Τῇ 6ῃ ἡμέρᾳ τοῦ μηνὸς Δεκεμβρίου
μνήμη τοῦ ἐν Ἁγίοις Πατρὸς ἡμῶν Νικολάου
Ἀρχιεπισκόπου Μύρων τῆς Λυκίας
τοῦ Θαυματουργοῦ.
Νικόλαος ὁ τῆς νίκης ἐπώνυμος
καὶ ἐν Ἁγίοις θαυματουργὸς Πατὴρ ἡμῶν
ἐγεννήθη εἰς τὰ Πάταρα τῆς Λυκίας,
πότε ἀκριβῶς δὲν εἶναι γνωστόν,
πάντως κατὰ τὸ ἔτος 300,
ἐπὶ τῆς ἐποχῆς τῶν ἀσεβῶν αὐτοκρατόρων
Διοκλητιανοῦ καὶ Μαξιμιανοῦ
ἦτο Ἀρχιερεὺς τῶν Μυραίων,
ἔφθασε δὲ καὶ μέχρι τῶν χρόνων
τοῦ Μεγάλου Κωνσταντίνου
καὶ ἔλαβε μέρος
εἰς τὴν Ἁγίαν Α’ Οἰκουμενικὴν Σύνοδον
τὴν ἐν Νικαίᾳ συγκροτηθεῖσαν
κατὰ τὸ ἔτος 325,
ἐκοιμήθη δὲ περὶ τὸ ἔτος 330.
Παρακολουθήσατε ὅμως
μετὰ μεγάλης προσοχῆς
τὸν κατὰ πλάτος Βίον αὐτοῦ,
ὅπως συνέγραψεν αὐτὸν
ὁ Ὅσιος Συμεὼν ὁ Μεταφραστής,
ἵνα πολλὴν τὴν εὐφροσύνην λάβητε,
διότι ὄντως οὗτος
εἶναι ἠδύτατος
καὶ πανευφρόσυνος.
Ἐπιδέξιος εἶναι,
ἀδελφοί μου Χριστιανοί,
ἡ χεὶρ τῶν ζωγράφων
καὶ ἐπιτηδεία
εἰς τὸ νὰ μιμηθῇ τὴν ἀλήθειαν
καὶ νὰ παραστήσῃ τὰ πράγματα
ὅπως φαίνονται.
Ἱκανώτερος ὅμως
καὶ ἐπιτηδειότερος
εἶναι ὁ λόγος
καὶ καθαρώτερον δύναται
νὰ περιγράψῃ τὸ πρᾶγμα
ἀπὸ τὴν τοῦ ζωγράφου εἰκονογραφίαν,
διότι ὁ λόγος
παρακινεῖ τὴν ψυχὴν
πρὸς ἀγαθοεργίαν
καὶ μίμησιν τῶν καλῶν ἀνθρώπων
περισσότερον ἀπὸ τὴν εἰκονογραφίαν
τὴν ἄψυχον.
Καὶ ὅλαι μὲν αἱ διηγήσεις
καὶ οἱ λόγοι
περὶ τῶν Ἁγίων τοῦ Θεοῦ
δύνανται νὰ ἑλκύσουν τὸν ἀκροατὴν
εἰς ἀρετὴν καὶ πρᾶξιν τοῦ καλοῦ·
τοῦ Ἁγίου ὅμως Πατρὸς ἡμῶν Νικολάου ὁ Βίος
καὶ τὰ κατορθώματα
δύνανται νὰ παρακινήσουν περισσότερον
τὸν ἄνθρωπον εἰς ἐφαρμογήν,
διότι ἡ ἀνάγνωσις αὐτοῦ
προσφέρει μεγάλην εὐφροσύνην
καὶ χαρὰν
καὶ εἰς τὸν λέγοντα τοῦτον
καὶ εἰς τὸν μετὰ πάσης προθυμίας ἀκούοντα,
διότι ἀμφότεροι αἰσθάνονται
χαρὰν καὶ ἀγαλλίασιν.
Τούτου τοῦ Ἁγίου τὰ ἔργα
καὶ τὰς πράξεις
ἔρχομαι νὰ διηγηθῶ,
εὐλογημένοι Χριστιανοί,
καὶ παρακαλῶ ὑμᾶς
ἵνα μετὰ προθυμίας ἀκούσητε.
Εἰς τὰ μέρη τῆς Ἀνατολῆς
ἦτο πόλις
ἥτις ἐλέγετο Πάταρα
κειμένη εἰς τὴν περιοχὴν τῆς Λυκίας.
Ἀπὸ ταύτην λοιπὸν τὴν πόλιν κατήγετο,
ὡς εἴπομεν,
καὶ ὁ μέγας θαυματουργὸς Πατὴρ ἡμῶν Νικόλαος
καταγόμενος ἐξ εὐσεβῶν καὶ Χριστιανῶν γονέων,
οἵτινες οὔτε πολὺ πτωχοὶ ἦσαν
ὥστε νὰ καταφρονῶνται παρὰ τῶν ἄλλων,
ἀλλ’ οὔτε καὶ πολὺ πλούσιοι
διὰ νὰ ὑπερηφανεύωνται·
εἶχον δὲ μόνον τὸ ἀρκετὸν
πρὸς συντήρησιν ἑαυτῶν
καὶ διὰ τὴν τῶν πτωχῶν συνδρομήν.
Περὶ δὲ τῆς ἀρετῆς αὐτῶν
φαίνονται ἐκ τοῦ υἱοῦ των·
διότι καὶ ὁ Κύριος λέγει
εἰς τὸ Ἱερὸν Εὐαγγέλιον, ὅτι
«ἐκ γὰρ τοῦ καρποῦ
τὸ δένδρον γινώσκεται»,
ἤτοι ἀπὸ τὸν καρπὸν
θὰ ἐννοήσῃς καὶ τὸ δένδρον.
Δὲν ἐγέννησαν δὲ
οἱ γονεῖς αὐτοῦ
ἄλλον υἱὸν
οὔτε πρότερον
οὔτε ὕστερον
καὶ τοῦτο ἵνα φανῇ
ὅτι εἰς τὸ ἑξῆς
ἄλλος ἀδελφὸς
δὲν θέλει δυνηθῆ
νὰ φθάσῃ αὐτὸν
εἰς τὴν ἀρετήν.
Βρέφος δὲ ἔτι ὢν
ἐδείκνυε τὶς ἤθελε γίνει μετὰ ταῦτα,
διότι ὅλας τὰς ἡμέρας τῆς ἑβδομάδος,
πλὴν Τετάρτης καὶ Παρασκευῆς,
ἐθήλαζεν ὡς καὶ τὰ λοιπὰ βρέφη,
κατὰ δὲ τὴν Τετάρτην καὶ τὴν Παρασκευὴν
οὐδόλως ἔβαζε
τὸν μαστὸν τῆς μητρὸς αὐτοῦ
εἰς τὸ στόμα του
εἰμὴ μόνον ἅπαξ τῆς ἡμέρας·
καὶ τοῦτο
μετὰ τὴν δύσιν
τοῦ ἡλίου.
Τοιοῦτος ἐφαίνετο
ἀπ’ ἀρχῆς καὶ παιδιόθεν ὁ Ἅγιος,
ὅτι δηλαδὴ θὰ εὐαρεστήσῃ τὸν Θεόν.
Ὅταν δὲ ἦλθεν εἰς ἡλικίαν δεκτικὴν μαθήσεως,
ἐφοίτησεν εἰς τὸ σχολεῖον
καὶ ἔμαθε τὰ ἀρκοῦντα εἰς αὐτὸν γράμματα.
Καὶ τὰς μὲν ἀτάκτους
καὶ ἀπρεπεῖς συνομιλίας
καὶ συναναστροφὰς τῶν νέων
καθ’ ὁλοκληρίαν ἐμίσει,
ἠγάπα δὲ μόνον
τὸ νὰ πηγαίνῃ τακτικὰ
εἰς τὴν Ἐκκλησίαν
καὶ νὰ συναναστρέφηται
μετὰ τῶν φρονίμων καὶ γερόντων,
ὅπως λαμβάνῃ παρ’ αὐτῶν
καλὰς συμβουλὰς
ὠφελούμενος ψυχικῶς,
τοῦτο δὲ εἶχεν
ὡς κύριον ἔργον.
Τοιοῦτος δὲ ὢν
καὶ παρ’ ὅλων τιμώμενος,
ἀνδρωθεὶς δὲ
καὶ κατὰ τὴν ἡλικίαν
καὶ τὴν φρόνησιν,
ὁ Ἅγιος ἐκρίθη ἄξιος Ἱερωσύνης
ἀπὸ τὸν Ἀρχιερέα
τοῦ καιροῦ ἐκείνου,
Νικόλαον καὶ αὐτὸν καλούμενον,
ὅστις καὶ τὸν ἐχειροτόνησεν Ἱερέα.
Ἦτο δὲ ὁ Ἀρχιερεὺς ἐκεῖνος
ἀδελφὸς τοῦ πατρός του,
ἀναφέρεται δὲ εἰς τὸν λόγον τοῦ Ἁγίου
ὅτι ὅταν ἐχειροτονεῖτο
παρὰ τοῦ θείου του Ἱερεύς,
προεῖπεν ἐκεῖνος δι’ αὐτὸν
ἐνώπιον πάντων,
ἐκ τοῦ Ἁγίου Πνεύματος φωτισθείς,
ὅτι ἔμελλε νὰ χειροτονηθῇ
καὶ Ἀρχιερεὺς
καὶ πολλοὺς τεθλιμμένους
θέλει παρηγορήσει
καὶ πολλὰς ψυχὰς
θέλει ἐξαποστείλει
εἰς τὴν Βασιλείαν τῶν οὐρανῶν,
ᾡς τὸ ἔδειξαν καὶ τὰ πράγματα ὕστερον
καὶ ἠλήθευσεν ὁ λόγος
τοῦ Ἀρχιερέως καὶ θείου του.
Ἀφ’ ὅτου λοιπὸν
ὁ Ἅγιος ἐχειροτονήθη Ἱερεὺς
τίς δύναται νὰ διηγηθῇ
ὅσας ἀρετὰς καὶ καλωσύνας ἔκαμνε;
τίς τὰς ἀγρυπνίας,
τὰς νηστείας,
τὴν ἐγκράτειαν
καὶ τὰς προσευχὰς
ὑπὲρ τοῦ λαοῦ;
Ταῦτα βλέπων καὶ ὁ θεῖος του,
ὁ Ἀρχιερεὺς Νικόλαος,
ἐθαύμαζε
διότι τοσοῦτον μέγας κατέστη
εἰς τὴν ἀρετήν.
Θέλων δὲ νὰ ὑπάγῃ
χάριν προσκυνήσεως
εἰς τὰ Ἱεροσόλυμα,
ἀφῆκε τὸν Ἅγιον
ἐπίτροπον τοῦ θρόνου του
καὶ ἐπιτηρητὴν εἰς τὸ Μοναστήριον,
τὸ ὁποῖον εἶχε κτίσει ὁ ἴδιος
ἐπονομάσας αὐτὸ Νέαν Σιών.
Ἐκυβέρνα δὲ ὁ Ἅγιος
καὶ τὴν Ἐπισκοπὴν
καὶ τὸ Μοναστήριον
ὡς νὰ ἦτο ὁ ἴδιος ὁ Ἀρχιερεύς.
Ἀλλ’ αὐτὰ μὲν ἔγιναν ὕστερον,
τὰ δὲ κατ’ ἀρχὰς ἀκούσατε.
Νέου ἔτι ὄντος τοῦ Ἁγίου
ἀπέθανον ὁ πατὴρ καὶ ἡ μήτηρ του
καὶ ἀφῆκαν εἰς αὐτὸν
ὄχι ὀλίγην περιουσίαν,
τὴν ὁποίαν διεσκόρπισεν
εἰς διατροφὰς πεινώντων,
εἰς ἐνδυμασίας γυμνῶν
καὶ εἰς περίθαλψιν
ὀρφανῶν καὶ χηρῶν,
οὐχὶ δὲ εἰς ἀλόγους ἐπιθυμίας,
εἰς πολυτελῆ ἐνδύματα
καὶ εἰς παντοειδεῑς διασκεδάσεις
ὡς οἱ νέοι τῆς σημερινῆς ἐποχῆς,
διότι ἤκουε τὸν Προφητάνακτα Δαβίδ,
ὅστις λέγει:
«Πλοῦτος ἐὰν ρέῃ,
μὴ προστίθεσθε καρδίαν».
Τοῦτο ἔπραττε καὶ ὁ Ἅγιος·
δὲν ἔδιδε προσοχὴν
καθ’ ὁλοκληρίαν
εἰς τὸν ρέοντα καὶ φθαρτὸν πλοῦτον,
ἀλλὰ διεσκόρπιζεν αὐτὸν
ὡς ἔπρεπεν,
ἵνα κερδήσῃ ἄφθαρτον καὶ αἰώνιον·
ἐκ τῶν πολλῶν δὲ ἐλεημοσυνῶν,
τὰς ὁποίας ἔπραξεν,
ἀκούσατε μίαν θαυμαστὴν
καὶ παράδοξον.
Τὸν καιρὸν ἐκεῖνον
ἦτο εἷς πολὺ πλούσιος ἄνθρωπος,
ὅστις εἶχε τρεῖς θυγατέρας παρθένους,
κατὰ πολὺ ὡραίας.
Ἀπὸ φθόνον δὲ τοῦ ἐχθροῦ
ὁ ἄνθρωπος αὐτὸς
ἔφθασεν εἰς μεγάλην πτωχείαν
καὶ ἀπεφάσισε
νὰ βάλῃ τὰς θυγατέρας του
εἰς πορνεῖον,
ἵνα διὰ τοῦ μέσου αὐτοῦ
προσπορίζωνται καὶ οἱ τέσσαρες
τὰ πρὸς τὸ ζῆν ἀναγκαῖα.
Καὶ ὁ μὲν πατὴρ
τῶν θυγατέρων ἐκείνων
οὕτως ἀπεφάσισε νὰ πράξῃ·
ὁ δὲ πανάγαθος Θεός,
ὁ γινώσκων τὰ κρύφια τῶν καρδιῶν,
θέλων νὰ ἐλευθερώσῃ
τὰς τρεῖς ἐκείνας ψυχὰς
ἐκ τῆς κολάσεως,
ἔτι δὲ καὶ νὰ φανερωθῇ
καὶ ἡ κρυπτὴ ἀρετὴ τοῦ Ἁγίου,
τί ᾠκονόμησεν;
Κατὰ τὴν ἰδίαν ἐκείνην ἡμέραν,
κατὰ τὴν ὁποίαν
ἐφανέρωσεν ὁ πατὴρ αὐτὸς
τὴν βουλήν του,
τὸ ἔμαθε καὶ ὁ Ἅγιος Νικόλαος·
ὅθεν ἔσπευσεν εὐθὺς
νὰ σώσῃ τὰς ψυχὰς αὐτὰς
καὶ δέσας
εἰς ἓν μανδήλιον
τριακόσια φλωρία,
ἐπῆγε κρυφίως
τὴν ἰδίαν ἐκείνην νύκτα
καὶ ρίψας αὐτὰ
ἔκ τινος θυρίδος
εἰς τὸν οἶκον
τοῦ πτωχεύσαντος πλουσίου
εὐθὺς ἀνεχώρησε
διὰ νὰ μὴ φανερωθῇ εἰς κανένα,
διότι ἀπέφευγε
τὸν ἔπαινον τῶν ἀνθρώπων
καὶ μόνον
ἵνα ἀρέσῃ εἰς τὸν Θεὸν
ἐπεθύμει,
διότι ἤκουε
τοῦ ἱεροῦ Εὐαγγελίου
λέγοντος·
«Σοῦ δὲ ποιοῦντος ἐλεημοσύνην,
μὴ γνώτω ἡ ἀριστερά σου
τὶ ποιεῖ ἡ δεξιὰ σου»·
ἤτοι,
ὅταν πράττῃς τὴν ἐλεημοσύνην,
νὰ μὴ τὸ γνωρίζῃ κανείς.
Καὶ ὁ μὲν Ἅγιος Νικόλαος
οὕτως ἐν τῷ κρυπτῷ
ἐποίησε τὴν ἐλεημοσύνην·
ὁ δὲ πατὴρ ἐκεῖνος,
ἐγερθεὶς τὴν πρωΐαν
ἐκ τοῦ ὕπνου,
βλέπει ἐντὸς τῆς οἰκίας του
τὸ μανδήλιον δεδεμένον
καὶ λαβὼν αὐτὸ
εἰς τὰς χεῖρας του
τὸ ἔλυσε
καὶ βλέπει τὰ φλωρία·
ὅθεν μείνας ἐκστατικὸς
ἔτριβε τοὺς ὀφθαλμούς του
μὴ πιστεύων εἰς τὸ γεγονός.
Μετρὴσας δὲ τὰ φλωρία
εὗρεν αὐτὰ
ἀκριβῶς τριακόσια.
Ποῖα αἰσθήματα νομίζετε
νὰ ἐπλημμύρισαν
τὴν ψυχήν του
τὴν ὥραν ἐκείνην;
Ἔχαιρε μὲν διὰ τὸ καλόν,
ποὺ τοῦ ἔγινεν,
ἤθελε δὲ νὰ μάθῃ
καὶ ποῖος νὰ ἦτο
ὁ τοῦτο πράξας·
μὴ γνωρίζων ὅμως
τὸν εὐεργέτην
ηὐχαρίστει τὸν Θεὸν.
Παρευθὺς λοιπὸν
τὴν ἡμέραν ἐκείνην
ἐνύμφευσε τὴν μεγαλυτέραν θυγατέρα του
μετά τινος πλουσίου
τῆς πόλεως ἐκείνης,
ἐλπίζων εἰς τὸν Θεόν,
ὅτι Ἐκεῖνος,
ὅστις ᾠκονόμησε
τὴν προῖκα τῆς πρώτης,
Αὐτὸς θὰ φροντίσῃ
καὶ διὰ τὴν προῖκα
τῶν ἄλλων δύο.
Καὶ ὁ μὲν πατὴρ ἐκεῖνος
οὕτως ἔπραξεν·
ὁ δὲ Ἅγιος,
βλέπων ὅτι
εἰς καλὸν μετεχειρίσθη
τὰ χρήματα
καὶ ἐγένετο
ὡς ὁ Θεὸς ἤθελεν,
ἀμέσως τὴν δευτέραν νύκτα
δένει εἰς ἕτερον μανδήλιον
ἄλλα τριακόσια φλωρία
καὶ ἔρριψε διὰ νυκτὸς
καὶ ταῦτα
ἐκ τῆς ἰδίας θυρίδος.
Ἐγερθεὶς τὸ πρωῒ
ὁ πατὴρ τῶν θυγατέρων ἐκείνων
ἐκ τοῦ ὕπνου,
βλέπει ἕτερον μανδήλιον
μὲ ἄλλα τριακόσια φλωρία.
Ὅθεν θαυμάζων εἰς τὸ γεγονὸς
ἐσκέπτετο τὶς νὰ ἦτο
ὁ πράττων τὴν τοσαύτην καλωσύνην
καὶ μετὰ δακρύων
παρεκάλει τὸν Θεὸν
καὶ ἔλεγε·
«Θεὲ καὶ Κύριε τοῦ ἐλέους,
ὁ οἰκονομῶν τὴν τοῦ ἀνθρώπου σωτηρίαν,
ὁ μὴ θέλων
τὸν θάνατον τοῦ ἁμαρτωλοῦ
ἕως τοῦ ἐπιστρέψαι
καὶ ζῆν αὐτόν,
ὁ ἐκ τῶν οὐρανῶν καταβὰς
διὰ τὰς ἁμαρτίας ἡμῶν,
δεῖξον εἰς ἐμὲ
τὸν πιστόν σου δοῦλον
τὸν ἐμὸν εὐεργέτην,
διὰ νὰ γνωρίσω
ποῖος εἶναι αὐτὸς
ὅστις πράττων εἰς ἐμὲ
τὴν τοσαύτην ἐλεημοσύνην
μὲ ἥρπασεν
ἀπὸ τὰς χεῖρας
τοῦ διαβόλου».
Ταῦτα λέγων
ἤλπιζε νὰ γνωρίσῃ
τὸν εὐεργέτην·
ὅθεν ἐνύμφευσε
καὶ τὴν δευτέραν θυγατέρα,
ἐλπίζων εἰς τὸν Θεόν,
ὅτι ὁ οἰκονομήσας
διὰ τὰς δύο θυγατέρας αὐτοῦ,
θέλει οἰκονομήσει
καὶ διὰ τὴν τρίτην.
Ἀπὸ τὴν ἡμέραν ταύτην
ἐπρόσεχε πάντοτε,
ἐὰν ἔλθῃ ὁ εὐεργετης του,
νὰ τρέξῃ νὰ ἴδῃ
ποῖος εἶναι
ὁ ποιῶν τὴν ἐλεημοσύνην.
Καὶ αὐτὸς μὲν
τοιουτοτρόπως ἐπρόσεχεν.
Ὁ δὲ Ἅγιος Νικόλαος,
βλέπων,
ὅτι ἐνύμφευσε
καὶ τὴν δευτέραν θυγατέρα του,
ἠθέλησε νὰ τελειώσῃ τὸ καλόν·
ὅθεν ἔδεσε πάλιν
εἰς ἕτερον μανδήλιον
ἄλλα τριακόσια φλωρία
καὶ ἔρριψε καὶ αὐτὰ
κρυφίως νύκτα τινὰ
ἐκ τῆς αὐτῆς θυρίδος.
Ὁ δὲ πατὴρ τῶν θυγατέρων προσέχων
ἤκουσε τὸν κτύπον τῶν φλωρίων
καὶ ἀνοίξας ἀμέσως τὴν θύραν,
ἔτρεξε νὰ φθάσῃ τὸν Ἅγιον,
ὅστις ἐννοήσας
ὅτι τὸν ἀντελήφθησαν
ἔσπευδε νὰ φύγῃ.
Τρέχοντες δὲ καὶ οἱ δύο,
ἔφθασεν ὁ ἄνθρωπος ἐκεῖνος τὸν Ἅγιον
καὶ γνωρίσας αὐτόν,
διότι ἦτο πασίγνωστος
ἔκ τε τῆς ἀρετῆς
καὶ τοῦ γένους του,
ἔπεσεν εἰς τοὺς πόδας του
καὶ μετὰ δακρύων τοῦ ἔλεγεν·
«Εὐχαριστῶ σε,
δοῦλε τοῦ Θεοῦ,
ὅτι μὲ ἐλυπήθης τὸν ταλαίπωρον
καὶ ἔκαμες τὴν ἐλεημοσύνην ταύτην
εἰς ἐμὲ τὸν ἄθλιον·
ἐὰν δὲν ἐπρόφθανες
ἠθέλομεν χαθῆ
ψυχικῶς καὶ σωματικῶς».
Ἰδὼν δὲ ὁ Ἅγιος
ὅτι ἐφανερώθη ἡ ἀρετή του,
λέγει πρὸς αὐτόν·
«Διὰ τὴν καλωσύνην
τὴν ὁποίαν ἔκαμα εἰς σὲ
δὲν θέλω νὰ εἴπῃς
εἰς οὐδένα τίποτε
ἐν ὅσῳ ζῶ.
Διὰ τοῦτο
σὲ καθιστῶ ὑπεύθυνον
ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ».
Ταῦτα δὲ εἰπὼν ὁ Ἅγιος
ἀνεχώρησεν ἀμέσως
ἀπ’ αὐτοῦ.
Τὴν ἐπαύριον
ὁ πατὴρ ἐκεῖνος ἐνύμφευσε
καὶ τὴν τρίτην θυγατέρα του καλῶς
καὶ διῆλθε
τὸ ὑπόλοιπον τῆς ζωῆς του
ἐν εἰρήνῃ
δοξάζων τὸν Θεόν.
Τοῦτο τὸ μέγα καλόν,
τὸ ὁποῖον ἐποίησεν ὁ Ἅγιος,
γενόμενον γνωστόν,
παρακινεῖ ἡμᾶς
εἰς τὸ νὰ τὸν θαυμάζωμεν,
τὰ ἄλλα ὅμως τὰ ἐν τῷ κρυπτῷ,
τὰ ὁποῖα οὐδεὶς ἔμαθεν,
τὰς ἐλεημοσύνας, λέγω,
τὰς ἀγρυπνίας,
τὰς νηστείας,
καὶ ὅλας τὰς ἄλλας ἀρετάς,
αὐτὰ μόνος ὁ Θεὸς γνωρίζει.
Ἡμεῖς ὅμως
ἀπὸ αὐτὸ καὶ μόνον
δυνάμεθα νὰ ἐννοήσωμεν
καὶ τὰ ἄλλα αὐτοῦ κατορθώματα,
τὰ ὁποῖα ἐποίει ἐν τῷ κρυπτῷ,
ἀποφεύγων τὸν ἔπαινον τῶν ἀνθρώπων
καὶ μόνον τὴν τοῦ Θεοῦ ζητῶν δόξαν·
ἀλλ’ ὅσον αὐτὸς ἐκρύπτετο,
τόσον ὁ Θεὸς τὸν ἐφανέρωνε
διὰ νὰ τὸν τιμήσῃ,
διότι διὰ τῶν ἀγαθῶν ἔργων
ἐτίμα τὸν Θεόν.
Θέλων δέ ποτε ὁ Ἅγιος
νὰ ὑπάγῃ εἰς τὰ Ἱεροσόλυμα
διὰ νὰ προσκυνὴσῃ
τὸν Πανάγιον Τάφον τοῦ Κυρίου
καὶ νὰ εὕρῃ
καὶ τόπον ἡσυχαστικὸν
διὰ νὰ μείνῃ κατὰ μόνας,
εὗρε πλοῖον Αἰγυπτιακὸν
καὶ εἰσελθὼν εἰς αὐτὸ
μετ’ ἄλλων Χριστιανῶν,
βλέπει καθ’ ὕπνον
ὅτι ὁ διάβολος
ὁ ἐχθρὸς τῆς ἀληθείας
ἔκοπτε τὰ εἰς τὸ κατάρτιον σχοινία.
Ἐξυπνήσας δὲ τὴν πρωΐαν
λέγει εἰς τοὺς ναύτας,
ὅτι «Σήμερον μεγάλη τρικυμία
θέλει μᾶς εὕρει,
διότι εἶδον εἰς τὸν ὕπνον μου
ὅτι θὰ ὑποφέρωμεν.
Ὅμως μὴ φοβηθῆτε,
ἀλλ’ ἐλπίζετε εἰς τὸν Θεὸν
καὶ αὐτὸς θὰ μᾶς ἐλευθερώσῃ
ἐκ τοῦ θανάτου».
Ἐνῷ δὲ ἔλεγεν ὁ Ἅγιος
τοὺς λόγους τούτους,
παρουσιάσθη παρευθὺς
νέφος μέγα καὶ σκοτεινὸν
καὶ μετὰ τὸ νέφος ἄνεμος
καὶ ταραχὴ τῆς θαλάσσης μεγάλη,
τόσον ὥστε ἀπελπισθέντες ἅπαντες
ἀνέμενον τὸν θάνατον
καὶ ἅπαντες οἱ ἐν τῷ πλοίῳ
ἀτενίζοντες τὸν Ἅγιον
παρεκάλουν αὐτὸν μετὰ δακρύων,
ἵνα δεηθῇ τοῦ Θεοῦ
νὰ καταπαύσῃ ὁ ἄνεμος.
Σταθεὶς δὲ εἰς προσευχὴν ὁ Ἅγιος
εὐθὺς ὁ ἄνεμος ἔπαυσεν,
ἡ θάλασσα ἡσύχασε
καὶ οἱ ἐν τῷ πλοίῳ ἐχάρησαν.
Κατὰ δὲ τὴν ὥραν τῆς τρικυμίας
ναύτης τις ἀναβὰς εἰς τὸ κατάρτιον
διὰ νὰ διορθώσῃ
τὰ σχοινία τοῦ πανίου
καὶ καταβαίνων,
ἐκ τοῦ φόβου τῆς τρικυμίας
ἐκρημνίσθη εἰς τὸ κατάστρωμα τοῦ πλοίου
καὶ ἀπέθανεν·
ὁ δὲ Ἅγιος,
ἰδὼν ὅτι διὰ μὲν τὴν κατάπαυσιν τοῦ ἀνέμου
ἐχάρησαν ὅλοι οἱ ἐν τῷ πλοίῳ,
ἐλυποῦντο ὅμως διὰ τὸν θάνατον τοῦ ναύτου,
παρεκάλεσε τὸν Θεὸν
καὶ ἀνέστησεν αὐτὸν ὡς ἐξ ὕπνου.
Φθάσαντες δὲ εἰς τὴν ξηρὰν
διηγοῦντο τὰ θαύματα τοῦ Ἁγίου·
τότε πολλοὶ ἀσθενεῖς
ἐνοχλούμενοι ὑπὸ διαφόρων ἀσθενειῶν
προσέτρεχον εἰς αὐτὸν
καὶ ἐθεραπεύοντο.
Ἄς συλλογισθῇ δὲ ἕκαστος
πόσοι προσέτρεχον εἰς τὸν Ἅγιον
διὰ τὴν θεραπείαν των,
καὶ ὅμως ἅπαντας
τοὺς εἰς αὐτὸν προστρέχοντας
ἐθεράπευσε τὴν ἡμέραν ἐκείνην.
Εἰσελθὼν δὲ εἰς Ἱεροσόλυμα
προσεκύνησε τοὺς Ἁγίους Τόπους,
τὸν Πανάγιον Τάφον τοῦ Κυρίου,
τὸν Γολγοθᾶν,
τὸν Τίμιον Σταυρὸν
καὶ ὅλα τὰ σεβάσμια μέρη.
Θέλων δὲ νὰ μείνῃ ἐκεῖ
νὰ ἡσυχάσῃ,
Ἄγγελος Κυρίου
τὸν προσέταξε τὴν νύκτα
νὰ ἐπιστρέψῃ εἰς τὴν πατρίδα του.
Ἀκούσατε δὲ τὶ συνὲβη κατὰ τὴν ἐπιστροφήν.
Ἑτοιμαζόμενος ὁ Ἅγιος
νὰ ἐπιστρέψῃ εἰς τὴν πατρίδα του,
ἐπῆγεν εἰς τὸν λιμένα,
καὶ ἠρώτησεν εἰς ἓν πλοῖον
ποῦ θὰ ὑπάγῃ·
εἶπον δὲ οἱ ναῦται·
«Ὅπου εὕρωμεν ναῦλον,
ἐκεῖ θὰ ὑπάγωμεν».
Λέγει ὁ Ἅγιος·
«Νὰ σᾶς δώσω τὸν ναῦλον
νὰ μὲ ὑπάγετε
εἰς τὰ Πάταρα τῆς Λυκίας».
Ἔσπευσαν λοιπὸν οἱ ναῦται
μετὰ τοῦ πλοιάρχου
νὰ ἀναχωρήσωσι·
βλέποντες δὲ
ὅτι εἶχον καλὸν ἄνεμον
ὕψωσαν τὰ ἱστία
καὶ ἀνεχώρησαν·
θέλοντες δὲ νὰ διέλθωσιν
ἀπὸ τὴν πατρίδα των
ἔστρεψαν τὸ πλοῖον
πρὸς τὴν κατεύθυσιν αὐτῆς,
ἀλλ’ ὁ Θεός,
διὰ νὰ μὴ λυπήσῃ τὸν Ἅγιον,
ἐξήγειρε μεγάλην τρικυμίαν,
ὥστε συνετρίβη τὸ πηδάλιον
καὶ ἀπελπισθέντες οἱ ναῦται
ἀνέμενον τὸν θάνατον,
ἀλλ’ ὁ Ἅγιος διὰ προσευχῆς του
κατεπράϋνε τὴν ταραχὴν τῆς θαλάσσης.
Οἱ δὲ ναῦται
μετὰ τοῦ πλοιάρχου
παρ’ ἐλπίδα εἶδον
ὅτι ἔφθασαν εἰς τὰ Πάταρα
καὶ πεσόντες
εἰς τοὺς πόδας τοῦ Ἁγίου
τοῦ ἐζήτουν συγχώρησιν·
ὁ δὲ Ἅγιος διδάξας
καὶ παραινέσας αὐτοὺς
τοὺς εἶπε
νὰ μὴ ἐπαναλάβωσι τοιοῦτον
εἰς ἄλλον τινά,
ἔπειτα εὐχηθεὶς
νὰ ὑπάγωσι κατευώδιον
εἰς τὸν τόπον των
τοὺς ἀπέλυσεν.
Μὲ τοιοῦτον τρόπον
ἐπέστρεψεν ὁ Ἅγιος
εἰς τὴν πατρίδα του·
πόσην δὲ χαρὰν ᾐσθάνθησαν
οἱ συμπατριῶται αὐτοῦ,
ὅτε εἶδον τὸν Ἅγιον,
δὲν δύναμαι νὰ σᾶς διηγηθῶ.
Νέοι καὶ γέροντες,
ἄνδρες καὶ γυναῖκες,
ἀκόμη καὶ οἱ Μοναχοὶ
οἱ ὄντες εἰς τὸ Μοναστήριον,
εἰς τὸ ὁποῖον
τὸν εἶχεν ἀφήσει ὁ θεῖος του ἐπίτροπον,
ὅλοι ἐξῆλθον εἰς συνάντησίν του
καὶ ἐφιλοξένησεν αὐτοὺς
μὲ λόγον Θεοῦ,
διδάξας τὰ ἀνήκοντα
εἰς Χριστιανικὰς ψυχὰς
τὰς ἐπιθυμούσας τὴν σωτηρίαν των.
Οὕτω πολιτευόμενος ὁ Ἅγιος
ἠγαπᾶτο παρ’ ὅλων
καὶ ἐπῃνεῖτο
καὶ βλέποντες τὰς ἀρετὰς του,
πολλοὶ ἐμιμοῦντο αὐτὸν
καὶ ἐκ τῆς διδασκαλίας του ὠφελούμενοι,
κατεφρόνουν τὰ φθαρτὰ
καὶ ἐπεθύμουν τὰ οὐράνια.
Μέγας δὲ ὢν
εἰς τὴν ἀρετὴν ὁ Ἅγιος
καὶ εἰς τὴν κατὰ Θεὸν πολιτείαν,
δέν ἠδύνατο νὰ κρυφθῇ
ἀπὸ τοὺς ἀνθρώπους,
ἂν καὶ ἀπέφευγε
τὸν τούτων ἔπαινον,
διότι ἐφανερώνετο παρὰ Θεοῦ
πρὸς ὠφέλειαν πολλῶν ψυχῶν
καὶ ἀκούσατε.
Πλησίον εἰς τὰ Πάταρα
ἦτο πόλις,
ἥτις ἐλέγετο Μύρα·
ἀποθανόντος δὲ
κατὰ τὰς ἡμέρας ἐκείνας
τοῦ Ἀρχιερέως τῆς πόλεως ταύτης,
ἐζήτουν οἱ κάτοικοι
ἵνα εὕρωσιν Ἀρχιερέα
ἄξιον τοῦ θρόνου.
Ἐσυνάχθησαν ὅθεν οἱ Ἐπίσκοποι
καὶ οἱ λοιποὶ Κληρικοὶ
τῆς ἐπαρχίας τῶν Μυραίων
διὰ νὰ ἐκλέξωσι
τὸν νέον Ἀρχιερέα των,
καὶ πολλαὶ σκέψεις
καὶ συζητήσεις ἐγένοντο
διὰ διάφορα πρόσωπα.
Ἐγερθεὶς δὲ
εἷς ἐκ τῶν Ἐπισκόπων,
λέγει·
«Ὦ ἁγία καὶ ἱερὰ σύναξις,
ἀκούσατέ μου·
αὐτοὺς τοὺς ὁποίους
προτείνομεν ἡμεῖς
δι’ Ἀρχιερεῖς,
θεωροῦνται καλοὶ ἐξ ἡμῶν,
ἀλλ’ ἂς δεηθῶμεν εἰς τὸν Θεὸν
ἵνα ἴδωμεν
ποῖον θὰ ἐκλέξῃ καὶ ὁ Θεός».
Ἀκούσαντες δὲ οἱ Ἐπίσκοποι
τοὺς λόγους τούτους
ηὐχαριστήθησαν,
καὶ δεηθέντες
τὴν νύκτα ἐκείνην
ἵνα τοὺς φανερώσῃ τὸν ἄξιον,
αἴφνης Ἄγγελος Κυρίου ἐφάνη
εἴς τινα Ἐπίσκοπον πρεσβύτερον,
λέγων·
«Ἐπίσκοπε,
τί κοπιάζετε;
ὁ ἄξιος Ἀρχιερεὺς
εἶναι πλησίον σας,
καὶ σεῖς τὸν ζητεῖτε;
σήκω,
ὕπαγε εἰς τὴν Ἐκκλησίαν
καὶ θὰ ἔλθη Ἱερεύς τις συνετός,
ὀνόματι Νικόλαος·
αὐτὸν κάμετε Μητροπολίτην,
διότι αὐτὸς εἶναι ἄξιος
νὰ ποιμάνῃ τὸν λαόν,
ὡς θέλει ὁ Θεός».
Ἀφοῦ ὁ Ἐπίσκοπος
εἶδε τὴν ὀπτασίαν,
ἀνέφερε ταύτην
καὶ εἰς τοὺς ἄλλους Ἐπισκόπους,
οἵτινες ἀκούσαντες τοῦτο
ἐδόξαζον τὸν Θεόν·
αὐτὸς δὲ ἐλθὼν
εἰς τὴν Ἐκκλησίαν
ἀνέμενε νὰ ἴδῃ ἐκεῖνον
τὸν ὁποῖον τοῦ εἶπεν ὁ Ἄγγελος.
Ἱστάμενος δὲ
βλέπει τὸν Ἅγιον Νικόλαον
πορευόμενον εἰς τὴν Ἐκκλησίαν
διὰ νὰ προσευχηθῇ·
ὁ δὲ Ἐπίσκοπος ἠννόησεν
ὅτι ἐκεῖνος εἶναι
καὶ εἶπε·
«Τέκνον μου, πῶς ὀνομάζεσαι;»
Ὁ δὲ Ἅγιος μὲ πρᾳότητα ἀπεκρίθη·
«Νικόλαος, ἅγιε Δέσποτα»·
Παρευθύς,
ἀφοῦ ἤκουσεν ὁ Ἐπίσκοπος
τὸν Ἅγιον,
εἶπε πρὸς αὐτόν·
«Ἀκολούθει μοι».
Καὶ λαβὼν αὐτὸν
ἐκ τῆς χειρός,
τὸν ἔφερεν
εἰς τοὺς ἄλλους Ἐπισκόπους
καὶ Κληρικούς,
καὶ ὡς τὸν εἶδον,
ηὐχαρίστησαν τὸν Θεόν,
ὅστις τοὺς ἔδωκε
τοιοῦτον Ποιμένα.
Ὅθεν χειροτονήσαντες αὐτὸν
Ἀρχιερέα,
εἶπον πρὸς τὸν λαόν·
«Δεχθῆτε, ἀδελφοί,
τὸν ἄξιον Ἀρχιερέα καὶ Ποιμένα
τὸν ἀπὸ Θεοῦ ἀπεσταλμένον».
Καὶ τὰ μὲν
περὶ τῆς χειροτονίας του
εἰς Ἀρχιερέα
οὕτως ἐγένοντο·
ὅσους δὲ κόπους καὶ πόνους,
ἀγρυπνίας καὶ νηστείας,
ἐλεημοσύνας
καὶ λοιπὰς ἀγαθοεργίας
ἐποίησεν,
τίς δύναται νὰ διηγηθῇ;
Ἀλλ’ ὁ διάβολος,
φθονῶν τὸ καλόν,
τί κατώρθωσε;
βλέπων τὴν εὐσέβειαν πληθυνομένην
καὶ τοὺς Χριστιανοὺς αὐξανομένους,
δὲν ὑπέφερεν.
Ὅθεν παρεκίνησε
κατὰ τῶν Χριστιανῶν
δύο βασιλεῖς,
τὸ ζεῦγος τοῦ διαβόλου,
τὰ θηρία τὰ ἀνήμερα,
τούς διώκτας τῆς εὐσεβείας,
τὸν Διοκλητιανὸν καὶ τὸν Μαξιμιανόν,
οἵτινες ἐθέσπισαν
μεγάλας τιμωρίας
καὶ βάσανα ἀνυπόφορα
κατὰ τῶν Χριστιανῶν.
Ἔστειλαν δὲ οὗτοι
καὶ τοπάρχας ὠμοτάτους
καὶ ἀπανθρώπους,
οἵτινες ἐκήρυττον πανταχοῦ,
ὅτι ὅστις εἶναι Χριστιανός,
ἐὰν μὲν ἀρνῆται τὸν Χριστὸν
νὰ λαμβάνῃ μεγάλας τιμὰς
ἀπὸ τοὺς βασιλεῖς,
ἐὰν δὲ ἐπιμένῃ
νὰ μένῃ Χριστιανὸς
καὶ δὲν σέβεται τὰ εἴδωλα,
νὰ λαμβάνῃ μεγάλας τιμωρίας
καὶ βάσανα.
Πολλοὶ λοιπὸν
ἐκ τῶν Χριστιανῶν
ὡμολόγησαν παρρησίᾳ τὸν Χριστὸν
ὡς Θεὸν ἀληθῆ,
καὶ ἀπέθανον
μετὰ πολλῶν βασάνων,
ἄλλοι δὲ ἐκ φόβου ἠρνοῦντο,
φεῦ! τὸν Χριστὸν
καὶ ἐθυσίαζον
εἰς τὰ εἴδωλα.
Οἱ δὲ φοβούμενοι
καὶ μὴ θέλοντες
νὰ ἀρνηθοῦν τὸν Χριστόν,
ἀλλ’ οὔτε νὰ θυσιάσουν
καὶ εἰς τὰ εἴδωλα,
ἔφευγον εἰς τὰ ὄρη
καὶ τὰ σπήλαια κρυπτόμενοι.
Οἱ ὁρισμοὶ οὗτοι τῶν βασιλέων
ἔφθασεν καὶ εἰς τὰ Μύρα,
εἰς τὴν Ἐπισκοπὴν τοῦ Ἁγίου,
οἱ δὲ τοπάρχαι
εὑρόντες τὸν Ἅγιον
τὸν ἐπαίδευσαν πολὺ
καὶ τὸν ἐφυλάκισαν
ὁμοῦ μετὰ τῶν ἄλλων Χριστιανῶν.
Φυλακισμένος δὲ ὢν ὁ Ἅγιος
ὑπέφερε προθύμως
πᾶσαν κακοπάθειαν,
ἤτοι πεῖναν, δίψαν
καὶ τὰ τούτοις ὅμοια.
Ἔμεινε δὲ ὁ Ἅγιος
ἐν τῇ φυλακῇ
ἱκανὸν καιρὸν
διδάσκων τοὺς Χριστιανοὺς
νὰ μένουν σταθεροὶ
εἰς τὴν Πίστιν.
Καὶ ὁ μὲν ἐχθρὸς τῆς ἀληθείας
διάβολος
οὕτως εἰργάσθη,
ὁ δὲ Θεὸς,
ὁ τὸ τοῦ ἀνθρώπου συμφέρον θέλων,
ἄλλως ᾠκονόμησε·
διότι οἱ μὲν δύο ἀσεβέστατοι βασιλεῖς
ἐκεῖνοι ἀποθανόντες
ἐπορεύθησαν εἰς τὴν γέενναν τοῦ πυρός,
καὶ ἀντ’ αὐτῶν ἐβασίλευσεν
ὁ Χριστιανικώτατος μέγας Κωνσταντῖνος,
υἱὸς τῆς Ἁγίας Ἑλένης
καὶ Κωνσταντίου τοῦ Χλωροῦ,
ὅστις ἀνελθὼν εἰς τὸν θρόνον
διέταξε πανταχοῦ
ὅπου εὑρίσκετο Χριστιανὸς
εἰς τὴν φυλακὴν
νὰ ἐλευθεροῦται,
αἱ Ἐκκλησίαι νὰ ἀνοικοδομῶνται
καὶ οἱ εἰδωλολατρικοὶ ναοὶ
νὰ ἀφανίζωνται.
Ἀμέσως λοιπὸν ἠλευθερώθησαν
ὅλοι οἱ Χριστιανοὶ
ἐκ τῶν φυλακῶν,
μεταξὺ δὲ τούτων
καὶ ὁ Ἅγιος Νικόλαος
καὶ ἀποκατεστάθη πάλιν
Ἀρχιερεὺς καὶ Ποιμὴν
τῶν Μυραίων.
Μετὰ τὴν διαταγὴν ταύτην
τοῦ βασιλέως
οἱ ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ τοῦ Ἁγίου
εὑρισκόμενοι εἰδωλολατρικοὶ βωμοί,
εἰς τοὺς ὁποίους
κατῴκουν οἱ δαίμονες
καὶ προσεκυνοῦντο
παρὰ τῶν ἀνθρώπων,
κατεκρημνίζοντο διὰ προσευχῆς του
καὶ διελύοντο εἰς χῶμα,
οἱ δὲ δαίμονες
ἔφευγον εἰς τὸν ἀέρα
κλαίοντες τὴν συμφοράν των.
Ἦτο δὲ ἐκεῖ εἰς τὰ Μύρα
καὶ εἷς μέγας βωμὸς εἰδωλολατρικός,
πολὺ μεγαλύτερος τῶν ἄλλων,
κατά τε τὸ ὕψος καὶ τὸ πλάτος,
τὸν ὁποῖον ὠνόμαζον οἱ εἰδωλολάτραι
τῆς θεᾶς Ἀρτέμιδος,
ἠθέλησε δὲ ὁ Ἅγιος
νὰ ἐξαφανίσῃ καὶ ἐκεῖνον·
ἀφοῦ λοιπὸν προσηυχήθη,
παρευθὺς κατέπεσε
καὶ ὁ βωμὸς καὶ τὰ εἴδωλα
ὡς πίπτουν τὰ φύλλα τοῦ δένδρου
ἐκ μεγάλου ἀνέμου τὸ φθινόπωρον,
ἔφευγον δὲ
οἱ κατοικοῦντες εἰς αὐτὸν δαίμονες
κλαίοντες καὶ λέγοντες
πρὸς τὸν Ἅγιον·
«Μᾶς ἠδίκησας·
ἡμεῖς δὲν σοῦ ἐπταίσαμεν
καὶ σὺ μᾶς διώκεις
ἀπὸ τὸν οἶκον μας·
ἐδῶ εἴχαμεν τὴν κατοικίαν μας
πλανῶντες τοὺς ἀνθρώπους,
οἱ ὁποῖοι μᾶς ἐλάτρευον
καὶ τώρα ποῦ νὰ ὑπάγωμεν;»
Λέγει πρὸς αὐτοὺς ὁ Ἅγιος·
«Πορεύθητε εἰς τὸ πῦρ τὸ ἐξώτερον,
τὸ ἡτοιμασμένον τῷ διαβόλῳ
καὶ τοῖς Ἀγγέλοις αὐτοῦ».
Τοιουτοτρόπως
ἅπαντες οἱ βωμοὶ τῆς περιοχῆς
κατεστράφησαν.
Κατὰ τὴν ἐποχὴν τῆς βασιλείας
τοῦ Μεγάλου Κωνσταντίνου
ἀνεφάνη εἰς τὴν Ἀλεξάνδρειαν,
εἰς τὴν ὁποίαν καὶ κατῴκει,
ὁ αἱρετικὸς Ἄρειος.
Οὗτος ἦτο ἀρκετὰ πεπαιδευμένος
κατὰ τὰ στοιχεῖα τοῦ κόσμου
καὶ ἐδείκνυεν
εἰς τὴν ἀρχὴν
ὅτι ἦτο εὐλαβής.
Τοῦτον ὁ Ἅγιος Πέτρος,
ὁ Μάρτυς καὶ Ἀρχιερεύς,
ἐχειροτόνησε Διάκονον·
ἀφοῦ δὲ ἐχειροτονήθη,
ἤρχισε νὰ λέγῃ λόγια βλάσφημα
κατὰ τοῦ Θεοῦ,
ὅτι ὁ Χριστὸς
δὲν εἶναι Θεὸς ἀληθής,
ἀλλὰ κτίσμα
καὶ ποίημα τοῦ Θεοῦ.
Ἰδὼν δὲ ὁ Ἀρχιερεὺς
ὅτι εἶναι βλάσφημος,
τὸν ἀπεμάκρυνε τῆς Διακονίας.
Μετὰ τὸν θάνατον τοῦ Πέτρου
ἔλαβε τὴν Ἀρχιερωσύνην
τῆς Ἀλεξανδρείας
ὁ Ἀχιλλᾶς,
ὅστις ἐπανέφερε τὸν Ἄρειον
εἰς τὴν εὐσέβειαν,
ἐχειροτόνησε δὲ αὐτὸν
καὶ Πρωτοπρεσβύτερον Ἀλεξανδρείας.
Ἀλλ’ ἕως μὲν ἔζη ὁ Ἀχιλλᾶς
διετήρει τὴν εὐσέβειαν
ὁ ἀσεβέστατος Ἄρειος·
ἀποθανόντος ὅμως τοῦ Ἀχιλλᾶ
καὶ ἀνελθόντος εἰς τὸν θρόνον
τοῦ Ἁγίου Ἀλεξάνδρου,
ἤρχισε πάλιν ὁ ἀλιτήριος
νὰ βλασφημῇ ἀκόμη περισσότερον.
Βλέπων ὁ Ἀρχιερεὺς
ὅτι ὄχι μόνον αὐτὸς
δὲν ἤθελε νὰ διορθωθῇ
ἀλλὰ καὶ ἄλλους ἔσυρεν
εἰς τὴν πλάνην του,
τὸν καθῄρεσε καὶ τὸν ἀνεθεμάτισεν,
αὐτὸς ὅμως ἐξηκολούθει
νὰ κηρύττῃ τὰ σαθρὰ αὐτοῦ δόγματα,
παρέσυρε δὲ εἰς τὴν μιαράν του αἵρεσιν
καὶ τὸν Εὐσέβιον
Μητροπολίτην Νικομηδείας,
τὸν Παυλῖνον,
Ἀρχιερέα τῆς Τύρου
καὶ ἄλλον Εὐσέβιον
Μητροπολίτην Καισαρείας,
ὄχι δὲ μόνον αὐτούς,
ἀλλὰ καὶ πολλοὺς ἄλλους Κληρικοὺς
καὶ Ἀρχιερεῖς.
Βλέπων ὁ Μέγας Κωνσταντῖνος
τὴν σύγχυσιν τῆς Ἐκκλησίας,
ἔστειλε πανταχοῦ διαταγάς,
νὰ συναχθῶσιν ὅλοι οἱ Ἀρχιερεῖς
καὶ οἱ πρῶτοι τῶν Μοναχῶν
εἰς τὴν πόλιν Νίκαιαν,
καὶ νὰ συνδιαλεχθῶσι
μετὰ τοῦ Ἀρείου
διὰ νὰ ἀποδειχθῇ
ποῖος εἶναι ὁ πταίστης
καὶ βλάσφημος.
Συνήχθησαν ὅθεν
ἐν ἔτει 325
Ἀρχιερεῖς διακόσιοι τριάκοντα δύο
καὶ Ἱερεῖς, Διάκονοι καὶ Μοναχοὶ
ὀγδοήκοντα ἕξ,
ἤτοι ἐν ὅλῳ
τριακόσιοι δεκαοκτώ.
Ἦσαν δὲ ἔξαρχοι καὶ πρῶτοι
τῆς Ἁγίας ταύτης
Α’ Οἰκουμενικῆς Συνόδου
οἱ ἑξῆς·
Σίλβεστρος Πάπας Ρώμης,
Μητροφάνης Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως,
Ἀλέξανδρος Πατριάρχης Ἀλεξανδρείας,
ἔχων ὡς βοηθὸν αὐτοῦ τὸν Μέγαν Ἀθανάσιον,
Διάκονον ἔτι τότε ὄντα,
Εὐστάθιος Πατριάρχης Ἀντιοχείας,
Μακάριος Πατριάρχης Ἱεροσολύμων,
Παφνούτιος ὁ Ὁμολογητής,
Σπυρίδων Ἀρχιερεὺς Τριμυθοῦντος
καὶ ἄλλοι μετὰ τῶν ὀποίων ἦτο
καὶ ὁ μέγας καὶ θαυματουργὸς Νικόλαος.
Καθήσας δὲ ὁ βασιλεὺς εἰς τὸν θρόνον,
ἐκάθισαν ἐξ ἑκάστου μέρους
ἀπὸ ἑκατὸν πεντήκοντα ἐννέα Πατέρες.
Ἐγένετο δὲ συζήτησις
μετὰ τοῦ Ἀρείου
μὲ πολλὴν ἀγωνίαν.
Βλέπων ὁ Ἅγιος Νικόλαος
ὅτι ὁ Ἄρειος
προσεπάθει νὰ ἀποστομώσῃ
ὅλους τοὺς Ἀρχιερεῑς,
θείῳ ζήλῳ κινούμενος
ἠγέρθη καὶ ἔδωκεν εἰς αὐτὸν
ἓν τοιοῦτον ράπισμα,
ὥστε ἐσείσθησαν τὰ μέλη του.
Διαμαρτυρόμενος δὲ ὁ Ἄρειος
λέγει πρὸς τὸν βασιλέα·
«Βασιλεῦ δικαιότατε,
εἶναι δίκαιον
ἔμπροσθεν τῆς βασιλείας σου
νὰ κτυπᾷ κανεὶς τὸν ἄλλον;
ἐὰν μὲν ἔχῃ λόγον
ἂς ὁμιλῇ
ὡς καὶ οἱ λοιποὶ Πατέρες·
ἐὰν δὲ εἶναι ἀμαθὴς
ἂς σιωπᾷ,
ὡς καὶ οἱ ὅμοιοί του·
διατί νὰ μὲ ραπίσῃ
ἔμπροσθεν τῆς βασιλείας σου;»
Ἀκούσας ταῦτα ὁ βασιλεὺς
ἐλυπήθη πολὺ
καὶ λέγει πρὸς τοὺς Ἀρχιερεῖς·
«Ἅγιοι Ἀρχιερεῖς,
ὁ νόμος προστάσσει
νὰ κόπτεται ὁ χεὶρ
ἐκείνου ὅστις τολμήσῃ
ἔμπροσθεν τοῦ βασιλέως
νὰ κτυπήσῃ τινά·
ἀφήνω ὅμως
ὅπως κρίνῃ τὴν πρᾶξιν ταύτην
ἡ ἁγιότης σας».
Ἀπεκρίθησαν οἱ Ἀρχιερεῖς
καὶ εἶπον·
«Βασιλεῦ,
ὅτι μὲν κακῶς ἔπραξεν ὁ Ἀρχιερεύς,
τὸ ὁμολογοῦμεν ὅλοι μας·
πλὴν σὲ παρακαλοῦμεν,
τώρα μὲν ἂς τὸν ἀποβάλωμεν τῆς Συνόδου
καὶ ἂς τὸν φυλακίσωμεν,
μετὰ δὲ τὸ πέρας
τῶν ἐργασιῶν αὐτῆς
θέλομεν τὸν καταδικάσει».
Ἀφοῦ λοιπὸν ἐπετίμησαν
καὶ ἐφυλάκισαν τὸν Ἅγιον,
ἐφάνησαν κατὰ τὴν νύκτα ἐκείνην
εἰς τὴν φυλακὴν
ὁ Χριστὸς καὶ ἡ Θεοτόκος
καὶ λέγουν·
«Νικόλαε, διατί εἶσαι φυλακισμένος;»
Καὶ ὁ Ἅγιος ἀπεκρίθη·
«Διὰ τὴν ἰδικήν σας ἀγάπην».
Λέγει πρὸς αὐτὸν ὁ Χριστὸς·
«Λάβε αὐτό»,
καὶ τοῦ ἔδωκε τὸ ἅγιον Εὐαγγέλιον,
ἡ δὲ Θεοτόκος τοῦ ἔδωκε
τὸ ἀρχιερατικὸν ὠμοφόριον.
Τὴν ἐπαύριον
τινὲς γνωστοί του
ἔφερον εἰς τὸν Ἅγιον ἄρτον
καὶ βλέπουσιν
ὅτι ἦτο λελυμένος
ἐκ τῶν δεσμῶν
καὶ εἰς μὲν τὸν ὦμόν του
ἐφόρει τὸ ὠμοφόριον,
εἰς δὲ τὰς χεῖρας
ἐκράτει ἀναγινώσκων
τὸ ἅγιον Εὐαγγὲλιον·
ἐρωτήσαντες δὲ ποῦ τὰ εὗρε,
τοὺς εἶπε πᾶσαν τὴν ἀλήθειαν.
Μαθὼν τοῦτο ὁ βασιλεὺς
τὸν ἐξέβαλεν ἐκ τῆς φυλακῆς
καὶ τοῦ ἐζήτει συγχώρησιν.
Τὸ αὐτὸ ἔπραξαν
καὶ οἱ λοιποὶ Ἀρχιερεῖς.
Διαλυθείσης δὲ τῆς Συνόδου,
ἐπέστρεψαν ἅπαντες οἱ Ἀρχιερεῖς,
ὡς καὶ ὁ Ἅγιος Νικόλαος,
εἰς τὴν ἐπαρχίαν των.
Πεῖνα μεγάλη ἐγένετό ποτε
εἰς τὴν Λυκίαν,
ὁμοίαν τῆς ὁποίας
δὲν ἐνεθυμοῦντο ποτὲ οἱ ἄνθρωποι
καὶ πολὺ ἐστενοχωροῦντο·
τὰ δὲ Μύρα,
ἡ ἐπαρχία τοῦ Ἁγίου,
ἐκινδύνευε νὰ καταστραφῇ.
Ἀλλ’ ὁ Ἅγιος,
λυπούμενος τὸ ποίμνιόν του,
τί ἐνήργησε;
Πλοίαρχος τις
ἐφόρτωσε τὸ πλοῖόν του σῖτον
διὰ τὴν Γαλλίαν,
κατὰ δὲ τὴν νύκτα
φαίνεται εἰς αὐτὸν
ὁ Ἅγιος Νικόλαος
καθ’ὕπνον
καὶ τοῦ λέγει·
«Τὸν σῖτον
νὰ τὸν ὑπάγῃς
εἰς τὰ Μύρα τῆς Λυκίας
καὶ ὄχι εἰς τὴν Γαλλίαν,
διότι ἐκεῖ
εἶναι πεῖνα μεγάλη
καὶ θὰ τὸν ἐξοδεύσῃς
μὲ μεγάλην τιμὴν
καὶ γρήγορα·
λάβε δὲ καὶ ὡς ἀρραβῶνα
τρία φλωρία
καὶ ὅταν φθάσῃς,
λαμβάνεις καὶ τὰ ὑπόλοιπα χρήματα».
Ἐξυπνήσας τὴν πρωΐαν ὁ πλοίαρχος
εὗρεν εἰς τὰς χεῖράς του
τὰ νομίσματα
καὶ διηγηθεὶς τοῦτο
εἰς τοὺς ναύτας,
ἔδειξε καὶ τὰ νομίσματα.
Ὅθεν ἀνεχώρησαν
διὰ τὰ Μύρα τῆς Λυκίας,
διότι ἠννόησεν ὁ πλοίαρχος
ὅτι ἦτο ἐκ Θεοῦ τοῦτο
καὶ ὅτι ἤθελον ὠφεληθῆ.
Φθάσαντες δὲ εἰς τὰ Μύρα
ἐπώλησαν τὸν σῖτον
μὲ μεγάλην ὠφέλειαν,
οἱ δὲ ἄνθρωποι
τοῦ τόπου ἐκείνου
ἐδόξαζον τὸν Θεόν,
ὅστις φροντίζει
διὰ τοὺς εἰς αὐτὸν ἐλπίζοντας.
Ἤθελον παύσει
ἕως ἐδῶ τὸν λόγον μου
διηγούμενος
τὰ τοῦ Ἁγίου κατορθώματα,
ἐπειδὴ καὶ ἡ ὥρα παρῆλθε.
Σᾶς παρακαλῶ ὅμως
νὰ ἀκούσητε μετὰ προσοχῆς
καὶ τὰ ἐπίλοιπα τῆς διηγήσεως
καὶ νὰ τελειώσω τὸ λόγο μου.
Εἰς τὴν Μικρὰν Ἀσίαν
ὑπῆρχε χώρα,
ἥτις ὠνομάζετο Μεγάλη Φρυγία,
ἦτο δὲ καὶ ἄλλη Μικρὰ Φρυγία,
ἥτις παρέκειτο τοῦ Ἑλλησπόντου,
καὶ τὴν ὁποίαν
οἱ Ἕλληνες
ὠνόμαζον Τρῳάδα.
Εἰς τὴν Μεγάλην Φρυγίαν
κατῴκουν ἄνθρωποι ἀλλόφυλοι καὶ ξένοι,
οἱ ὁποῖοι ὠνομάζοντο Ταϊφάλοι.
Ἐπαναστατήσαντες δὲ οὗτοι
ἔκαμον ἰδικήν των βασιλείαν,
χωρισθέντες ἐκ τῆς βασιλείας
τοῦ Κωνσταντίνου.
Ἀκούσας ὁ Μέγας Κωνσταντῖνος
τὴν ἐπανάστασιν τῶν Φρυγῶν,
ἔπεμψε τρεῖς στρατηγοὺς
μὲ ἱκανὸν στρατόν,
ὅπως εἰρηνεύσωσιν αὐτούς·
ὠνομάζοντο δὲ οἱ στρατηγοί,
ὁ εἷς Νεπωτιανός,
ὁ δεύτερος Οὗρσος
καὶ ὁ τρίτος Ἑρπυλίων.
Πλέοντες δὲ καὶ οἱ τρεῖς,
ἔφθασαν εἰς τὸν λιμένα τῶν Μυραίων,
καλούμενον Ἀνδριάκην
καὶ ἐπειδὴ ἦτο κακοκαιρία,
ἔμενον ἐκεῖ,
ἕως νὰ ἔλθῃ καιρὸς κατάλληλος·
οἱ δὲ στρατιῶται,
ἔχοντες συνήθειαν
εἰς τὴν ἁρπαγήν,
εἰσῆλθον εἰς τὴν πόλιν,
ὅπως ἀγοράσωσι δῆθεν ἄρτους,
ἐκ τούτου δὲ
ἐγένετο μεγάλη σύγχυσις
εἰς τὴν ἀγορὰν τῶν Μυραίων,
διότι ἥρπαζον ὅ,τι εὕρισκον.
Ἀκούσας ὁ Ἅγιος τὴν σύγχυσιν,
ἐπορεύθη εἰς τὸν λιμένα,
εὗρε τοὺς στρατηγοὺς
καὶ λέγει πρὸς αὐτούς·
«Ποῖοι εἶσθε ἡ ἐξοχότης σας;»
Ἐκεῖνοι ὡς τὸν εἶδον Ἀρχιερέα
καὶ γέροντα
ἀπεκρίθησαν ταπεινά·
«Δοῦλοι τοῦ βασιλέως
καὶ τῆς ἁγιωσύνης σου εἴμεθα
καὶ ὑπάγομεν
κατὰ διαταγὴν τοῦ βασιλέως
νὰ εἰρηνεύσωμεν τοὺς Ταϊφάλους,
οἱ ὁποῖοι ἐπανεστάτησαν,
ἀλλ’ ἐπειδὴ
δὲν κάμνει καιρὸν ἐπιτήδειον
διὰ νὰ ἀναχωρήσωμεν
ἀναγκαζόμεθα νὰ μένωμεν ἐδῶ
ἔως νὰ καλωσυνεύσῃ ὁ καιρός».
Ὁ Ἅγιος ἀπεκρίθη·
«Ἀφοῦ διὰ νὰ εἰρηνεύσητε
κόσμον ἐπαναστατημένον
σᾶς ἔστειλεν ὁ βασιλεύς,
διατί ἤλθετε
εἰς εἰρηνικὸν κόσμον
καὶ ποιεῖτε σύγχυσιν;»
Ὡς ἤκουσαν ταῦτα οἱ χιλίαρχοι,
ἐφοβήθησαν ὡς Χριστιανοὶ
καὶ ἀγαθοὶ ἄνθρωποι ὅπου ἦσαν
καὶ λέγουν πρὸς τὸν Ἅγιον·
«Ποῖος εἶναι, Δέσποτα Ἅγιε,
ὁ ποιῶν τὴν σύγχυσιν;»
Ὁ δὲ Ἅγιος ἀπεκρίθη·
«Σεῖς εἶσθε·
ἐπειδὴ ἀφήνετε
τοὺς στρατιώτας σας
καὶ κάμνουν ἁρπαγὴν
εἰς τὴν δημοσίαν ἀγοράν·
σεῖς πταίετε».
Πορευθέντες τότε ἀμέσως
οἱ στρατηγοὶ
εἰς τὴν ἀγορὰν τῶν Μυραίων
ἄλλους μὲν ἐκ τῶν στρατιωτῶν ἔδερον,
ἄλλους συνεβούλευον
καὶ οὕτως
εἰρήνευσαν τὰ πράγματα.
Τότε ὁ Ἅγιος
λαβὼν τοὺς στρατηγοὺς
εἰς τὴν Μητρόπολιν
ἐφιλοξένησεν αὐτοὺς ἀρκούντως
καὶ ὡς καλὸς Πατὴρ
συμβουλεύσας καὶ εὐχηθεὶς αὐτούς,
τοὺς συνώδευσε
χαίροντας καὶ εὐχαριστημένους
ἕως τὸν λιμένα τῶν Μυραίων,
τὸν Ἀνδριάκην.
Τότε οἱ μὲν στρατηγοὶ
μετὰ τοῦ στρατοῦ
ἕμελον νὰ εἰσέλθουν
εἰς τὸ πλοῖον
διὰ νὰ ἀναχωρήσουν,
ὁ δὲ Ἅγιος
ἐξεκίνησε διὰ νὰ ἐπιστρέψῃ
εἰς τὴν πόλιν,
πάραυτα ὅμως βλέπει
ἄνδρας τε καὶ γυναῖκας κλαίοντας
καὶ παρακαλοῦντας αὐτόν,
ὅπως προφθάσῃ καὶ ἐλευθερώσῃ
τρεῖς ἐκ τῶν συγγενῶν των,
τοὺς ὁποίους ἀδίκως
ὁ διοικητὴς τοῦ τόπου Εὐστάθιος
κατεδίκασεν εἰς θάνατον
δωροδοκηθεὶς παρὰ τῶν ἐχθρῶν των.
Γνωρίσας ὁ Ἅγιος
τὸ ἄδικον τῆς ἀποφάσεως
παρεκάλεσε τοὺς στρατηγοὺς
νὰ τὸν ἀκολουθήσουν,
αὐτὸς δὲ ἔσπευδε δρομαίως
ἵνα φθάσῃ
εἰς τὸν τόπον
τῆς καταδίκης
καὶ σώσῃ τοὺς καταδίκους.
Ὅπου δὲ καθ’ ὁδὸν
συνήντα ἀνθρώπους
ἠρώτα ἐὰν εἶδον τοὺς καταδίκους
καὶ πληροφορούμενος
περὶ τῆς πορείας των
ἔσπευδε
διὰ νὰ τους ἀπαλλάξῃ
ἐκ τοῦ θανάτου.
Φθάσας τέλος κάθιδρως
εἰς τὸν τόπον τῆς ἐκτελέσεως
ἐπρόλαβε τὴν τελευταίαν στιγμὴν
καὶ ἀφῄρεσεν
ἐκ τῶν χειρῶν τοῦ δημίου
τὴν σπάθην,
μὲ τὴν ὁποίαν
ἐπρόκειτο νὰ ἀποκεφαλίσῃ
τοὺς μελλοθανάτους
καὶ λύσας αὐτοὺς
ἐκ τῶν δεσμῶν
διὰ τῶν ἰδίων του χειρῶν,
τοὺς ἀφῆκεν ἐλευθέρους
καὶ ἀνεχώρησαν χαίροντες
καὶ δοξάζοντες τὸν Θεὸν
καὶ τὸν Ἅγιον Νικόλαον.
Διαδοθείσης τῆς φήμης
εἰς τὴν πόλιν,
ἔτρεχον ἄνδρες καὶ γυναῖκες
νὰ ἴδουν τὸ γεγονός.
Τὸ αὐτὸ ἔπραξε
καὶ ὁ Εὐστάθιος,
ἱππεύσας ἐπὶ τοῦ ἵππου του,
ἔτρεχε νὰ ἴδῃ καὶ αὐτὸς
τὶ συνέβαινεν.
Ὁ δὲ Ἅγιος,
ὡς εἶδεν αὐτὸν,
τὸν ἤλεγξε,
διότι ἔκαμεν ἄδικον κρίσιν
δωροδοκηθεὶς
καὶ κατεδίκασε
τοὺς ἀθῴους ἀνθρώπους·
αὐτὸς δὲ ὡμολόγησεν
ὅτι ὁ Σιμωνίδης καὶ ὁ Εὐδόξιος
οἱ πρῶτοι τοῦ τόπου
ἐμαρτύρησαν περὶ αὐτῶν
καὶ διὰ τοῦτο
ἐξέδωκε τοιαύτην ἀπόφασιν.
Τότε ὁ Ἅγιος διεμαρτυρήθη
ἐνώπιον τῶν τριῶν στρατηγῶν,
ὅτι θὰ καταγγείλῃ τὴν πρᾶξιν
εἰς τὸν βασιλέα,
διὰ νὰ μάθῃ καὶ ἐκεῖνος,
ὅτι ὁ Εὐστάθιος
εἶναι ἄδικος κριτής.
Ἀκούσας ταῦτα ὁ Εὐστάθιος
καὶ φοβηθεὶς
ἔπεσεν εἰς τοὺς πόδας τοῦ Ἁγίου
ζητῶν συγχώρησιν
καὶ ὁμολογῶν
τὴν ἄδικον κρίσιν ποὺ ἔκαμεν,
ὁ δὲ Ἅγιος τὸν συνεχώρησεν
καὶ ἔγινε μεταξύ των ἀγάπη.
Ἀφοῦ ταῦτα πάντα
εἶδον οἱ τρεῖς στρατηγοί,
εἰσελθόντες εἰς τὸ πλοῖον ἀνεχώρησαν
καὶ φθάσαντες εἰς Φρυγίαν
εἰρήνευσαν τοὺς Ταϊφάλους,
εἶτα ἐπιστρέψαντες εἰς Κωνσταντινούπολιν
καὶ προσκυνήσαντες τὸν βασιλέα,
ἀνέφεραν ὅτι εἰρήνευσαν τοὺς Ταϊφάλους.
Τότε ὁ βασιλεὺς τοὺς ἐτίμησε
καὶ πλεῖστα χαρίσματα τοὺς ἔδωκε
καὶ εἰς μεγαλυτέραν τιμὴν
τοὺς ἀνύψωσεν.
Ἀλλὰ τί τὸ μετὰ ταῦτα;
Ἀκούσατε, παρακαλῶ,
διὰ νὰ γνωρίσητε
τὶ κάμνει ὁ φθόνος
εἰς τὸν ἄνθρωπον.
Οἱ μὲν στρατηγοὶ ἐκεῖνοι,
ὁ Νεπωτιανός, ὁ Οὗρσος καὶ Ἑρπυλίων
διέτριβον εἰς τὰ βασίλεια,
ὡς πρῶτοι τοῦ βασιλέως·
φθονεροὶ δέ τινες
ἄνθρωποι τοῦ βασιλέως,
μὴ δυνάμενοι
νὰ βλέπωσιν αὐτοὺς
οὕτω τιμωμένους,
ἐπῆγαν εἰς τὸν ἐπίτροπον
τοῦ βασιλέως,
Ἀβλάβιον ὀνόματι,
καὶ τοῦ λέγουν·
«Εἶδες τί ἐποίησαν
οἱ τρεῖς στρατηγοί;
ὁ βασιλεὺς τοὺς ἀπέστειλε
νὰ εἰρηνεύσουν τοὺς Ταϊφάλους,
αὐτοὶ δὲ συνεννοηθέντες μετ’ αὐτῶν,
σκέπτονται νὰ πείσωσι
τοὺς μετ’ αὐτῶν στρατιώτας
νὰ ἐπαναστατήσωσι
κατὰ τοῦ βασιλέως,
μὲ τὴν βοήθειαν δὲ καὶ τῶν Ταϊφάλων
νὰ βασιλεύσωσιν αὐτοί».
Ἀκούσας ταῦτα ὁ Ἀβλάβιος
ἐσκέπτετο πῶς νὰ χειρισθῇ
τὴν ὑπόθεσιν ταύτην·
ἰδόντες ὅμως οἱ συκοφάνται
ὅτι ἄνευ χρημάτων
δὲν γίνεται τίποτε,
ἔδωκαν εἰς αὐτὸν χρήματα
καὶ οὗτος ἐφυλάκισεν αὐτούς,
μὴ γνωρίζοντος τοῦ βασιλέως Κωνσταντίνου,
ἔμενον δὲ εἰς τὴν φυλακήν,
χωρὶς νὰ γνωρίζουν
καὶ αὐτοὶ τὴν αἰτίαν.
Οἱ φθονεροὶ ὅμως ἐκεῖνοι ἄνδρες,
φοβούμενοι μὴ φανερωθοῦν
εἴς τε τὸν Ἀβλάβιον
καὶ τὸν βασιλέα ψεῦσται,
ἔφερον εἰς τὸν Ἀβλάβιον
καὶ ἄλλα περισσότερα χρήματα
καὶ ἐζήτησαν νὰ διατάξῃ
ὅπως φονευθῶσι τὸ συντομώτερον,
μήπως ὄντες ἐν τῇ φυλακῇ
συνεννοηθῶσι δῆθεν
μετὰ τῶν Ταϊφάλων
καὶ ἔλθωσιν ἐκεῖνοι
πρὸς ἀπελευθέρωσίν των.
Βλέπων ὁ Ἀβλάβιος
ὅτι καὶ εἰς φόνον
τὸν ἀναγκάζουσι,
φοβούμενος δὲ
μήπως τοῦ ζητήσουν
νὰ τοὺς ἐπιστρέψῃ τὰ χρήματα,
τρέχει πρὸς τὸν βασιλέα
καὶ προσποιούμενος τὸν λυπημένον
λέγει πρὸς αὐτόν·
«Πολυχρονεμένε βασιλεῦ,
οἱ τρεῖς στρατηγοὶ
Νεπωτιανός, Οὗρσος καὶ Ἑρπυλίων,
τοὺς ὁποίους ἔπεμψας
νὰ εἰρηνεύσωσι τοὺς Ταϊφάλους,
ἀντὶ νὰ ἐκτελέσουν τὴν προσταγήν σου,
τοὺς παρέσυραν μὲ τὸ μέρος των
καὶ σκέπτονται νὰ ἐπαναστήσωσι
κατὰ τῆς βασιλείας σου.
Λοιπὸν ἐγὼ τοὺς ἐφυλάκισα
καὶ τώρα ἡ βασιλεία σου
ἀποφάσισον ὡς βούλεσαι
ἢ διάταξον νὰ φονευθῶσιν,
ἢ σκέψου πῶς θὰ ἀπαλλαγῇς ἐξ αὐτῶν
διὰ νὰ ἴδωσι καὶ ἄλλοι
καὶ σωφρονισθῶσι».
Ταῦτα ἀκούσας ὁ βασιλεὺς
καὶ νομίζων
ὅτι ὁ Ἀβλάβιος
λέγει ἀλήθειαν,
διέταξε νὰ τοὺς ἀναγγείλωσιν
ὅτι τὴν ἑπομένην ἀποκεφαλίζονται.
Ὅθεν γράψας ὁ Ἀβλάβιος τὴν ἀπόφασιν,
ἔστειλεν εἴδησιν
καὶ εἰς τὴν φυλακὴν
διὰ νὰ τοὺς δοθῇ ἡ ἀγγελία.
Ὅθεν ἐλθὼν ὁ δεσμοφύλαξ κλαίων
τοὺς ἀνήγγειλε τὴν καταδίκην των,
τὴν ὁποίαν ὥρισεν ὁ βασιλεύς,
λέγων εἰς αὐτούς·
«Αὔριον ἀποκεφαλίζεσθε·
ὅ,τι λοιπὸν ἔχετε νὰ διατάξητε
διὰ τὰς οἰκογενείας σας
καὶ τὰς περιουσίας σας
κάμετε τὸ συντομώτερον».
Καὶ ὁ μὲν δεσμοφύλαξ
ταῦτα εἶπε·
ἐκεῖνοι δὲ
ἀκούσαντες τὴν ἀπόφασιν
παρέλυσαν τὰ μέλη των,
μὴ γνωρίζοντες
διὰ ποίαν αἰτίαν
ἐδόθη τοιαύτη καταδικαστικὴ ἀπόφασις
δι’ αὐτούς.
Ἔλεγον δὲ πρὸς ἀλλήλους·
«Εἰς τί ἐπταίσαμεν
ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ
καὶ τοῦ βασιλέως
καὶ κατεδικάσθημεν οὕτως;
Ποία εἶναι ἡ ἁμαρτία ἡμῶν
καὶ θέλουν νὰ μᾶς φονεύσουν;»
Λέγει ὁ Νεπωτιανός·
«Ἐπειδὴ ἐφθάσαμεν
εἰς αὐτὸ τὸ σημεῖον,
ἀδελφοί μου,
τώρα ἀνθρώπινος δύναμις
δὲν δύναται νὰ μᾶς ἐλευθερώσῃ·
ἐνθυμεῖσθε τὶ συνέβη
εἰς τὰ Μύρα τῆς Λυκίας
μὲ τὸν μέγαν Νικόλαον,
ὅστις ἠλευθέρωσεν
ἐκ τοῦ ἀδίκου θανάτου
τοὺς τρεῖς ἄνδρας·
αὐτὸς γνωρίζει καὶ δι’ ἡμᾶς
ὅτι δὲν ἔχομεν κανένα
νὰ μᾶς βοηθήσῃ·
εἰς μεγάλην θλῖψιν
καὶ ὀδύνην καρδίας εὑρισκόμεθα
καὶ δὲν ὑπάρχει κανεὶς
νὰ μᾶς ἐλευθερώσῃ
ἐκ τοῦ κινδύνου τούτου·
ἡ φωνή μας ἔσβυσεν,
ἡ γλῶσσά μας ἐξηράνθη
καὶ δὲν δυνάμεθα νὰ δεηθῶμεν·
ἐλᾶτε λοιπὸν
νὰ παρακαλέσωμεν τὸν Θεὸν
καὶ τὸν Ἅγιον Νικόλαον
μήπως προφθάσῃ ἡ πρεσβεία του
καὶ ἀπελευθερώσῃ
καὶ ἡμᾶς τοὺς ἀναιτίους,
οἱ ὁποῖοι δὲν γνωρίζομεν τίποτε».
Ἤκουσαν καὶ οἱ ἄλλοι
καὶ μετὰ δακρύων
ἐβόησαν λέγοντες·
«Κύριε ὁ Θεὸς
τοῦ Πατρὸς ἡμῶν Νικολάου,
τοῦ ἐλευθερώσαντος
ἀπὸ τὸν ἄδικον θάνατον
τοὺς τρεῖς ἄνδρας εἰς τὰ Μύρα,
πρόφθασον, Κύριε,
καὶ μὴ παρίδῃς τὴν ἀδικίαν ταύτην,
μηδὲ λησμονήσῃς ἡμᾶς
εἰς κίνδυνον θανάτου εὑρισκομένους·
ἐλευθέρωσόν μας
ἐκ τῶν χειρῶν τῶν ἐχθρῶν μας·
πρόφθασον εἰς βοήθειαν ἡμῶν
ὅτι αὔριον θανατούμεθα».
Τοιαῦτα καὶ ἄλλα ὅμοια
οἱ ἐν τῇ φυλακῇ ἐδέοντο τοῦ Θεοῦ
ὅλην τὴν νύκτα.
Βλέπων δὲ ὁ Θεὸς τὴν ἀδικίαν
καὶ θέλων νὰ δοξάσῃ τὸν Ἅγιον,
τί ᾠκονόμησε;
Κατὰ τὴν νύκτα ἐκείνην,
ὀλίγον πρὸ τῆς ἀνατολῆς τοῦ ἡλίου,
φαίνεται ὁ μέγας Νικόλαος
εἰς τὸν βασιλέα Κωνσταντῖνον
καὶ τοῦ λέγει·
«Βασιλεῦ, ἐγείρου γρήγορα
καὶ ἐλευθέρωσον τοὺς τρεῖς ἄνδρας,
τοὺς ὁποίους κατεδίκασες εἰς θάνατον,
εἰδ’ ἄλλως
θὰ κάμω δέησιν εἰς τὸν Θεὸν
νὰ σοῦ ἀφαιρέσῃ τὴν ζωήν».
Λέγει ὁ βασιλεύς·
«Ποῖος εἶσαι σύ,
ὅστις μὲ ἀπειλεῖς;
Καὶ πῶς εἰσῆλθες τοιαύτην ὥραν
εἰς τὰ βασίλεια;»
Ὁ Ἅγιος ἀπεκρίθη·
«Ἐγὼ εἶμαι ὁ Ἀρχιερεὺς τῶν Μυραίων Νικόλαος
καὶ μὲ ἔστειλεν ὁ Θεὸς
νὰ σοῦ εἴπω νὰ ἐλευθερώσῃς
τοὺς τρεῖς ἀδικουμένους».
Παρευθὺς τότε
ἐξύπνησεν ὁ βασιλεύς,
ὁ δὲ Ἅγιος ἐπῆγε
καὶ εἰς τὸν ἔπαρχον Ἀβλάβιον
καὶ τοῦ λέγει.
«Ἀβλάβιε,
βεβλαμμένε εἰς τὸν νοῦν,
διατὶ ἔλαβες χρήματα
καὶ ἠδίκησας τοὺς τρεῖς ἄνδρας,
οἱ ὁποῖοι δὲν ἔπταισαν εἰς τίποτε;
γρήγορα νὰ τοὺς ἐλευθερώσῃς,
διότι θὰ παρακαλέσω τὸν Θεὸν
καὶ θὰ σοῦ ἀφαιρέσῃ τὴν ζωήν».
Ἠρώτησεν ὁ Ἀβλᾴβιος·
«Ποῖος εἶσαι σύ;»
Καὶ ὁ Ἅγιος ἀπάντησεν·
«Ἐγὼ εἶμαι ὁ Νικόλαος
ὁ δοῦλος τοῦ Θεοῦ
καὶ Ἀρχιερεὺς τῶν Μυραίων».
Ταῦτα εἶπεν ὁ Ἅγιος
καὶ παρευθὺς
ἐξύπνησεν ὁ Ἀβλάβιος
καὶ ἐσκέπτετο
τὶ ἐσήμαινε τὸ ὅραμά του.
Ἐνῷ λοιπὸν ὁ Ἀβλάβιος
ἐσκέπτετο τὰ ὁραθέντα,
ἔφθασαν οἱ ὑπηρέται
τοῦ βασιλέως Κωνσταντίνου
καὶ τοῦ λέγουν·
«Σπεῦσον, διότι σὲ ζητεῖ ὁ βασιλεύς».
Ἔσπευσε λοιπὸν ἀμέσως
νὰ παρουσιασθῇ εἰς τὸν βασιλέα,
ὁ δὲ βασιλεύς,
ὡς εἶδεν αὐτόν,
ἤρχισε νὰ τοῦ διηγῆται
τὸ ὅραμα τὸ ὁποῖον εἶδε.
Λέγει ὁ Ἀβλάβιος·
«Βασιλεῦ,
καὶ ἐγὼ τὸ αὐτὸ ὄνειρον εἶδα
εἰς τὸν ὕπνον μου,
καὶ δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω
τὶ συμβαίνει·
ὅθεν ἂς φέρωμεν
τοὺς τρεῖς αὐτοὺς ἄνδρας
νὰ τοὺς ἐξετάσωμεν».
Ἔφερον λοιπὸν
τοὺς τρεῖς στρατηγοὺς
καὶ λέγει πρὸς αὐτοὺς ὁ βασιλεύς·
«Τί μαγείας ἐποιήσατε
καὶ εἴδομεν τόσον φοβερὰ ὄνειρα,
ὥστε δὲν ἠδυνήθημεν
νὰ κοιμηθῶμεν;»
Τότε οἱ τρεῖς στρατηγοὶ
βλέποντες ὁ εἷς τὸν ἄλλον ἔκλαιον,
ὁ δὲ βασιλεὺς ἰδὼν
ὅτι ἐκ τῶν δακρύων καὶ τοῦ φόβου
δὲν ἠδύναντο νὰ ἀπαντήσουν,
τοὺς ὡμίλησε μὲ ἡμερότητα
καὶ τοὺς λέγει·
«Ἀποκρίθητέ μοι
καὶ μὴ φοβῆσθε
ἔμπροσθεν τοῦ φίλου σας βασιλέως».
Βλέποντες αὐτοὶ
τὴν ἡμερότητα τοῦ βασιλέως,
εἶπον μετὰ δακρύων·
«Ὦ βασιλεῦ,
μαγείας ἡμεῖς δὲν γνωρίζομεν,
οὔτε καὶ λόγον πικρὸν εἴπομεν ποτὲ
κατὰ τῆς βασιλείας σου,
μάρτυρα ἔχομεν τὸν Θεόν,
ὅστις βλέπει τὰ πάντα·
ἐὰν δέ ποτε ἐσκέφθημεν κακὸν
κατὰ τῆς βασιλείας σου,
σὲ ὁρκίζομεν εἰς τὸν Θεὸν
μὴ λυπηθῇς καθόλου
καὶ ἡμᾶς καὶ ὅλον τὸ γένος μας,
ἀλλὰ νὰ μᾶς ἐξολοθρεύσῃς.
Ἡμεῖς, ὦ βασιλεῦ,
ἔχομεν παραγγελίαν ἐκ τῶν γονέων μας
νὰ σεβώμεθα πρῶτον τὸν Θεὸν
καὶ δεύτερον τὸν βασιλέα.
Ταῦτα μελετῶντες,
ὅταν ἀπέστειλας ἡμᾶς
εἰς τὴν Φρυγίαν
πρὸς τοὺς Ταϊφάλους,
κατεφρονήσαμεν ὅλα
καὶ μὲ τὴν βοήθειαν τοῦ Θεοῦ
ἐτελειώσαμεν τὸ θέλημά σου,
ἠλπίζομεν δὲ νὰ μᾶς τιμήσῃς,
τώρα ὅμως βλέπομεν,
ὅτι ὄχι μόνον ἀτιμίαν ἀντὶ τιμῆς,
ἀλλὰ καὶ θάνατον ἀπολαμβάνομεν».
Ταῦτα ἀκούσας ὁ βασιλεὺς
ἐπραΰνθη ἡ καρδία του
καὶ λέγει μὲ ἱλαρότητα
πρὸς ἐκείνους·
«Εἴπετέ μου,
τίνα Ἅγιον
ἐπεκαλέσθητε εἰς τὴν φυλακὴν
κατὰ τὴν νύκτα ταύτην;»
Ἀπεκρίθησαν καὶ εἶπον·
«Ὦ βασιλεῦ πολυχρονεμένε,
ἐπεκαλούμεθα τὸν Θεὸν
κλαίοντες καὶ λέγοντες:
«Κύριε, Κύριε,
ὁ Θεὸς τοῦ Πατρὸς ἡμῶν Νικολάου,
ὁ διὰ τῶν πρεσβειῶν τούτου
ἐλευθερώσας ἐκ τοῦ ἀδίκου θανάτου
τοὺς τρεῖς ἄνδρας εἰς τὰ Μύρα,
αὐτὸς ἐλευθέρωσον καὶ ἡμᾶς
ἀπὸ τὴν συκοφαντίαν ταύτην».
Ὁ δὲ βασιλεύς,
ὡς ἤκουσε τὸ ὄνομα τοῦ Νικολάου,
λέγει πρὸς αὐτούς·
«Ποῖος εἶναι ὁ Νικόλαος,
περὶ τοῦ ὁποίου ὁμιλεῖτε
καὶ κατὰ τίνα τρόπον ἠλευθέρωσε
τοὺς τρεῖς ἐκείνους ἄνδρας
εἰς τὰ Μύρα;
Εἴπετέ μοι λεπτομερῶς».
Ἀπεκρίθη ὁ Νεπωτιανὸς
καὶ λέγει πρὸς τὸν βασιλέα·
«Ἡμεῖς, πολυχρονεμένε βασιλεῦ,
πηγαίνοντες εἰς τὴν Μεγάλην Φρυγίαν
πρὸς τοὺς Ταϊφάλους,
ἠναγκάσθημεν,
ἐπειδὴ ὁ καιρὸς ἦτο ἀκατάλληλος,
νὰ προσορμίσωμεν τὸ πλοῖον
εἰς τὸν Ἀνδριάκην,
τὸν λιμένα τῶν Μύρων.
Ἐκεῖ ἦλθεν
ὁ Μητροπολίτης τῶν Μυραίων Νικόλαος,
ὅστις μᾶς ἐπεριποιήθη·
ἦτο ἄνθρωπος ἐνάρετος καὶ Ἅγιος,
ὅλος δὲ ὁ τόπος ἐκεῖνος
εἶναι γεμᾶτος ἀπὸ τὰ θαύματα,
τὰ ὁποῖα κάμνει καθ’ἑκάστην.
Ἄκουσον δέ, βασιλεῦ,
πῶς τὸν εὐλαβοῦνται
οἱ ἄνθρωποι τοῦ τόπου,
καθὼς καὶ ὁ διοικητὴς τῶν Μύρων Εὐστάθιος,
ὁ ἀντιπρόσωπος τῆς βασιλείας σου.
Ἄρχοντες τινὲς τοῦ τόπου
ἐσυκοφάντησαν τρεῖς ἄνδρας
καὶ ὁ Εὐστάθιος ὥρισε
κατὰ τὸν νόμον
νὰ τοὺς ἀποκεφαλίσουν,
ὡς καὶ ἡμεῖς οἱ ἄθλιοι
μέλλομεν σήμερον νὰ πάθωμεν.
Οἱ δὲ συγγενεῖς ἐκείνων
ἔδραμον εἰς τὸν Ἀρχιερέα Νικόλαον
καὶ ἔπεσαν εἰς τοὺς πόδας του
κλαίοντες καὶ λέγοντες·
«Βοήθησόν μας,
δοῦλε τοῦ Χριστοῦ,
ταύτην τὴν ὥραν,
διότι ὁ Εὐστάθιος,
λαβὼν χρήματα,
ἀδίκως διέταξε
νὰ φονεύσουν τρεῖς ἄνδρας
ἐκ τῶν συγγενῶν μας,
χωρὶς νὰ πταίσουν εἰς τίποτε».
Ὡς ἤκουσεν ὁ Ἀρχιερεὺς ταῦτα,
σπεύσας ἥρπασεν
ἐκ τῶν χειρῶν
τοῦ στρατιώτου
τὴν σπάθην
διὰ τῆς ὁποίας
ἤθελε νὰ ἀποκεφαλίσῃ αὐτοὺς
καὶ οὐδεὶς εἶπέ τι ἐναντίον του,
ὅτι δὲν ἔπραξε καλά,
οὐδὲ ὁ Εὐστάθιος εἶπε τίποτε,
μάλιστα ἔπεσεν
εἰς τοὺς πόδας του
ζητῶν συγχώρησιν.
Ὅλα αὐτά,
ὦ βασιλεῦ,
εἴδομεν μὲ τοὺς ὀφθαλμούς μας,
ἐνθυμούμενοι δὲ
τὸ καλὸν τὸ ὁποῖον ἔκαμεν
εἰς τοὺς τρεῖς ἐκείνους ὁ Ἅγιος,
ἐπεκαλέσθημεν μετὰ δακρύων τὸν Θεόν,
νὰ προφθάσῃ δι’ εὐχῶν τοῦ Ἁγίου
καὶ εἰς βοήθειαν ἡμῶν».
Ὡς ἤκουσεν ὁ Βασιλεὺς ταῦτα
κατενύγη καὶ λέγει
πρὸς τοὺς τρεῖς ἐκείνους·
«Ἐγὼ χαρίζω τὴν ζωήν σας
καὶ νὰ γνωρίζητε
ὅτι χάριν τοῦ Ἀρχιερέως ἐκείνου
ἠλευθερώθητε ἀπὸ τὸν θάνατον·
ὑπάγετε λοιπὸν νὰ γίνητε
καὶ Μοναχοὶ παρ’ αὐτοῦ γρήγορα
καὶ νὰ τοῦ εἴπητε
ὅτι τὸν ἤκουσα
καὶ νὰ μὴ μὲ φοβερίζῃ».
Ταῦτα εἰπὼν ὁ βασιλεύς,
τοὺς ἔδωκε καὶ ἓν χρυσοῦν Εὐαγγέλιον
καὶ χρυσοῦν θυμιατήριον
κεκομησμένον μὲ πολυτίμους λίθους
καὶ δύο μεγάλας κεχρυσωμένας λαμπάδας
νὰ τὰς ὑπάγουν εἰς τὴν Ἐκκλησίαν,
εἰς τὴν ὁποίαν ἀρχιεράτευεν ὁ μέγας Νικόλαος.
Οἱ δὲ λαβόντες ταῦτα
ἀνεχώρησαν διὰ τὸν Ἅγιον·
ἔγιναν δὲ καὶ Μοναχοί,
ἐκ δὲ τῶν ὑπαρχόντων των
ἄλλα μὲν ἐδώρησαν
εἰς τὴν Ἐκκλησίαν τοῦ Ἁγίου,
ἄλλα εἰς πτωχοὺς
καὶ ἄλλα εἰς τοὺς συγγενεῖς των.
Περὶ τοῦ θαύματος τούτου
ἂς παύσω διηγούμενος,
ἐπειδὴ ἀρκετὰ εἶπον·
ἂς διηγηθῶ δὲ καὶ περὶ ἄλλου,
τὸ ὁποῖον ἔτι ζῶν ἐτέλεσεν,
ἔπειτα δὲ νὰ εἴπω
ὅσα μετὰ θάνατον ἐποίησε
καὶ τότε σὺν Θεῷ
νὰ καταπαύσω τὸν λόγον μου.
Ναῦταί ποτε
ἐκινδύνευον νὰ πνιγοῦν ταξιδεύοντες·
ἀκούοντες δὲ τὰ περὶ τοῦ Ἁγίου,
ἐπεκαλέσθησαν αὐτὸν καὶ εἶπον·
«Ἅγιε Νικόλαε,
βοήθησόν μας τὴν ὥραν ταύτην,
διότι πνιγόμεθα».
Παρευθὺς τότε
ἐφάνη ὁ μέγας Νικόλαος
εἰς τὴν πρύμνην τοῦ πλοίου
καὶ λαβὼν τὸ τιμόνιον ἐκυβέρνα·
εἶπε δὲ εἰς τοὺς ναύτας·
«Μὴ φοβῆσθε,
ἐγὼ εἶμαι μαζί σας·
μὲ ἐπεκαλέσθητε
καὶ ἦλθον πρὸς βοήθειάν σας».
Μετ’ ὀλίγον ἔπαυσεν ὁ ἄνεμος,
ἡ θάλασσα ἡσύχασε
καὶ ὁ Ἅγιος ἔγινεν ἄφαντος.
Τότε εἶπον οἱ ναῦται·
«Ἂς ἀράξωμεν τὸ πλοῖόν μας
εἰς τὸν λιμένα τῶν Μυραίων
καὶ ἂς ὑπάγωμεν πρὸς τὸν Ἅγιον Νικόλαον,
ἵνα τὸν εὐχαριστήσωμεν
διὰ τὴν βοήθειαν,
τὴν ὁποίαν μᾶς ἔκαμε,
νὰ ἴδωμεν δὲ καὶ τὸ πρόσωπόν του,
διότι δὲν τὸν ἔχομεν ἴδει».
Ἐξῆλθον λοιπὸν
εἰς τὴν ξηρὰν
καὶ ἠρώτησαν·
«Ποῦ εὑρίσκεται ὁ Ἀρχιερεύς;»
τοὺς εἶπον δὲ
ὅτι τώρα ἐπήγαινεν
εἰς τὴν Ἐκκλησίαν
μὲ τοὺς Ἱερεῖς του.
Ὅθεν ἔσπευσαν νὰ τὸν φθάσουν
καὶ εἰσελθόντες
εἰς τὴν Ἐκκλησίαν
τὸν εὗρον
καὶ τὸν ἐγνώρισαν
ἐκ τοῦ σχήματος,
ὅπως τὸν εἶχον ἴδει
εἰς τὴν θάλασσαν,
ἐπειδή, ὡς εἴπομεν,
δὲν τὸν εἶχον ἴδει ἄλλοτε.
Πεσόντες τότε
εἰς τοὺς πόδας του
ἔλεγον·
«Εὐχαριστοῦμέν σοι,
δοῦλε τοῦ Θεοῦ,
διότι ἐὰν δὲν προέφθανες
ἠθέλομεν πνιγῆ
εἰς τὴν θάλασσαν».
Ἐκεῖνοι μὲν
οὕτως ἔλεγον
καὶ διηγοῦντο τὴν ὑπόθεσιν.
Ὁ δὲ Ἅγιος,
ὡς προορατικὸς ὅπου ἦτο
καὶ ἔχων Πνεῦμα Ἅγιον,
ἐγνώρισεν ὅτι
δὲν ἦτο καθαρὰ ἡ καρδία των
καὶ ἤρχισε νὰ τοὺς διδάσκῃ
λέγων·
«Παρακαλῶ σας,
τέκνα μου,
νὰ ἐξετάσετε τὰς βουλὰς
καὶ τὰ νοήματα τῶν καρδιῶν
καὶ τοῦ νοός σας
καὶ νὰ τὰ διευθύνητε
εἰς τὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ·
διότι ἂν
ἐκ τῶν ἀνθρώπων κρυπτώμεθα
καὶ φαινώμεθα καλοί,
ἐκ τοῦ Θεοῦ ὅμως
δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κρυφθῶμεν,
διότι ὁ ἄνθρωπος
βλέπει εἰς τὸ πρόσωπον,
ὁ δὲ Θεὸς εἰς τὴν καρδίαν.
Ἀκούσατε τὶ ἡ Γραφὴ λέγει·
«Μὴ ποιῆτε τὸ κακόν,
ἵνα μὴ ἐπέλθῃ τοῦτο εἰς ἡμᾶς,
ἀλλὰ ποιεῖτε τὸ καλὸν
διὰ νὰ τὸ ἀπολαύσητε
καὶ μὴ μολύνητε τὸ σῶμά σας,
διότι ὡς λέγει ὁ θεῖος Παῦλος
«σείς εἶσθε ναὸς Θεοῦ
καὶ ἐὰν κανεὶς καταστρέψῃ
τὸν ναὸν τοῦ Θεοῦ,
θὰ καταστρέψῃ αὐτὸν ὁ Θεὸς»·
ἐὰν οὕτω ποιῆτε
θὰ ἔχητε πάντοτε
τὸν Θεὸν βοηθόν».
Ὁ μὲν Ἅγιος
μετὰ τὴν διδαχήν του
ἀνεχώρησεν εἰς τὴν Μητρόπολιν·
οἱ δὲ ναῦται,
ὠφεληθέντες ἐκ τῆς διδαχῆς του μᾶλλον
ἢ ἀπὸ τὴν βοήθειαν τῆς θαλάσσης,
ἀνεχώρησαν εἰς τὸν τόπον των,
δοξάζοντες τὸν Θεὸν
καὶ εὐχαριστοῦντες τὸν Ἅγιον.
Ἀλλὰ περὶ μὲν τῶν θαυμάτων,
τὰ ὁποῖα ἐτέλεσεν ἔτι ζῶν,
ἂς καταπαύσω τὸν λόγον,
ἐπειδὴ παρῆλθεν ἀρκετὴ ὥρα
καὶ πρέπει,
πρὶν τελειώσω τὴν διήγησιν,
νὰ διηγηθῶ
καὶ περὶ τῶν θαυμάτων,
τὰ ὁποῖα ἐτέλεσε
μετὰ τὴν ὁσίαν του κοίμησιν·
πρῶτον ὅμως
ἂς διηγηθῶ
πῶς ἐκοιμήθη.
Ἀναφέρεται
εἰς ἕνα ἐγκωμιαστικόν του λόγον,
ὅτι τοιοῦτος ἦτο εἰς τὴν θεωρίαν,
ὥστε καὶ ἂν
δὲν τὸν εἶχεν ἴδει κανεὶς ποτέ,
καὶ τὸν ἔβλεπε
διὰ πρώτην φορὰν
ἐν μέσῳ πολλῶν ἀνθρώπων,
τὸν ἐγνώριζεν
ἐκ τοῦ ἤθους τοῦ ἀγγελικοῦ
τὸ ὁποῖον εἶχε·
τόσον ἔλαμπε τὸ πρόσωπόν του,
τόσον ἦτο θεωρητικός,
ὥστε πολλάκις
καὶ ἐὰν ἁπλῶς συνηντᾶτο καθ’ ὁδὸν
μετὰ πολλῶν ἀνθρώπων
καὶ χωρὶς κἂν νὰ τοὺς διδάξῃ,
ἀμέσως ἐπέστρεφον ἐκεῖνοι
εἰς θεογνωσίαν
ἐκ τῆς θεωρίας καὶ μόνον
τοῦ προσώπου του·
καὶ λυπημένος
ἐὰν ἐπήγαινε κανεὶς
νὰ εἴπῃ τὸ παράπονόν του εἰς αὐτόν,
καὶ μόνον μὲ τὸ νὰ τὸν ἔβλεπεν,
ἐφυγαδεύετο ἡ λύπη του
καὶ ἐπληροῦτο χαρᾶς·
πτωχοὶ λυπημένοι
βλέποντες αὐτὸν
ἐχαίροντο καὶ ηὐφραίνοντο.
Ἀλλ’ ἐπειδὴ ἦτο ἄνθρωπος καὶ αὐτὸς
καὶ ἔμελλε νὰ ἀποθάνῃ,
ἀσθενήσας μικρὸν
ἐκοιμήθη ἐν εἰρήνῃ,
περὶ τὸ ἔτος 330,
καὶ τὸ μὲν τίμιον σῶμά του
ἀφῆκεν εἰς τὴν γῆν
πρὸς ὠφέλειαν τῶν ἀνθρώπων,
ἡ δὲ μακαρία ψυχή του
ἀνῆλθεν εἰς τὸν οὐρανὸν
μετὰ χαρᾶς καὶ ὑμνῳδίας Ἀγγέλων.
Καὶ οἱ μὲν ὀρφανοὶ καὶ πτωχοὶ ἔκλαυσαν
διότι ἀπεστερήθησαν
τὸν πατέρα καὶ κυβερνήτην των,
οἱ ξένοι καὶ οἱ Μυραῖοι
καὶ ὅλος ὁ κόσμος ἐθρήνησαν,
ὅτι ἔχασαν
τοιοῦτον Ποιμένα καὶ Διδάσκαλον,
οἱ δὲ Ἅγιοι Ἀρχάγγελοι καὶ Ἄγγελοι ἐχάρησαν
διότι ὑπεδέχθησαν
εἰς τοὺς κόλπους των
τοιοῦτον Ἅγιον·
οἱ Μάρτυρες ηὐφράνθησαν
διότι εἶδον τὸν συμμάρτυρα αὐτῶν,
οἱ Δίκαιοι ἠγαλλιάσαντο,
διότι εἶδον τὸν ὅμοιον μὲ αὐτούς·
οἱ Ποιμένες καὶ Διδάσκαλοι ἐχάρησαν,
διότι ἠνώθησαν μετὰ τοῦ Ποιμένος.
Τί λέγω τὰ κατὰ μέρος;
ὁ οὐρανὸς ὅλος,
καὶ τὰ τάγματα τῶν Ἁγίων καὶ Δικαίων
ἐχάρησαν τὴν ἡμέραν ἐκείνην.
Ἀλλὰ καὶ ἂν ἡ μακαρία του ψυχὴ
ἀπῆλθε τοῦ κόσμου τούτου
ὁ Ἅγιος δὲν ἐλησμόνησε,
οὔτε λησμονεῖ
τοὺς ἐπικαλουμένους αὐτόν.
Διὰ τοῦτο
καὶ μετὰ τὴν μακαρίαν του κοίμησιν
ἄπειρα θαύματα ἐποίησε
καὶ ποιεῖ
εἰς τοὺς μετὰ πίστεως καταφεύγοντας πρὸς αὐτόν,
ἀλλ’ ἐγὼ διὰ συντομίαν
θὰ διηγηθῶ μόνον ἓν ἢ δύο.
Εἰς τὰ Μύρα,
εἰς τὰ ὁποῖα ἀρχιεράτευσεν ὁ Ἅγιος,
ᾠκοδόμησαν οἱ Χριστιανοὶ
Ἐκκλησίαν μεγάλην
ἐπ’ ὀνόματι τοῦ Ἁγίου Νικολάου
τοῦ Θαυματουργοῦ
καὶ κατ’ ἔτος
συνηθροίζοντο ἐκ τῶν περιχώρων
ὡς καὶ ἐξ ἄλλων πολλῶν μερῶν
καὶ ἐτέλουν πανήγυριν.
Ἐν μιᾷ τῶν ἡμερῶν
εἰσῆλθον εἰς πλοῖον
Χριστιανοί τινες
ἐκ μακρινοῦ μέρους,
διὰ νὰ ὑπάγουν εἰς τὰ Μύρα
χάριν προσκυνήσεως
τῶν ἱερῶν λειψάνων τοῦ Ἁγίου·
ὁ δὲ διάβολος,
διὰ νὰ ἐμποδίσῃ
ἀπὸ τὴν προσκύνησιν
τοὺς Χριστιανοὺς ἐκείνους
καὶ ὅσους ἄλλους δυνηθῇ,
τί ἐμεθοδεύθη;
Ἐνθυμεῖσθε ἐκεῖνο
τὸ ὁποῖον διηγήθημεν ἀνωτέρω,
ὅτι ὁ Ἅγιος
ἐκρήμνισε βωμόν τινα ἑλληνικὸν τῆς Ἀρτέμιδος
καὶ ἔφυγον ἀπὸ ἐκεῖ
οἱ δαίμονες κλαίοντες
καὶ ἔλεγον·
«ἠδίκησας ἡμᾶς,
ἀδικητὰ Νικόλαε;»
Ὁ πρῶτος λοιπὸν δαίμων
τοῦ βωμοῦ ἐκείνου,
θέλων νὰ κάμῃ κακὸν
εἰς τὸν Ναὸν τοῦ Ἁγίου,
μετεμορφώθη εἰς σχῆμα γυναικὸς
πτωχῆς καὶ γραίας,
ἥτις ἐβάστα ἐλαιοδοχεῖον
πλῆρες ἐλαίου
καὶ κατὰ τὴν ὥραν
κατὰ τὴν ὁποίαν
συνηθροίζοντο οἱ Χριστιανοὶ
διὰ νὰ εἰσέλθουν
εἰς τὸ πλοῖον
ἐνεφανίσθη καὶ αὐτὸς
καὶ λέγει πρὸς αὐτούς·
«Ποῦ πηγαίνετε, ἀδελφοί μου;»
Ἀπεκρίθησαν ἐκεῖνοι·
«Εἰς τὰ Μύρα τῆς Λυκίας
διὰ νὰ προσκυνήσωμεν
τὸ ἱερὸν λείψανον τοῦ Ἁγίου Νικολάου».
Λέγει ἡ κατὰ τὸ φαινόμενον
πτωχὴ ἐκείνη γραῖα·
«Σᾱς παρακαλῶ, ἀδελφοί μου,
λάβετε τοῦτο τὸ ἐλαιοδοχεῖον
μὲ τὸ ἔλαιον
καὶ νὰ τὸ ὑπάγητε
εἰς τὴν Ἐκκλησίαν τοῦ Ἁγίου
νὰ ἀνάψητε τὴν κανδήλαν
νὰ καῇ διὰ τὴν ἁμαρτωλήν μου ψυχήν,
διότι δὲν δύναμαι
νὰ ἔλθω μαζί σας,
ἐπειδὴ φοβοῦμαι τὴν θάλασσαν
ἡ ὁποία πολὺ μὲ ζαλίζει·
ὅθεν, σᾶς παρακαλῶ,
ὑπάγετε σεῖς
καὶ θὰ εἶναι καὶ ἰδικόν σας
καὶ ἰδικόν μου τὸ καλόν».
Καὶ ὁ μὲν δαίμων
παρεκάλει τοὺς ναύτας
ταῦτα λέγων·
ἐκεῖνοι δὲ
ἀγνοοῦντες τὴν τέχνην τοῦ δαίμονος
ἔλαβον τὸ ἐλαιοδοχεῖον
καὶ ἔπλεον ἀμέριμνοι
καθ’ ὅλην ἐκείνην τὴν ἡμέραν.
Περὶ δὲ τὸ μεσονύκτιον
φαίνεται ὁ Ἅγιος
εἰς τὸν πλοίαρχον
καὶ λέγει πρὸς αὐτόν·
«Τὸ ἐλαιοδοχεῖον,
τὸ ὁποῖον σᾶς ἔδωκεν
ἡ πτωχὴ ἐκείνη,
ὅταν ἐξημερώσῃ
νὰ τὸ ρίψητε εἰς τὴν θάλασσαν,
διότι εἶναι τέχνη τοῦ διαβόλου
νὰ καῇ ἡ Ἐκκλησία μου
καὶ ἐὰν ἴδητε
φοβερόν τι καὶ παράδοξον
εἰς τὴν θάλασσαν,
μὴ φοβηθῆτε·
διότι ἐγὼ θὰ σᾶς βοηθήσω
νὰ μὴ πάθητε τίποτε».
Τὸ πρωΐ,
ὅταν ἐξημέρωσε,
διηγήθη ὁ πλοίαρχος τὸ ὅραμα
καὶ λαβὼν τὸ ἐλαιοδοχεῖον
ἔρριψεν αὐτὸ εἰς τὴν θάλασσαν,
εὐθὺς δὲ ὡς τὸ ἔρριψε,
φλόξ μεγάλη ἀνέβη ἐκ τῆς θαλάσσης
καὶ καπνὸς πολὺς δυσωδέστατος,
ὡς ἀπὸ θειάφι·
ἡ θάλασσα ἐφούσκωσε
καὶ ἐξηκόντιζε τὸ ὕδωρ ὑψηλά,
τόσον ὥστε ἐκινδύνευε
νὰ εἰσέλθῃ ἐντὸς τοῦ πλοίου.
Βλέποντες ταῦτα οἱ ναῦται
ἠπόρουν,
ἀπὸ δὲ τὸν φόβον των
ἔπεσον πρηνεῖς (προύμυτα)
κλαίοντες καὶ λέγοντες μεγαλοφώνως·
«Ἅγιε Νικόλαε,
πρόφθασον καὶ βοήθησόν μας,
διότι βυθιζόμεθα».
Μετὰ δὲ ὥραν ἱκανήν,
ὅτε κατεπράϋνεν ἡ τρικυμία,
συνελθόντες οἱ ναῦται ἀπὸ τὴν ἀγωνίαν
ἐχάρησαν δοξάζοντες τὸν Θεὸν
καὶ τὸν μέγαν Νικόλαον.
Εἰς τὴν Κωνσταντινούπολιν
ἦτο Χριστιανός τις
εὐλαβὴς καὶ πιστός,
καθ’ ὑπερβολὴν ἀγαπῶν
τὸν Ὅσιον Πατέρα ἡμῶν Νικόλαον
καὶ ἀμοιβαίως
παρὰ τοῦ Ἁγίου Πατρὸς ἡμῶν Νικολάου
ἀγαπώμενος.
Οὗτος λοιπὸν,
θέλων ποτὲ νὰ ταξιδεύσῃ
δι’ ἀναγκαίαν ὑπόθεσίν του,
ἐπῆγε πρῶτον εἰς τὸν Ναὸν
τοῦ Ἁγίου Νικολάου
καὶ προσηυχήθη
ἐκ βάθους καρδίας·
ἔπειτα ἀποχαιρετήσας
τοὺς συγγενεῖς καὶ τοὺς φίλους του,
ἐπεβιβάσθη εἰς τὸ πλοιάριον.
Κατὰ δὲ τὴν ἐνάτην ὥραν τῆς νυκτὸς
ἠγέρθησαν οἱ ναῦται,
ὅπως στρέψωσι τὰ ἱστία,
μεταβληθέντος τοῦ ἀνέμου·
ἠγέρθη δὲ
καὶ ὁ εὐλαβέστατος ἐκεῖνος ἄνθρωπος
διὰ νὰ ὑπάγῃ πρὸς ἀνάγκην του·
ἐπειδὴ ὅμως
οἱ ναῦται κατεγίνοντο
εἰς τὴν στροφὴν τῶν ἱστίων,
περιπλεχθεὶς ὁ Χριστιανὸς ἐκεῖνος
καὶ συμποδισθεὶς
(καθὼς τοῦτο συνήθως συμβαίνει
εἰς τοιαύτας περιπτώσεις),
ἔπεσεν εἰς τὴν θάλασσαν.
Οἱ ναῦται,
ἂν καὶ ἀντελήφθησαν
τὸ γενόμενον,
δὲν ἠδυνήθησαν
νὰ μεταχειρισθῶσιν
οὐδὲν μέσον
ὅπως ἀνασύρωσιν
ἐκ τῆς θαλάσσης
τὸν ἄνθρωπον,
ἀφ’ ἑνὸς μὲν
διότι ἦτο σκότος βαθύτατον,
ἀφ’ ἑτέρου δὲ
διότι ὁ ἄνεμος
ἔπνεε βιαιότερα
καὶ ἐβίαζε τὸ πλοῖον πρὸς τὰ πρόσω.
Ὅθεν καθήμενοι
ἐθρήνουν λυπούμενοι
καὶ ἔκλαιον
διὰ τὸν πικρὸν θάνατον
τοῦ ἀνδρός.
Ὁ δὲ Χριστιανὸς ἐκεῖνος,
πεσὼν εἰς τὴν θάλασσαν
ἐνδεδυμένος καθὼς ἦτο
μὲ ὅλα τὰ ἐνδύματα του
καὶ καταποντιζόμενος
εἰς τὸν βυθὸν τοῦ πελάγους,
ἐνεθυμήθη καὶ ἔλεγε νοερῶς·
«Ἅγιε Νικόλαε, βοήθει μοι».
Φωνάζων δὲ νοερῶς
τὴν φωνὴν ταύτην,
ὢ τοῦ θαύματος!
Πολλὰ καὶ ἀκατανόητα
εἶναι τὰ θαυμάσιά σου, Κύριε!
εὑρέθη ἐν τῷ μέσῳ τοῦ οἴκου του,
μὴ αἰσθανθεὶς δὲ τοῦτο
ἐνόμιζεν ὅτι εὑρίσκεται ἀκόμη
εἰς τὸν βυθὸν τῆς θαλάσσης.
Ὅθεν καὶ ἐκεῖ ἐφώναζεν
ὄχι πλέον νοερῶς,
ἀλλ’ αἰσθητῶς·
«Ἅγιε Νικόλαε, βοήθει μοι».
Οἱ δὲ ἄνθρωποι τῆς οἰκίας του
ἀκούοντες τὰς φωνάς του
ἐγερθέντες ἤναψαν φῶς·
ἀλλὰ καὶ οἱ γείτονες
καὶ οἱ ἔξωθεν ἀκούσαντες,
ἐξηγέρθησαν,
καὶ ἔτρεξαν καὶ ἐκεῖνοι
καὶ βλέπουσιν αὐτὸν μὲν
εἰς τὸ μέσον τῆς οἰκίας του
ἑστῶτα καὶ κράζοντα,
ὕδωρ δὲ πολὺ τῆς θαλάσσης
νὰ τρέχῃ ἀπὸ τὰ ἐνδύματα
τὰ ὁποῖα ἐφόρει·
ὅθεν ἐκ τοῦ θαυμασμοῦ των
καὶ τῆς ἐκστάσεως
ἔμειναν ἄφωνοι καὶ σιωπηλοί,
ἀγνοοῦντες τὶ νὰ εἴπωσιν.
Ὁ δὲ Χριστιανὸς ἐκεῖνος ἐφώναζεν·
«Ἀδελφοί,
τί εἶναι αὐτὸ
τὸ ὁποῖον βλέπω;
ἐγὼ γνωρίζω πολὺ καλὰ,
ὅτι χθὲς
κατὰ τὴν ἐνάτην ὥραν
σᾶς ἀπεχαιρέτησα ὅλους
καὶ ἐπεβιβάσθην εἰς τὸ πλοῖον,
τὸ ὁποῖον
ἐπειδὴ ἐφύσησεν οὔριος ἄνεμος
ἐπροχώρησεν ἀρκετά·
κατὰ δὲ τὴν δευτέραν
ἢ τρίτην φυλακὴν τῆς νυκτός,
ἤτοι κατὰ τὴν ἐνάτην ὥραν τῆς νυκτός,
μετέβην δι’ ἀνάγκην μου
καὶ συμποδισθεὶς
ὑπὸ τῶν ναυτῶν,
ἐρρίφθην εἰς τὴν θάλασσαν·
ὅθεν ἐπεκαλούμην
τὸν Ἅγιον Νικόλαον
εἰς βοήθειαν.
Πῶς δὲ τώρα
εὑρίσκομαι ἐδῶ
δὲν γνωρίζω
καὶ σᾶς παρακαλῶ
νὰ μοῦ εἴπητε σείς,
διότι ἐγὼ εἶμαι ἐκστατικὸς
καὶ μοῦ φαίνεται ὅτι παρεφρόνησα».
Οἱ δὲ συναθροισθέντες Χριστιανοί,
ταῦτα ἀκούσαντες,
βλέποντες δὲ
καὶ τὸ ὕδωρ τῆς θαλάσσης,
τὸ ὁποῖον ἔρρεεν
ἐκ τῶν ἐνδυμάτων του,
ἐξεπλάγησαν, ὡς εἴπομεν,
συλλογιζόμενοι
τὸ παράδοξον τοῦ θαύματος·
ὅθεν ἔχαιρον
μετὰ τοῦ διασωθέντος ἀδελφοῦ
καὶ ἐδάκρυον ἐν ταὐτῷ,
ἐπὶ πολλὴν ὥραν τό,
Κύριε, ἐλέησον! κράζοντες.
Ὁ δὲ Χριστιανὸς ἐκεῖνος
ἐκδυθεὶς τὰ βεβρεγμένα ἐνδύματα
καὶ ἐνδυθεὶς ἄλλα,
κατηυθύνθη εἰς τὸν Ναὸν
τοῦ Ἁγίου Νικολάου,
ὅπου καὶ διήνυσε
τὸ ἐπίλοιπον διάστημα τῆς νυκτός,
προσπίπτων μετὰ δακρύων
εἰς τὴν εἰκόνα τοῦ Ἁγίου,
δεόμενος καὶ παρακαλῶν
καὶ τὰς εὐχαριστίας ἀποδίδων
μὲ θαυμασμὸν καὶ ἔκπληξιν.
Ὅταν δὲ ἦλθεν
ἡ ὥρα τοῦ ὄρθρου
καὶ συνηθροίσθη ὁ λαὸς
εἰς τὸν Ναὸν τοῦ Ἁγίου
κατὰ τὸ συνήθες,
τότε ἔγινεν εἰς ὅλους φανερὸν
τὸ θαῦμα τοῦ Ἁγίου·
διότι μυρισθέντες
τὰ ἡδύπνοα
καὶ εὐωδέστατα ἐκεῖνα ἀρώματα,
τὰ ὁποῖα ἔφερεν
ὁ διασωθεὶς ἐκεῖνος Χριστιανὸς
εἰς τὸν Ἅγιον,
βλέποντες δὲ
καὶ τὴν Ἐκκλησίαν τοῦ Ἁγίου κατάφωτον,
ἠρώτων ἀλλήλους
διὰ νὰ μάθωσι τὴν αἰτίαν.
Μαθόντες δὲ αὐτήν,
ἐξέστησαν ἅπαντες,
καὶ ἐδόξαζον μὲν τὸν Θεόν,
ηὐχαρίστουν δὲ
τὸν μέγαν Ἱεράρχην Νικόλαον.
Τοῦτο τὸ ἐξαίσιον
καὶ ὑπερφυὲς ἀληθῶς θαῦμα
καὶ μεγαλούργημα τοῦ Ἁγίου
διεφημίσθη
εἰς ὅλην τὴν μεγαλόπολιν
τοῦ Κωνσταντίνου·
ἔφθασε δὲ
καὶ εἰς τὰς ἀκοὰς
τόσον τοῦ τότε βασιλέως,
ὅσον καὶ τοῦ Πατριάρχου.
Ὅθεν αὐτοὶ
ἐκάλεσαν τὸν διασωθέντα ἐκεῖνον Χριστιανὸν
ἐπὶ Συνόδου·
ὅστις παρασταθεὶς
ἔμπροσθεν πάντων
διηγήθη παρρησίᾳ, πῶς,
κατὰ τίνα τρόπον καὶ πότε
ἠκολούθησεν εἰς αὐτὸν
τὸ τοιοῦτον φρικτὸν
καὶ ἐξαίσιον θαυματούργημα,
τὸ ὁποῖον ἀκούσαντες
ὅλοι οἱ παριστάμενοι Συνοδικοὶ
ἐβόησαν·
«Μέγας εἶ, Κύριε,
καὶ θαυμαστὰ τὰ ἔργα σου
καὶ οὐδεὶς λόγος ἐξαρκέσει
πρὸς ὕμνον τῶν θαυμασίων σου!»
Ὅθεν διαλαλήσαντες
πανταχοῦ τὸ γενόμενον,
συνήχθησαν οἱ Χριστιανοὶ
εἰς τὸν Ναὸν τοῦ Ἁγίου Νικολάου
καὶ ἐποίησαν λιτανείαν καὶ ἀγρυπνίαν,
δοξάζοντες μὲν καὶ εὐλογοῦντες τὸν Θεόν,
ἀπονέμοντες δὲ
καὶ τὴν πρέπουσαν εὐχαριστίαν
εἰς τὸν τούτου πιστὸν θεράποντα
Ἅγιον Νικόλαον.
Αὐτὴ εἶναι,
ἀγαπητοί μου ἀδελφοί,
ἡ πολιτεία καὶ αἱ πράξεις
τοῦ Ἁγίου Νικολάου,
ὅστις ἐδούλευσε τὸν Θεὸν ὁλοψύχως
καὶ ὁ Θεὸς ἐτίμησεν αὐτὸν
ἐπὶ τῆς γῆς
καὶ ἐν τῷ οὐρανῷ,
διότι ἔσπευδε
νὰ ἀρέσῃ εἰς τὸν Χριστὸν
καὶ ἀντημείφθη χιλιοπλασίως.
Διὰ τοῦτο καὶ ἡμεῖς
οἱ ἀκούοντες
καὶ ἀναγινώσκοντες
τὰ κατορθώματα αὐτοῦ
πρέπει νὰ τὸν μιμηθῶμεν
διὰ νὰ ἀρέσωμεν
εἰς τὸν Δεσπότην Χριστὸν
τὸν Θεὸν ἡμῶν.
Διὰ τοῦτο
πρέπει νὰ συναθροιζώμεθα
εἰς τὴν Ἐκκλησίαν,
ὅπου ἀναγινώσκονται
τὰ ἱερὰ βιβλία,
ἵνα ἀκούοντες τοὺς Βίους
καὶ τὰ ἔπαθλα τῶν Ἁγίων Ἀνδρῶν
μιμώμεθα αὐτούς.
Διότι ἐὰν μόνον ἀκούωμεν
καὶ δὲν πράττωμεν,
θὰ τιμωρηθῶμεν περισσότερον·
διότι λέγει ὁ Κύριος
εἰς τὸ Ἱερὸν Εὐαγγέλιον, ὅτι
«ὁ γνοὺς τὸ θέλημα τοῦ Κυρίου ἑαυτοῦ
καὶ μὴ ἑτοιμάσας
μηδὲ ποιήσας
πρὸς τὸ θέλημα αὐτοῦ,
δαρήσεται πολλὰς».
Ἀλλοίμονον, ἀδελφοί μου,
εἰς ἡμᾶς τοὺς ἁμαρτωλούς,
οἵτινες ἀκούομεν
καὶ δὲν πράττομεν,
διδασκόμεθα
καὶ δὲν ὑπακούομεν,
εἴμεθα Χριστιανοὶ
καὶ δὲν ποιοῦμεν
τὸ θέλημα τοῦ Χριστοῦ·
Ποῖον τότε τὸ ὄφελος;
Ἐὰν εἴπῃς εἰς ἀσθενῆ
ὅτι εἶναι ὑγιής,
τί τὸν ὠφέλησας;
ἢ εἰς πτωχὸν
ὅτι εἶναι πλούσιος,
μήπως μὲ τὸν λόγον τὸν ἐπλούτισας;
Οὕτως εἶναι
καὶ εἰς ἡμᾶς τοὺς Χριστιανούς·
μήπως ἐὰν εἴπωμεν
ὅτι εἴμεθα Χριστιανοὶ
καὶ δὲν φυλάττωμεν
τὰς ἐντολὰς τοῦ Χριστοῦ,
ὠφελούμεθα τίποτε;
Ὑλικῶς κερδίζει ὁ ἄνθρωπος
καὶ ἀποκτᾷ πλοῦτον,
ὅταν ἐργάζεται
καὶ δὲν σταματᾷ τὴν ἐργασίαν του.
Καὶ πάλιν πνευματικῶς πλουτεῖ,
ὅταν ἐργάζεται τὴν ἀρετὴν
καὶ δὲν παύῃ
μέχρις ἐσχάτης ἀναπνοῆς.
Σπεύσωμεν λοιπὸν
καὶ μὴ ἀποκάμωμεν
πράττοντες τὸ ἀγαθόν,
ἵνα δοξασθῶμεν
καὶ βραβευθῶμεν
παρὰ τοῦ μισθαποδότου Χριστοῦ,
ὅστις βραβεύει
τοὺς ἐργαζομένους τὸ ἀγαθὸν αἰωνίως
καὶ τιμωρεῖ εἰς αἰώνιον καταδίκην
τοὺς ἀθλίους ἁμαρτωλούς.
Πρέπει λοιπὸν
νὰ συνδέσωμεν τὴν Πίστιν
μετὰ τῶν ἔργων,
ἵνα βραβευθῶμεν,
διότι ὁ θεῖος Ἰάκωβος λέγει
εἰς τὴν Καθολικὴν αὐτοῦ Ἐπιστολὴν
δι’ ἐκείνους οἵτινες
ἔχουν πίστιν
ἄνευ ἔργων:
«Τί τὸ ὄφελος, ἀδελφοί μου,
ἐὰν πίστιν λέγῃ τις ἔχειν,
ἔργα δὲ μὴ ἔχῃ;
μὴ δύναται ἡ πίστις
σῶσαι αὐτόν;
Ἐὰν δὲ ἀδελφὸς ἢ ἀδελφὴ
γυμνοὶ ὑπάρχωσι
καὶ λειπόμενοι
ὦσι τῆς ἐφημέρου τροφῆς,
εἴπῃ δέ τις αὐτοῖς ἐξ ἡμῶν·
ὑπάγετε ἐν εἰρήνῃ,
θερμαίνεσθε καὶ χορτάζεσθε,
μὴ δῶτε δὲ αὐτοῖς
τὰ ἐπιτήδεια τοῦ σώματος,
τί τὸ ὄφελος;
Οὕτω καὶ ἡ Πίστις,
ἐὰν μὴ ἔργα ἔχῃ,
νεκρά ἐστι καθ’ ἑαυτὴν».
Ἂς ἀποκτήσωμεν λοιπὸν καὶ ἡμεῖς
ὁμοῦ μὲ τὴν Πίστιν
καὶ τὰ ἔργα,
ἵνα ἀκούσωμεν
παρὰ τοῦ Κυρίου
τῆς εὐκταίας φωνῆς·
«Εὖ δοῦλε
ἀγαθὲ καὶ πιστέ,
ἐπὶ ὀλίγα ἧς πιστός,
ἐπὶ πολλῶν σε καταστήσω·
εἴσελθε
εἰς τὴν χαρὰν
τοῦ Κυρίου σου»,
ἧς γένοιτο πάντας ἡμᾶς
ἐπιτυχεῖν ἐν Χριστῷ
τῷ ἀληθινῷ Θεῷ ἡμῶν,
ᾧ ἡ δόξα καὶ τὸ κράτος
εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων.
Ἀμήν.