,
.
ἄνδρα ἐνάρετο,
.
καὶ σ’ ἐκεῖνον πρὸ πάντων
.
ἀνάθεσε τὸ πᾶν,
.
ὥστε νὰ σὲ βοηθήσει
.
στὸ ἔργο σου.
.
39. Ἂς μὴ ἀκοῦν λοιπὸν
.
τέτοια παραμύθια.
.
Ἀλλ’ ὅταν μένει ἐλεύθερο
.
ἀπὸ τοὺς κόπους τῶν μαθημάτων
.
(γιατὶ ἡ ψυχὴ ἀγαπᾶ
.
ν’ ἀκούει παλαιὰ διηγήματα),
.
λέγε σ’ αὐτό τότε
.
τέτοιες ἱστορίες,
.
ἀπομακρύνοντας αὐτὸ
.
ἀπὸ κάθε τὸ παιδαριῶδες·
.
γιατὶ φιλόσοφο ἀνατρέφεις
.
καὶ ἀθλητὴ
.
καὶ πολίτη τῶν οὐρανῶν·
.
λέγε λοιπὸν σ’ αὐτὸ
.
τὴν ἑξῆς διήγηση·
.
«ὑπῆρχε στὴν ἀρχὴ ἕνας πατέρας
.
ποὺ εἶχε δυὸ παιδιά, ἀδέρφια».
.
Ἔπειτα,
.
σταματώντας λίγο,
.
πρόσθεσε·
.
«καὶ ποὺ γεννήθηκαν
.
ἀπὸ τὴν ἴδια κοιλιά.
.
Τὸ ἕνα ἦταν μεγαλύτερο
.
καὶ τὸ ἄλλο μικρότερο.
.
Καὶ ἀπὸ αὐτὸ τὸ μεγαλύτερο
.
ἦταν γεωργός,
.
ἐνῶ τὸ μικρότερο βοσκός.
.
Καὶ αὐτό, τὸ νεώτερο,
.
ὁδηγοῦσε τὰ πρόβατα
.
στὶς κοιλάδες καὶ τὶς λίμνες».
.
Καὶ νὰ τὰ διηγεῖσαι
.
μὲ τρόπο εὐχάριστο,
.
ὥστε καὶ εὐχαρίστηση
.
νὰ προξενοῦν στὸ παιδὶ
.
καὶ νὰ μὴ κουράζουν
.
τὴν ψυχή του.
.
«Τὸ ἄλλο ἔσπερνε καὶ φύτευε.
.
Κάποτε λοιπὸν θέλησαν
.
νὰ τιμήσουν τὸ θεό.
.
Ὁ ποιμένας τότε
.
πῆρε τὰ καλύτερα
.
ἀπὸ τὸ ποίμνιό του
.
καὶ τὰ πρόσφερε στὸ Θεό».
.
Δὲν εἶναι πολὺ καλύτερα
.
ἀντὶ γιὰ τὰ χρυσόμαλλα πρόβατα
.
καὶ τὰ τερατώδη ἐκεῖνα διηγήματα
.
νὰ διηγεῖσαι αὐτά;
.
Ἔπειτα διέγειρε περισσότερο αὐτὸ
.
(γιατὶ ἔχει μιὰ τέτοια δύναμη
.
καὶ ἡ διήγηση)
.
χωρὶς νὰ προσθέτεις
.
τίποτε τὸ ψευδές,
.
ἀλλ’ ὅσα λέγει ἡ Γραφή.
.
«Ἐπειδὴ λοιπὸν
.
πρόσφερε στὸ θεὸ
.
τὰ καλύτερα,
.
ἀμέσως κατέβηκε φωτιὰ
.
ἀπὸ τὸν οὐρανὸ
.
καὶ ἅρπαξε καὶ μετέφερε ὅλα
.
στὸ οὐράνιο Θυσιαστήριο.
.
Ὁ μεγαλύτερος ὅμως ἀδελφὸς
.
δὲν ἔκαμε τὸ ἴδιο,
.
ἀλλὰ πηγαίνει καί,
.
ἀφοῦ ἔβαλε στὴν ἀποθήκη του
.
ἀπὸ τοὺς κόπους του
.
τὰ καλύτερα προϊόντα,
.
πρόσφερε στὸ Θεὸ τὰ δεύτερα.
.
Ὁ Θεὸς τότε
.
δὲν τὰ πρόσεξε αὐτά,
.
ἀλλὰ τὰ ἀποστράφηκε
.
καὶ τὰ ἄφησε νὰ μένουν στὴ γῆ,
.
ἐνῶ τοῦ νεώτερου
.
τὰ δέχθηκε κοντά του».
.
Ὄπως ἀκριβῶς γίνεται
.
μὲ τοὺς ἰδιοκτῆτες μεγάλων κτημάτων·
.
ἄλλον ἀπὸ ἐκείνους
.
ποὺ φέρνουν τὰ ἐνοίκια
.
τὸν δέχεται μέσα ὁ κύριος,
.
ἐνῶ ἄλλον τὸν ἀφήνει ἔξω νὰ στέκεται·
.
τὸ ἴδιο λοιπὸν ἔγινε καὶ ἐδῶ.
.
Τί γίνεται λοιπὸν στὴ συνέχεια;
.
«Στενοχωριόταν ὁ μεγαλύτερος ἀδελφὸς
.
ἐπειδὴ περιφρονήθηκε
.
καὶ εἶχε ἀποδειχθεῖ κατώτερος
.
καὶ ἦταν σκυθρωπός.
.
Λέγει πρὸς αὐτὸν ὁ θεός·
.
«Γιατί εἶσαι λυπημένος;
.
Δὲν ἤξερες ὅτι προσφέρεις στὸ Θεό;
.
Γιατί δὲ μὲ τίμησες ὅπως ἔπρεπε;
.
γιὰ ποιό πράγμα
.
μπορεῖς νὰ μὲ κατηγορήσεις;
.
γιὰ ποιό λόγο
.
μοῦ πρόσφερες τὰ κατώτερα;».
.
Καὶ ἂν νομίζεις
.
ὅτι πρέπει νὰ χρησιμοποιήσεις
.
πιὸ ἀπλὰ λόγια,
.
μπορεῖς νὰ τοῦ πεῖς·
.
«Ἐκεῖνος μὴ μπορώντας
.
νὰ πεῖ τίποτε
.
ἡσύχασε»,
.
ἢ καλύτερα
.
«ἐσιώπησε.
.
Ὕστερα ἀπ’ αὐτὰ
.
ὅταν εἶδε
.
τὸν ἀδελφό του τὸν μικρότερο
.
τοῦ λέγει·
.
«πᾶμε στὴν πεδιάδα».
.
Καὶ ἀφοῦ τὸν ὀδήγησε ἐκεῖ μὲ δόλο
.
τὸν ἔπιασε ὁ μεγαλύτερος
.
καὶ τὸν σκότωσε.
.
Καὶ νόμιζε
.
ὅτι τὴν πράξῃ του αὐτὴ
.
δὲν τὴν γνωρίζει ὁ Θεός.
.
Ἔρχεται πρὸς αὐτὸν τότε ὁ Θεὸς
.
καὶ τοῦ λέγει·
.
«ποῦ εἶναι ὁ ἀδελφός σου;»
.
τοῦ ἀπαντᾶ ἐκεῖνος·
.
«δὲν ξέρω·
.
μήπως εἶμαι φύλακας
.
τοῦ ἀδελφοῦ μου;»
.
Λέγει πρὸς αὐτὸν ὁ Θεός·
.
«νά, τὸ αἷμα τοῦ ἀδελφοῦ σου
.
φωνάζει δυνατὰ
.
ἀπὸ τὴ γῆ
.
πρὸς ἐμένα».
.
Ἂς κάθεται δίπλα καὶ ἡ μητέρα
.
τὴν ὥρα ποὺ διαπλάθεται ἔτσι
.
ἡ ψυχὴ τοῦ παιδιοῦ
.
μὲ τὰ διηγήματα αὐτὰ,
.
ὥστε καὶ αὐτὴ νὰ βοηθάει
.
καὶ νὰ ἐπαινεῖ
.
τὰ λεγόμενα.
.
«Τί ἔγινε λοιπὸν
.
μετὰ ἀπ’ αὐτό;
.
Ἐκεῖνον ὁ Θεὸς τὸν δέχθηκε
.
στὸν οὐρανό,
.
καὶ ἀφοῦ πέθανε ἐδῶ
.
ζεῖ ἐκεῖ ἐπάνω».
.
Πραγματικὰ
.
μετὰ τέτοιου εἴδους διηγήματα
.
ἀποδέχεται τὸ παιδὶ
.
τὴν ἀνάσταση.
.
Γιατί,
.
ἂν στὰ παραμύθια
.
λέγονται τέτοιες τερατολογίες,
.
ὅτι δηλαδὴ
.
«τὴν ἔκαμε», λέγει, «ἡμίθεο»,
.
καὶ πιστεύει τὸ παιδὶ
.
(καὶ δὲν ξέρει βέβαια
.
τί εἶναι «ἡμίθεο»,
.
γνωρίζει ὅμως
.
ὅτι εἶναι κάτι τὸ ἀνώτερο
.
ἀπὸ τὸν ἄνθρωπο,
.
καὶ ἀκούοντάς το
.
νιώθει θαυμασμό),
.
πολὺ περισσότερο,
.
ὅταν ἀκούει γιὰ ἀνάσταση
.
καὶ ὅτι ἀνέβηκε ἡ ψυχή του
.
στὸν οὐρανό.
.
«Καὶ ἐκεῖνον
.
τὸν πῆρε ἀμέσως στὸν οὐρανό,
.
ἐνῶ αὐτός,
.
ποὺ τὸν φόνευσε,
.
ἔζησε πολλὰ χρόνια στὴ γῆ
.
ὑποφέροντας συνέχεια,
.
ζῶντας μὲ σύντροφο
.
τὸ φόβο καὶ τὸν τρόμο,
.
ὑπόφερε ἀμέτρητα κακὰ
.
καὶ καθημερινὰ τιμωροῦνταν».
.
Καὶ περιέγραψε τὴν τιμωρία
.
μὲ τρόπο φοβερὸ
.
καὶ ὄχι μὲ τρόπο μαλακό,
.
λέγοντας
.
«ἄκουσε ἀπὸ τὸ θεὸ
.
νὰ τοῦ λέγει,
.
«στενάζοντας καὶ τρέμοντας
.
θὰ ζεῖς ἐπάνω στὴ γῆ».
.
Βέβαια τὸ παιδὶ δὲν γνωρίζει
.
τί σημαίνει αὐτό,
.
γι’ αὐτὸ πές του·
.
«ὅπως ἀκριβῶς σὺ στεκόμενος
.
μπροστὰ στὸ δάσκαλό σου
.
καὶ ἀγωνιώντας,
.
ἂν κάποτε
.
πρόκειται νὰ μαστιγωθεῖς,
.
τρέμεις καὶ φοβᾶσαι,
.
ἔτσι λοιπὸν καὶ ἐκεῖνος
.
ζοῦσε διαρκῶς,
.
ἐπειδὴ εἶχαν διαταραχθεῖ
.
οἱ σχέσεις του μὲ τὸ Θεό».
.
40. Τοῦ εἶναι ἀρκετὰ αὐτὰ
.
μέχρις ἐδῶ·
.
καὶ αὐτὸ
.
νὰ τοῦ τὸ διηγηθεῖς ἕνα βράδυ
.
καὶ ἐνῶ θὰ τρώγετε.
.
Καὶ πάλι
.
νὰ τοῦ τὰ ξαναδιηγηθεῖ τὰ ἴδια
.
ἡ μητέρα του.
.
Ἔπειτα,
.
ἀφοῦ τὰ ἀκούσει
.
πολλὲς φορές,
.
ζήτησε νὰ σοῦ τὰ διηγηθεῖ καὶ αὐτό.
.
Πές του
.
«διηγήσου μου
.
ἐκείνη τὴν ἱστορία»,
.
ὥστε νὰ διεγείρεται
.
καὶ ἡ φιλοτιμία αὐτοῦ.
.
Καὶ ἀφοῦ τὴν μάθει καλὰ
.
τὴν ἱστορία,
.
τότε πές του
.
καὶ τὴν ὠφέλεια
.
ποὺ ἔχει ἀπ’ αὐτήν.
.
Βέβαια γνωρίζει ἡ ψυχὴ
.
ἀπὸ μόνη της
.
ὅταν ἀκούει μιὰ διήγηση
.
νὰ ξεχωρίζει
.
καὶ νὰ παίρνει ἀπ’ αὐτὴν
.
τοὺς καρποὺς
.
πρὶν ἀπὸ τὴ δική σου ἐπεξεργασία,
.
πλὴν ὅμως
.
πές του καὶ σὺ μετὰ αὐτά·
.
«βλέπεις
.
πόσο μεγάλο κακὸ εἶναι
.
τὸ νὰ φθονεῖς
.
τὸν ἀδελφό σου;
.
Βλέπεις
.
πόσο μεγάλο κακὸ εἶναι
.
τὸ νὰ νομίζεις
.
ὅτι κρύβεσαι ἀπὸ τὸ Θεό;
.
Γιατὶ ἐκεῖνος τὰ βλέπει ὅλα,
.
καὶ ἐκεῖνα ποὺ γίνονται στὰ κρυφά».
.
Ἂν αὐτὸ μόνο τὸ δίδαγμα σπείρεις
.
μέσα στὴν ψυχὴ τοῦ παιδιοῦ,
.
δὲν θὰ χρειασθεῖς παιδαγωγό,
.
γιατὶ ὁ φόβος αὐτὸς πρὸς τὸ Θεὸ
.
θὰ βρίσκεται στὴ σκέψη τοῦ παιδιοῦ
.
πάνω ἀπὸ ὁποιοδήποτε ἄλλο φόβο
.
συνταράσσοντας τὴν ψυχή του.
.
41. Καὶ ὄχι αὐτὸ μόνο,
.
ἀλλὰ παῖρνε το ἀπὸ τὸ χέρι
.
καὶ πήγαινέ το στὴν ἐκκλησία
.
καὶ φρόντισε νὰ τὸ πηγαίνεις ἐκεῖ
.
κυρίως τότε ποὺ διαβάζεται αὐτὴ ἡ διήγηση.
.
Γιατὶ τότε θὰ τὸ δεῖς
.
νὰ λάμπει ἀπὸ χαρά,
.
νὰ πηδᾶ καὶ ν’ ἀγάλλεται,
.
γιατί,
.
ἐκεῖνα ποὺ ὅλοι τὰ ἀγνοοῦν,
.
τὰ γνωρίζει αὐτό,
.
νὰ προλαβαίνει νὰ τὸ πεῖ αὐτὸ
.
προτοῦ νὰ λεχθεῖ ἀπὸ τὸ ἀναγνώστῃ,
.
καὶ νὰ καταλαβαίνει τὰ λεγόμενα,
.
ἀποκομίζοντας ἔτσι μεγάλη ὠφέλεια.
.
Καὶ ἔτσι πλέον ἐντυπώνεται
.
ἡ ἱστορία αὐτὴ στὴ μνήμη του.
.
42. Εἶναι δυνατὸ
.
καὶ ἄλλες ὠφέλειες νὰ ἔχει
.
ἀπὸ τὴ διήγηση αὐτή.
.
Ἂς μάθει ἀπὸ σένα
.
ὅτι δὲν πρέπει νὰ στενοχωριέται
.
ὅταν κακοπαθεῖ,
.
πράγμα ποὺ ἀμέσως
.
ἀπὸ τὴν πρώτη στιγμὴ
.
δείχνει ὁ θάνατος στὸ παιδί,
.
ἀφοῦ ὁ Θεὸς τὸν ἐνάρετο
.
τὸν πῆρε μὲ τὸ θάνατο
.
ἐπάνω στὸν οὐρανό.
.
43. Ὅταν αὐτὴ ἡ διήγηση ἐντυπωθεῖ
.
στὸ μυαλὸ τοῦ παιδιοῦ,
.
πρόσθεσε ἄλλη,
.
γιὰ παράδειγμα
.
ἐκείνη πάλι ποὺ μιλάει
.
γιὰ δυὸ ἄλλα ἀδέλφια,
.
καὶ πές του·
.
«ἦταν πάλι
.
δυὸ ἄλλα ἀδέλφια,
.
μεγαλύτερο πάλι καὶ μικρότερο.
.
Τὸ μεγαλύτερο ἀπὸ αὐτὰ ἦταν κυνηγός,
.
ἐνῶ τὸ ἄλλο, τὸ μικρότερο,
.
βοηθοῦσε στὸ σπίτι».
.
Αὐτὴ ἡ διήγηση
.
ἔχει καὶ κάποια ἄλλη
.
μεγαλύτερη ἠδονὴ
.
ἀπὸ τὴν προηγούμενη,
.
ὅσο πολὺ πιὸ μεγάλη εἶναι ἡ περιπέτειά της
.
καὶ μεγαλύτερη ἡ ἠλικία τῶν ἀδελφῶν.
.
«Αὐτὰ λοιπὸν τὰ δυὸ ἀδέλφια
.
ἦταν καὶ δίδυμα.
.
Ἀλλὰ ἀφοῦ γεννήθηκαν,
.
τὸν μικρότερο
.
τὸν ἀγαποῦσε ἡ μητέρα,
.
καὶ τὸν μεγαλύτερο
.
ὁ πατέρας.
.
Καὶ ὁ μεγαλύτερος ἀπ’ αὐτοὺς
.
περνοῦσε τὸν περισσότερο καιρὸ
.
ἔξω στὰ χωράφια,
.
ἐνῶ ὁ μικρότερος
.
ἀσχολοῦνταν μὲ τὰ τοῦ σπιτιοῦ.
.
Κάποτε, λέγει,
.
ὅταν γέρασε ὁ πατέρας,
.
λέγει σ’ ἐκεῖνον ποὺ ἀγαποῦσε·
.
«Ἐπειδή, παιδί μου, γέρασα,
.
πήγαινε καὶ φέρε μου κάποιο κυνήγι·
.
δηλαδὴ πιάσε κανένα ζαρκάδι ἢ λαγὸ
.
καὶ φέρε το καὶ ψῆστο,
.
γιὰ νὰ τὸ φάγω
.
καὶ νὰ σὲ εὐλογήσω».
.
Στὸν μικρότερο
.
δὲν εἶπε τίποτε παρόμοιο.
.
Ὅταν ἄκουσε ἡ μητέρα τὸν πατέρα
.
νὰ τὰ λέγει αὐτὰ
.
κάλεσε τὸν μικρότερο
.
καὶ τοῦ λέγει·
.
«παιδί μου,
.
ἐπειδὴ ὁ πατέρας σου
.
πρόσταξε στὸν ἀδελφό σου
.
νὰ τοῦ φέρει κυνήγι
.
γιὰ νὰ τὸ φάγει
.
καὶ νὰ τὸν εὐλογήσει,
.
ἄκουσέ μου·
.
πήγαινε στὸ κοπάδι
.
καὶ φέρε μου
.
δυὸ τρυφερὰ καὶ καλοθρεμμένα ἐρίφια
.
καὶ ἐγὼ θὰ τὰ ψήσω
.
ὅπως ἀρέσει στὸν πατέρα σου
.
καὶ θὰ τοῦ τὰ πᾶς νὰ φάγει
.
καὶ νὰ σὲ εὐλογήσει».
.
Τοῦ πατέρα τους τὰ μάτια
.
εἶχαν ἐξασθενήσει
.
ἐξ αἰτίας τῶν γερατειῶν.
.
Ἀφοῦ λοιπὸν
.
ἔφερε ὁ μικρότερος τὰ ἐρίφια,
.
τὰ ἔψησε ἡ μητέρα,
.
ἔβαλε τὰ φαγητὰ σὲ ἕνα πιάτο,
.
τὰ ἔδωσε στὸ παιδὶ
.
καὶ τὰ πῆγε στὸν πατέρα του.
.
Ἀκόμη τὸν τύλιξε
.
μὲ δέρματα τῶν ἐριφίων,
.
γιὰ νὰ μὴ ἀνακαλυφθεῖ,
.
ἐπειδὴ αὐτὸς ἦταν ἄτριχος,
.
ἐνῶ ὁ ἀδελφός του ἦταν δασύτριχος,
.
ὥστε νὰ ξεγελάσει τὸν πατέρα του
.
καὶ νὰ μὴ τὸν ἀντιληφθεῖ·
.
ἔτσι λοιπὸν
.
τὸν ἔστειλε σ’ αὐτόν.
.
Ὁ πατέρας του τότε,
.
ἐπειδὴ νόμισε,
.
ὅτι πραγματικὰ
.
εἶναι ὁ μεγαλύτερος,
.
ἀφοῦ ἔφαγε,
.
τὸν εὐλόγησε.
.
Στὴ συνέχεια,
.
ἀφοῦ δόθηκε ἡ εὐλογία,
.
ἔρχεται ὁ μεγαλύτερος
.
φέρνοντας τὸ κυνήγι,
.
καὶ ὅταν εἶδε ἐκεῖνο ποὺ ἔγινε,
.
ἔβγαλε μεγάλη κραυγὴ
.
καὶ ἔκλαψε».
.
44. Πρόσεχε πόσα καλὰ
.
γεννιοῦνται ἀπ’ αὐτό·
.
καὶ μὴ διηγηθεῖς
.
ὅλη τὴν ἱστορία.
.
Πρόσεχε, ἐπαναλαμβάνω,
.
πόσα καλὰ
.
γεννιοῦνται ἀπὸ αὐτό.
.
Πρῶτα ὅτι τὰ παιδιὰ
.
σέβονται καὶ τιμοῦν
.
τοὺς γονεῖς τους
.
βλέποντας νὰ εἶναι
.
τόσο περιζήτητη
.
ἡ εὐλογία τοῦ πατέρα·
.
καὶ θὰ προτιμοῦσαν νὰ δεχθοῦν
.
ἄπειρα χτυπήματα
.
παρὰ ν’ ἀκούσουν κατάρα
.
ἀπὸ τοὺς γονεῖς τους.
.
Ἂν δηλαδὴ τὸ παραμύθι κάποιου
.
τόσο πολὺ συγκρατεῖ τὴν ψυχή,
.
ὥστε νὰ νομίζει
.
ὅτι εἶναι ἀληθινό,
.
πῶς τὰ πραγματικὰ καὶ ἀληθινὰ
.
δὲν θὰ συγκρατήσουν
.
καὶ δὲν θὰ γεμίσουν τὴν ψυχὴ
.
ἀπὸ πολὺ φόβο;
.
Γιατὶ πρέπει νὰ μάθει
.
νὰ περιφρονεῖ τὴν κοιλιά·
.
καὶ γι’ αὐτὸ
.
πρέπει νὰ τοῦ διηγηθεῖς
.
καὶ ἐκείνη τὴν ἱστορία,
.
ὅτι δηλαδὴ
.
«σὲ τίποτε δὲν ὠφελήθηκε
.
ὁ μεγαλύτερος ἀδελφὸς
.
ποὺ ἦταν πρωτότοκος·
.
γιατί,
.
ἐπειδὴ δὲν εἶχε ἐγκράτεια στὴν κοιλιά,
.
πρόδωσε τὸ προτέρημα τῶν πρωτοτοκίων».
.
45. Ἔπειτα,
.
ὅταν τὸ μάθει κι αὐτὸ
.
πάρα πολὺ καλά,
.
ἕνα ἄλλο βράδυ πάλι πές του·
.
«διηγήσου μου τὴν ἱστορία
.
ἐκείνων τῶν δύο ἀδελφῶν».
.
Καὶ ἂν ἀρχίσει νὰ λέγει
.
τὴν ἱστορία τοῦ Κάϊν καὶ τοῦ Ἄβελ,
.
σταμάτησέ το καὶ πές του·
.
«δὲν θέλω αὐτήν,
.
ἀλλ’ ἐκείνην
.
τῶν δύο ἄλλων ἀδελφῶν,
.
κατὰ τὴν ὁποία
.
εὐλόγησε ὁ πατέρας».
.
Καὶ λέγε βέβαια
.
τὰ διακριτικὰ γνωρίσματα,
.
ἀλλὰ μὴ λὲς ἀκόμη τὰ ὀνόματα.
.
Καὶ ἀφοῦ σοῦ διηγηθεῖ
.
ὅλη τὴν ἱστορία,
.
πρόσθεσε σ’ αὐτὰ
.
καὶ τὴ συνέχεια
.
καὶ πές.
.
46. Ἄκουσε λοιπὸν
.
τί ἔγινε μετὰ ἀπ’ αὐτά.
.
«Ἤθελε πάλι αὐτὸς
.
νὰ σκοτώσει τὸν ἀδελφό του,
.
ὅπως ἐκεῖνος ὁ προηγούμενος,
.
καὶ περίμενε
.
τὸ θάνατο τοῦ πατέρα του.
.
Αὐτὸ τὸ ἔμαθε ἡ μητέρα
.
καὶ ἐπειδὴ φοβήθηκε
.
φυγάδευσε τὸ παιδί».
.
Ἔπειτα θὰ γίνει λόγος
.
γιὰ τὴ μεγάλη φιλοσοφία
.
τοῦ μικροῦ ἀδελφοῦ
.
ποὺ δὲν τὴ χωράει
.
τὸ μυαλὸ τοῦ παιδιοῦ,
.
ἀλλ’ εἶναι δυνατὸ
.
μὲ κάποια συγκατάβαση
.
καὶ πολὺ προσεκτικὴ διήγηση
.
νὰ καταφυτευθεῖ
.
καὶ στὸ ἁπαλὸ παιδικὸ μυαλό,
.
Ἔτσι λοιπὸν
.
θὰ συνεχίσομε τὴ διήγηση.
.
«Αὐτὸς ὁ ἀδελφὸς προχωρώντας
.
ἔφθασε σὲ κάποιο μέρος
.
μὴ ἔχοντας κανένα μαζί του
.
οὔτε δοῦλο
.
οὔτε τροφὸ
.
οὔτε παιδαγωγὸ
.
οὔτε κανέναν ἄλλο.
.
Ἀφοῦ λοιπὸν
.
ἦρθε σὲ κάποιο μέρος
.
προσευχήθηκε στὸ Θεὸ
.
καὶ εἶπε·
.
«Κύριε,
.
δός μου ψωμὶ καὶ ροῦχα
.
καὶ σῶσε με».
.
Ἔπειτα,
.
ἀφοῦ εἶπε αὐτά,
.
ἀπὸ τὴ λύπη του
.
τὸν πῆρε ὁ ὕπνος.
.
Εἶδε τότε στὸν ὕπνο του μιὰ σκάλα
.
ποὺ ἔφθανε ἀπὸ τὴ γῆ στὸν οὐρανὸ
.
καὶ ἄγγελοι τοῦ Θεοῦ
.
ἀνέβαιναν καὶ κατέβαιναν αὐτὴν
.
καὶ τὸν ἴδιο τὸ Θεὸ
.
νὰ στέκεται
.
στὴν κορυφὴ τῆς σκάλας
.
καὶ εἶπε·
.
«εὐλόγησέ με».
.
Τὸν εὐλόγησε τότε ὁ Θεὸς
.
καὶ τὸν μετονόμασε Ἰσραήλ».
.
47. Μὲ τὴν εὐκαιρία
.
αὐτοῦ τοῦ ὀνόματος
.
μοῦ ἦρθε τώρα στὸ νοῦ
.
καὶ μιὰ ἄλλη σκέψη.
.
Ποιά λοιπὸν εἶναι αὐτή;
.
Ἀπὸ τὴν πρώτη στιγμὴ
.
ποὺ δίνομε τὸ ὄνομα στὰ παιδιὰ
.
ἂς τὰ δίνομε
.
καὶ τὸν ζῆλο τῆς ἀρετῆς.
.
Κανένας λοιπὸν ἂς μὴ σπεύδει
.
νὰ δώσει στὰ παιδιὰ
.
τὰ ὀνόματα τῶν προγόνων,
.
τοῦ πατέρα δηλαδή,
.
τῆς μητέρας,
.
τοῦ πάππου καὶ τοῦ προπάππου,
.
ἀλλὰ νὰ δίνονται
.
τὰ ὀνόματα τῶν δικαίων,
.
τῶν μαρτύρων,
.
τῶν ἐπισκόπων,
.
τῶν ἀποστόλων.
.
Ἂς εἶναι λοιπὸν σ’ αὐτὰ
.
καὶ τὰ ὀνόματα ἀφορμὴ γιὰ μίμηση·
.
τὸ ἕνα νὰ ὀνομάζεται Πέτρος,
.
τὸ ἄλλο Ἰωάννης καὶ τὸ ἄλλο
.
μὲ κάποιο ἄλλο ὄνομα
.
κάποιου ἀπὸ τοὺς ἁγίους.
.
48. Καὶ νὰ μὴ τηρεῖτε, παρακαλῶ,
.
τὰ εἰδωλολατρικὰ ἔθιμα.
.
Γιατὶ δὲν εἶναι
.
μικρὴ ντροπὴ καὶ κατάγελως,
.
ὅταν τελοῦνται
.
σὲ σπίτι χριστιανικὸ
.
κάποια εἰδωλολατρικὰ ἔθιμα,
.
ὅπως ποὺ ἀνάβουν λυχνάρια
.
καὶ περιμένουν νὰ δοῦν
.
ποιό θὰ καεῖ καὶ θὰ σβήσει πρῶτο,
.
καὶ μερικὰ ἄλλα παρόμοια,
.
πράγματα ποὺ προξενοῦν
.
ὄχι τυχαία καταστροφὴ
.
σ’ ἐκείνους ποὺ κάμνουν αὐτά.
.
Μὴ δηλαδὴ νομίσετε
.
ὅτι εἶναι μικρὰ καὶ ἀσήμαντα
.
αὐτὰ ποὺ γίνονται.
.
49. Αὐτὴ λοιπὸν εἶναι
.
ἡ παράκλησή μου πρὸς ἐσᾶς,
.
νὰ δίνετε στὰ παιδιά σας
.
τὰ ὀνόματα τῶν δικαίων.
.
Στὴν ἀρχὴ βέβαια
.
φυσικὸ ἦταν
.
νὰ γίνονταν αὐτὰ
.
καὶ νὰ ἔδιναν στὰ παιδιὰ
.
τὰ ὀνόματα τῶν προγόνων·
.
γιατὶ αὐτὸ ἀποτελοῦσε
.
παρηγοριὰ γιὰ τὸ θάνατο,
.
ἀφοῦ πιστευόταν
.
ὅτι ζεῖ ἐκεῖνος ποὺ πέθανε
.
μὲ τὸ ὄνομα ποὺ δινόταν
.
στὸν ἀπόγονό του·
.
τώρα ὅμως
.
ἂς μὴ γίνεται πλέον αὐτό.
.
Γιατὶ βλέπομε τοὺς δικαίους
.
νὰ μὴ δίνουν ὀνόματα στὰ παιδιά τους
.
ἀκολουθώντας τὴ συνήθεια ἐκείνη.
.
Ὁ Ἀβραὰμ δηλαδὴ γέννησε τὸν Ἰσαάκ·
.
ὁ Ἰακὼβ καὶ ὁ Μωϋσῆς
.
δὲν πῆραν ὀνόματα τῶν προγόνων τους,
.
οὔτε θὰ βροῦμε
.
κάποιον ἀπὸ τοὺς δικαίους
.
νὰ πῆρε ἔτσι τὸ ὄνομά του.
.
Γιὰ πόση ἀρετὴ
.
δὲν εἶναι ὑπόδειγμα αὐτό,
.
καὶ πόση προτροπὴ γιὰ ἀρετὴ
.
δὲν εἶναι τὸ ὄνομα;
.
Καὶ φυσικὰ
.
δὲ Θὰ μπορούσαμε νὰ βροῦμε
.
ἄλλη αἰτία ν’ ἀλλάξει τὸ ὄνομα,
.
παρὰ αὐτὴν καὶ μόνο,
.
τὸ ν’ ἀποτελεῖ αὐτὸ
.
ὑπόμνηση γιὰ τὴν ἀρετή.
.
Γιατὶ λέγει,
.
«σὺ θὰ ὀνομασθεῖς Κηφᾶς,
.
ποὺ ἑρμηνευόμενο σημαίνει Πέτρος».
.
Γιατί;
.
Ἐπειδὴ ἔκαμες τὴν ὁμολογία ἐκείνη.
.
«Καὶ σὺ θὰ ὀνομασθεῖς Ἀβραάμ».
.
Γιατί;
.
«Ἐπειδὴ θὰ γίνεις γενάρχης πολλῶν ἐθνῶν».
.
Καὶ ὁ Ἰακὼβ μετονομάσθηκε Ἰσραήλ,
.
ἐπειδὴ εἶδε τὸ Θεό.
.
Ἀπὸ ἐδῶ λοιπὸν καὶ ἐμεῖς
.
ἂς ἀρχίσομε τὴ φροντίδα μας
.
γιὰ τὰ παιδιὰ
.
καὶ τὴ διάπλαση
.
τῶν ψυχῶν τους.
.
50. Ἀλλά, ὅπως εἴπαμε,
.
«εἶδε μιὰ σκάλα στημένη
.
ποὺ ἔφθανε μέχρι τὸν οὐρανό».
.
Ἂς μπαίνει λοιπὸν
.
τὸ ὄνομα τῶν ἁγίων
.
στὰ σπίτια
.
μὲ τὴν ὀνομασία τῶν παιδιῶν,
.
ὥστε νὰ μὴ συντελεῖ μόνο
.
στὴ διαπαιδαγώγηση τοῦ παιδιοῦ,
.
ἀλλὰ καὶ στὴν ὠφέλεια τοῦ πατέρα,
.
ὅταν σκέπτεται,
.
ὅτι εἶναι πατέρας
.
κάποιου Ἰωάννη,
.
κάποιου Ἠλία,
.
κάποιου Ἰακώβου.
.
Ἂν λοιπὸν δίνεται αὐτὸ
.
μὲ εὐλάβεια καὶ μὲ τιμὴ
.
πρὸς ἐκείνους ποὺ πέθαναν
.
καὶ ἐπιδιώκουμε
.
πολὺ περισσότερο
.
τὴ συγγένεια μὲ τοὺς δικαίους
.
παρὰ μὲ τοὺς προγόνους,
.
αὐτὸ θὰ ὠφελήσει πολὺ
.
καὶ ἐμᾶς καὶ τὰ παιδιά.
.
Γιατὶ μὴ νομίσεις,
.
ἐπειδὴ εἶναι μικρό,
.
ὅτι αὐτὸ δὲν ἔχει
.
καὶ μεγάλη σπουδαιότητα·
.
ἀποτελεῖ αὐτὸ τὴ βάση
.
τῆς ὅλης ὠφέλειάς του.
.
51. Ἀλλά, ὅπως προανάφερα,
.
ἂς ἐπανέλθομε
.
στὴ συνέχεια τῆς διηγήσεως.
.
«Εἶδε μία σκάλα
.
στηριγμένη στὸν οὐρανό·
.
ζήτησε τὴν εὐλογία τοῦ Θεοῦ
.
καὶ ὁ Θεὸς τὸν εὐλόγησε·
.
ἔφυγε ἀπὸ ἐκεῖ
.
καὶ πῆγε στοὺς συγγενεῖς του,
.
ὅπου ἔβοσκε τὰ πρόβατα».
.
Στὴ συνέχεια διηγήσου του
.
τὰ σχετικὰ μὲ τὸ γάμο του,
.
μὲ τὴν ἐπιστροφή του
.
στὸ πατρικό του σπίτι,
.
καὶ θὰ ὠφεληθεῖ καὶ ἀπὸ ἐδῶ.
.
Πρόσεχε λοιπὸν πόσα θὰ μάθει·
.
θὰ μάθει νὰ ἐλπίζει στὸ Θεό,
.
νὰ μὴ περιφρονεῖ κανέναν
.
ἂν καὶ εἶναι εὐγενής,
.
νὰ μὴ ντρέπεται γιὰ τὴ φτώχεια του,
.
νὰ ὑπομένει γενναῖα τὶς συμφορὲς
.
καὶ ὅλα τὰ ἄλλα.
.
52. Στὴ συνέχεια πάλι,
.
ἀφοῦ μεγαλώσει λέγε του
.
καὶ πιὸ φοβερὲς ἱστορίες.
.
Γιατί,
.
ὅσο εἶναι τρυφερὸ τὸ μυαλό του
.
μὴ τὸ φορτώνεις
.
μὲ τόσο μεγάλο βάρος,
.
γιὰ νὰ μὴ τὸ κατατρομάξεις.
.
Ὅταν ὅμως γίνει
.
δεκαπέντε ἐτῶν καὶ περισσότερο
.
ἂς ἀκούει καὶ τὰ σχετικὰ μὲ τὴ γέεννα·
.
ἢ καλύτερα,
.
ὅταν εἶναι δεκαοκτὼ ἐτῶν καὶ κάτω
.
ἂς ἀκούει τὰ σχετικὰ μὲ τὸν κατακλυσμό,
.
μὲ τὰ γεγονότα τῶν Σοδόμων,
.
τὰ ὅσα συνέβηκαν στὴν Αἴγυπτο,
.
καὶ ὅλα ὅσα εἶναι γεμάτα ἀπὸ τιμωρίες,
.
καὶ μάλιστα πάρα πολὺ ἐκτεταμένα.
.
Ὅταν πιὰ μεγαλώσει
.
ἂς ἀκούει καὶ τὰ τῆς Καινῆς Διαθήκης,
.
τὰ τῆς χάριτος
.
καὶ τὰ τῆς γέεννας.
.
Μὲ αὐτὰ τὰ διηγήματα
.
καὶ ἄπειρα ἄλλα
.
καθὼς καὶ μὲ παραδείγματα
.
παρμένα ἀπὸ τὴ ζωή σου
.
νὰ περιφράσσεις τὴν ἀκοή του.
.
53. Ἂν ὅμως κάποιος διηγεῖται
.
νόθες ἱστορίες,
.
ὅπως προανέφερα,
.
νὰ μὴ ἐπιτρέπομε
.
σὲ κανέναν
.
νὰ πλησιάζει αὐτὸ.
.
Ἂν δεῖς κοντά του δοῦλο
.
νὰ λέγει αἰσχρόλογα,
.
τιμώρησέ τον ἀμέσως
.
καὶ νὰ ἐλέγχεις
.
μὲ αὐστηρότητα καὶ δριμύτητα
.
τὰ παραπτώματά του.
.
Ἂν δεῖς κορίτσι,
.
ἢ καλύτερα
.
οὔτε κἂν νὰ τὸ πλησιάζει κορίτσι
.
οὔτε καὶ νὰ ὑποδαυλίζομε τὴ φωτιά,
.
παρὰ μόνο ἂν ὑπάρχει καμιὰ γρηὰ
.
ποὺ δὲν ἔχει τίποτε ἱκανὸ
.
νὰ σκανδαλίσει τὸν νέο.
.
Τὴ νεαρὴ γυναίκα
.
νὰ τὴν ἀποφεύγει
.
πιὸ πολὺ καὶ ἀπὸ τὴ φωτιά.
.
Ἔτσι λοιπὸν
.
τίποτε τὸ ἀπρεπὲς
.
δὲν θὰ ἐκστομίσει τὸ παιδί,
.
ἂν δὲν ἀκούσει τίποτε τὸ ἀπρεπές,
.
ἀλλὰ θὰ τρέφεται
.
μὲ τὰ ὅσα εἴπαμε.
.
54. Θέλεις νὰ προχωρήσομε
.
σὲ ἄλλη πύλη,
.
τὴν πύλη τῆς ὀσφρήσεως;
.
Καὶ αὐτὴ πάλι προξενεῖ βλάβη,
.
ἂν δὲν φράσσεται,
.
ὅπως τὰ ἀρώματα
.
καὶ τὰ Θυμιάματα.
.
Τίποτε δὲν παραλύει τόσο πολὺ
.
τὴ δύναμη τῆς ψυχῆς,
.
τίποτε δὲν τὴν χαλαρώνει τόσο,
.
ὅσο τὸ νὰ εὐχαριστεῖται κανεὶς
.
μὲ εὐωδιές.
.
«Τί λοιπόν», λέγει,
.
«πρέπει νὰ εὐχαριστούμαστε
.
μὲ τὸ βοῦρκο;».
.
Δὲν λέγω αὐτό,
.
ἀλλ’ οὔτε μὲ αὐτὸ
.
οὔτε μὲ ἐκεῖνο.
.
Κανένας νὰ μὴ δίνει στὸ παιδὶ μύρο·
.
γιατὶ ἀμέσως μόλις ἡ εὐωδιὰ
.
φθάσει στὸν ἐγκέφαλο
.
παραλύει ὅλο τὸ σῶμα.
.
Ἀπὸ ἐδῶ ἐρεθίζονται καὶ οἱ ἡδονὲς
.
καὶ ὑπάρχει κίνδυνος
.
γιὰ πολὺ μεγάλο κακό.
.
Νὰ φράσσεις λοιπὸν
.
καὶ αὐτὴν τὴν πύλη·
.
γιατὶ ἔργο αὐτῆς τῆς πύλης
.
εἶναι νὰ ἀναπνέει τὸν ἀέρα
.
καὶ ὄχι νὰ δέχεται εὐωδιές.
.
Ἴσως μερικοὶ γελοῦν
.
νομίζοντας ὅτι ἀσχολούμαστε μὲ ἀσήμαντα,
.
ἀφοῦ μιλᾶμε γιὰ ἕναν τέτοιο τρόπο ζωῆς·
.
ὅμως δὲν εἶναι ἀσήμαντα,
.
ἀλλ’ ἂν γίνονταν αὐτά,
.
αὐτὰ εἶναι ἡ ὅλη ὑπόσταση,
.
ἡ παίδευση καὶ ἡ διάπλαση
.
ὅλης τῆς οἰκουμένης.
.
55. Ὑπάρχει καὶ ἄλλη πύλη
.
ὡραιότερη ἀπ’ αὐτές,
.
τὶς προηγούμενες,
.
ἀλλὰ δυσκολοφύλακτη,
.
ἡ πύλη τῶν ὀφθαλμῶν·
.
καὶ γι’ αὐτὸ
.
καὶ βρίσκεται ψηλὰ ἀνοιχτὴ
.
καὶ εἶναι πολὺ ὡραία.
.
Ἔχει πολλὲς θυρίδες
.
καὶ ὄχι μόνο βλέπει,
.
ἀλλὰ καὶ βλέπεται,
.
ἂν αὐτὴ εἶναι καλοκαμωμένη.
.
56. Ἐδῶ πρέπει οἱ νόμοι
.
νὰ εἶναι αὐστηροί·
.
ἕνας πρῶτος νόμος εἶναι,
.
ποτὲ τὸ παιδὶ
.
νὰ μὴ στέλνεται στὸ θέατρο,
.
γιὰ νὰ μὴ δέχεται
.
ὁλόκληρη τὴν καταστροφὴ
.
καὶ μὲ τὰ αὐτιὰ
.
καὶ μὲ τὰ μάτια.
.
Ἐπίσης καὶ στὶς ἀγορὲς
.
αὐτὸ πρὸ πάντων
.
νὰ προσέχει ὁ παιδαγωγός,
.
παιρνόντας ἀπὸ τὶς στενωπούς,
.
καὶ αὐτὴ τὴ συμβουλὴ νὰ τοῦ δίνει,
.
ὥστε ποτὲ νὰ μὴ δεχθεῖ
.
ἐκείνη τὴν καταστροφή.
.
57. Καὶ γιὰ νὰ μὴ δεχθεῖ λοιπὸν τὸ παιδὶ
.
τὴν καταστροφὴ
.
βλεπόμενο ἀπὸ ἄσεμνα ἄτομα,
.
εἶναι δυνατὸ
.
νὰ σκεφθεῖ κανεὶς πολλά·
.
νὰ ἐλαττώσει
.
τὸν πολὺ καλλωπισμό,
.
κόβοντας τὰ μαλλιά του
.
κατὰ τρόπο σεμνό.
.
Ἂν ὅμως δυσανασχετεῖ τὸ παιδὶ
.
ποὺ στερεῖται τὸν ὡραῖο στολισμό,
.
πρῶτα ἂς μάθει αὐτό,
.
ὅτι αὐτὸ εἶναι τὸ μεγαλύτερο στολίδι.
.
58. Γιὰ νὰ μὴ βλέπει λοιπὸν αὐτὸ τὰ ἄσεμνα
.
εἶναι ἀρκετὰ γιὰ τὴν προφύλαξή του
.
τὰ διηγήματα ἐκεῖνα,
.
τὰ σχετικὰ μὲ τοὺς υἱοὺς τοῦ Θεοῦ
.
ποὺ διέπραξαν τὸ ἁμάρτημα
.
μὲ τὶς θυγατέρες τῶν ἀνΘρώπων,
.
τὰ σχετικὰ μὲ τοὺς Σοδομίτες,
.
ἡ γέεννα καὶ ὅλα τὰ ἄλλα.
.
59. Σ’ αὐτὸ πρὸ πάντων
.
ὁ παιδαγωγὸς καὶ ὁ συνοδὸς
.
πρέπει νὰ συγκεντρώσουν
.
ὅλη τους τὴ φροντίδα.
.
Ἐπίσης δεῖξε του καὶ ἄλλα κάλλη
.
καὶ θ’ ἀπομακρύνεις
.
ἀπὸ ἐκεῖνα τὰ ἄσεμνα θεάματα
.
τὰ μάτια του,
.
ὅπως τὸν οὐρανό,
.
τὸν ἥλιο,
.
τὰ ἀστέρια,
.
τὴ γῆ,
.
τὰ ἄνθη,
.
τὰ λειβάδια,
.
τὰ κάλλη τῶν βιβλίων·
.
μὲ αὐτὰ ἂς τέρπει
.
τὰ μάτια του.
.
Ὑπάρχουν καὶ πολλὰ ἄλλα
.
ποὺ δὲν προξενοῦν βλάβη.
.
60. Εἶναι δυσκολοφύλακτη λοιπὸν
.
αὐτὴ ἡ πύλη,
.
ἐπειδὴ ἔχει μέσα τὴ φωτιὰ
.
καὶ φυσικὴ τὴν ἀνάγκη,
.
ὅπως θὰ μποροῦσε κανεὶς νὰ πεῖ.
.
Ἂς μάθει τὶς θεῖες ὑμνωδίες.
.
Ἂν δὲν διεγείρεται ἐσωτερικά,
.
δὲν θέλει οὔτε τὰ ἔξω νὰ βλέπει.
.
Ἂς μὴ λούζεται
.
μαζὶ μὲ τὶς γυναῖκες·
.
γιατὶ εἶναι κακὸ πράγμα ἡ συνήθεια.
.
Οὔτε νὰ στέλλεται
.
σὲ πλῆθος γυναικῶν.
.
61. Ἂς ἀκούει συνέχεια
.
ὅλα τὰ σχετικὰ μὲ τὸν Ἰωσήφ·
.
μετὰ ἂς μάθει τὰ σχετικὰ
.
μὲ τὴ βασιλεία τῶν οὐρανῶν,
.
τὸ πόση ἀμοιβὴ ἐπιφυλάσσεται
.
στοὺς σώφρονες ἀνθρώπους.
.
Νὰ τοῦ ὑποσχεθεῖς
.
ὅτι θὰ τοῦ βρεῖς καὶ ὡραία νύφη
.
καὶ ὅτι θὰ τὸ κάμεις κληρονόμο σου.
.
Ἂν δεῖς τὰ ἀντίθετα
.
ἀπείλησέ το μὲ κάθε τρόπο
.
καὶ λέγε του·
.
«δὲν θὰ μπορέσομε, παιδί μου,
.
νὰ βροῦμε ἐνάρετη γυναίκα,
.
ἂν δὲ προφυλαχθεῖς πάρα πολὺ
.
καὶ δὲν ἐπιδείξεις μεγάλη ἀρετή·
.
καὶ ἐφόσον δείξεις ἐγκράτεια,
.
ἀμέσως θὰ σὲ ὁδηγήσω σὲ γάμο».
.
62. Πρὸ πάντων
.
ἂν διδάσκεται
.
νὰ μὴ λέγει αἰσχρά,
.
θὰ ἔχει τότε ἀπὸ τὴν ἀρχὴ
.
ριζωμένη μέσα του
.
τὴν εὐλάβεια.
.
Νὰ τοῦ μιλᾶς
.
γιὰ τὴ ὡραιότητα τῆς ψυχῆς.
.
Ἐνστάλαξε μέσα του σωφροσύνη
.
ἀπέναντι στὶς γυναῖκες.
.
Λέγε του ὅτι εἶναι δουλοπρέπεια
.
νὰ περιφρονεῖται ἀπὸ μιὰ δούλη
.
καὶ ὅτι πρέπει ὁ νέος πρό πάντων
.
νὰ προσέχει πάρα πολύ.
.
Γιατὶ ἐκεῖνος ποὺ μιλάει
.
γίνεται ἀντιληπτός,
.
ἐνῶ ἐκεῖνος ποὺ βλέπει
.
δὲν γίνεται ἀντιληπτός
.
(γιατὶ εἶναι πολὺ γρήγορη
.
αὐτὴ ἡ αἴσθηση),
.
καὶ μπορεῖ,
.
ἐνῶ βρίσκεται μαζὶ μὲ πολλοὺς
.
νὰ κυριεύσει
.
μὲ τὶς βολὲς τῶν ματιῶν του
.
τὴ νέα ἐκείνη
.
ποὺ θὰ θελήσει.
.
Ἂς μὴ ἔχει καμιὰ σχέση μὲ γυναίκα·
.
χρήματα μὴ τοῦ δίνεις·
.
καμιὰ γυναίκα νὰ μὴ βλέπει
.
ἐκτὸς ἀπὸ τὴ μητέρα του.
.
Τίποτε τὸ αἰσχρὸ
.
νὰ μὴ μπαίνει στὴν ψυχή του·
.
νὰ μάθει νὰ περιφρονεῖ
.
τὴν τρυφηλὴ ζωὴ
.
καὶ ὅλα τὰ ἄλλα τὰ παρόμοια.
.
63. Ὑπάρχει καὶ ἄλλη πύλη,
.
ὄχι τέτοια ὅπως οἱ προηγούμενες,
.
ἀλλὰ μιὰ πύλη ποὺ ἁπλώνεται
.
σ’ ὅλο τὸ σῶμα μας,
.
τὴν ὁποία τὴν ὀνομάζομε ἁφή,
.
ποὺ φαίνεται ὅτι εἶναι κλειστή,
.
ἀλλὰ σὰν νὰ εἶναι ἀνοιχτή,
.
ὅλα ἔτσι τὰ ἀφήνει νὰ περάσουν μέσα.
.
Αὐτὴν τὴν πύλη
.
νὰ μὴ τὴν ἀφήνομε νὰ ἔρχεται σὲ σχέση
.
οὔτε μὲ ἁπαλὰ ἐνδύματα,
.
οὔτε μὲ σώματα.
.
Ἂς σκληραγωγήσομε αὐτήν.
.
Ἀθλητὴ ἀνατρέφομε,
.
καὶ αὐτὸ ν’ ἀποτελεῖ τὴ σκέψη μας.
.
Ἂς μὴ χρησιμοποιεῖ λοιπὸν
.
οὔτε ἁπαλὰ στρώματα
.
οὔτε ἁπαλὰ ἐνδύματα.
.
Ὅλες αὐτὲς λοιπὸν τὶς ἐντολὲς
.
ἔτσι νὰ τὶς ἐφαρμόζετε.
.
64. Ἐμπρὸς λοιπὸν
.
ἀφοῦ μποῦμε
.
καὶ σ’ αὐτὴν τὴν ἴδια τὴν πόλη,
.
ἂς ὁρίσομε νόμους
.
καὶ παραγγέλματα,
.
ἀφοῦ ἔχομε διασφαλίσει καλὰ τὶς πύλες μας.
.
Καὶ πρῶτα ἂς μάθουμε
.
ποιές ἀκριβῶς εἶναι οἱ οἰκίες
.
καὶ τὰ δωμάτια τῶν πολιτῶν
.
στὰ ὁποῖα μένουν καὶ οἱ ἰσχυροὶ
.
καὶ οἱ ἐξαχρειωμένοι.
.
65. Τόπος, λένε,
.
καὶ κατοικία τοῦ θυμοῦ
.
εἶναι τὸ στῆθος καὶ ἡ καρδιὰ
.
ποὺ βρίσκεται μέσα στὸ στῆθος,
.
τῆς ἐπιθυμίας τὸ ἧπαρ
.
καὶ τοῦ λογικοῦ ὁ ἐγκέφαλος.
.
Στὸ θυμὸ ὑπάγονται
.
ἡ ἀρετὴ καὶ ἡ κακία·
.
ἀρετὴ εἶναι ἡ σωφροσύνη
.
καὶ ἡ ἐπιείκεια,
.
ἐνῶ κακία ἡ θρασύτητα
.
καὶ ἡ σκληρότητα.
.
Τῆς ἐπιθυμίας πάλι ἀρετὴ
.
εἶναι ἡ σωφροσύνη,
.
ἐνῶ κακία ἡ ἀσέλγεια.
.
Τέλος τοῦ λογικοῦ ἀρετὴ
.
εἶναι ἡ φρόνηση,
.
ἐνῶ κακία ἡ ἀφροσύνη.
.
Ἂς φροντίσομε λοιπὸν
.
πῶς θὰ γεννηθοῦν οἱ ἀρετὲς
.
στοὺς τόπους αὐτοὺς
.
καὶ οἱ πολίτες
.
ποὺ θὰ γεννηθοῦν
.
μέσα σ’ αὐτοὺς
.
νὰ εἶναι τέτοιοι,
.
δηλαδὴ ἐνάρετοι,
.
καὶ ὄχι κακοί·
.
γιατὶ αὐτὲς σὰν κάποιες μητέρες
.
γεννοῦν τὰ πάθη αὐτὰ τῶν λογισμῶν.
.
66. Ἂς ἔρθομε λοιπὸν
.
στὸν πιὸ τυραννικὸ πολίτη
.
τῆς πόλεως αὐτῆς,
.
τὸν θυμό.
.
Αὐτὸν λοιπὸν
.
οὔτε νὰ τὸν ξερριζώσομε ἐντελῶς
.
ἀπὸ τὸν νέο,
.
οὔτε νὰ ἀφήσομε
.
νὰ τὸν χρησιμοποιεῖ παντοῦ,
.
ἀλλὰ νὰ ἀσκοῦμε αὐτοὺς
.
ἀπὸ τὴν πρώτη ἡλικία,
.
ὅταν ἀδικοῦνται τὰ ἴδια
.
νὰ ὑπομένουν τὴν ἀδικία,
.
ἂν ὅμως δοῦν κάποιον ἀδικούμενο,
.
νὰ σπεύδουν τότε
.
καὶ μὲ γενναιότητα
.
καὶ μὲ τὸν κατάλληλο τρόπο
.
νὰ ὑπερασπίζονται τὸν ἀδικούμενο.
.
67. Καὶ πῶς θὰ γίνει αὐτό;
.
Ἂν ἀσκοῦνται μὲ τοὺς ὑπηρέτες τους
.
ὥστε νὰ δείχνουν ὑπομονὴ
.
ὅταν περιφρονοῦνται
.
καὶ νὰ μὴ θυμώνουν
.
ὅταν δὲν τοὺς ἀκοῦν,
.
καὶ ἐπίσης
.
ἂν ἐξετάζουν
.
μὲ προσοχὴ καὶ ἀκρίβεια
.
τὰ πταίσματά τους
.
ἀπέναντι στοὺς ἄλλους.
.
Καὶ σ’ ὅλες αὐτὲς τὶς περιπτώσεις
.
ὁ πατέρας ἔχει τὴν ἐξουσία,
.
ὥστε, ὅταν παραβαίνονται οἱ νόμοι
.
νὰ εἶναι αὐστηρὸς καὶ ἀνυποχώρητος,
.
ἐνῶ ὅταν κατορθώνεται ἡ τήρησή τους
.
νὰ εἶναι μειλίχιος καὶ προσηνής,
.
προσφέροντας στὸ παιδὶ
.
πολλὰ δῶρα σὰν ἀμοιβή.
.
Γιατὶ ἔτσι καὶ ὁ θεὸς
.
κυβερνᾶ τὴν οἰκουμένη,
.
μὲ τὸ φόβο τῆς γέεννας
.
καὶ μὲ τὴ ὑπόσχεση
.
τῆς βασιλείας τῶν οὐρανῶν.
.
Ἔτσι λοιπὸν καὶ ἐμεῖς
.
ἂς παιδαγωγοῦμε τὰ παιδιά μας.
.
68. Καὶ ἂς εἶναι πολλοὶ ἐκεῖνοι
.
ποὺ θὰ τὰ παροξύνουν ἀπὸ παντοῦ,
.
ὥστε νὰ ἀσκοῦνται
.
καὶ νὰ μαθαίνουν νὰ ὑπομένουν
.
τὸ πάθος αὐτὸ τοῦ Θυμοῦ
.
πρὸς τοὺς δικούς τους.
.
Καὶ ὅπως ἀκριβῶς στὴν παλαίστρα
.
πρὶν ἀπὸ τοὺς ἀγῶνες ἀσκοῦνται οἱ ἀθλητὲς
.
ἔχοντας ἀντιπάλους τοὺς δικούς τους,
.
ὥστε, κατορθώνοντας νὰ νικήσουν ἐκείνους,
.
νὰ εἶναι ἀκατανίκητοι
.
ἀπὸ τοὺς πραγματικοὺς ἀντιπάλους τους,
.
ἔτσι καὶ τὸ παιδὶ
.
νὰ ἀσκεῖται στὸ σπίτι του.
.
Καὶ πολλὲς φορὲς
.
ὁ πατέρας ἢ ὁ ἀδελφός του
.
ἂς εἶναι ἐκεῖνος
.
ποὺ Θὰ τὸ παρενοχλεῖ
.
πιὸ πολὺ ἀπ’ ὅλους,
.
καὶ ὅλοι νὰ ἐπιδιώκουν
.
ἐκεῖνο πάντοτε νὰ εἶναι ὁ νικητής·
.
ἢ νὰ ἀμύνεται κανεὶς
.
καὶ ν’ ἀντιστέκεται
.
παλεύοντας μαζί του,
.
ὥστε αὐτὸ νὰ ἀσκηθεῖ
.
μὲ ἀντίπαλό του ἐκεῖνον.
.
Κατὰ τὸν ἴδιο λοιπὸν τρόπο
.
νὰ τὸν ἐρεθίζουν συνέχεια
.
καὶ οἱ δοῦλοι,
.
καὶ δίκαια καὶ ἄδικα,
.
ὥστε νὰ μαθαίνει παντοῦ
.
νὰ ἐξουσιάζει τὸ πάθος τοῦ θυμοῦ.
.
Γιατί,
.
ἂν τὸ ἐρεθίσει ὁ πατέρας,
.
δὲν εἶναι αὐτὸ καθόλου σπουδαῖο·
.
γιατὶ τὸ ὄνομα τοῦ πατέρα
.
συγκρατώντας ἀπὸ τὴν ἀρχὴ τὴν ψυχή του
.
δὲν τὸ ἀφήνει νὰ ὀργισθεῖ.
.
Γι’ αὐτὸ
.
αὐτὸ νὰ τὸ κάμνουν
.
οἱ συνομίληκοί του,
.
οἱ δοῦλοι καὶ οἱ ἐλεύθεροι,
.
ὥστε νὰ ἀσκεῖται στὴν ἐπιείκεια
.
δεχόμενο ἀπὸ ἐκείνους τὰ ἐρεθίσματα.
.
69. Ὑπάρχει καὶ ἄλλος τρόπος ἀσκήσεως.
.
Ποιός λοιπὸν εἶναι αὐτός;
.
Ὅταν ὀργίζεται,
.
ὑπενθύμιζέ του
.
τὰ δικά του πταίσματα,
.
ὅπως ὅταν ὀργίζεται κατὰ τοῦ δούλου,
.
ἂν ἐκεῖνος δὲν ἔσφαλε σὲ τίποτε,
.
καὶ πῶς θὰ τοῦ φαινόταν αὐτὸ
.
ἂν τὸ ἴδιο βρισκόταν στὴ Θέση αὐτοῦ.
.
Ἂν πάλι δεῖς νὰ χτυπάει τὸ δοῦλο,
.
τιμώρησέ το ἀμέσως·
.
ἂν τὸν βρίζει,
.
καὶ γι’ αὐτὸ πάλι τιμώρησέ το.
.
Καὶ γενικὰ
.
νὰ μὴ εἶναι
.
οὔτε πάρα πολὺ μαλακό,
.
οὔτε σκληρό,
.
ὥστε καὶ ἄνδρας νὰ εἶναι
.
καὶ ἐπιεικής.
.
Γιατὶ παντοῦ χρειάζεται
.
τὴ βοήθεια τοῦ θυμοῦ,
.
ὅπως ἂν κάποτε καὶ τὸ ἴδιο
.
ἀποκτήσει παιδιὰ
.
ἢ γίνει κύριος δούλων.
.
Παντοῦ λοιπὸν ὁ θυμὸς εἶναι χρήσιμος,
.
καὶ τότε μόνο εἶναι ἄχρηστος,
.
ὅταν χρειάζεται
.
νὰ ὑπερασπισθοῦμε τὸν ἑαυτό μας.
.
Γι’ αὐτὸ καὶ ὁ Παῦλος
.
ποτὲ δὲν χρησιμοποιεῖ αὐτὸν
.
γιὰ τὸν ἑαυτό του,
.
ἀλλὰ μόνο ὅταν χρειάζεται
.
νὰ ὑπερασπισθεῖ τοὺς ἀδικημένους.
.
Καὶ ὁ Μωϋσῆς χρησιμοποίησε τὸ θυμὸ
.
ὅταν εἶδε τὸν ἀδελφό του νὰ ἀδικεῖται
.
καὶ μὲ μεγάλη γενναιότητα μάλιστα,
.
αὐτὸς ποὺ ἦταν
.
ὁ πιὸ πράος
.
ἀπὸ ὅλους τοὺς ἀνθρώπους·
.
ὅταν ὅμως δέχθηκε τὴν προσβολή,
.
δὲν ἀμύνθηκε,
.
ἀλλ’ ἔφυγε.
.
Καὶ αὐτὰ τὰ διηγήματα ἂς τὰ ἀκούει·
.
γιατί, ὅταν ἀκόμη κοσμοῦμε τὶς πύλες,
.
χρειάζονται ἐκεῖνα τὰ διηγήματα
.
ποὺ εἶναι πιὸ ἁπλά,
.
ὅταν ὅμως μποῦμε μέσα
.
καὶ φροντίζομε
.
γιὰ τὴ διακυβέρνηση τῶν πολιτῶν,
.
τότε εἶναι καιρὸς νὰ γίνει χρήση
.
καὶ αὐτῶν τῶν ὑψηλοτέρων διηγημάτων.
.
Συμπέρασμα·
.
αὐτὸς ἂς εἶναι ἕνας νόμος γι’ αὐτό·
.
ποτὲ νὰ μὴ ὑπερασπίζεται τὸν ἑαυτό του
.
ὅταν προσβάλλεται ἢ κακοπαθεῖ
.
καὶ ποτὲ νὰ μὴ δείχνει ἀδιαφορία
.
ὅταν αὐτὸ τὸ παθαίνει ἄλλος.
.
70. Ἀλλὰ καὶ ὁ πατέρας
.
Θὰ γίνει πολὺ πιὸ καλύτερος
.
ρυθμίζοντας καὶ τὴ δική του συμπεριφορὰ
.
μὲ τὸ νὰ διδάσκει αὐτὰ στὸ παιδί·
.
ἂν ὄχι γιὰ τίποτε ἄλλο,
.
ἀλλὰ στὴν προσπάθειά του
.
νὰ μὴ διαφθείρει αὐτὸ
.
μὲ τὸ παράδειγμά του,
.
θὰ γίνει πολὺ πιὸ καλύτερος
.
ἀπὸ ὅ,τι εἶναι.
.
Ἂς διδάσκεται λοιπὸν
.
νὰ περιφρονεῖται,
.
νὰ προσβάλλεται.
.
Τίποτε νὰ μὴ ζητεῖ
.
νὰ τοῦ δοθεῖ ἀπὸ τοὺς δούλους
.
ἐπειδὴ εἶναι ἐλεύθερο,
.
ἀλλὰ τὰ περισσότερα
.
γιὰ τὸν ἑαυτό του
.
νὰ τὰ κάμνει τὸ ἴδιο.
.
Σ’ ἐκεῖνα μόνο
.
οἱ δοῦλοι νὰ τὸ ὑπηρετοῦν,
.
ὅσα δὲν μπορεῖ τὸ ἴδιο
.
νὰ τὰ κάμει
.
γιὰ τὸν ἑαυτό του·
.
γιὰ παράδειγμα,
.
δὲν εἶναι δυνατὸ νὰ μαγειρεύει
.
ὁ ἐλεύθερος·
.
γιατὶ δὲν πρέπει,
.
παραμερίζοντας τοὺς κόπους
.
ποὺ ἀπαιτοῦνται γιὰ τὸν ἐλεύθερο,
.
νὰ ἐπιδίδεται στὸ ἔργο αὐτό.
.
Ἂν ὅμως χρειάζεται
.
νὰ πλύνει τὰ πόδια του,
.
ποτὲ αὐτὸ νὰ μὴ τὸ κάμνει ὁ δοῦλος,
.
ἀλλὰ τὸ ἴδιο νὰ τὰ πλένει·
.
γιατὶ ἔτσι θὰ κάνει τὸν ἐλεύθερο στὸ δοῦλο
.
καὶ προσηνῆ καὶ πολὺ ἀγαπητό.
.
Οὔτε τὰ ροῦχα του
.
νὰ τοῦ τὰ φέρνει ἄλλος·
.
οὔτε στὸ λουτρὸ
.
νὰ περιμένει νὰ ὑπηρετηθεῖ ἀπὸ ἄλλον,
.
ἀλλ’ ὅλα νὰ τὰ κάμνει μόνο του·
.
αὐτὸ καὶ εὔρωστο θὰ τὸ κάμει
.
καὶ ταπεινὸ καὶ προσηνές.
.
71. Δίδασκέ το
.
καὶ τὰ σχετικὰ
.
μὲ τὴ φύση τοῦ ἀνθρώπου,
.
τί εἶναι δηλαδὴ δοῦλος
.
καὶ τί ἐλεύθερος.
.
Λέγε του· «παιδί μου,
.
τὴν παλιὰ ἐποχὴ
.
καὶ στὶς ἡμέρες τῶν προγόνων μας
.
δὲν ὑπῆρχαν δοῦλοι,
.
ἀλλ’ ἡ ἁμαρτία ἔφερε τὴ δουλεία.
.
Ἐπειδὴ δηλαδὴ κάποιος
.
συμπεριφέρθηκε ὑβριστικὰ
.
πρὸς τὸν πατέρα του,
.
τιμωρήθηκε μὲ αὐτὴ τὴν τιμωρία,
.
ὥστε νὰ γίνει δοῦλος
.
τῶν ἀδελφῶν του.
.
Πρόσεχε λοιπὸν
.
νὰ μὴ γίνεις
.
δοῦλος τῶν δούλων.
.
Γιατί,
.
ἂν ὀργίζεσαι
.
ὅπως ἀκριβῶς ἐκεῖνοι
.
καὶ κάμνεις
.
ὅλα ἐκεῖνα
.
ποὺ κάμνουν αὐτοὶ
.
καὶ δὲν ἔχεις
.
τίποτε περισσότερο ἀπ’ αὐτοὺς
.
ὡς πρὸς τὴν ἀρετή,
.
δὲν θὰ ἔχεις
.
οὔτε καὶ κατὰ τὴν ἀξία.
.
Φρόντιζε λοιπὸν
.
νὰ εἶσαι κύριος αὐτῶν
.
καὶ νὰ γίνεσαι
.
ὄχι μὲ αὐτὸ
.
ἀλλὰ μὲ τοὺς τρόπους,
.
γιὰ νὰ μὴ συμβεῖ,
.
ἐνῶ εἶσαι ἐλεύθερος,
.
νὰ γίνεις δοῦλος αὐτῶν.
.
Ἢ δὲ βλέπεις
.
πόσοι πατέρες
.
ἀποκήρυξαν τὰ παιδιά τους
.
καὶ ἔβαλαν στὴ θέση ἐκείνων τοὺς δούλους;
.
Πρόσεχε λοιπὸν
.
νὰ μὴ συμβεῖ τίποτε τέτοιο·
.
γιατὶ ἐγὼ οὔτε τὸ θέλω
.
οὔτε καὶ τὸ εὔχομαι,
.
ἀλλὰ κύριος καὶ τῶν δύο
.
εἶσαι σύ.
.
72. Ἔτσι καταπράϋνε τὸ θυμό του,
.
συνιστώντας αὐτὸ
.
νὰ συμπεριφέρεται
.
πρὸς τοὺς δούλους
.
σὰν πρὸς ἀδελφοὺς
.
καὶ διδάσκοντάς το
.
τὰ σχετικὰ μὲ τὴν ἀνθρώπινη φύση,
.
λέγοντάς του τὰ λόγια τοῦ Ἰὼβ·
.
«ἂν» λέγει,
.
«περιφρόνησα καὶ καταπάτησα
.
τὸ δίκιο τῶν ὑπηρετῶν
.
ἢ τῶν ὑπηρετριῶν μου,
.
ὅταν εἶχαν διαφορὲς μαζί μου,
.
τί θὰ κάνω ἐγὼ
.
ὅταν ὁ Κύριος θὰ μὲ δικάσει;
.
Ὅταν Θὰ μὲ ἐπισκεφθεῖ
.
γιὰ νὰ μὲ κρίνει,
.
ποιά ἀπολογία θὰ ἔχω νὰ δώσω;
.
Τί δηλαδή;
.
Δὲν ἔλαβα κι ἐγὼ ὕπαρξη
.
μέσα στὴν κοιλιὰ τῆς μητέρας μου
.
ὅπως καὶ ἐκεῖνοι;
.
Ναί, λάβαμε τὴν ὕπαρξη
.
μέσα στὴν κοιλιὰ
.
κατὰ τὸν ἴδιο τρόπο».
.
Καὶ πάλι·
.
«μήπως οἱ ὑπηρέτριές μου
.
εἶπαν καὶ ξαναεῖπαν,
.
ποιός Θὰ μᾶς δώσει νὰ χορτάσομε
.
ἀπὸ τὸ πλούσιο τραπέζι
.
ποὺ στρώνει γιὰ τὸν ἑαυτό του;
.
Δὲν τὸ εἶπαν,
.
γιατὶ ἐγὼ ἤμουν
.
πολὺ καλὸς ἀπέναντί τους».
.
73. Ἢ νομίζεις
.
ὅτι ὁ Παῦλος εἶπε τυχαῖα
.
ὅτι ἐκεῖνος ποὺ δὲν γνωρίζει
.
νὰ διοικεῖ τὸ σπίτι του,
.
δὲν πρέπει ν’ ἀναλαμβάνει
.
τὴ διοίκηση τῆς Ἐκκλησίας;
.
Λέγε του λοιπόν·
.
«ἂν δεῖς
.
ὅτι ὁ ὑπηρέτης σου
.
ἔχασε τὸ μολύβι σου
.
ἢ ἔσπασε τὸν κονδυλοφόρο σου,
.
νὰ μὴ ὀργισθεῖς
.
οὔτε νὰ τὸν βρίσεις,
.
ἀλλὰ νὰ εἶσαι συγχωρητικό,
.
καὶ νὰ μὴ ζητᾶς
.
νὰ σοῦ τὰ ἀντικαταστήσει
.
(ἔτσι ἀπὸ τὶς μικρὲς
.
θὰ μάθεις νὰ ὑπομένεις
.
καὶ τὶς μεγάλες ζημιές)·
.
ἢ ἂν σοῦ ἔχασε
.
τὸ λουρὶ τῆς πλάκας σου
.
ἢ τὴ χάλικη ἁλυσίδα».
.
Γιατὶ τὰ παιδιὰ
.
εἶναι πολὺ αὐστηρὰ
.
ὅταν χάνονται τέτοια πράγματα
.
καὶ θὰ προτιμοῦσαν
.
νὰ χάσουν τὴ ζωή τους
.
παρὰ ν’ ἀφήσουν ἀτιμώρητο
.
ἐκεῖνον ποὺ τοὺς ἔκαμε
.
αὐτὸ τὸ κακό.
.
Ἐκεῖ λοιπὸν
.
πρέπει νὰ μαλακώνει
.
ἡ τραχύτητα τοῦ θυμοῦ.
.
Γιατὶ πρέπει νὰ ξέρεις καλά,
.
ὅτι ἐκεῖνος
.
ποὺ εἶναι ἀργὸς
.
καὶ ἐπιεικὴς
.
γι’ αὐτὰ τὰ πράγματα,
.
ὅταν θὰ γίνει ἄνδρας
.
εὔκολα Θὰ ὑπομείνει
.
κάθε ζημιά.
.
Ὅταν λοιπὸν
.
ἔχει πλάκα καμωμένη
.
ἀπὸ καλὸ ξύλο,
.
πολὺ καθαρὴ
.
καὶ χωρὶς καμιὰ βρωμιά,
.
ποὺ ἔχει καὶ χάλκινες ἁλυσίδες,
.
καθὼς καὶ κονδυλοφόρους
.
ποὺ δὲν ὑπολείπονται σὲ τίποτε
.
ἀπὸ τοὺς ἀργυρούς,
.
καὶ ἄλλα τέτοια παιδικὰ πράγματα,
.
καὶ τὰ χάσει
.
ἢ τὰ καταστρέψει
.
ὁ συνοδός του,
.
καὶ ἐκεῖνο δὲν ὀργισθεῖ γι’ αὐτό,
.
ἔδωσε ἕνα δεῖγμα
.
μέγιστης φιλοσοφίας.
.
Καὶ μὴ τοῦ τὸ ἀγοράσεις ἀμέσως ἄλλο,
.
ὥστε νὰ μὴ σβήσει τὸ πάθος,
.
ἀλλὰ ὅταν δεῖς
.
ὅτι δὲν τὸ ζητεῖ πλέον
.
οὔτε στεναχωριέται καθόλου,
.
τότε Θεράπευσε τὴν τραχύτητα.
.
74. Δὲν εἶναι αὐτὰ λόγια
.
γιὰ ἀσήμαντα πράγματα·
.
εἶναι λόγια ποὺ ἀφοροῦν
.
τὸν τρόπο ζωῆς
.
ὅλης τῆς οἰκουμένης.
.
Παίδευε αὐτό,
.
ἂν ἔχει μικρότερο ἀδελφό,
.
νὰ παραχωρεῖ τὰ πρωτεῖα σ’ αὐτόν·
.
ἂν πάλι δὲν ἔχει,
.
νὰ τὸ κάμνει αὐτὸ
.
καὶ στὸ δοῦλο·
.
γιατὶ καὶ αὐτὸ εἶναι δεῖγμα
.
τῆς μέγιστης φιλοσοφίας.
.
75. Τὸ θυμὸ λοιπὸν ἔτσι μαλάκωνέ του,
.
ὥστε νὰ γεννάει ἐπιεικεῖς λογισμούς·
.
γιατί,
.
ὅταν τίποτε δὲν τὸ συγκινεῖ,
.
ὅταν ὑπομένει τὴ ζημιά,
.
ὅταν δὲν χρειάζεται νὰ ὑπηρετηθεῖ,
.
ὅταν δὲν ἀγανακτεῖ ποὺ τιμᾶται ἄλλος,
.
ἀπὸ ποῦ τότε θὰ ὀργίζεται;
.
76. Εἶναι καιρὸς πλέον
.
νὰ ἔρθομε στὴν ἐπιθυμία.
.
Σ’ αὐτὴν εἶναι διπλὴ
.
καὶ ἡ σωφροσύνη καὶ ἡ βλάβη·
.
πρέπει δηλαδὴ
.
οὔτε ὁ ἴδιος ὁ νέος νὰ πορνεύει,
.
οὔτε νὰ πορνεύει σὲ κορίτσια.
.
Λένε οἱ γιατροὶ
.
ὅτι ἡ ἐπιθυμία αὐτὴ
.
ἐμφανίζεται μὲ σφοδρότητα
.
μετὰ τὸ δέκατο πέμπτο ἔτος.
.
Πῶς λοιπὸν θὰ ἐμποδίσομε
.
αὐτὸ τὸ θηρίο;
.
τί θὰ κάνομε;
.
ποιό χαλινάρι θὰ βάλομε σ’ αὐτό;
.
Δὲν ξέρω ἄλλο,
.
παρὰ μόνο
.
τὸ χαλινάρι τῆς γέεννας.
.
77. Πρῶτα λοιπὸν
.
νὰ τὸν κρατᾶμε μακριὰ
.
ἀπὸ αἰσχρὰ θεάματα καὶ ἀκούσματα
.
καὶ ποτὲ νὰ μὴ πηγαίνει
.
νέος ἐλεύθερος στὸ θέατρο.
.
Ἂν ὅμως θέλει
.
τὴν τέρψη τοῦ Θεάτρου,
.
ἂν μὲν βροῦμε
.
τίποτε συνομήλικές του
.
ποὺ δὲν πηγαίνουν στὸ Θέατρο,
.
νὰ τοὺς παρουσιάζομε σὰν παράδειγμα,
.
ὥστε νὰ συγκρατηθεῖ
.
μιμούμενο αὐτούς·
.
γιατὶ τίποτε,
.
πραγματικὰ τίποτε
.
δὲν κατορθώνει τόσο,
.
ὅσο ἡ ζηλοτυπία·
.
καὶ σ’ ὅλα αὐτὸ νὰ κάμνομε
.
σὲ κάθε περίπτωση,
.
καὶ μάλιστα ὅταν εἶναι ζηλότυπο·
.
αὐτὸ ἔχει κατὰ πολὺ μεγαλύτερη δύναμη
.
καὶ ἀπὸ τὸ φόβο
.
καὶ ἀπὸ τὶς ὑποσχέσεις
.
καὶ ἀπὸ ὅλα.
.
78. Ἔπειτα νὰ φροντίζομε
.
νὰ βροῦμε γι’ αὐτὸ
.
ἄλλες ἀβλαβεῖς τέρψεις.
.
Νὰ τὸ ὁδηγοῦμε σὲ ἅγιους ἄνδρες,
.
νὰ τοῦ προσφέρομε ἄνεση.
.
Νὰ τὸ τιμοῦμε μὲ πολλὰ δῶρα,
.
ὥστε νὰ μπορεῖ ἡ ψυχή του
.
νὰ ὑπομείνει τὴν ἀτιμία
.
ἀπὸ τὴν ἀπαγόρευση
.
νὰ πάει στὸ θέατρο.
.
Καὶ ἀντὶ τῶν Θεαμάτων ἐκείνων
.
πρόσφερέ του εὐχάριστα διηγήματα,
.
περιπάτους σὲ λειβάδια
.
καὶ ἐπισκέψεις σὲ λαμπρὰ οἰκοδομήματα.
.
Καὶ ὕστερα νὰ κατηγοροῦμε
.
τὰ θεάματα ἐκεῖνα τοῦ θεάτρου
.
λέγοντάς του·
.
«παιδί μου τὰ θεάματα ἐκεῖνα
.
εἶναι γιὰ ἀνθρώπους ὅχι ἐλεύθερους,
.
τὸ νὰ βλέπει κανεὶς
.
γυναῖκες νὰ γυμνώνονται
.
καὶ νὰ λένε αἰσχρὰ λόγια.
.
Δός μου τὴν ὑπόσχεσή σου
.
ὅτι δὲ θ’ ἀκούσεις ἐκεῖ ἄσχημο λόγο
.
καὶ ὅτι δὲ θὰ πεῖς,
.
καὶ πήγαινε·
.
ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸ
.
νὰ μὴ ἀκούσεις ἐκεῖ αἰσχρὸ λόγο.
.
Εἶναι ἀνάξια γιὰ τὰ μάτια σου
.
τὰ ὅσα γίνονται ἐκεῖ.
.
Συγχρόνως μὲ τὰ λόγια αὐτὰ
.
ποὺ θὰ τοῦ λέμε
.
νὰ τὸ φιλοῦμε
.
καὶ νὰ τὸ ἀγκαλιάζομε
.
καὶ νὰ τὸ σφίγγομε
.
στὴν ἀγκαλιά μας,
.
δείχνοντάς του ἔτσι τὴν ἀγάπη μας.
.
Μὲ ὅλα αὐτὰ νὰ τὸ μαλακώνομε.
.
79. Τί λοιπόν;
.
Ὅπως εἶπα καὶ προηγουμένως,
.
ποτὲ νὰ μὴ τὸ πλησιάζει κορίτσι
.
οὔτε νὰ τὸ ὑπηρετεῖ νέα γυναῖκα,
.
ἀλλὰ προχωρημένης ἡλικίας ὑπηρέτρια,
.
γυναίκα γηραλέα.
.
Νὰ τὸ μιλᾶμε
.
γιὰ τὴ βασιλεία τῶν οὐρανῶν
.
καὶ γιὰ ἐκείνους τοὺς παλιοὺς
.
ποὺ ἔλαμψαν μὲ τὴ σωφροσύνη τους
.
καὶ τῶν μὴ χριστιανῶν
.
καὶ τῶν Χριστιανῶν,
.
καὶ συνεχῶς μ’ αὐτὰ
.
νὰ κατακλύζομε τὰ αὐτιά του.
.
Ἂν μάλιστα συμβαίνει νὰ ἔχομε
.
καὶ ὑπηρέτες σώφρονες,
.
νὰ παρουσιάζομε καὶ ἀπὸ αὐτοὺς
.
τὰ παραδείγματα·
.
ὅτι δηλαδὴ εἶναι πάρα πολὺ παράλογο
.
ὁ δοῦλος νὰ εἶναι τόσο πολὺ σώφρονας,
.
ἐνῶ ὁ ἐλεύθερος
.
νὰ γίνεται πιὸ φαῦλος ἀπὸ ἐκεῖνον.
.
Ὑπάρχει ἐπίσης καὶ ἄλλο φάρμακο.
.
Ποιό λοιπὸν εἶναι αὐτό;
.
Νὰ μαθαίνει καὶ νὰ νηστεύει,
.
ἂν καὶ βέβαια ὄχι πάντοτε,
.
ἀλλὰ δυὸ μέρες τουλάχιστο τὴν ἑβδομάδα,
.
τὴν Τετάρτη καὶ τὴν Παρασκευή.
.
Νὰ πηγαίνει καὶ στὴν ἐκκλησία.
.
Καὶ κατὰ τὴν ἑσπέρα,
.
ὅταν τελειώνει τὸ θέατρο,
.
παίρνοντάς το ὁ πατέρας ἀπὸ τὸ χέρι,
.
νὰ τοῦ δείχνει ὅλους ἐκείνους
.
ποὺ βγαίνουν ἀπ’ αὐτὸ
.
καὶ νὰ καταγελᾶ τοὺς γέροντες,
.
γιατὶ ἔγιναν πιὸ ἀνόητοι
.
καὶ ἀπὸ τοὺς νέους,
.
καθὼς καὶ τοὺς νεώτερους,
.
γιατὶ δέχθηκαν τὴ φωτιὰ μέσα τους.
.
Καὶ νὰ ρωτάει τὸ παιδί·
.
«τί κέρδησαν λοιπὸν ὅλοι αὐτοί;
.
Τίποτε ἄλλο παρὰ μόνο ντροπὴ
.
καὶ ξευτελισμὸ καὶ κατάκριση».
.
Καὶ γενικὰ δὲν συντελεῖ λίγο πρὸς σωφροσύνη
.
τὸ ν’ ἀπέχει τὸ παιδὶ ἀπὸ ὅλα ἐκεῖνα
.
καὶ τὰ θεάματα καὶ τὰ ἀκούσματα.
.
80. Ὑπάρχει ἐπίσης
.
καὶ ἄλλο φάρμακο·
.
νὰ τὸ μάθομε δηλαδὴ νὰ προσεύχεται
.
μὲ μεγάλη θέρμη καὶ κατάνυξη.
.
Καὶ μὴ μοῦ πεῖς,
.
ὅτι τὸ παιδὶ
.
ποτὲ δὲ θὰ δεχόταν
.
νὰ τὰ κάμει αὐτά·
.
τὸ παιδὶ
.
ποὺ ἔχει ὀρθὴ ἀντίληψη
.
καὶ διεγειρμένη ψυχὴ
.
εὔκολα θὰ τὰ δεχόταν αὐτά.
.
Καὶ πραγματικὰ βλέπομε
.
πολλὰ τέτοια παραδείγματα στοὺς παλιούς,
.
ὅπως ὁ Δανιήλ,
.
ὅπως ὁ Ἰωσήφ.
.
Μὴ μοῦ πεῖς βέβαια,
.
ὅτι ὁ Ἰωσὴφ ἦταν δεκαεπτὰ ἐτῶν τότε,
.
ἀλλὰ κοντὰ σ’ αὐτὸ σκέψου,
.
πῶς κατόρθωσε νὰ κερδίσει
.
τὴν ἀγάπη τοῦ πατέρα του
.
περισσότερο ἀπὸ τὰ ἄλλα
.
μεγαλύτερα ἀδέλφια του.
.
Ἐπίσης ὁ Ἰακὼβ
.
δὲν ἦταν νεώτερος;
.
Καὶ ὁ Ἱερεμίας ἐπίσης;
.
Ὁ Δανιὴλ πάλι δὲν ἦταν δώδεκα ἐτῶν;
.
Ὁ Σολομὼν δὲν ἦταν κι’ αὐτὸς δώδεκα ἐτῶν
.
ὅταν ἔκαμε τὴ θαυμαστὴ ἐκείνη προσευχή;
.
Τέλος ὁ Σαμουὴλ
.
δὲν δίδασκε τὸ δάσκαλο
.
ἐνῶ ἦταν νέος;
.
Ἑπομένως ἂς μὴν ἀπελπιζόμαστε·
.
γιατὶ αὐτὰ δὲν τὰ δέχεται κάποιος
.
ἂν εἶναι νεώτερος
.
ὡς πρὸς τὴν ψυχή,
.
καὶ ὄχι ἐὰν εἶναι νεώτερος
.
ὡς πρὸς τὴν ἡλικία.
.
Ἂς μαθαίνει λοιπὸν
.
νὰ προσεύχεται
.
μὲ μεγάλη κατάνυξη
.
καὶ νὰ συμμετέχει σὲ ἀγρυπνίες
.
κατὰ τὸ δυνατό,
.
καὶ γενικὰ
.
ἂς προσπαθοῦμε
.
νὰ δώσομε στὸ παιδὶ
.
ἦθος ἁγίου ἄνδρα.
.
Γιατὶ ἐκεῖνος
.
ποὺ δὲν συνηθίζει νὰ ὁρκίζεται,
.
οὔτε νὰ βρίζει ὅταν βρίζεται,
.
οὔτε νὰ κακολογεῖ καὶ νὰ μισεῖ,
.
καὶ ποὺ νηστεύει καὶ προσεύχεται,
.
αὐτὸς ἔχει ἀπὸ ὅλα αὐτὰ
.
μεγάλη τὴν ἐνίσχυση
.
γιὰ σωφροσύνη.
.
81. Καὶ ἐφόσον τὸν προορίζεις
.
γιὰ τὸν κοσμικὸ βίο,
.
ἀμέσως νὰ τοῦ βρεῖς νύφη,
.
καὶ νὰ μὴ περιμένεις πρῶτα
.
νὰ καταταγεῖ στὸ στρατὸ
.
ἢ νὰ καταλάβει πολιτικὰ ἀξιώματα,
.
ἀλλὰ πρῶτα φρόντισε
.
νὰ τακτοποιήσεις τὴν ψυχή του
.
καὶ μετὰ φρόντισε
.
γιὰ τὴν ἐξωτερικὴ δόξα.
.
Ἢ νομίζεις
.
ὅτι συμβάλλει λίγο στὸ γάμο
.
τὸ νὰ νυμφευθεῖ
.
ἕνας παρθένος μιὰ παρθένα;
.
Αὐτὸ συμβάλλει πολὺ
.
καὶ γιὰ τὴ σωφροσύνη τῆς γυναῖκας,
.
καὶ ὄχι μόνο
.
γιὰ τὴ σωφροσύνη τοῦ νέου.
.
Καὶ ἡ μεταξύ τους ἀγάπη
.
δὲν θὰ εἶναι τότε πρὸ πάντων καθαρή;
.
Καὶ ἐκεῖνο ποὺ εἶναι τὸ σπουδαιότερο,
.
ὁ Θεὸς δὲ θὰ εἶναι τότε
.
περισσότερο εὐσπλαχνικὸς ἀπέναντί τους
.
καὶ θὰ γεμίσει
.
μὲ ἀμέτρητες εὐλογίες
.
τὸ γάμο ἐκεῖνο,
.
ὅταν συνενώνονται ἔτσι
.
ὅπως ἐκεῖνος ἔδωσε ἐντολή;
.
Καὶ αὐτὸ συντελεῖ
.
ὥστε ὁ νέος νὰ θυμᾶται
.
τὴν ἀγάπη αὐτή·
.
καὶ ἂν κυριευθεῖ
.
ἀπὸ τὸν πόθο αὐτό,
.
θὰ περιφρονήσει
.
ὁποιαδήποτε ἄλλη γυναίκα.
.
82. Ἂν ἐπαινεῖς τὸ κορίτσι
.
καὶ γιὰ τὴν ὀμορφιά του
.
καὶ γιὰ τὴν κοσμιότητά του
.
καὶ γιὰ ὅλα τὰ ἄλλα,
.
καὶ ἔπειτα προσθέσεις,
.
«δὲν θὰ δεχθεῖ αὐτὸ
.
νὰ σὲ παντρευθεῖ
.
ἂν μάθει
.
ὅτι κάμνεις ζωὴ ράθυμη»,
.
στὸ ἑξῆς,
.
σὰν αὐτὸ ν’ ἀποτελεῖ
.
τὸν πιὸ φοβερὸ κίνδυνο,
.
θὰ καταβάλει πολλὴ φροντίδα.
.
Γιατί,
.
ἂν ὁ ἔρωτας τῆς μνηστῆς
.
ἔπεισε ἐκεῖνον τὸν ἅγιο ποὺ ἐξαπατήθηκε
.
νὰ δουλέψει ἑπτὰ ἀκόμη χρόνια,
.
ἢ καλύτερα δεκατέσσερα χρόνια,
.
πολὺ περισσότερο συμβαίνει αὐτὸ μὲ μᾶς.
.
Λέγε του λοιπὸν ὅτι
.
«ὅλοι οἱ συγγενεῖς τῆς νήφης,
.
καὶ ὁ πατέρας
.
καὶ ἡ μητέρα
.
καὶ οἱ δοῦλοι
.
καὶ οἱ γείτονες
.
καὶ οἱ φίλοι
.
παρακολουθοῦν μὲ προσοχὴ
.
τὴν ὅλη συμπεριφορά σου
.
καὶ θὰ τῆς τὰ ποῦν ὅλοι τους».
.
Δέσε το γερὰ
.
ἀπὸ τὴ ἀρχὴ
.
μὲ τὸ δεσμὸ αὐτό,
.
μὲ τὸ δεσμὸ
.
ποὺ ὁδηγεῖ σὲ σωφροσύνη.
.
Ὥστε, καὶ ἂν δὲν μπορεῖ
.
ἀπὸ τὴν πρώτη ἡλικία
.
νὰ ἔχει γυναίκα,
.
ὅμως ἂς ἔχει
.
ἀπὸ τὴ πρώτη ἡλικία μνηστή,
.
γιὰ νὰ φιλοτιμεῖται
.
νὰ φαίνεται καλό.
.
83. Ὑπάρχει καὶ ἄλλο
.
φυλακτήριο τῆς σωφροσύνης·
.
νὰ βλέπει συνέχεια
.
τὸν προϊστάμενο τῆς ἐκκλησίας
.
καὶ ν’ ἀκούει ἀπὸ ἐκεῖνον
.
πολλοὺς ἐπαίνους,
.
καὶ νὰ καμαρώνει ὁ πατέρας
.
μπροστὰ σὲ ὅλους ἐκείνους
.
ποὺ ἀκοῦν τοὺς ἐπαίνους αὐτούς.
.
Νὰ ντρέπονται τὰ κορίτσια
.
ὅταν τὸν βλέπουν.
.
Καὶ ἔτσι οἱ διάφορες διηγήσεις,
.
ὁ φόβος ἀπὸ τὸν πατέρα
.
καὶ οἱ ὑποσχέσεις
.
καὶ μαζὶ μ’ ὅλα αὐτὰ
.
ἡ ἀμοιβὴ ποὺ ἐπιφυλάσσεται
.
ἀπὸ τὸ Θεὸ
.
καὶ ὅλα ἐκεῖνα τὰ ἀγαθὰ
.
ποὺ θ’ ἀπολαύσουν οἱ σώφρονες,
.
θὰ τοῦ προσφέρουν
.
μεγάλη ἀσφάλεια.
.
84. Πρόσθεσε
.
καὶ τὶς ἐπιτυχίες στὸ στρατὸ
.
καὶ στὰ πολιτικὰ πράγματα.
.
Καὶ μαζὶ μ’ αὐτὰ
.
νὰ τοῦ ὁμιλεῖς συνέχεια
.
μὲ περιφρονητικὰ λόγια
.
γιὰ τὴν ἀσέλγεια,
.
καὶ νὰ πλέκεις
.
μεγάλα ἐγκώμια
.
γιὰ τὴ σωφροσύνη.
.
Ὅλα αὐτὰ εἶναι ἱκανὰ
.
νὰ συγκρατήσουν
.
τὴν ψυχὴ τοῦ παιδιοῦ
.
καὶ νὰ τοῦ γεννήσουν
.
σεμνοὺς λογισμούς.
.
85. Ὑπάρχει καὶ ἄλλο ἕνα·
.
ἂς ἔρθομε τώρα
.
στὸ σπουδαιότερο ἀπὸ ὅλα,
.
τὸ ὁποῖο συγκρατεῖ τὰ πάντα.
.
Ποιό λοιπὸν εἶναι αὐτό;
.
Εἶναι ἡ φρόνηση.
.
Ἐδῶ χρειάζεται πολὺς κόπος,
.
γιὰ νὰ κάμεις αὐτὸ συνετὸ
.
καὶ ν’ ἀπομακρύνεις κάθε ἀνοησία.
.
Αὐτὸ τὸ μέρος τῆς φιλοσοφίας
.
εἶναι μεγάλο καὶ θαυμαστό,
.
γιατὶ πρέπει νὰ μάθει
.
τὰ σχετικὰ μὲ τὸ Θεό,
.
τὰ σχετικὰ μὲ ὅλα ἐκεῖνα
.
ποὺ ἐπιφυλάσσονται ἐκεῖ,
.
τὰ σχετικὰ μὲ τὴ γέεννα
.
καὶ τὴν οὐράνια βασιλεία·
.
γιατὶ λέγει,
.
«ἀρχὴ τῆς σοφίας
.
εἶναι ὁ φόβος Κυρίου».
.
86. Αὐτὴ λοιπὸν τὴ φρόνηση
.
ἂς βάλομε μέσα σ’ αὐτὸ
.
καὶ ἂς τὸ διδάξομε,
.
ὥστε νὰ γνωρίσει
.
τὰ ἀνθρώπινα πράγματα,
.
τί δηλαδὴ εἶναι πλοῦτος,
.
δόξα, ἐξουσία,
.
καὶ νὰ μάθει
.
αὐτὰ νὰ τὰ περιφρονεῖ
.
καὶ νὰ ἐπιδιώκει
.
τὰ μέγιστα ἀγαθά.
.
Ἐπίσης νὰ τοῦ ὑπενθυμίζομε
.
τοὺς παραινετικοὺς λόγους·
.
«παιδί μου,
.
νὰ φοβᾶσαι μόνο τὸ Θεό,
.
καὶ ἐκτὸς ἀπὸ αὐτὸν
.
νὰ μὴ φοβᾶσαι ἄλλον».
.
87. Μ’ ὅλα αὐτὰ
.
θὰ γίνει συνετὸς ἄνδρας
.
καὶ γεμάτος χάρες·
.
γιατὶ τίποτε
.
δὲν κάμνει τὸν ἄνθρωπο
.
τόσο ἀνόητο,
.
ὅσο αὐτὰ τὰ πάθη.
.
Γιὰ νὰ εἶναι κανεὶς σοφὸς κατὰ Θεὸ
.
ἀρκεῖ ὁ φόβος Θεοῦ
.
καὶ τὸ νὰ ἔχει ὀρθὴ γνώση
.
γιὰ τὰ ἀνθρώπινα πράγματα.
.
Γιατὶ ἡ κορυφὴ τῆς σοφίας εἶναι αὐτή,
.
τὸ νὰ μὴ κυριεύεται
.
ἀπὸ σφοδρὸ πάθος πρὸς πράγματα
.
ποὺ ταιριάζουν σὲ παιδιά.
.
Ἂς παιδεύεται
.
νὰ μὴ θεωρεῖ τίποτε τὰ χρήματα,
.
τίποτε τὴν ἀνθρώπινη δόξα,
.
τίποτε τὴν ἐξουσία,
.
τίποτε τὸ θάνατο,
.
τίποτε τὴν παρούσα ζωή·
.
ἔτσι θὰ γίνει φρόνημο.
.
Ἂν μὲ τέτοια ζωὴ καὶ ἄσκησι
.
ὁδηγήσομε αὐτὸ στὸ νυφικὸ δωμάτιο,
.
σκέψου πόσο μεγάλο θὰ εἶναι
.
τὸ δῶρο γιὰ τὴ νύφη!
.
88. Τοὺς γάμους πάλι
.
νὰ τοὺς κάμνομε
.
ὄχι μὲ αὐλούς,
.
οὔτε μὲ κιθάρες καὶ χορούς·
.
γιατὶ ἕναν τέτοιο νυμφίο
.
θὰ ἦταν πολὺ ἀνόητο
.
νὰ τὸν καταντροπιάζεις
.
μὲ τέτοια.
.
Ἀλλὰ νὰ καλοῦμε ἐκεῖ τὸ Χριστό·
.
γιατὶ ὁ νυμφίος εἶναι
.
ὁ πλέον ἀντάξιος αὐτοῦ.
.
Ἂς προσκαλοῦμε τοὺς μαθητὲς αὐτοῦ.
.
Σ’ αὐτὸν τὸν νυμφίο
.
θὰ ὑπάρχουν ὅλα τὰ καλά.
.
Καὶ ὁ ἴδιος θὰ μάθει
.
νὰ παιδαγωγεῖ ἀργότερα ἔτσι
.
τὰ παιδιά του
.
καὶ ἐκεῖνα τὰ δικά τους παιδιά,
.
καὶ ἔτσι θὰ σχηματισθεῖ
.
μιὰ χρυσῆ σειρά.
.
89. Ἂς ἀσκοῦμε αὐτὸ
.
νὰ συμμετέχει κατὰ δύναμη
.
καὶ σὲ πολιτικὰ πράγματα,
.
ποὺ ὅμως δὲν εἶναι ἁμαρτωλά.
.
Ἂν δηλαδὴ στρατευθεῖ,
.
ἂς μάθει νὰ μὴ κερδίζει μὲ αἰσχρὸ τρόπο·
.
ἐπίσης ἂν γίνει συνήγορος τῶν ἀδικουμένων
.
ἢ ὁ,τιδήποτε ἄλλο παρόμοιο.
.
90. Καὶ ἡ μητέρα ἐπίσης
.
νὰ μάθει νὰ παιδαγωγεῖ τὴν κόρη
.
μ’ αὐτὰ ποὺ εἴπαμε γιὰ τὸ ἀγόρι,
.
ἀπομακρύνοντας αὐτὴν
.
ἀπὸ τὴν πολυτέλεια
.
καὶ τὰ στολίδια
.
καὶ ἀπὸ ὅλα τὰ ἄλλα,
.
πράγματα ποὺ εἶναι
.
τῶν πορνῶν γυναικῶν.
.
Ὅλα λοιπὸν νὰ τὰ κάμνει
.
σύμφωνα μ’ αὐτὸ τὸ νόμο,
.
ἀπομακρύνοντας
.
ἀπὸ τὴν τρυφὴ καὶ τὴ μέθη
.
καὶ τὸν νέο καὶ τὴν κόρη.
.
Καθόσον καὶ αὐτὸ
.
εἶναι μεγάλο πράγμα
.
γιὰ σωφροσύνη·
.
γιατὶ τοὺς νέους τοὺς ἐνοχλεῖ
.
ἡ σαρκικὴ ἐπιθυμία,
.
ἐνῶ τὶς γυναῖκες
.
ἡ φιλοκοσμία
.
καὶ ἡ ἐλοφρομυαλιά.
.
Ὅλα αὐτὰ λοιπὸν
.
νὰ τὰ ἐμποδίζομε
.
καὶ ἔτσι θὰ μπορέσομε
.
νὰ ἀρέσομε στὸ Θεό,
.
ἀνατρέφοντας τέτοιους ἀθλητές,
.
γιὰ νὰ μπορέσομε
.
καὶ ἐμεῖς καὶ τὰ παιδιά μας
.
νὰ ἐπιτύχομε τὰ ἀγαθὰ
.
ποὺ ἔχει ὑποσχεθεῖ
.
σ’ ἐκείνους ποὺ τὸν ἀγαποῦν,
.
μὲ τὴ χάρη καὶ τὴ φιλανθρωπία
.
τοῦ Κυρίου μας Ἰησοῦ Χριστοῦ,
.
μαζὶ μὲ τὸν ὁποῖο στὸν Πατέρα
.
καὶ συγχρόνως καὶ στὸ ἅγιο Πνεῦμα
.
ἀνήκει ἡ δόξα,
.
ἡ δύναμη καὶ ἡ τιμή,
.
τώρα καὶ πάντοτε
.
καὶ στοὺς αἰῶνες τῶν αἰώνων.
.
Ἀμήν.
.