Ἁγίου Νικηφόρου τοῦ Μάρτυρος ὁ Βίος
Τῇ 9η ἡμέρα τοῦ μηνὸς Φεβρουαρίου μνήμη τοῦ Ἁγίου Μάρτυρος Νικηφόρου.
Νικηφόρος ὁ φερωνύμως διπλῆν τὴν νίκην κατὰ τῶν παθῶν καὶ τῆς ἀσεβείας ἀποκομίσας, ὁ φωτοβόλος ἀστὴρ τοῦ νοητοῦ στερεώματος τῆς Ἐκκλησίας, ἦτο ἀπὸ τὴν Ἀντιόχειαν τῆς Συρίας, κατὰ τοὺς χρόνους Οὐαλεριανοῦ καὶ Γαλλιηνοῦ τῶν βασιλέων ἐν ἔτει 253 ἔως 268, ἰδιώτης κατὰ τὴν ἀξίαν καὶ νέος τὴν ἡλικίαν, ὅταν ἠξιώθη τοῦ διὰ Χριστὸν Μαρτυρίου·
ἀκούσατε ὅμως ἀπ’ ἀρχῆς τὴν διήγησιν περὶ αὐτοῦ καθὼς ταύτην μετέφρασεν ὁ Ἱερὸς Ἀγάπιος ὁ Κρής, ἵνα πολλὴν τὴν ὠφέλειαν λάβητε.
Ἀπὸ πολλὰ ρητὰ τῆς Παλαιᾶς καὶ Νέας Διαθήκης ἠμπορεῖ νὰ βεβαιωθῇ ὁ καθεὶς πόσον ὠφελεῖται ὅστις ἀγαπᾷ τὸν πλησίον κατὰ Θεόν, καθὼς αὐτὸς ὁ ἐλεήμον καὶ πολυεύσπλαγχνος πολλάκις μᾶς παρήγγειλεν.
Ὅστις δὲ φυλάξῃ αὐτὴν τὴν ἐντολὴν ἀνελλιπῶς, ἂς ἔχῃ θάρρος, ὅτι ἔτυχε τῆς σωτηρίας του. Ἀντιθέτως δέ, ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος θὰ νικηθῇ ὑπὸ τῆς ἀθέου μνησικακίας καὶ δὲν συγχωρήσῃ τὸ πταίσιμον τοῦ ἀδελφοῦ του, ἂς γνωρίζῃ, ὅτι ἐὰν καὶ ὅλον τὸν πλοῦτον του δώσῃ ἐλεημοσύνην καὶ παραδώσῃ εἰς πῦρ καὶ θηρία ὅλα τὰ μέλη του διὰ τὴν εὐσέβειαν καὶ ἄλλα μύρια κολαστήρια ἂν ὑπομείνῃ διὰ τὴν ἀγάπην τοῦ Χριστοῦ, δὲν γίνεται δεκτὸς ἀπὸ τὸν ἀνεξίκακον ὁ μνησίκακος, καθὼς εἶπε πολλάκις πρὸς τοὺς αὐτοῦ Μαθητὰς καὶ ἐξόχως κατὰ τὴν ἐσχάτην ἡμέραν τῆς ἐνσάρκου πρὸς ἡμᾶς παρουσίας του, λέγων· «Ἐν τούτῳ γνώσονται πάντες ὅτι ἐμοὶ μαθηταί ἐστε, ἐὰν ἀγάπην ἔχητε ἐν ἀλλήλοις».
Ὡσαύτως καὶ ὁ ἀγαπῶν καὶ ἠγαπημένος Ἰωάννης μᾶς παρακινεῖ κατὰ πολὺ εἰς τὴν ἀρετὴν αὐτὴν τὴν ἰσάγγελον, ταῦτα γράφων· «Ἐάν τις εἴπῃ ὅτι ἀγαπῶ τὸν Θεόν, καὶ τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ μισεῖ, ψεύστης ἐστὶν».
Καὶ ὁ θεσπέσιος Παῦλος ἐγκωμιάζει ταύτην τὴν ἀρετὴν τῆς ἀγάπης καὶ τὴν εὐφημίζει καὶ τὴν προτιμᾷ ἀπὸ ὅλας τὰς ἄλλας, λέγων ὅτι αὐτὴ εἶναι τὸ τέλος τῶν ἐντολῶν καὶ τοῦ νόμου τὸ πλήρωμα· «Πλήρωμα οὖν νόμου ἡ ἀγάπη» καὶ ἡ ταχυτέρα ὁδὸς διὰ νὰ ὑπάγῃ ὁ καθεὶς δι’ αὐτῆς ἐν εὐκολίᾳ εἰς τὸν Παράδεισον.
Ἀλλ’ ἂς ἀφήσωμεν τὰς διαφόρους ρήσεις τῶν Ἀποστόλων καὶ διδασκάλων μας καὶ ἂς ἀναφέρωμεν μόνον τὴν διδακτικὴν παραβολήν, τὴν ὁποίαν εἶπεν ὁ Δεσπότης Χριστὸς καὶ τὴν ὁποίαν βλέπομεν εἰς τὸ 18ον κεφάλαιον τοῦ κατὰ Ματθαῖον ἱεροῦ Εὐαγγελίου, διὰ τὸν ἄνθρωπον ἐκεῖνον, ὅστις ἐχρεώστει εἰς τὸν βασιλέα μύρια τάλαντα καὶ μὴ ἔχων νὰ τὰ πληρώσῃ, ἔπεσεν εἰς τοὺς πόδας αὐτοῦ ζητῶν ὀλίγον καιρὸν διορίαν νὰ δώσῃ τὸ δάνειον.
Ὁ δὲ βασιλεύς, ἰδὼν τὴν ἀπορίαν αὐτοῦ, τὸν ἐλυπήθη καὶ εὐσπλαγχνισθεὶς ἐπ’ αὐτὸν τοῦ ἀφῆκεν ὅλον τὸ δάνειον. Ἐκεῖνος δὲ ἀγνώμων ὢν καὶ ἄσπλαγχνος, ἐξελθὼν ἐκ τοῦ παλατίου του εὗρε σύνδουλόν του τινά, ὅστις τοῦ ἐχρεώστει μόνον ἑκατὸν δηνάρια καὶ τὸν ἐστενοχώρησε τόσον, ὥστε ἔβαλεν αὐτὸν εἰς τὴν φυλακὴν καὶ δὲν τὸν ἄφηνεν ἕως ὅτου πληρώσῃ τὸ χρέος του.
Ταῦτα ἀκούσας ὁ βασιλεὺς ἐπρόσταξε καὶ ἔφεραν τὸν δοῦλον καὶ τοῦ λέγει· «Δοῦλε πονηρέ, ἐγὼ σοῦ ἐχάρισα τόσον χρέος καὶ σὺ δὲν εὐσπλαγχνίσθης τὸν σύνδουλόν σου, ἀχάριστε, καθὼς καὶ ἐγὼ σὲ ἠλέησα;» Καὶ οὕτως ὀργισθείς, τὸν παρέδωσεν εἰς τοὺς βασανιστάς, ἕως οὗ ἐπλήρωσεν ὅλον τὸ χρέος του.
Αὐτὴν τὴν θαυμασίαν καὶ ἀληθεστάτην παραβολὴν μᾶς εἶπεν ὁ Δεσπότης Χριστός, διὰ νὰ φοβηθῶμεν καὶ νὰ συγχωρῶμεν ὅσους μᾶς πταίσουν ἐξ ὅλης τῆς καρδίας μας, διὰ νὰ μὴ πάθωμεν τὰ ὅμοια, ὡς ἐκεῖνος ὁ ἄδικος καὶ ἄσπλαγχνος δικαίως ἔπαθε, καθὼς ὁ Δεσπότης μόνος ἐξήγησε τὴν παραβολήν, λέγων· «οὕτω καὶ ὁ Πατήρ μου ὁ οὐράνιος θέλει κάμει εἰς σᾶς τὸ ὅμοιον, ἐὰν δὲν συγχωρῆτε ἐξ ὅλης καρδίας τὸ πταίσιμον τοῦ ἀδελφοῦ σας».
Λοιπόν, τίνα ἄλλην ἀξιοπιστοτέραν μαρτυρίαν θέλετε, ἄνθρωποι; Ἀλλὰ διὰ βεβαιοτέραν τῆς ἀληθείας ταύτης ἀπόδειξιν, ἀκούσατε ὅσοι εἶσθε μνησίκακοι καὶ δὲν συγχωρεῖτε ὅσους σᾶς ἔπταισαν, ἕνα φοβερὸν καὶ ἀξιόπιστον παράδειγμα, τὸ ὁποῖον γράφει ὁ Μεταφραστὴς Συμεὼν νὰ τρομάξετε ἅπαντες καὶ νὰ κλαύσῃ πᾶσα σκληρὰ καρδία, νὰ συντριβῇ ἀπὸ τὸν φόβον καὶ νὰ συγχωρήσῃ ὁ καθεὶς τὸν ἐχθρόν του, ἂν τοῦ ἔκαμε καὶ τὰ μεγαλύτερα κακὰ ἢ ζημίας, αἱ ὁποῖαι ἠκούσθησαν εἰς τὸν κόσμον.
Προσέχετε λοιπὸν ἀκριβῶς εἰς τὴν φοβερὰν ταύτην διήγησιν, τὴν ὁποίαν ὁ Ὅσιος Συμεὼν ἔγραψε καὶ ἡ ὁποία ἔχει ὡς ἑξῆς. Ἄλλο δὲν εἶναι καλύτερον καὶ μακαριώτερον, ὡς τὴν κατὰ Θεὸν ἀγάπην. Ὁμοίως πάλιν καὶ τὸ μῖσος εἶναι ἀπὸ ὅλα τὰ κακὰ χειρότερον καὶ ὀλεθριώτερον.
Διότι τοσοῦτον ἠγάπησεν ὁ Θεὸς τὴν ἀρετὴν ταύτην, ὥστε τὴν ἐτίμησε μὲ τὴν προσηγορίαν αὐτοῦ καὶ ἠθέλησε νὰ ὀνομάζεται διὰ τὴν ἀγάπην αὐτῆς Ἀγάπη, καθὼς εἶπεν ὁ ἀγαπῶν καὶ ἀγαπώμενος Μαθητής· «Ὁ Θεὸς ἀγάπη ἐστί, καὶ ὁ μένων ἐν τῇ ἀγάπῃ ἐν τῷ Θεῷ μένει καὶ ὁ Θεὸς ἐν αὐτῷ».
Τὸ δὲ μῖσος τόσον ἀγαπᾷ ὁ πονηρὸς καὶ ἀποστάτης διάβολος, ὥστε ἔλαβεν ἀπ’ αὐτὸ τὴν ἐπωνυμίαν καὶ καλεῖται ἀνθρωποκτόνος καὶ μισόκαλος. Περὶ τούτων τῶν δύο ἐναντίων ἔχομεν πολλὰς ἐνεργείας καὶ διηγήματα τῆς Παλαιᾶς καὶ Νέας Γραφῆς, ἀπὸ τὰ ὁποῖα νὰ γράψωμεν ἕνα κοινὸν καὶ θαυμασιώτατον ὑπόδειγμα δύο ἀνθρώπων, οἵτινες εἶχον μῖσος μεταξύ των.
Καὶ οὕτως, ὁ μὲν Σαπρίκιος μὲ ὅλον τὸ ἀξίωμα τῆς Ἱερωσύνης καὶ τὰ μαρτύρια τὰ ὁποῖα ἔλαβεν ἀπὸ τοὺς τυράννους διὰ τὴν πίστιν, ἐπειδὴ δὲν ἀφῆκε τὸ μῖσος καὶ νὰ συγχωρήσῃ τὸν ἀδελφόν του, ἐξέπεσε τῆς ἀξίας τοῦ Μαρτυρίου ὁ ἀλιτήριος καὶ ἐζημιώθη τὸν στέφανον τῆς ἀθλήσεως.
Ὁ δὲ συμπαθὴς καὶ τῆς νίκης ἐπαξίως ἐπώνυμος καὶ τροπαιοφόρος Νικηφόρος, ἐπειδὴ ἐπόθει τὴν ἀγάπην καὶ ἐζήτει ἐκ καρδίας αὐτοῦ τὴν διαλλαγὴν, ἠξιώθη παραδόξως τοῦ Μαρτυρίου ὁ πάνσοφος καὶ ἔλαβε χωρὶς κόπων καὶ πόνων τὸν στέφανον.
Προσέχετε λοιπόν, ἀγαπητοὶ ἀναγνῶσται καὶ ἀκροαταί, καὶ φυλάγεσθε ὅσοι εἶσθε μνησίκακοι, νὰ μὴ πάθητε ὁμοίαν παρὰ Θεοῦ ἐγκατάλειψιν, ὡς ἔπαθεν ὁ προαναφερθεὶς ἄφρων Σαπρίκιος.
Οὗτος ἦτο ἀπὸ τὴν Ἀντιόχειαν, Ἱερεὺς τὸ ἀξίωμα καὶ εἶχε μεγάλην φιλίαν μὲ τὸν εὐλογημένον Νικηφόρον, ὅστις ἦτο κοσμικὸς καὶ δὲν εἶχε καμμίαν Ἐκκλησιαστικὴν ἀξίαν, ἀλλ’ ὅμως ἦτο πάντων τῶν Ἱερέων ἐναρετώτερος. Τοσαύτην δὲ φιλίαν εἶχε μὲ τὸν Σαπρίκιον, ὥστε ἐφαίνετο ὅτι ὁ εἷς ἔζη εἰς τὴν ψυχὴν τοῦ ἑτέρου καὶ περιεπάτει μὲ τοὺς πόδας ἐκείνου καὶ ὡμίλει μὲ τὸ στόμα του καί, ἁπλῶς εἰπεῖν, εἶχον ἀμφότεροι μίαν βουλὴν καὶ γνώμην καὶ θέλησιν.
Ἀλλ’ ὁ φθονερὸς ὄφις, μὴ ὑποφέρων νὰ βλέπῃ τοιαύτην ὁμόνοιαν, βασκαίνων τὸ ἀγαθὸν ὁ μισόκαλος, ἔβαλε μεταξὺ αὐτῶν τόσον σκάνδαλον, ὅσην ἀγάπην εἶχον πρότερον καὶ τόσον ἐμίσησεν ὁ εἷς τὸν ἄλλον, ὥστε δὲν ἠδύνατο νὰ τὸν ἴδῃ εἰς τὸ πρόσωπον, ἀλλὰ ἐγύριζεν ἀπὸ τὸν δρόμον, διὰ νὰ μὴ συναντηθῶσι.
Διότι ἡ μεγάλη φιλία τρέπεται, κατὰ τὸν κοινὸν λόγον, εἰς ἔχθραν καὶ μῖσος ἄπειρον, καθὼς εἰς τούτους συνέβη. Πλὴν ὅμως, ὁ ἀγαθὸς Νικηφόρος, ὡς πρᾷος, ἐπιεικὴς καὶ μέτριος, γνωρίσας, ὅτι ὁ δαίμων ἦτο τὸ αἴτιον τῆς ἔχθρας, ἐφρόντιζε νὰ γίνῃ καὶ πάλιν διαλλαγὴ μεταξύ των, διὰ νὰ μὴ παροξύνεται ὁ φιλάνθρωπος.
Ταῦτα ἐσκέπτετο ὁ τοῦ Χριστοῦ δοῦλος γνήσιος Νικηφόρος, ἀλλὰ δὲν ἐτόλμα νὰ παρουσιασθῇ ὁ ἴδιος εἰς τὸν Σαπρίκιον, γνωρίζων τὴν πολλὴν ἐκείνου σκληρότητα.
Ὅθεν ἔβαλε μεσίτας νὰ τὸν παρακαλέσουν πρὸς τοῦτο μὲ λόγια ἤρεμα, οἵτινες προσεπάθησαν πολὺ καὶ τοῦ εἶπον ὅσα δύνανται νὰ ταπεινώσουν καὶ τὴν πλέον ὀργίλην καὶ ὑπερήφανον ψυχὴν καὶ μὲ τόσους λόγους καὶ παραδείγματα ἐδοκίμασαν νὰ καταπραΰνωσι τὸν θυμόν του, ὥστε καὶ λίθος ἐκ φύσεως ἐὰν ἦτο, ἤθελε γίνει μαλακώτερος· ἡ σκληροτέρα ὅμως καὶ ἀταπείνωτος τούτου καρδία δὲν μετεμελήθη ποσῶς νὰ τραπῇ πρὸς συμπάθειαν.
Δὲν ἐνεθυμήθη τὴν προτέραν φιλίαν, ὁ ἄσπλαγχνος, οὔτε τὴν ἐντολὴν τοῦ Δεσπότου ὁ ἀσυνείδητος, μάλιστα ἐφ’ ὅσον ἦτο θύτης καὶ μαθητὴς τοῦ εἰρηνικοῦ καὶ πρᾳοτάτου Χριστοῦ, ὅστις ἔγινε θυσία καὶ σφάγιον δι’ ἀγάπην μας, ἀλλ’ οὔτε καὶ τὸ συμφέρον του ἠννόησεν, ἵνα κατὰ τὸ ἐπάγγελμά του συγχωρήσῃ τὸν πταίσαντα, ἐφ’ ὅσον καθ’ ἑκάστην ἀνεγίνωσκε τὰ Εὐαγγελικὰ λόγια τὰ λέγοντα·
«Ἐὰν γὰρ ἀφῆτε τοῖς ἀνθρώποις τὰ παραπτώματα αὐτῶν, ἀφήσει καὶ ὑμῖν ὁ πατὴρ ὑμῶν ὁ οὐράνιος». Καὶ πάλιν· «Ἐὰν οὖν προσφέρῃς τὸ δῶρον σου ἐπὶ τὸ θυσιαστήριον κἀκεῖ μνησθῇς ὅτι ὁ ἀδελφός σου ἔχει τι κατὰ σοῦ, ἄφες ἐκεῖ τὸ δῶρον σου ἔμπροσθεν τοῦ θυσιαστηρίου, καὶ ὕπαγε πρῶτον, διαλλάγηθι τῷ ἀδελφῷ σου, καὶ τότε ἐλθὼν πρόσφερε τὸ δῶρον σου».
Αὐτὰ καὶ ἄλλα παρόμοια ἀνεγίνωσκε πρὸς τὸν λαόν, καθ’ ἑκάστην, ὡς Ἱερεύς, ὁ ἀνίερος, μὲ τὸ στόμα ὅμως μόνον, εἰς δὲ τὴν καρδίαν καὶ τὴν ψυχὴν ἦτο παρήκοος ὁ ἀσύνετος καὶ δὲν ἤθελε νὰ συγχωρήσῃ τὸν φίλον του καὶ μάλιστα ἐνῷ δὲν ἦτο τὸ πταίσιμον τοῦ Νικηφόρου, ἀλλ’ αὐτὸς ὁ Σαπρίκιος ἦτο ὁ αἴτιος ὅλου τοῦ σκανδάλου.
Ὁ Δεσπότης Χριστὸς λέγει· «Εἰ ἀγαπᾶτε τοὺς ἀγαπῶντας ὑμᾶς, ποία ὑμῖν χάρις ἐστίν; καὶ γὰρ οἱ ἁμαρτωλοὶ τοὺς ἀγαπῶντας αὐτοὺς ἀγαπῶσι»· καὶ οἱ ἐθνικοὶ καὶ οἱ τελῶναι τοῦτο ποιοῦσιν.
Τῶν ἐθνικῶν καὶ τῶν τελωνῶν ὁ μύστης καὶ μυσταγωγὸς καὶ τῶν μεγάλων καὶ φρικτῶν τοῦ Χριστοῦ μυστηρίων διάκονος ἀθλιώτερος ἦτο, ἐπειδὴ καὶ τοὺς ἀγαπῶντας ἐμίσει καὶ ἀκούων τὸν Δαυῒδ νὰ λέγῃ· «Μετὰ τῶν μισούντων τὴν εἰρήνην ἤμην εἰρηνικὸς», αὐτὸς τὸ ἐναντίον ἐτέλει ὁ ἄσπονδος καὶ μετὰ τῶν φιλούντων εἰρήνην ἦτο ὀργίλος, στασιώδης καὶ μάχιμος.
Ἔπρεπεν, ἐὰν ἔβλεπε τὸν φίλον του πταίοντα, νὰ τὸν διορθώσῃ αὐτὸς μὲ πρᾳότητα, νὰ θεραπεύσῃ, ὡς Ἱερεύς, τὴν πρόφασιν τοῦ σκανδάλου, προτοῦ νὰ βασιλεύσῃ ὁ ἥλιος. Ὁ καλὸς ὅμως καὶ ποθεινὸς Νικηφόρος, ὅστις ὄχι μόνον τὴν ἐπωνυμίαν εἶχεν, ἀλλὰ μάλιστα ἐπῆρε καὶ τὴν νίκην κατὰ ἀλήθειαν καὶ ἐφάνη ἀξιώτερος τοῦ ὀνόματος, δὲν κατεφρόνησε τὴν συνδιαλλαγήν. Δὲν ἠμέλησε.
Δὲν ἐνικήθη ἀπὸ τὰς ὁρμὰς τῆς φύσεως, ἡ ὁποία βιάζει νὰ μισῇ ὁ καθεὶς τὸν μισοῦντα καὶ νὰ τὸν νομίζῃ ἐχθρόν του καὶ πολέμιον, διότι ἡ τήρησις τῶν ἐντολῶν τοῦ Χριστοῦ εἶναι δυνατωτέρα τῆς ἀνάγκης τῆς φύσεως.
Ἀλλ’ ἔχων πόθον νὰ θεραπεύσῃ τὴν ψυχὴν τοῦ φίλου του καὶ νὰ τὴν φέρῃ εἰς τὴν προτέραν ἀγάπην καὶ ὁμόνοιαν, ἠθέλησε νὰ δώσῃ καὶ τὴν ζωὴν διὰ τὸν πλησίον του.
Ἔστειλε λοιπὸν ὁ καλὸς Νικηφόρος ἐκ δευτέρου καὶ ἐκ τρίτου μεσίτας, γνωρίζων ὅτι καὶ αὐτοὶ δὲν θέλουν ζημιωθῆ τὸν μισθὸν τοῦ κόπου των καὶ ἐκεῖνος ἴσως θέλει σώσει τὸν φίλον του. Οἱ δὲ ἀπελθόντες ἐνουθέτησαν ἱκανῶς τὸν Σαπρίκιον, ἐκεῖνος ὅμως ἔμεινεν ὁ αὐτὸς κωφὸς κατὰ τὰ ὦτα τῆς ψυχῆς, ὑπὸ τῆς ἀλόγου μανίας ὅλως κυριευόμενος.
Τότε ὁ ταπεινόφρων καὶ ἀμνησίκακος Νικηφόρος, βλέπων, ὅτι μὲ τοὺς μεσίτας δὲν κατώρθωσε τίποτε, ἠθέλησε νὰ ὑπάγῃ καὶ μόνος του, νὰ τὸν προσκυνήσῃ, μήπως καὶ ἁπαλύνῃ ἡ καρδία του, ὅταν ἴδῃ κατὰ πρόσωπον τὸν φίλον του, νὰ ἐνθυμηθῇ τὴν προτέραν ἀγάπην, νὰ κλίνῃ εἰς εὐσπλαγχνίαν ὁ ἄσπλαγχνος, νὰ γίνῃ πάλιν ἡδίστη καὶ ποθεινοτέρα ἡ προτέρα φιλία των, ἐπειδὴ καὶ ὁ ἥλιος μετὰ τὴν νύκτα γλυκύτερος φαίνεται, ὁμοίως καὶ μετὰ τὸν χειμῶνα ἡ ἄνοιξις.
Εὑρίσκων λοιπὸν καιρὸν ἁρμόδιον κατὰ τὸν σκοπόν του, ἀπῆλθεν ἡσύχως καὶ πίπτει εἰς τοὺς πόδας αὐτοῦ μὲ πολλὴν ταπείνωσιν λέγων· «Συγχώρησόν μοι, διὰ τὸν Κύριον, εἰς ὅσα σοῦ ἔπταισα καὶ σὲ ἐλύπησα». Ἀλλ’ οὔτε τότε τὸν συνεπόνεσεν ἡ ἀμείλικτος ἐκείνη ψυχή, οὔτε ἔκλινεν ὁ ἀσυμπαθὴς καὶ ἐμπαθὴς εἰς συμπάθειαν. Οὔτε κἂν λόγον μικρὸν πρὸς τὸν φίλον του ὡμίλησεν, οὔτε μὲ βλέμμα ποσῶς τὸν ἐκύτταξεν, ἀλλ’ ἔστρεψεν ὀπίσω τὸ πρόσωπον.
Κατὰ τὸν καιρὸν ἐκεῖνον λοιπόν, κατὰ τὸν ὁποῖον ἦτο εἰς τόσον μῖσος παράλογον ὁ Σαπρίκιος, ἐξήφθη καὶ πάλιν ὁ διωγμὸς κατὰ τῶν Χριστιανῶν, ἐπειδὴ ἀνέβησαν εἰς τὸν θρόνον τῆς βασιλείας ὁ Παραβάτης Ἰουλιανὸς καὶ ὁ ἀδελφός του Γάλλος, οἵτινες ἔστειλαν εἰς ὅλους τοὺς ἄρχοντας γράμματα νὰ παιδεύουν ἀνηλεῶς τοὺς πιστοὺς μὲ διάφορα κολαστήρια καὶ ὅσοι δὲν προσκυνήσουν τὰ εἴδωλα νὰ τοὺς δίδουν σκληρὸν καὶ πικρότατον θάνατον.
Τοῦτο τὸ δόγμα ἔφθασε καὶ εἰς τὴν πόλιν εἰς τὴν ὁποίαν κατοικοῦσαν ὁ Νικηφόρος καὶ ὁ Σαπρίκιος, ὅστις ἦτο διὰ τὸ ἀξίωμα τῆς Ἱερωσύνης ἐπισημότερος. Τοῦτον ἥρπασαν εὐθὺς οἱ ὑπηρέται τοῦ ἡγεμόνος καὶ τὸν ἔφεραν ἔμπροσθεν αὐτοῦ εἰς ἐξέτασιν.
Ἐρωτηθεὶς λοιπὸν τὸ σέβας, τὴν τάξιν, τὴν κλῆσιν καὶ τὰ λοιπά, ἀπεκρίθη· «Τὸ ὄνομά μου εἶναι Σαπρίκιος, εἰς δὲ τὸ σέβας εἶμαι Χριστιανὸς καὶ Ἱερεὺς τὸ ἀξίωμα». Ὁ ἡγεμών, διὰ νὰ τὸν κάμῃ νὰ φοβηθῇ, τοῦ ἀνέγνωσε τὰ βασιλικὰ προστάγματα διὰ νὰ ἀκούσῃ τὰς ἀπειλὰς καὶ τὰς τιμωρίας τὰς ὁποίας διελάμβανον, ὁ δὲ Σαπρίκιος χωρὶς δειλίαν ἀπεκρίθη·
«Ἡμεῖς, ὦ ἡγεμών, εἴμεθα πολὺ καλῶς διδαγμένοι ἀπὸ τὰς Θείας Γραφὰς τὰς ἀληθεῖς καὶ ἀξιοπίστους καὶ προσκυνοῦμεν ἕνα Θεὸν, εἰς τὴν οὐσίαν εἰς τρία πρόσωπα ἀδιαιρέτως μεριζόμενον, τὸν ὁποῖον μόνον ὁμολογοῦμεν καὶ γνωρίζομεν Ποιητὴν ὁρατῶν τε πάντων καὶ ἀοράτων. Οἱ δὲ ἰδικοί σας θεοὶ τῶν Ἑλλήνων εἶναι μῦθοι ὄντως καὶ καταγέλασμα, ἐπειδὴ εἶναι ἔργα χειρῶν ἀνθρώπων καὶ ἄχρηστα πλάσματα».
Ταῦτα ἀκούσας ὁ διώκτης καὶ ἀπογνοὺς πάσης ἐλπίδος, ἥρχισε νὰ παιδεύῃ τὸν Ἅγιον· καὶ πρῶτον μὲν ἔβαλεν αὐτὸν εἰς ἕνα τραχὺ καὶ φοβερὸν ὄργανον, τὸν ὁποῖον ὠνόμαζον κοχλίαν καὶ ἦτο ὡς μάγγανον εἰς τὸν ὁποῖον τὸν ἔσφιγγαν δυνατά, διὰ νὰ ἀναλωθῇ τὸ σῶμα του καὶ νὰ συντριβῇ ἐντελῶς ἀπὸ τὴν δεινὴν αὐτὴν κάκωσιν, διὰ νὰ λάβῃ πικρότατον θάνατον.
Εἰς ταύτην λοιπὸν τὴν δυσφορωτάτην καὶ σκληροτάτην βάσανον ἔκαμεν ὥραν πολλὴν ὁ Σαπρίκιος, ὑπομένων καρτερικῶς καὶ δὲν ἠρνήθη τὴν εὐσέβειαν, πειθόμενος εἰς τὸ Δεσποτικὸν πρόσταγμα τὸ λέγον: «Μὴ φοβηθῆτε ἀπὸ τῶν ἀποκτεινόντων τὸ σῶμα, τὴν δὲ ψυχὴν μὴ δυναμένων ἀποκτεῖναι».
Ἰδὼν λοιπὸν ὁ διώκτης, ὅτι ὑπέμεινε μὲ θαυμασίαν καρτερίαν τὴν φρικτὴν αὐτὴν βάσανον καὶ μὴ ἔχων πλέον ἐλπίδα νὰ τὸν νικήσῃ, ἔδωκε κατ’ αὐτοῦ τοιαύτην ἀπόφασιν· «Τὸν Σαπρίκιον, τὸν Ἱερέα τῶν Χριστιανῶν, ἐπειδὴ δὲν ἠθέλησε νὰ ἀπαρνηθῇ τὴν ματαίαν ἐκείνην λατρείαν, οὔτε κατεδέχθη νὰ προσκυνήσῃ τοὺς ἀθανάτους θεούς, ἀλλὰ ἐφάνη παρήκοος τῶν βασιλικῶν προσταγμάτων, προστάσσω νὰ ἀποκεφαλίσωσι μὲ τὸ ξίφος ὡς ἀπειθήσαντα».
Παρέλαβον λοιπὸν οἱ δήμιοι τὸν Σαπρίκιον, διὰ νὰ τὸν ὁδηγήσωσιν εἰς τὸν τόπον τῆς ἐκτελέσεως. Ὁ δὲ Νικηφόρος, ἡ μεγάλη διὰ Χριστὸν ψυχὴ καὶ ὄντως φιλόσοφος, ταῦτα γνωρίζων, εἶχε μεγάλην μελέτην καὶ φροντίδα διὰ τὸν φίλον του, νὰ γίνῃ μεταξύ των διαλλαγή, ὅπως ἐκείνου μὲν ἡ θυσία γίνῃ εὐπρόσδεκτος εἰς τὸν Κύριον, ὡς τελειώσαντος τὸν ἀγῶνα καλῶς διὰ τὴν εὐσέβειαν, οὗτος δέ, ἐκπληρῶν τὸ Δεσποτικὸν πρόσταγμα, προτιμήσῃ τὴν μετὰ τοῦ ἀδελφοῦ καταλλαγὴν ὑπὲρ πᾶσαν θυσίαν καὶ ὁλοκάρπωσιν.
Νομίζων λοιπόν, ὅτι δὲν ἤθελεν ἀρνηθῆ τὴν διαλλαγὴν ὁ Σαπρίκιος τὴν ὥραν ἐκείνην κατὰ τὴν ὁποίαν ἔτρεχε νὰ λάβῃ, διὰ τὴν ἀγάπην τοῦ Κυρίου, τὸν θάνατον, καταφρονήσας πᾶσαν προσπάθειαν τῆς σαρκὸς καὶ μόνον τὰ αἰώνια στοχαζόμενος, προστρέχει μετ’ εὐλαβείας καὶ πίπτων εἰς τοὺς πόδας αὐτοῦ, δεόμενος καὶ ἱκετεύων αὐτὸν θερμότατα, ἔλεγεν·
«Ἐνθυμήσου τὴν προτέραν φιλίαν καὶ ἀγάπην, τὴν ὁποίαν εἴχομεν μεταξύ μας καὶ ἐλέγαμεν νὰ μὴ ξεχωρίσωμεν οὐδέποτε, ἀλλὰ νὰ εἴμεθα ἡνωμέναι δι’ ἀγάπης καὶ μετὰ θάνατον. Μὴ ἀφήσῃς τὸν φίλον σου ἀσυγχώρητον καὶ φύγῃς ἀπὸ πλησίον μου ἀδιάλλακτος καὶ ὑστερηθῇς τῆς αἰωνίου μακαριότητος.
Βάλε εἰς τὸν νοῦν σου τὸ ὅτι εἶσαι λειτουργὸς τοῦ Δεσπότου Χριστοῦ, τοῦ ὁποίου γίνεσαι σήμερον κοινωνὸς τῶν παθημάτων διὰ τοῦ Μαρτυρίου καὶ τῆς νεκρώσεως, καὶ μὴ ὑπάγῃς πρὸς αὐτὸν ἄσπονδος καὶ ἄσπλαγχνος καὶ ἀπολέσῃς τοὺς κόπους σου».
Αὐτὰ καὶ ἕτερα ἔλεγε μετὰ δακρύων ὁ εὐλογημένος Νικηφόρος εἰς τὸν φίλον του Σαπρίκιον, δεόμενος νὰ τοῦ δώσῃ τὴν ὀφειλομένην συγχώρησιν. Ἐκεῖνος δὲ ὡς ἄσπλαγχνος καὶ ἀνήμερος καὶ αὐτῶν τῶν θηρίων ἀνοητότερος καὶ ἀγριώτερος, οὔτε κἂν ἐστράφη νὰ ἴδῃ τὸν ἄλλοτε ἠγαπημένον του, ὅστις ἐκείτετο εἰς τοὺς πόδας του κλαίων, ἀλλὰ φράσσων μὲ τὸν κηρὸν τῆς μνησικακίας τὰ ὦτα του, ἐπήγαινεν εἰς τὸν δρόμον του ἀδιάλλακτος καὶ ἀδιόρθωτος.
Ταῦτα βλέπων ὁ παρὰ Χριστοῦ πεφωτισμένος Νικηφόρος καὶ διαλογιζόμενος ὅτι ὁ Σαπρίκιος καὶ χωρὶς οἶνον ἦτο μεθυσμὲνος καὶ σύντριμμα ταλαιπωρίας γεγενημένος, ὠδύρετο περισσότερον, φοβούμενος μήπως ἀπομείνῃ αὐτὸς μὲν ἀπὸ τὸν Ἱερέα καὶ φίλον του ἀσυγχώρητος, ἐκεῖνος δὲ πάλιν ἀποτύχῃ τῶν στεφάνων τοῦ Μαρτυρίου καὶ τῆς αἰωνίου μακαριότητος καὶ δώσουν ἀμφότεροι ἀπολογίαν διὰ τοιαύτην ἔχθραν παράλογον.
Ἔδραμε λοιπὸν πάλιν ὀλίγον ἔμπροσθεν καὶ προϋπαντᾷ τὸν Σαπρίκιον, λέγων πρὸς αὐτὸν τὰ αὐτὰ καὶ ἕτερα πλείονα, ὄχι μόνον ἁπλῶς μὲ τὸ στόμα, ἀλλὰ καὶ ἐξ ὅλης ψυχῆς, μὲ σχήματα ἐλεεινὰ καὶ ροὴν δακρύων ἀμέτρητον καὶ τοῦ ἐζήτει συγχώρησιν.
Ἐκεῖνος ὅμως, ὡς κωφὸς καὶ νεκρὸς καὶ ὡς λίθινος, ἔμεινεν ὁ αὐτός, ὡς τὸ πρότερον, μήτε τὰς φωνὰς τοῦ φίλου του ἐνωτιζόμενος, οὔτε τοσαύτην ταπείνωσιν σπλαγχνιζόμενος, τόσον ὥστε καὶ αὐτοὶ οἱ δήμιοι ἐβαρύνθησαν βλέποντες τὸν Νικηφόρον νὰ ζητῇ, μὲ τόσην εὐλάβειαν, ἀπὸ ἕνα κατάδικον συγχώρησιν.
Ὅθεν μυκτηρίζοντες αὐτὸν καὶ μωρὸν ἀποκαλοῦντες καὶ ἀσύνετον ἔλεγον· «Τί κόπτεσαι ἀσκόπως καὶ ὀδύρεσαι, ζητῶν ἀπὸ τοιοῦτον κακοποιὸν συγχώρησιν; Ἡμεῖς ὑπάγομεν νὰ τὸν θανατώσωμεν καὶ σὺ δέεσαι καὶ ζητεῖς συγχώρησιν ἀπὸ ἕνα ὑπεύθυνον;»
Ταῦτα μὲν ἔλεγον οἱ ὑπηρέται, ἀγνοοῦντες τὸ εὐσεβὲς καὶ φιλόθεον τοῦ μακαρίου Νικηφόρου, ὁ ὁποῖος ἠκολούθει αὐτοὺς ἔτι θερμότερον δεόμενος, καὶ χύνων ἀναρίθμητα δάκρυα, διὰ νὰ παρακινήσῃ τὴν λιθίνην ἐκείνην ψυχὴν πρὸς συμπάθειαν. Ὁ δὲ Σαπρίκιος, δυσμενῶς καὶ ὀργίλως καὶ ὡς ἐξεστηκὼς ἀπὸ τὸν θυμόν, ἔφθασεν εἰς τὸν τόπον τῆς καταδίκης ὁ ἀσυνείδητος.
Ὅθεν, ὅταν πλέον δὲν ἔλειπεν ἄλλο παρὰ νὰ κατεβάσῃ ὁ δήμιος τὴν σπάθην καὶ νὰ κόψῃ τὴν κεφαλήν του, ἄνωθεν δὲ αὐτοῦ ἐφέρετο οὐρανόθεν λαμπρὸς ὁ στέφανος τοῦ Μαρτυρίου, ὦ μισάνθρωπε καὶ κοινὲ τοῦ γένους πολέμιε, εἰς ποῖον ὀλίσθημα κρημνίζεις τὸν μνησίκακον!
ὤ, ἀδελφοί μου, καὶ πῶς νὰ διηγηθῶ τὸ ἐπίλοιπον, ὅπου σταλάζουν οἱ ὀφθαλμοί μου δάκρυα καὶ δὲν δύναμαι νὰ γράψω τὴν δικαίαν παρὰ Θεοῦ ἐγκατάλειψιν τοῦ Σαπρικίου, ὅταν ἔκλινε τὸ γόνατον καὶ ἔμελλον νὰ χορεύσουν οἱ Ἄγγελοι εἰς ὀλίγον διάστημα, τότε ἦλθεν εἰς αὐτὸν τὸν ἀσύνετον, διὰ τὸ σκότος τῆς μνησικακίας αὐτοῦ, μία λήθη καὶ ἄνοια καὶ δὲν ἐνεθυμεῖτο τὴν αἰτίαν, ἀλλὰ ἠρώτα τοὺς δημίους, διατὶ ἤθελον νὰ τὸν θανατώσουν· οἵτινες ἀπεκρίθησαν πρὸς αὐτόν, διότι κατεφρόνησε τὰ βασιλικὰ προστάγματα καὶ δὲν ἤθελε νὰ προσκυνήσῃ τὰ εἴδωλα.
Τότε, ὢ τῶν ἐμῶν κακῶν, ὢ τῆς μεγίστης συμφορᾶς! ὢ τοῦ χαλεποῦ τῆς μνησικακίας πτώματος! ἀρνεῖται τὸν Δεσπότην Χριστὸν ὁ ἄχρηστος. Ἐγκαλιμπάνει τὸν συμπαθῆ καὶ φιλάνθρωπον, ὁ μισάνθρωπος. Καταπατεῖ ἐνώπιον πάντων τὴν εὐσέβειαν καὶ γίνεται, φεῦ! ὁ πρῴην μύστης τῆς Ἁγίας Τριάδος καὶ τῶν Ἀγγέλων ἐφάμιλλος, εἰδώλων λάτρης καὶ τῶν δαιμόνων αἰχμάλωτος, διότι «ὁδοὶ μνησικάκων» κατὰ τὸν σοφὸν Σολομῶντα, φέρουσι τὸν ἄνθρωπον «εἰς θάνατον».
Τοῦτο ἐλύπησε τὸν Νικηφόρον περισσότερον, διότι πρότερον ἔβλεπε τὸν φίλον μίαν ἐντολὴν τοῦ Χριστοῦ παραβαίνοντα, καὶ ἤδη αὐτὸν τὸν Νομοδότην ἠθέτησε καὶ ἔπεσε τελείως εἰς τὴν ἀσέβειαν.
Ὅθεν ἐφλέγετο τὰ σπλάγχνα κατακαιόμενος καὶ παρεκάλει θερμότερον τὸν Σαπρίκιον· καὶ δεικνύων ἀκόμη πρὸς αὐτὸν τὸ τῆς ἱερωσύνης αἰδέσιμον ἔλεγεν· «Ἀδελφὲ φίλτατε καὶ Πάτερ σεβασμιώτατε, μὴ θελήσῃς νὰ προδώσῃς τὸν Ποιητὴν καὶ Σωτῆρα σου. Μὴ ἀπαρνηθῇς τὴν ὁμολογίαν, τὴν ὁποίαν ὑπεσχέθης νὰ φυλάξῃς ἐνώπιον Θεοῦ καὶ Ἀγγέλων.
Εὐλαβήθητι τοὺς ἄθλους τοὺς ὁποίους ἔλαβες διὰ τὸν Χριστόν. Λυπήσου τοὺς κόπους σου καὶ τὰς φοβερὰς ἐκείνας περιστροφὰς τοῦ κοχλίου καὶ τὴν δεινὴν τοῦ σώματος κάκωσιν, ὅπου ἐβασανίσθης τόσον καιρὸν διὰ τὴν εὐσέβειαν καὶ μὴ θελήσῃς νὰ τὴν προδώσῃς τόσον ἄγνωστα, νὰ ζημιωθῇς εἰς μίαν στιγμὴν τόσους ἀγῶνας καὶ ἔπαθλα. Τίμησον τὸ μέγα τῆς ἱερωσύνης ἀξίωμα καὶ μὴ τὸ καταφρονήσῃς, παρακαλῶ σε, φίλε μου.
Μετ’ ἐμοῦ δὲ καὶ τάξεις Ἀγγέλων καὶ Μαρτύρων χορεῖαι σὲ παρακαλοῦν, νὰ μὴ διαψεύσῃς τὴν ὁμολογίαν τῆς πίστεως, τώρα ὅτε εἶναι τὰ βραβεῖα εἰς χεῖρας σου καὶ εἰς τὴν κεφαλήν σου οἱ τῆς ἀθλήσεως στέφανοι».
Ταῦτα πρὸς τὸν φίλον ἐδέετο μετὰ τρόμου, φοβούμενος μήπως μαζὶ μὲ ἐκεῖνον ζημιωθῇ καὶ τὴν ἰδικήν του ψυχὴν ἀτελεύτητα. Ἀλλ’ ἐπειδὴ δὲν ἠπάλυνεν ἡ φαραωνῖτις ἐκείνη καρδία, ἀλλ’ ἐπροτίμησε τὴν μνησικακίαν ὑπὲρ τὴν εὐσέβειαν, μὴ ἔχων τι ἄλλο νὰ πράξῃ ὁ ζηλωτὴς τῆς πίστεως καὶ τῆς νίκης ἀξίως ἐπώνυμος, ἀντεισάγει τὸν ἑαυτόν του εἰς τὸ Μαρτύριον καὶ κλίνων τὸν αὐχένα ἐζήτει τὸ ξίφος, παρακαλῶν τοὺς δημίους νὰ ἀποκεφαλίσουν αὐτὸν ἀντὶ τοῦ Σαπρικίου·
οἵτινες δὲν ἐτόλμων νὰ τὸν θανατώσωσι χωρὶς προσταγὴν τοῦ ἡγεμόνος ἕως οὗ ἀπῆλθε πρὸς αὐτὸν εἷς ἀπὸ τοὺς παρεστῶτας καὶ τοῦ εἶπε, ὅτι ὁ μὲν Σαπρίκιος, ἀθετήσας τὴν ὁμολογίαν καὶ τὴν εὐσέβειαν, ἔπραξεν ἐπάξια τοῦ ὀνόματος, ἕτερος δέ τις, Νικηφόρος ὀνόματι, ἐδέετο μὲ παρρησίαν θερμότερον νὰ λάβῃ, ὥσπερ χρέος τι, ἀντὶ ἐκείνου τὸν θάνατον.
Τότε ὁ ἡγεμὼν μετέγραψεν εἰς τὴν κατὰ τοῦ Σαπρικίου ἀπόφασιν τὸ ὄνομα τοῦ Νικηφόρου. Ὅθεν φέραντες οἱ ὑπηρέται τὴν καταδίκην εἰς τοὺς δημίους, δέχεται ὁ καλὸς Νικηφόρος τὴν διὰ ξίφους τελείωσιν, κληρονομήσας μὲ ὀλίγον πόνον Βασιλείαν οὐράνιον.
Καὶ ὄχι μόνον ἐνίκησε τὴν πλάνην καὶ δυσσέβειαν, ἀλλὰ καὶ τὸ πάθος τῆς μνησικακίας καὶ ἐφάνη κατὰ ἀλήθειαν Νικηφόρος μὲ τὴν πρᾶξιν μᾶλλον ἢ μὲ τὸ ὄνομα.
Τοιουτοτρόπως ἀποδεικνύεται ὅτι οἱ πόνοι τοῦ σώματος καὶ αἱ κακοπάθειαι δὲν ἔχουσι τόσην δύναμιν νὰ κάμωσι φίλον τὸν Κύριον, ὅσην ἔχουσιν ἡ φιλανθρωπία, ἡ συμπάθεια καὶ ἡ πρὸς τὸν πλησίον ἀγάπη, ἥτις εἶναι τὸ κεφάλαιον πάντων τῶν ἀρετῶν, καθὼς αὐτὸς ὁ Δεσπότης Χριστὸς μᾶς παρήγγειλε καὶ καθὼς ἠμπορεῖ ὁ καθεὶς νὰ βεβαιωθῇ ἀπὸ τὸ φρικτὸν παράδειγμα τοῦ Σαπρικίου, ὅστις, ἀφ’ οὗ ὑπέμεινεν ἀνδρικῶς καὶ γενναίως τόσας δοκιμασίας καὶ ἐβασανίσθη διὰ τὴν ἀγάπην τοῦ Χριστοῦ ὁ ταλαίπωρος, ὅμως ἐπειδὴ ἦτο εἰς τὴν ψυχὴν ἀσυμπαθὴς καὶ ἀνάλγητος ὄχι μόνον δὲν ὠφελήθη ἀπὸ τὰς βασάνους, ἀλλὰ καὶ ἀρνητὴς τῆς εὐσεβείας ἐγένετο.
Ὁ δὲ φιλόχριστος καὶ τροπαιοφόρος Νικηφόρος, ὅστις δὲν ἔλαβε πρότερον καμμίαν κακοπάθειαν καὶ βάσανον διὰ τὴν εὐσέβειαν, ἐν τούτοις, χωρὶς ἱδρώτας καὶ πόνους, ἀλλὰ μόνον διὰ τὴν φιλαδελφίαν του καὶ τὴν τῆς ψυχῆς ἱλαρότητα ἠξιώθη νὰ λάβῃ παρὰ Θεοῦ τὸν τοῦ Μαρτυρίου στέφανον.
Λάβετε λοιπὸν ὑπόδειγμα ἅπαντες οἱ μνησίκακοι, οἱ ὁποῖοι ἐνθυμεῖσθε τὴν ὕβριν καὶ τὸ πταίσιμον τοῦ πλησίον καὶ δὲν θέλετε νὰ συγχωρήσητε ἐκεῖνον ὅστις σᾶς ἔπταισεν, ὁ ὁποῖος σᾶς εὐηργέτησε μάλιστα, διότι ὅσον κακὸν ἔκαμε τοῦ σώματος, τόσον ὠφέλησε τὴν ψυχήν σου, ἄνθρωπε, καὶ πρέπει νὰ τὸν ἀγαπᾷς ὡς εὐεργέτην καὶ φίλον σου, καθὼς ἤθελες ἀγαπᾷ ἐκεῖνον, ὅστις θὰ σοῦ ἔρριπτε λίθους τιμίους καὶ κομμάτια χρυσίου ἀπὸ μακρόθεν νὰ κτυπᾷ ὅλον τὸ σῶμα σου.
Διότι καὶ ἐὰν ἐπόνεις ὀλίγον, ὅμως συνάγων τοὺς μαργαρίτας ἐκείνους θὰ ἐγίνεσο πλούσιος. Τοῦτο συμβαίνει καὶ διὰ τὰς θλίψεις, αἱ ὁποῖαι σοῦ ἔρχονται, ἐπειδὴ αὗται καθαίρουσι τὴν ψυχὴν ἀπὸ ὅλα τὰ ἁμαρτήματα, καὶ δι’ αὐτὸ δὲ καὶ συγχωρεῖ ὁ πάνσοφος ἰατρὸς νὰ παιδεύεσαι.
Ὅστις λοιπὸν ἔχει γνῶσιν, δὲν πρέπει νὰ ἀμύνεται κατὰ τοῦ ἀνθρώπου, ὅστις τὸν ἐρράπισεν ἢ τὸν ἐρράβδισεν ἢ ἀλλεοτρόπως τὸν ἐζημίωσεν, ἀλλὰ νὰ τὸν εὐχαριστῇ ὡς ὑπ’ αὐτοῦ μᾶλλον εὐεργετηθείς.
Ἔχε λοιπὸν καὶ σύ, ὅστις ἀναγινώσκεις ταῦτα εἰς τὸν νοῦν σου πάντοτε, τὴν πολλὴν εὐσπλαγχνίαν τὴν ὁποίαν ἔδειξε πρὸς ἡμᾶς ὁ πολυέλεος Κύριος, διὰ τὴν ὁποίαν αἰτίαν εἴμεθα χρεῶσται νὰ ἀγαπῶμεν τὸν πλησίον ἐξ ὅλης μας τῆς δυνάμεως, διὰ νὰ πληρώσωμεν πιστῶς τὴν παραγγελίαν τὴν ὁποίαν μᾶς ἄφησε κατὰ τὴν ἐσχάτην ἡμέραν, ὅταν ἔφευγεν ἀπὸ τοῦτον τὸν κόσμον σωματικῶς, λέγων·
«Ἐντολὴν καινὴν δίδωμι ὑμῖν, ἵνα ἀγαπᾶτε ἀλλήλους, καθὼς ἠγάπησα ὑμᾶς, ἵνα καὶ ὑμεῖς ἀγαπᾶτε ἀλλήλους· ἐν τούτῳ γνώσονται πάντες ὅτι ἐμοὶ μαθηταί ἐστε, ἐὰν ἀγάπην ἔχητε ἐν ἀλλήλοις».
Δηλαδὴ καθὼς ἐγὼ σᾶς ἠγάπησα, χωρὶς νὰ πράξετε πρός με ἀγαθοεργίαν τινά, ἀλλὰ μάλιστα καὶ ἐχθροί μου εἶσθε διὰ τὸ πατροπαράδοτον ἁμάρτημα, ἐν τούτοις ἐγὼ σᾶς ἠλέησα δωρεάν. Οὕτω θέλω καὶ σεῖς νὰ ἀγαπᾶτε ὁ εἷς τὸν ἄλλον.
Βιάσετε λοιπὸν τὴν θέλησιν καὶ καρδίαν σας εἰς τὴν ἀρετὴν ταύτην τὴν ψυχωφελῆ καὶ σωτήριον, ἐπειδὴ χωρὶς ταύτης, ἐὰν καὶ ὅλας τὰς ἀρετὰς ἀποκτήσετε, ἐν τούτοις μέλλει νὰ κολασθῆτε καθὼς εἰς τὴν προαναφερθεῖσαν ἀξιόπιστον διήγησιν τοῦ Σαπρικίου ἐγνωρίσατε, τὴν ὁποίαν φιλαλήθως ἐξιστορήσαμεν καθὼς ὁ Ἅγιος Συμεὼν ὁ Μεταφραστὴς ἔγραψεν αὐτὴν εἰς τὴν Ἑλληνικὴν διάλεκτον καὶ καθὼς ὁ Ἱερὸς Ἀγάπιος τὴν μετεγλώττισε χωρὶς νὰ γράψῃ ἐξ ἰδίων τίποτε εἰμὴ μόνον τὸ προοίμιον καὶ τοῦτον τὸν ἐπίλογον.
Ἂς φρίξῃ λοιπὸν ὁ καθεὶς καὶ ἂς τρομάξῃ νὰ διορθώσῃ τὴν πολιτείαν του, προτοῦ νὰ κλεισθῇ ἡ θύρα τῆς μετανοίας καὶ τότε δὲν ὠφελοῦσι πλέον τὰ δάκρυα.
Ὅσοι λοιπὸν ἔχετε μῖσος μετά τινος διατηρούμενον ἕως τὴν σήμερον, ὑπάγετε παρευθύς, καὶ διὰ τὴν ἀγάπην τοῦ Κυρίου, καὶ διὰ τὸ συμφέρον σας, προσκυνήσατέ τον καὶ ἐξ ὅλης καρδίας νὰ τὸν συγχωρήσητε καὶ τότε μακάριοι σεῖς, ὅτι χωρὶς κόπων καὶ θλίψεων ἐσυγχωρήθησαν ὅλα τὰ ἐπίλοιπα ἁμαρτήματά σας, λέγοντες πρὸς αὐτὸν τὸν πολυεύσπλαγχνον καὶ οἰκτίρμονα, μὲ παρρησίαν ἀκατάκριτον·
«Πάτερ ἡμῶν ὁ ἐν τοῖς Οὐρανοῖς, ἄφες ἡμῖν τὰ ὀφειλήματα ἡμῶν, ὡς καὶ ἡμεῖς ἀφίεμεν τοῖς ὀφειλέταις ἡμῶν καὶ ἀξίωσον ἡμᾶς τῆς οὐρανίου Βασιλείας», ἧς γένοιτο πάντας ἡμᾶς ἐπιτυχεῖν. Ἀμήν.