Ἁγίου Δημητρίου τοῦ Μεγαλομάρτυρος ὁ Βίος.
Τῇ 26η ἡμέρᾳ
τοῦ μηνὸς Ὀκτωβρίου
μνήμη τοῦ Ἁγίου
καὶ πανενδόξου Μεγαλομάρτυρος
καὶ θαυματουργοῦ Δημητρίου
τοῦ Μυροβλύτου.
Συνήθειαν ἔχουσιν
οἱ βασιλεῖς,
εὐλογημένοι Χριστιανοί,
ὅταν θέλωσι
νὰ φιλεύσωσι
τοὺς φίλους των,
νὰ μὴ ὑπηρετῶσιν οἱ ἴδιοι,
ἀλλὰ νὰ θέτωσιν
ἰδίους των ἀνθρώπους
ἐμμίσθους ὑπηρέτας,
οἵτινες ὑπηρετοῦσιν
εἰς τὴν τράπεζαν ἐκείνην.
Οὕτως ὁμοιάζει
καὶ ἡ σημερινὴ ἑορτή·
τράπεζα εἶναι
καὶ ἡ ἑορτὴ
τοῦ Μεγαλομάρτυρος Δημητρίου,
συμποσιάρχης εἶναι ὁ Ἅγιος Δημήτριος
καὶ ὑμεῖς εἶσθε
οἱ προσκεκλημένοι φίλοι τοῦ Ἁγίου,
ἐγὼ δὲ ὁ ταπεινὸς δοῦλος Χριστοῦ
εἶμαι ὑπηρέτης τῆς τραπέζης αὐτῆς·
λοιπὸν ὁ Ἅγιος τοῦ Χριστοῦ Δημήτριος
φιλεύει ἡμᾶς τὴν σήμερον,
ὄχι μὲ τροφὴν φθαρτὴν καὶ πρόσκαιρον,
τὴν ὁποίαν
σήμερον γευόμεθα
καὶ αὔριον πεινῶμεν,
ἀλλὰ μὲ τροφὴν ἄφθαρτον
καὶ αἰώνιον,
ἥτις ποτὲ δὲν ἐλαττοῦται,
οὐδὲ ἀτιμάζεται,
τὴν ὁποίαν τροφὴν
καὶ ὁ Προφήτης Δαυῒδ λέγει
«ἄρτον οὐρανοῦ»
καὶ «ἄρτον Ἀγγέλων»·
διότι αὔξεται
ἡ ψυχὴ τοῦ ἀνθρώπου
ἐξ αὐτῆς τῆς τροφῆς,
ὡς καὶ τὸ σῶμα
ἐκ τοῦ ἄρτου·
αὔξεται δὲ ἡ ψυχὴ
ὄχι εἰς ποσότητα,
δηλαδὴ εἰς μάκρος
ἢ πλάτος
ἢ βάθος,
ἀλλὰ κατὰ τὴν πρόοδον τῆς
εἰς τὸ ἀγαθὸν θελήσεως αὐτῆς
διὰ τῆς θελήσεως τοῦ Θεοῦ.
Διὸ καὶ ὁ Μωϋσῆς
εἰς τὸ Δευτερονόμιον
λέγει·
«Οὐκ ἐπ’ ἄρτῳ μόνῳ
ζήσεται ἄνθρωπος,
ἀλλ’ ἐπὶ παντὶ ρήματι
τῷ ἐκπορευομένῳ
διὰ στόματος Θεοῦ»·
καὶ τὸ ἅγιον Εὐαγγέλιον
ἀγαθὴν μερίδα τὴν ὀνομάζει.
Τί ἄλλο καλλίτερον
τροφῆς ἀθανάτου,
τί ἄλλο εἶναι τιμιώτερον
τραπέζης ἁγίας;
θαυμάσια μὲν καὶ καλὰ εἶναι
τὰ φαγητὰ τῆς βασιλικῆς τραπέζης,
ἀλλὰ θαυμασιώτεροι καὶ καλλίτεροι
εἶναι οἱ λόγοι
τῆς σημερινῆς ἑορτῆς.
Δεῦτε λοιπόν,
εὐλογημένοι Χριστιανοί,
πανηγυρίσωμεν,
χαρῶμεν καὶ τραφῶμεν
ἀπὸ τὴν βασιλικὴν τράπεζαν,
ἂς χορτάσωμεν
ἀπὸ τὰ φαγητὰ τοῦ βασιλέως,
ἂς ἀνοίξωμεν τοὺς ὀφθαλμοὺς
καὶ τὰ ὦτα μας
νὰ ἀκούσωμεν
καὶ νὰ ἐννοήσωμεν
θείους καὶ ἁγίους λόγους·
καὶ καθὼς ἄνθρωπός τις
συλλέγει ἐκ πολλῶν ἀνθέων
καὶ ποιεῖ ὡραῖον στέφανον,
εἶτα τὸν χαρίζει
εἰς ἄλλον φίλον του
καὶ ἐκεῖνος εὐχαριστεῖται
διὰ τὴν χάριν τοῦ στεφάνου,
οὕτως ἂς ποιῶμεν καὶ ἡμεῖς
ἀπὸ πάντα θεῖον λόγον,
τὸν ὁποῖον ἀκούομεν
εἰς τὴν Ἐκκλησίαν·
ἂς συλλέγωμεν
ὅπως στολίσωμεν
καὶ στεφανώσωμεν
τὴν ψυχὴν ἡμῶν
καὶ ποιήσωμεν αὐτὴν ἀξίαν
τῆς Βασιλείας τῶν οὐρανῶν.
Πόθεν δὲ
νὰ στολίσωμεν
τὴν ψυχὴν ἡμῶν;
ἀπὸ τὴν θείαν διδασκαλίαν
τῆς Ἐκκλησίας ἡμῶν
καὶ ἀπὸ τὰς ἑορτάς·
διότι δι’ οὐδενὸς ἄλλου
μεταβάλλεται ὁ ἄνθρωπος
ἀπὸ τὸ κακὸν εἰς τὸ ἀγαθὸν
παρὰ ἀπὸ τὸν λόγον τοῦ Θεοῦ
καὶ τὴν διδασκαλίαν,
ἀπὸ τὰς διηγήσεις τῶν Βίων
τῶν Ἁγίων ἀνδρῶν,
μάλιστα δέ,
ὅταν διηγῆται τις
Μάρτυρος ἔργα καὶ θαύματα,
τότε ὁ ἄνθρωπος εὐφραίνεται
καὶ χαίρει περισσότερον.
Μία λοιπὸν
ἀπὸ τὰς μαρτυρικὰς διηγήσεις
εἶναι καὶ ἡ σημερινή,
τὴν ὁποίαν μέλλω νὰ διηγηθῶ.
Τούτου ἕνεκα
σᾶς παρακαλῶ
νὰ ἑτοιμάσητε τὸν ἑαυτόν σας,
ἵνα ἀκούσητε καλῶς τοὺς λόγους μου,
διὰ νὰ εὐφρανθῆτε
καὶ ἵνα λάβητε τὸν μισθὸν
καὶ ἐκ Θεοῦ
καὶ ἀπὸ τὸν σήμερον ἑορταζόμενον Ἅγιον.
Τριακόσια σχεδὸν ἔτη
μετὰ τὴν Γέννησιν
τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ
ἐβασίλευον τῆς Ρωμαϊκῆς Αὐτοκρατορίας
ὁ Διοκλητιανὸς
καὶ ὁ Μαξιμιανὸς Ἑρκούλιος,
τὸ ζεῦγος τοῦ διαβόλου,
εἶχον δὲ οὗτοι ὁρίσει Καίσαρα,
ὅστις ἐξουσίαζε τὴν Ἑλλάδα
καὶ τὴν Μακεδονίαν,
ἕτερον Μαξιμιανὸν
τὸν ἐπιλεγόμενον Γαλέριον,
οὗτος δὲ εἶχε σύζυγόν του
τὴν θυγατέρα τοῦ Διοκλητιανοῦ Βαλερίαν,
ἦτο δὲ οὗτος ἄνθρωπος ἀσεβὴς
καὶ οὐδόλως ἤθελε νὰ ἀκούσῃ
τὸ ὄνομα τοῦ Χριστοῦ.
Ὅπου δὲ εὑρίσκετο Χριστιανός τις,
προσεπάθει παντοιοτρόπως
νὰ τὸν θανατώσῃ.
Πολλοὶ δὲ ἀπὸ τοὺς Χριστιανοὺς
ἐπήγαινον πλέον εἰς αὐτὸν
θεληματικῶς
καὶ ἐμαρτύρουν
διὰ τὴν ἀγάπην τοῦ Χριστοῦ.
Εἷς ἀπὸ τοὺς Χριστιανοὺς ἐκείνους
ἦτο καὶ ὁ Ἅγιος Δημήτριος·
αὐτὸς ἦτο
ἀπὸ τὴν μεγαλούπολιν Θεσσαλονίκην
καὶ οἱ γονεῖς αὐτοῦ
ἦσαν ἀπὸ τοὺς πρώτους
καὶ ἐπισήμους ἄρχοντας
τῶν Μακεδόνων.
Τὸν ἐτίμων δὲ
καὶ τὸν ὑπελήπτοντο
ὄχι τόσον
διὰ τὴν ὑπεροχὴν τοῦ γένους του,
ὅσον διὰ τὴν ἀρετὴν
καὶ τὴν ἀγαθότητα
τῆς ψυχῆς του·
ἐπειδὴ δὲν ἐφαίνετο καλλίτερος
μόνον κατὰ τὴν εὐγένειαν
τῶν ἠθῶν καὶ τῶν τρόπων του
ἀπὸ ὅλους τοὺς ἄλλους
εὐγενεῖς καὶ φρονίμους
τοῦ καιροῦ ἐκείνου,
ἀλλ’ ἀκόμη
καὶ κατὰ τὴν σωματικὴν ὡραιότητα
ἦτο ὁ ὡραιότερος
ἀπὸ ὅλους τοὺς ὁμηλίκους του.
Ἦτο δὲ ἐκ φύσεως ἀγαθὸς
καὶ εἶχε προαίρεσιν ἀγαθωτάτην.
Ἐκ παιδικῆς του ἡλικίας ἐδείκνυεν
ὁπόσον μέγας ἤθελε κατασταθῆ
μὲ τὸν καιρόν.
Ὅταν δὲ ὁ Ἅγιος ἐμεγάλωσεν,
ἐφαίνετο ἔτι εὐγενέστερος
καὶ τιμιώτερος.
Κατεγίνετο κυρίως
νὰ μανθάνῃ τὸ καλὸν
καὶ νὰ γυμνάζηται
εἰς τὰ ἔργα τοῦ πολέμου,
διότι ἡ πολεμικὴ τέχνη
ἐτίμα πολὺ τοὺς νέους
τοῦ καιροῦ ἐκείνου.
Καὶ εἶχε μὲν
ἀνθηρὰν ἡλικίαν
καὶ δύναμιν ἀκουστήν,
ἀλλὰ περισσότερον τὸν ἐπῄνουν
διὰ τὰς ψυχικάς του ἀρετάς,
ἐπειδὴ ἦτο φρόνιμος
καὶ ἐγκρατής,
ἠγάπα δὲ τὴν δικαιοσύνην
καὶ ἀπεστρέφετο τὴν ἀδικίαν.
Τόσην δὲ καλὴν φήμην
εἶχεν ἀποκτήσει
διὰ τὰς ἀρετάς του
εἰς ὅλην τὴν περιφέρειαν
τοῦ βασιλέως Μαξιμιανοῦ Γαλερίου,
ὥστε ὁ βασιλεὺς αὐτὸς
ἐξ οἰκείας προαιρέσεως
τὸν ἐτίμησεν ἐξαιρετικῶς
ἀπὸ ὅλους τοὺς ἄλλους
ἄρχοντας τῆς Θεσσαλονίκης
μὲ τὸ ἀξίωμα τοῦ δουκός,
ἤτοι τὸν διώρισε στρατηγὸν
ὅλης τῆς Θεσσαλίας,
διότι ἤκουεν
ὅτι ἦτο φρόνιμος
καὶ ἀνδρεῖος
εἰς τοὺς πολέμους
καὶ ἥνωνε τὴν φρόνησιν
καὶ τὴν ἀνδρείαν
μετὰ τῆς στρατηγικῆς ἐμπειρίας.
Πρὶν δὲ ἢ ἀξιωθῇ ὁ Ἅγιος
αὐτῆς τῆς τιμῆς
ἀπὸ τὸν βασιλέα Μαξιμιανόν,
προσεποιεῖτο
ὅτι ἦτο εἰδωλολάτρης·
ὅταν ὅμως
ἔλαβε τὸν βαθμὸν αὐτὸν
εὐθὺς ἐνεφανίσθη
ὡς Χριστιανός.
Δὲν ἔχαιρε δὲ τόσον
διὰ τὴν τιμὴν αὐτήν,
τὴν ὁποίαν ἔλαβεν
ἀπὸ τὸν βασιλέα,
ὅσον κατεγίνετο νὰ αὐξήσῃ
τὰς ἀρετὰς τῆς ψυχῆς του.
Ἡμέραν καὶ νύκτα
δὲν ἔπαυε νὰ διδάσκῃ
τὸν λόγον τοῦ Θεοῦ
καὶ τὴν εἰς Χριστὸν πίστιν.
Ἐδίδασκε δὲ
ὄχι κρυφίως
φοβούμενος
νὰ μὴ τὸ μάθῃ ὁ βασιλεύς,
ἀλλ’ ἐξ ἐναντίας
φανερώτατα.
Τὸ δὲ κυριώτερον αὐτοῦ ἔργον
ἦτο νὰ σπείρῃ ἐπιτηδείως
τὸν σπόρον τῆς εὐσεβείας
εἰς τὰς ψυχὰς ἐκείνων,
οἱ ὁποῖοι τὸν ἤκουον,
ὅταν ἐδίδασκε,
καὶ πρὸς τοὺς ὁποίους ἔλεγεν,
ὅτι ὁ ἄνθρωπος
ἐπλάσθη ἀπὸ τὸν Θεὸν
καὶ ἐτιμήθη παρ’ αὐτοῦ,
ἤτοι τὸν ἔβαλεν
εἰς τὸν Παράδεισον
διὰ νὰ χαίρῃ
καὶ νὰ ἐντρυφᾷ ἐκεῖ
καὶ ὅτι ὁ διάβολος
ἀπὸ φθόνον
τὸν ἠνάγκασε νὰ παραβῇ
τὴν ἐντολὴν τοῦ Θεοῦ,
διὰ τὸ ὁποῖον
ὁ Θεὸς ὀργισθεὶς
τὸν ἐξώρισεν
ἀπὸ τὸν Παράδεισον.
Ἔλεγεν ἀκόμη,
ὅτι αὐτὸς ὁ ἴδιος Θεὸς
καὶ πλάστης,
θέλων νὰ ἀναβιβάσῃ
πάλιν τὸν ἄνθρωπον
εἰς τὴν πρώτην αὐτοῦ τιμήν,
κατέβη ἐπὶ τῆς γῆς
καὶ ἐσαρκώθη
ἐκ τῆς Ἁγίας Παρθένου
καὶ Θεοτόκου Μαρίας
καὶ ἔγινε τέλειος ἄνθρωπος,
καθὼς εἴμεθα καὶ ἡμεῖς·
μόνον ἁμαρτωλὸς δὲν ἦτο·
ὅτι ἐσταυρώθη
καὶ ἐθανατώθη,
ὅτι ἀνελήφθη
εἰς τοὺς Οὐρανοὺς
καὶ ὅτι αὐτὸς μέλλει
ἐπ’ ἐσχάτων
νὰ ἔλθῃ πάλιν,
ἵνα κρίνῃ
τοὺς ἀνθρώπους ὅλους
καὶ νὰ ἀποδώσῃ
εἰς ἕκαστον
κατὰ τὰ ἔργα του.
Ταῦτα λέγων
καὶ διδάσκων συνεχῶς
ὁ Ἅγιος Δημήτριος
εὕρισκε πολλούς,
οἱ ὁποῖοι ἐδέχοντο
καὶ ἔβαλλον εἰς πρᾶξιν
τὴν διδασκαλίαν του·
διότι πολλοὶ ἀπὸ τοὺς Ἕλληνας,
ἅμα ἤκουον
τοὺς λόγους αὐτοῦ,
ἐπέστρεψον
εἰς τὴν θεογνωσίαν,
καὶ τὰ μὲν εἴδωλα
κατεφρόνουν
καὶ ἀπεστρέφοντο,
τὸν δὲ ἀληθινὸν Θεὸν
ὡμολόγουν
καὶ ἐπίστευον.
Καίτοι δὲ
καθ’ ἡμέραν ἐκαρποφόρει
ἡ διδασκαλία του αὕτη,
αὐτὸς ἐν τοσούτῳ
δὲν ἔπαυεν
ἀπὸ τοῦ νὰ διδάσκῃ
καὶ οὐδὲν ἄλλο διελογίζετο
εἰμὴ ὅτι,
ἂν δὲν κατορθώσῃ
νὰ ἐπιστρέψωσιν
ὅλοι οἱ Θεσσαλονικεῖς
καὶ νὰ πιστεύσωσιν
εἰς τὸν Χριστόν,
τίποτε δὲν ὠφελεῖτο
οὐδὲ ἐκέρδισεν
ἀπέναντι τῆς ὑπολήψεως
τῆς ὁποίας ἔχαιρεν.
Ὁ ἐχθρὸς ὅμως
τῆς ἀληθείας
διάβολος,
ὅστις φθονεῖ πάντοτε
τὸ συμφέρον
τῆς ψυχῆς τοῦ ἀνθρώπου,
βλέπων ὅτι
οἱ μὲν Χριστιανοὶ
ἐπληθύνοντο ἀκαταπαύστως,
οἱ δὲ εἰδωλολάτραι
ἠλαττοῦντο,
ἐφθόνησε
καὶ προσεπάθει παντοιοτρόπως
νὰ παρακωλύσῃ
τὸ κήρυγμα τοῦ Ἁγίου.
Πλήν,
διὰ νὰ ἐπιτύχῃ ἐντελῶς
τὸν σκοπόν του,
δὲν εὕρισκεν
ἄλλο μέσον καταλληλότερον,
παρὰ ἐὰν κατώρθωνε
νὰ θανατωθῇ ὁ Ἅγιος.
Αὐτὸ δὲ τοῦτο
τὸ ὁποῖον διελογίζετο,
τὸ κατώρθωσεν ἐπὶ τέλους,
ὡς θέλομεν ἴδει ἀκολούθως.
Ὁ βασιλεὺς Μαξιμιανός,
ἀφοῦ ὑπέταξε τοὺς Σκύθας
καὶ τοὺς Σαυρομάτας
εἰς τὴν ἐξουσίαν
τῆς Ρωμαϊκῆς βασιλείας,
ἐπιστρέφων νικητὴς
καὶ τροπαιοῦχος
καὶ θυσιάζων εἰς τὰ εἴδωλα
εἰς ὅσας πόλεις διέβαινεν,
ἦλθε καὶ εἰς Θεσσαλονίκην.
Τότε τινὲς
ἀπὸ τοὺς εἰδωλολάτρας
τῆς πόλεως ταύτης,
ἔχοντες ἐν τῇ καρδίᾳ αὐτῶν
τὸν διάβολον
καὶ θέλοντες
νὰ τιμηθῶσιν
ἀπὸ τὸν βασιλέα
διὰ τὴν πρὸς αὐτὸν ἀγάπην,
ἐπῆγαν εἰς αὐτὸν
καὶ τοῦ εἶπον·
«Πολυχρονεμένε βασιλεῦ,
ὁ Θεὸς νὰ αὐξάνῃ
τὴν βασιλείαν σου·
σὲ παρακαλοῦμεν
νὰ μᾶς ἐπιτρέψῃς
νὰ ἀναφέρωμεν λόγον τινὰ
πρὸς τὴν ἐνδοξότητά σου
καὶ ἂς μὴ φανῶμεν ἀσεβεῖς ἄνθρωποι,
ἐπειδὴ διαβάλλομεν τὸν αὐθέντην ἡμῶν,
διότι ἡμεῖς,
θέλοντες περισσότερον
τὸ συμφέρον τῆς βασιλείας σου
ἀπὸ τὸ συμφέρον αὐτοῦ,
ὁμολογοῦμεν τὴν ἀλήθειαν.
Γνώρισον λοιπόν,
ὅτι ὁ Δημήτριος,
ὁ ὁποῖος ἐτιμήθη
ἀπὸ τὴν ἐνδοξότητά σου
μὲ τὸν βαθμὸν
τοῦ ἡγεμόνος
τῆς Θεσσαλίας,
ἠρνήθη τὴν πάτριον θρησκείαν
καὶ πιστεύει τὸν Χριστόν,
ἐκεῖνον τὸν ὁποῖον
ἐσταύρωσαν οἱ Ἑβραῖοι.
Καὶ δὲν ηὐχαριστήθη
εἰς αὐτὸ μόνον,
ἀλλὰ καθήμενος καὶ
εἰς τὸ δικαστήριόν του
κηρύττει φανερὰ
αὐτὸν τὸν Χριστὸν
διὰ Θεὸν ἀληθινόν·
καθ’ ἑκάστην δέ,
ἀκούοντες οἱ ἄνθρωποι
τοὺς πεπλανημένους λόγους αὐτοῦ,
ἀφήνουσι τὴν θρησκείαν των
καὶ γίνονται Χριστιανοί».
Ὁ βασιλεύς,
ἀκούσας
τοὺς λόγους τούτους,
κατ’ ἀρχὰς μὲν ἐλυπήθη,
διότι θὰ ἔχανε
τοιοῦτον ἄνθρωπον·
ἔπειτα ὅμως,
θέλων νὰ μάθῃ
καὶ ὁ ἴδιος
τὴν ἀλήθειαν,
προσέταξε
νὰ φέρωσιν αὐτὸν
ἔμπροσθέν του.
Ἐπορεύθησαν λοιπὸν
παρευθὺς
οἱ ἄνθρωποι ἐκεῖνοι
καὶ εὗρον τὸν Ἅγιον
καθήμενον
καὶ διδάσκοντα
τὸν λόγον τοῦ Θεοῦ,
ἁρπάζοντες δὲ αὐτὸν ἀμέσως
ὡς ἀνήμεροι λέοντες
τὸν παρουσίασαν
ἐνώπιον τοῦ βασιλέως.
Ὁ Ἅγιος ὅμως,
ἐπειδὴ ἦτο πρόθυμος
ἐξ ἀρχῆς
νὰ μαρτυρήσῃ
διὰ τὸ ὄνομα τοῦ Χριστοῦ,
οὔτε ἀντεστάθη
εἰς τοὺς ἀνθρώπους ἐκείνους,
οὔτε τὸν βασιλέα ἐφοβήθη,
ἀλλ’ ἔστη ἔμπροσθεν αὐτοῦ
τοσοῦτον χαίρων καὶ εὐφραινόμενος,
ὥστε τὸ πρόσωπον αὐτοῦ
ἐφαίνετο λαμπρότατον
καὶ χαριέστατον
ἀπὸ χαράν.
Ὁ βασιλεὺς λοιπὸν
εἶπε πρὸς τὸν Ἅγιον Δημήτριον·
«Τοιαύτην τιμὴν
ἀνέμενον ἐγὼ
νὰ δώσῃς εἰς ἐμὲ;
οὕτως ἤλπιζον
νὰ μὲ τιμᾷς
καὶ σὲ ἀνεβίβασα
εἰς τοιοῦτον βαθμόν;
Ἐγὼ σὲ ἀνέδειξα
ἡγεμόνα τῆς Θεσσαλονίκης
καὶ σὺ
οὔτε ἓν μίλιον
δὲν ἐξῆλθες τῆς πόλεως
διὰ νὰ μὲ προϋπαντήσῃς;».
Ἀκούσας ταῦτα
ὁ Ἅγιος ἀπεκρίθη·
«Βασιλεῦ,
ἐγὼ τιμῶ
τὴν βασιλείαν σου,
τιμῶ ὅμως περισσότερον σοῦ
τὸν Θεὸν
τοῦ οὐρανοῦ
καὶ τῆς γῆς,
ὅστις εἶναι Βασιλεὺς
ὅλου τοῦ κόσμου».
Ὁ δὲ βασιλεὺς
τὸν ἠρώτησε·
«Καὶ ποῖος εἶναι
ὁ Θεός σου
καὶ Βασιλεύς;»
Ὁ Ἅγιος ἀπεκρίθη·
«Ὁ Κύριος Ἰησοῦς Χριστός,
ἐκεῖνος εἶναι Θεὸς ἀληθινὸς
καὶ Βασιλεὺς Παντοκράτωρ».
Ὁ βασιλεὺς
τοῦ εἶπε πάλιν·
«Λοιπὸν αὐτὸν πιστεύεις σὺ
καὶ διὰ τοῦτο
δὲν καταδέχεσαι ἡμᾶς,
ἀνάξιε τῆς τιμῆς;
Καὶ τί καλὸν
εἶδες ἀπὸ τὸν Χριστόν σου
καὶ τὸν ἔχεις Θεὸν
καὶ Βασιλὲα;
Δὲν εἶναι θεοὶ ὁ Ζεύς,
ὁ Ἀπόλλων
καὶ οἱ ἐπίλοιποι,
ἀλλ’ ὁ Χριστός σου
εἶναι Θεός;
Δὲν σὲ ἐτίμησα ἐγὼ
καὶ σὲ διώρισα ἡγεμόνα
ὅλης τῆς Θεσσαλίας;
Αὐτὰ ἀποδίδεις εἰς ἡμᾶς,
ἀχάριστε ἄνθρωπε;
Τοιοῦτος φαίνεσαι
πρὸς τοὺς μεγάλους θεοὺς
καὶ πρὸς ἡμᾶς;
Ἐγὼ λοιπὸν νὰ σοῦ ἀνταποδώσω
κατὰ τὴν μιαράν σου γνώμην·
νὰ βασανισθῇς
καὶ νὰ τιμωρηθῇς
μὲ μυρίας βασάνους
καὶ τιμωρίας,
διὰ νὰ μάθῃς
ὁποῖος εἶμαι ἐγὼ
καὶ ποῖος εἶσαι σύ,
καὶ τὶ δύναται ὁ Θεός σου
νὰ ποιήσῃ ὑπὲρ σοῦ».
Ὁ δὲ Ἅγιος ἀπεκρίθη·
«Βασιλεῦ, τὰς τιμωρίας
καὶ τὰς βασάνους,
μὲ τὰς ὁποίας μὲ ἀπειλεῖς,
ἐγὼ τὰς θεωρῶ
ὡς χαρὰν καὶ ἀγαλλίασιν
καὶ εὐεργεσίαν μου·
διότι αὐταὶ
θέλουσι προξενήσει
εἰς ἐμὲ
τὴν Βασιλείαν τῶν οὐρανῶν
καὶ τιμὴν ἀκατάπαυστον».
Ταῦτα ὡς ἤκουσεν ὁ βασιλεὺς
ἀπὸ τὸ στόμα τοῦ Ἁγίου,
κατ’ ἀρχὰς μὲν
ἐθυμώθη ὑπερβολικῶς
κατ’ αὐτοῦ,
ἔπειτα ὅμως,
θέλων νὰ ταπεινώσῃ
τὴν γνώμην του,
προσέταξε νὰ τὸν φυλακίσωσι
συλλογιζόμενος ὅτι,
ἂν καταφρονηθῇ
καὶ φυλακισθῇ,
θ’ ἀναγκασθῇ
νὰ μεταβάλῃ γνώμην.
Ἔλαβον λοιπὸν
οἱ στρατιῶται
τὸν Ἅγιον
καὶ τὸν ὡδήγησαν
εἰς τὴν φυλακήν,
οὐχὶ τὴν καθ’ αὑτὸ φυλακήν,
ἀλλ’ εἰς τόπον ἀκάθαρτον·
ἤτοι λουτρὸν μέγα
καὶ παλαιόν,
πλησίον τοῦ τόπου
εἰς τὸν ὁποῖον
ἐκάθητο ὁ βασιλεύς.
Εἰς τὰ ὑπόγεια δὲ
τοῦ λουτροῦ ἐκείνου,
εἰς τὰ ὁποῖα ἐχύνοντο
τὰ ἀκάθαρτα περιττώματα,
ἐκεῖ τὸν ἐνέκλεισαν.
Εἰσερχόμενος δὲ ὁ Ἅγιος
εἰς τὸ μέρος ἐκεῖνο,
εἶδεν ἔμπροσθέν του
σκορπίον μέγαν,
ὅστις ὑψώνων τὸ κέντρον του
ἐπεζήτει νὰ τὸν κεντήσῃ.
Παρευθὺς δὲ ὁ Ἅγιος
ἐποίησε τὸ σημεῖον τοῦ Σταυροῦ
καὶ εἶπεν·
«Εἰς τὸ ὄνομα τοῦ Χριστοῦ,
ὅστις εἶπε
νὰ πατῶμεν
ἐπάνω ὄφεων
καὶ σκορπίων
καὶ ἐπὶ πᾶσαν τὴν δύναμιν
τοῦ ἐχθροῦ».
Αὐτὸ εἶπε
καὶ ἐπάτησε
τὸν σκορπίον ἐκεῖνον,
καὶ πάραυτα
ἐμφανισθεὶς Ἄγγελος Κυρίου
ἐπάνωθεν αὐτοῦ,
κρατῶν στέφανον χρυσοῦν,
εἶπε πρὸς αὐτόν·
«Χαῖρε, Δημήτριε
στρατιῶτα τοῦ Χριστοῦ,
θάρρει,
ἐνδυναμοῦ
καὶ νίκα
τοὺς ἐχθρούς σου».
Ταῦτα δὲ εἰπὼν
ἔβαλε τὸν στέφανον
εἰς τὴν κεφαλὴν
τοῦ Ἁγίου Μάρτυρος.
Οἱ μὲν στρατιῶται λοιπόν,
ἀφοῦ ἐνέκλεισαν τὸν Ἅγιον
εἰς τὴν φυλακήν,
ἐπέστρεψαν εἰς τὸν βασιλέα
εὐχαριστημένοι,
διότι ἐξετέλεσαν
τὴν προσταγὴν αὐτοῦ.
Ὁ δὲ Ἅγιος
ἀπέμεινε κεκλεισμένος
εἰς τὰ ὑπόγεια τοῦ λουτροῦ,
ἐστερημένος μὲν
ἀπὸ συναναστροφὴν ἀνθρώπων,
ἀλλ’ ὅμως
ἀπὸ τὴν βοήθειαν τοῦ Θεοῦ
παρηγορούμενος
καὶ ἐνισχυόμενος.
Εἶχε δὲ καὶ χαρὰν
καὶ λύπην
δι’ ὅσα συνέβησαν
εἰς αὐτόν,
χαρὰν μέν,
διότι τὸν ἠξίωσεν ὁ Θεὸς
καὶ παρουσιάσθη Χριστιανὸς
ἐνώπιον τοῦ βασιλέως·
λύπην δέ,
διότι δὲν ἐτελειοῦτο ταχέως,
διὰ νὰ ὑπάγῃ
εἰς τὴν Βασιλείαν τῶν οὐρανῶν.
Πλὴν καὶ οὕτως
ηὐχαρίστει τὸν Θεὸν
καὶ ἐδίψα τὴν ὥραν
τοῦ θανάτου του.
Καὶ ὅσον μὲν
ἐπεθύμει ὁ Μαξιμιανὸς
νὰ ἔχῃ
ὅλους τοὺς ἀνθρώπους
ὑπηκόους του,
ἄλλο τόσον καὶ ὁ Ἅγιος
ἐπεθύμει νὰ μαρτυρήσῃ
διὰ τὸ ὄνομα τοῦ Χριστοῦ.
Ὁ παρανομώτατος οὗτος βασιλεύς,
χαίρων εἰς τὰς θυσίας
τῶν εἰδώλων
καὶ ἀγαπῶν
νὰ βλέπῃ αἱματοχυσίας
καὶ φόνους ἀνθρώπων,
προσέταξε τότε
νὰ ἐκτελέσωσι
τὸν ἀγῶνα τοῦ πεντάθλου·
διότι οἱ βασιλεῖς τῶν Ἑλλήνων,
τὸν παλαιὸν καιρόν,
αὐτὴν τὴν συνήθειαν εἶχον.
Εἰς οἱανδήποτε πόλιν ἐπορεύοντο
κατὰ πρώτην φοράν,
ἔβαλον τοὺς ἀνθρώπους
καὶ ἔτρεχον,
ἐπάλαιον,
ἔρριπτον τὸν λίθον,
ἐπήδων
καὶ ἐσκόπευον μὲ τὰ δόρατα
εἰς σημεῖα προσδιωρισμένα.
Αὐτὰ δὲ τὰ πέντε ἀγωνίσματα
ὠνόμαζον πένταθλον·
καὶ ὅστις ἤθελε νικήσει
εἰς ἓν
ἀπὸ αὐτὰ τὰ πέντε ἀγωνίσματα
τοῦ πεντάθλου,
ἐτίμων αὐτὸν οἱ βασιλεῖς
καὶ δῶρα ἔδιδον
εἰς αὐτόν.
Αὐτὰ λοιπὸν
τὰ πέντε ἀγωνίσματα
ἠθέλησεν ὁ βασιλεὺς
νὰ τελεσθοῦν
καὶ κατὰ τὴν ἡμέραν ἐκείνην.
Αὐτὸς λοιπὸν ἐκάθησεν
εἰς τόπον ὑψηλόν,
ἵνα βλέπῃ τοὺς ἀγωνιζομένους,
οἱ δὲ ἄνθρωποι
ἔπαιζον καὶ ἠγωνίζοντο
ἕκαστος κατὰ τὸ ἀγώνισμα
τὸ ὁποῖον προετίμα.
Εἷς δὲ ἐξ ἐκείνων,
οἵτινες ἐπάλαιον,
ἦτο ἄνθρωπός τις τοῦ βασιλέως,
ὅστις ὠνομάζετο Λυαῖος
καὶ ὅστις ἦτο
ἀπὸ πόλιν τινὰ τῆς Σκυθίας
ὀνομαζομένην Οὐάνδηλα.
Αὐτὸς ἦτο ὑψηλότατος
καὶ ἰσχυρότατος
καὶ ὁ βασιλεὺς
τὸν εἶχε μεθ’ ἑαυτοῦ,
ἵνα προξενῇ εἰς αὐτὸν
τιμὴν καὶ ἔπαινον.
Αὐτὸς λοιπὸν ὁ Λυαῖος,
ὡς τεχνίτης εἰς τὴν πάλην
καὶ δυνατός,
ἐνίκα πολλοὺς ἀνθρώπους,
ὁ δὲ βασιλεὺς
βλέπων αὐτὸν ἔχαιρε μεγάλως
καὶ ἐχάριζεν εἰς αὐτὸν
πλούσια δῶρα.
Ἀλλ’ ἀκούσατε
καὶ τὸ τέλος αὐτοῦ
πῶς συνέβη.
Νέος τις τῆς Θεσσαλονίκης,
ὡραιότατος εἰς τὴν ὄψιν,
ὁ Ἅγιος Νέστωρ,
ὅστις ἦτο
ἐν τῷ κρυπτῷ Χριστιανὸς
καὶ γνωστὸς τοῦ Ἁγίου Δημητρίου,
βλέπων τὸν Λυαῖον
ὅτι φονεύει τοὺς ἀνθρώπους
καὶ ὅτι ὁ βασιλεὺς εὐχαριστεῖται
καὶ ὑπερηφανεύεται
εἰς τὴν νίκην αὐτοῦ,
ἀλλὰ καὶ θέλων
νὰ ἴδῃ τὴν δύναμιν
τοῦ ἀληθινοῦ Χριστοῦ τοῦ Θεοῦ,
ἐπῆγεν εἰς τὸ λουτρὸν ἐκεῖνο,
εἰς τὸ ὁποῖον
ἦτο κεκλεισμένος ὁ Μέγας Δημήτριος
καὶ εἶπε πρὸς αὐτόν·
«Δοῦλε τοῦ ἀληθινοῦ Θεοῦ,
τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ
καὶ αὐθέντα μου,
ὁ μιαρὸς βασιλεὺς
χαίρει μεγάλως
εἰς τὰς πράξεις
τοῦ ἀσεβεστάτου Λυαίου,
ἡ δὲ ψυχή μου
ὀρέγεται νὰ παλαίσω
μετ’ αὐτοῦ,
μόνον εὐλόγησόν με
καὶ ἐνδυνάμωσόν με
νὰ ὑπάγω νὰ τὸν νικήσω».
Τότε ὁ Ἅγιος Δημήτριος
ἐποίησε τὸ σημεῖον
τοῦ Σταυροῦ τοῦ Χριστοῦ
εἰς τὸ μέτωπον τοῦ Νέστορος,
καὶ εἶπε πρὸς αὐτόν·
«Ὕπαγε
καὶ τὸν Λυαῖον θέλεις νικήσει,
καὶ ὑπὲρ τοῦ Χριστοῦ
θέλεις μαρτυρήσει».
Ἀνεχώρησε λοιπὸν ὁ Νέστωρ
ἀπὸ τὴν φυλακὴν
καὶ ἐπῆγεν εἰς τὸν τόπον
ἔνθα ἐτελεῖτο ὁ ἀγὼν τῆς πάλης
καὶ παρευθὺς ἐφώναξεν
εἰς τὸ μέσον·
«Ὦ Λυαῖε,
ἔλα νὰ παλαίσωμεν οἱ δύο».
Ὁ δὲ βασιλεύς,
ὅστις ἐκάθητο
εἰς τὸ ὑψηλότερον μέρος
καὶ ἐθεώρει τοὺς ἀνθρώπους
πῶς ἠγωνίζοντο,
εὐθὺς ὡς εἶδε τὸν Νέστορα,
νέον εἰς τὴν ἡλικίαν,
εἴκοσι περίπου ἐτῶν,
ἐμήνυσεν εἰς αὐτὸν
νὰ ὑπάγῃ ἔμπροσθέν του
καὶ τοῦ εἶπε·
«Νεανία,
δὲν ἐλυπήθης
τὴν ζωήν σου,
ἀλλ’ ἦλθες
νὰ παλαίσῃς
μὲ τὸν Λυαῖον;
Δὲν τὸν βλέπεις
πόσους ἐνίκησε;
Δὲν βλέπεις
πόσα αἵματα ἐχυσε;
Πῶς ἀποτολμᾷς
νὰ ἐκτεθῇς
εἰς τοιοῦτον κίνδυνον;
Δὲν λυπεῖσαι
τὴν ὡραιότητά σου
καὶ τὴν νεότητά σου;
Μήπως ἀναγκάζεσαι
ἀπὸ πτωχείαν
νὰ ἐπιθυμῇς
τὸν θάνατόν σου;
Δὲν πρέπει ὅμως
νὰ συμπλακῇς
μετὰ τοῦ Λυαίου
διὰ νὰ μὴ θανατωθῇς,
ἂν δὲ εἶσαι πτωχός,
νὰ σὲ πλουτίσω ἐγώ,
μόνον νὰ μὴ ἀπολέσῃς
τὴν ζωήν σου».
Ἀκούσας ταῦτα
ὁ μακάριος Νέστωρ
ἀπεκρίθη συγκεκαλυμμένως
πρὸς τὸν βασιλέα·
«Βασιλεῦ,
ἐγὼ πτωχὸς δὲν εἶμαι,
οὐδὲ καταφρονῶ τὴν ζωήν μου,
ἀλλὰ καὶ πλοῦτον ἔχω
καὶ τὴν ζωήν μου ἀγαπῶ·
θέλω ὅμως νὰ παλαίσω
μετὰ τοῦ Λυαίου,
διὰ νὰ λάβω τιμήν·
διότι, καὶ ἂν εἶμαι πλούσιος,
τιμὴν ὅμως δὲν ἔχω,
ἑπομένως τί θέλω
τὸν ἄτιμον πλοῦτον;
Ἀγαπῶ λοιπὸν νὰ τιμηθῶ
καὶ νὰ φανῶ
καλλίτερος ἀπὸ τὸν Λυαῖον,
διὰ τοῦτο ἀποφασίζω
νὰ κινδυνεύσω».
Ὡς εἶδεν ὁ βασιλεὺς
ὅτι δὲν ὑπακούει,
τὸν ἀφῆκεν.
Ὁ δὲ Ἅγιος Νέστωρ,
εὐθὺς ὡς ἐπλησίασεν
εἰς τὸν Λυαῖον,
ἔρριψε τὸ ἐπανωφόριόν του
καὶ ἔκραξεν·
«Ὁ Θεὸς τοῦ Δημητρίου
βοήθει μοι».
Εὐθὺς δὲ ὡς εἶπε
τὸν λόγον τοῦτον,
ἐξήγαγε τὸ ἐγχειρίδιόν του
καὶ ἐκτύπησε
τὸν ὑπερήφανον Λυαῖον
εἰς τὸ μέσον τῆς καρδίας,
εὐθὺς δὲ
οὗτος ἔπεσε κατὰ γῆς
νεκρός.
Ὁ δὲ βασιλεύς,
ἰδὼν ὅτι ἐφονεύθη ὁ Λυαῖος,
ἐλυπήθη εἰς τόσον βαθμόν,
ὡς νὰ εἶχεν ἐκπέσει
ἀπὸ τὴν βασιλείαν του.
Ἐκάλεσε λοιπὸν τὸν Νέστορα
καὶ τοῦ εἶπε·
«Νεανία, μὲ ποίας μαγείας
ἐνίκησας τὸν Λυαῖον;
Αὐτὸς ἐφόνευσε
τόσους ἀνθρώπους
δυνατωτέρους ἀπὸ σέ,
καὶ σὺ
πῶς τὸν ἐθανάτωσες;»
Ὁ Ἅγιος Νέστωρ ἀπεκρίθη·
«Ἐγώ, βασιλεῦ,
μὲ τὰς μαγείας
δὲν ἐνίκησα τὸν Λυαῖον,
ἀλλὰ μὲ τὴν δύναμιν
τοῦ Χριστοῦ,
τοῦ ἀληθινοῦ Θεοῦ».
Ὅταν ἤκουσεν ὁ μιαρὸς βασιλεὺς
αὐτοὺς τοὺς λόγους
ἐθυμώθη ὑπερβαλλόντως
καὶ προσέταξεν
ἕνα ἐκ τῶν ἀρχόντων αὐτοῦ,
Μαρκιανὸν ὀνομαζόμενον,
νὰ ἐκβάλῃ τὸν Νέστορα
ἔξω ἀπὸ τὴν χρυσῆν λεγομένην πύλην
καὶ νὰ τὸν ἀποκεφαλίσῃ
μὲ τὸ ἐγχειρίδιόν του.
Καὶ οὕτως ἐτελειώθη
ὁ Ἅγιος Νέστωρ,
κατὰ τὸν λόγον
τοῦ Ἁγίου Δημητρίου.
Μετὰ ταῦτα
ἠγέρθη παρευθὺς ὁ βασιλεὺς
λυπημένος
καὶ ἐπῆγεν
εἰς τὸ παλάτιόν του,
λέγων καθ’ ἑαυτόν·
«Μὰ τὴν δύναμιν τῶν μεγάλων θεῶν,
ἀπὸ μαγείας ἐφονεύθη σήμερον
ὁ φίλος μου Λυαῖος».
Εὐθὺς δὲ ὡς ἔμαθεν,
ὅτι κατόπιν ὁδηγιῶν
τοῦ Ἁγίου Δημητρίου
ἐφονεύθη,
προσέταξε τοὺς στρατιώτας του
νὰ ὑπάγωσι
καὶ νὰ φονεύσωσι
τὸν Ἅγιον
ἐντὸς τῶν ὑπογείων ἐκείνων στοῶν
τοῦ λουτροῦ.
Ἐπῆγαν λοιπὸν οἱ στρατιῶται
καὶ ἐλόγχευσαν αὐτὸν
μὲ τὰς λόγχας των
εἰς ὅλον τὸ σῶμα.
Ἡ πρώτη δὲ λόγχευσις,
τὴν ὁποίαν ἔδωκαν
εἰς αὐτόν,
ἦτο εἰς τὴν δεξιάν του πλευράν,
εἰς τὸ ἴδιον μέρος
ποὺ ἐλόγχευσαν
καὶ τὸν Χριστὸν
ἐπὶ τοῦ Σταυροῦ,
διότι ὡς εἶδεν αὐτοὺς ὁ Ἅγιος
ὕψωσε μόνος του
τὴν δεξιάν του χεῖρα
διὰ νὰ τὸν λογχεύσωσι.
Τοιοῦτο Μαρτύριον ἔλαβεν,
εὐλογημένοι Χριστιανοί,
ὁ Μεγαλομάρτυς Δημήτριος,
καὶ οὕτως ἐτελειώθη
κατὰ τὴν σήμερον.
Τινὲς δὲ εὐλαβεῖς Χριστιανοὶ
εἰσελθόντες κρυφίως,
διὰ τὸν φόβον τοῦ βασιλέως,
εἰς τὸ λουτρὸν ἐκεῖνο,
εἰς τὸ ὁποῖον ἔκειτο
τὸ λείψανον τοῦ Ἁγίου,
τὸ ἐνεταφίασαν
εἰς τὸ ἴδιον αὐτὸ μέρος
εἰς τὸ ὁποῖον καὶ ἐτελειώθη.
Φίλος δέ τις τοῦ Ἁγίου,
Λοῦπος ὀνομαζόμενος,
παριστάμενος
εἰς τὸν θάνατον αὐτοῦ,
ἐξέβαλε τὸ δακτυλίδιον
τοῦ Ἁγίου
ἀπὸ τὸν δεξιὸν δάκτυλον
καὶ ἔλαβε καὶ τὸ μανδήλιον
καὶ τὸ ἐπανωφόριόν του
ἐκ τῶν ὤμων του
καὶ τὰ ἔβαψεν
εἰς τὸ αἷμά του
καὶ δι’ αὐτῶν
ἐποίει θαύματα πολλά·
ἀρρώστους ἰάτρευε
καὶ ἄλλους ἀνθρώπους δαιμονιζομένους
καὶ πάσχοντας ἀπὸ πᾶσαν ἀσθένειαν
ἐθεράπευεν.
Ὁ δὲ βασιλεύς,
εὐθὺς ὡς ἔμαθε ταῦτα,
ἀπέστειλε στρατιώτας
καὶ ἀπεκεφάλισαν αὐτὸν
εἰς τόπον τινὰ
λεγόμενον Τριβουνάλιον.
Ἀκούσατε ὅμως
καὶ ὀλίγα τινὰ
ἐκ τῶν θαυμάτων
τοῦ Ἁγίου,
εὐλογημένοι Χριστιανοί,
διὰ νὰ γνωρίσητε τὴν χάριν
μὲ τὴν ὁποίαν
ἐτίμησεν αὐτὸν ὁ Θεὸς
διὰ τὴν καθαράν του πολιτείαν
καὶ τὴν μαρτυρικὴν θυσίαν του.
Μετὰ τὸν θάνατον τοῦ Ἁγίου,
θέλων ὁ Θεὸς νὰ τὸν δοξάσῃ
εἰς ὅλον τὸν κόσμον,
ᾠκονόμησε
καὶ ἐξήρχετο μύρον
ἀπὸ τὸ σῶμά του
τόσον πολύ,
ὥστε παρ’ ὅλον ὅτι
καὶ οἱ ἐντόπιοι
καὶ οἱ ἀπὸ ἄλλα μακρινὰ μέρη ἐρχόμενοι
ἐλάμβανον τοῦτο,
ὄχι μόνον δὲν ἐξηντλεῖτο,
ἀλλὰ μᾶλλον ηὔξανε
πρεσβείαις τοῦ Ἁγίου.
Εἶχεν ὅμως τὸ μύρον τοῦτο
καὶ τὴν δύναμιν
νὰ προξενῇ μεγάλας ἰατρείας
καὶ διὰ τοῦτο
οἱ ἄνθρωποι ἐλάμβανον αὐτὸ
μετὰ μεγάλης πίστεως
καὶ τὸ ἔπινον.
Ἀσκητὴς δέ τις,
κατοικῶν ποτε εἰς ὄρος τι,
ὅπερ ὀνομάζεται τοῦ Χολομῶντος,
ἀκούσας ὅτι
ὁ Ἅγιος ἀναβλύζει
μύρον ἄφθονον
ἀπὸ τὸν τάφον,
δὲν τὸ ἐπίστευε
καὶ συνελογίζετο,
ὅτι εἰς τὸ μέρος ἐκεῖνο
ὑπάρχουσι καὶ ἄλλοι Ἅγιοι,
οἱ ὁποῖοι ὑπέμειναν
περισσότερα Μαρτύρια
διὰ τὸ ὄνομα τοῦ Χριστοῦ,
ὅμως δὲν ἀνέβλυσαν μύρον,
καὶ αὐτὸς διὰ ποῖον Μαρτύριόν του
ἐδοξάσθη τόσον ἀπὸ τὸν Θεόν;
Λοιπὸν ὁ Θεὸς
θέλων νὰ τὸν βεβαιώσῃ,
ὅτι εἶναι ἀληθὲς τὸ πρᾶγμα,
τὶ ᾠκονόμησεν;
Μίαν νύκτα,
ἀφοῦ ἀνέγνωσεν
ὁ Ἀσκητὴς ἐκεῖνος
τὴν ἀκολουθίαν του,
ἔπεσε νὰ κοιμηθῇ
καὶ ἐφάνη εἰς αὐτὸν
ὡς νὰ εὑρέθη
εἰς τὴν Θεσσαλονίκην,
μέσα εἰς τὴν Ἐκκλησίαν
τοῦ Ἁγίου Δημητρίου,
καὶ ἐκεῖ εἶδεν
ἔμπροσθέν του ἄνθρωπον,
ὅστις ἐκράτει τὰς κλεῖδας
τοῦ τάφου τοῦ Ἁγίου
πρὸς τὸν ὁποῖον εἶπε·
«Ἄνοιξόν μοι νὰ προσκυνήσω».
Τοῦ ἤνοιξε λοιπὸν ἐκεῖνος
καὶ εἰσῆλθε μέσα
εἰς τὸ κουβούκλιον
νὰ προσκυνήσῃ·
ἐν ᾧ δὲ προσεκύνει,
εἶδεν ὅτι ὅλος ὁ τάφος
ἦτο βεβρεγμένος ἀπὸ μύρον
καὶ εὐωδίαζε
καὶ εἶπε
πρὸς τὸν φύλακα
τοῦ τάφου·
«Σὲ παρακαλῶ,
ἐλθὲ νὰ σκάψωμεν ἐδῶ
νὰ ἴδωμεν
πόθεν ἔρχεται
τὸ μύρον».
Ἐφάνη λοιπὸν εἰς αὐτὸν
ὡς νὰ ἔφερον ἐργαλεῖα
καὶ ἤρξαντο νὰ σκάπτωσι
καὶ ἐνῷ ἔσκαπτον
εὗρον μέγα τι μάρμαρον,
τὸ ὁποῖον μὲ πολὺν κόπον ἤγειραν,
καὶ παρευθὺς
ἐφάνη τὸ σῶμα τοῦ Ἁγίου
λαμπρὸν κατὰ πολλὰ καὶ ὡραῖον,
ἐκ τοῦ ὁποίου
ἀνέβλυζε μύρον ἄφθονον
ἐκχυνόμενον ἀπὸ τὰς ὀπάς,
τὰς ὁποίας ἤνοιξαν
εἰς τὸ σῶμα τοῦ Μάρτυρος
αἱ λόγχαι τῶν ἀκοντίων.
Τοσοῦτον δὲ πλῆθος μύρου
ἐξήρχετο,
ὥστε περιερράνθη
καὶ ὁ φύλαξ τοῦ τάφου.
Ὁ δὲ Ἀσκητὴς
ἀπὸ τὸν τρόμον του,
φοβούμενος νὰ μὴ πνιγῇ,
ἔκραξε μεγαλοφώνως·
«Ἅγιε Δημήτριε, βοήθει».
Μετὰ τὴν φωνὴν αὐτήν,
ὢ τοῦ θαύματος!
συνῆλθεν εἰς ἑαυτὸν
καὶ εἶδεν
ὅτι ἦτο βεβρεγμένος ὅλος
ἀπὸ τὸ μύρον
καὶ αὐτὸς
καὶ τὰ ἐνδύματά του.
Τοῦτο τὸ θαῦμα
εἶδεν ὁ Ἀσκητὴς
καὶ ἠγέρθη παρευθὺς
ἀπὸ τὸ ὄρος,
εἰς τὸ ὁποῖον ἠσκήτευε,
καὶ ἦλθεν εἰς τὴν Θεσσαλονίκην,
κηρύττων τὸ θαῦμα τοῦ Ἁγίου
καὶ δοξάζων τὸν Θεόν·
ἔμεινε δὲ ἐκεῖ
εἰς τὸν Ναὸν
ἱκανὰς ἡμέρας
καὶ κατόπιν ἐπέστρεψεν
εἰς τὸ ἀσκητήριόν του,
λέγων·
«Μέγας, ἀληθῶς,
εἶναι ὁ Ἅγιος Δημήτριος».
Μετὰ τὸν θάνατον
τοῦ βασιλέως Μαξιμιανοῦ
ἐβασίλευσεν ὁ μέγας Κωνσταντῖνος
ὁ εὐσεβέστατος
καὶ χριστιανικώτατος.
Κατὰ τὸ διάστημα λοιπὸν
τῆς βασιλείας του
διώρισε στρατηγόν τινα
εἰς τὴν Μεγάλην Βλαχίαν,
ὀνομαζόμενον Λεόντιον,
ὅστις ἠσθένησεν
εἰς τὴν Θεσσαλονίκην
τόσον βαρέως,
ὥστε προετίμα
μᾶλλον νὰ ἀποθάνῃ
παρὰ νὰ ζῇ.
Πολλοὶ ἰατροὶ
τὸν ἐπεσκέφθησαν,
ἀλλὰ κανεὶς δὲν ἠδύνατο
νὰ τὸν ἰατρεύσῃ,
καὶ μάλιστα ἐχειροτέρευεν.
Ἐκινδύνευε λοιπὸν
ὁ Λεόντιος μεγάλως
καὶ κανένα ἰατρὸν ἱκανὸν
δὲν εὕρισκεν·
ἅμα ἔμαθεν ὅμως
ὅτι ὁ τόπος,
εἰς τὸν ὁποῖον ἔκειτο
τὸ λείψανον
τοῦ Ἁγίου Δημητρίου,
ποιεῖ θαύματα,
ἐπῆγε βασταζόμενος
καὶ προσέπεσεν
εἰς τὸν τάφον τοῦ Ἁγίου,
ἀμέσως δέ,
Θεοῦ βοηθείᾳ,
ἰατρεύθη.
Ὅθεν μετὰ τοῦτο
ἐξώδευσεν ἱκανὰ χρήματα
καὶ ἔκτισε τὸν Ναὸν αὐτόν,
ὁ ὁποῖος εἶναι
εἰς τὴν Θεσσαλονίκην
τοῦ Μεγαλομάρτυρος Δημητρίου.
Ἀκολούθως δέ,
ὅταν ἠθέλησε
νὰ ὑπάγῃ
εἰς τὸν τόπον,
εἰς τὸν ὁποῖον
τὸν ἔστειλεν ὁ βασιλεύς,
ἠθέλησε νὰ λάβῃ
μέρος ἀπὸ τὸ λείψανον
τοῦ Ἁγίου
διὰ νὰ κτίσῃ
καὶ ἐκεῖ
Ἐκκλησίαν.
Ὁ δὲ Ἅγιος Δημήτριος
ἐφάνη εἰς τὸν ὕπνον του
καὶ τοῦ εἶπε·
«Νὰ μὴ μὲ διαχωρίσῃς,
ἀλλὰ νὰ μὲ ἀφήσῃς ἀκέραιον
εἰς τὴν πατρίδα μου».
Ὅθεν δὲν ἐτόλμησεν
ὁ ἄρχων
νὰ πειράξῃ διόλου
τὸ λείψανον τοῦ Ἁγίου,
ἀλλὰ ἔλαβε μόνον χῶμα
ἀπὸ τὸν τάφον αὐτοῦ,
εὗρε δὲ καὶ τὸν δακτύλιον
καὶ τὸ μανδήλιον τοῦ Ἁγίου,
τὰ ὁποῖα,
ὡς προείπομεν,
εἶχεν ὁ Λοῦπος
καὶ τὰ ἔλαβε
θέσας αὐτὰ
εἰς κιβώτιον.
Φθάσας δὲ
εἰς τὸν Δούναβιν,
τὸν εὗρε πλημμυρισμένον
καὶ δὲν ἠδύνατο
νὰ διέλθῃ αὐτόν·
ὅθεν ἠπόρει
τὶ νὰ πράξῃ·
πρῶτον μὲν
διότι εἶχε καθυστέρησιν,
ἐπειδὴ ἔμεινεν
ἐπὶ πολὺν καιρὸν
εἰς τὴν Θεσσαλονίκην
καὶ δεύτερον,
διότι δὲν ἠδύνατο
νὰ διέλθῃ
τὸν ποταμόν.
Τὴν νύκτα λοιπὸν
ἐφάνη ὁ Ἅγιος Δημήτριος
καὶ τοῦ εἶπε·
«Μὴ λυπῆσαι, Λεόντιε,
αὔριον
νὰ λάβῃς τὸ κυτίον αὐτὸ
τὸ ὁποῖον ἔχει
τὸ δακτυλίδιόν μου
καὶ τὸ μανδήλιόν μου,
καὶ κρατῶν αὐτὰ
εἰς τὴν χεῖρά σου
νὰ διέλθῃς ἀφόβως
τὸν ποταμόν,
τὸ αὐτὸ δὲ νὰ κάμωσι
καὶ ὅλοι οἱ ἄνθρωποι,
τοὺς ὁποίους ἔχεις μετὰ σοῦ,
καὶ θέλετε διέλθει
Θεοῦ βοηθείᾳ
ἀβλαβεῖς».
Τῇ ἐπαύριον
τὸ πρωῒ
ἀφύπνωσεν ὁ ἄρχων
καὶ ἔπραξεν
ὅπως προσέταξεν αὐτὸν ὁ Ἅγιος Δημήτριος
καὶ ἀφοῦ ἐπῆγεν
εἰς τὴν ἐπαρχίαν του,
ἔκτισεν ἐκεῖ
καὶ ἄλλον Ναὸν
ἐπ’ ὀνόματι
τοῦ Ἁγίου Δημητρίου.
Κατὰ τοὺς χρόνους
τῶν Χριστιανῶν βασιλέων
ἦτο Ἐπίσκοπός τις
εἴς τινα πόλιν τῆς Ἀφρικῆς,
ἡμέραν δέ τινα
ἐμβῆκεν εἰς πλοῖον
ἵνα ὑπάγῃ
εἰς τὴν Ἀλεξάνδρειαν.
Καθ’ ὁδόν,
συνεργείᾳ σατανικῇ,
πειρατικὰ πλοῖα
συνέλαβον τὸ πλοῖον ἐκεῖνο
καὶ ἐπῆραν τοὺς ἀνθρώπους
αἰχμαλώτους
καὶ τὸν ἐπίσκοπον ἐκεῖνον
ἐκόμισαν
καὶ τὸν ἐπώλησαν
εἰς τὴν Ἀνατολήν,
εἰς ἄρχοντα Ἀγαρηνόν,
ὁ ὁποῖος,
καθὸ κακὸς καὶ ἀνήμερος ἄνθρωπος,
προσέταξεν αὐτὸν
νὰ μεταφέρῃ κόπρον
εἰς τὰς ἀμπέλους
καὶ εἰς τοὺς κήπους αὐτοῦ.
Πολλάκις
φέρων ὁ Ἐπίσκοπος
τὸ κοφίνιον
εἰς τὴν κεφαλήν του,
ἔλεγε δακρύων·
«Ἀλλοίμονον εἰς ἐμέ!
ποῦ εἶναι καιρὸς
κατὰ τὸν ὁποῖον
ἐκράτουν εἰς τὴν κεφαλὴν
τὰ Ἄχραντα Μυστήρια
καὶ τώρα
πῶς κατήντησα;»
Ἡμέραν λοιπὸν
καὶ νύκτα
παρεκάλει τὸν Θεὸν
νὰ τὸν ἐλευθερώσῃ
ἀπὸ τὴν αἰχμαλωσίαν ἐκείνην.
Μίαν δὲ νύκτα
ἐφάνη ἄνωθεν αὐτοῦ
ὁ Ἅγιος Δημήτριος
καθήμενος ἐπὶ λευκοῦ ἵππου
καὶ εἶπε πρὸς αὐτόν·
«Τί ἔχεις καὶ κλαίεις;»
Ἀπεκρίθη ὁ Ἐπίσκοπος·
«Τί ἔχω μὲ ἐρωτᾷς;
Δὲν βλέπεις
πόσα κακὰ συμβαίνουσιν
εἰς ἐμὲ τὸν δυστυχῆ;
Τὴν ἡμέραν
εἶμαι εἰς τὴν ἐργασίαν
καὶ τὴν νύκτα
εἰς τὰ σίδηρα.
Τί καλὸν ἔχω
ὁ ἐλεεινὸς
καὶ νὰ μὴ κλαίω;»
Εἶπε πρὸς αὐτὸν
ὁ Ἅγιος·
«Ἔλα, ἵππευσον
εἰς τὰ ὄπισθεν
τοῦ ἵππου μου».
Ἀπεκρίθη ὁ Ἐπίσκοπος·
«Αὐθέντα,
δὲν δύναμαι νὰ ἐγερθῶ,
διότι εἶμαι δεδεμένος».
Εἶπε πρὸς αὐτὸν πάλιν
ὁ Ἅγιος·
«Ἐγείρου,
ἀφοῦ σοῦ λέγω».
Ἠγέρθη λοιπὸν ὁ Ἐπίσκοπος
καὶ ἵππευσε
καὶ θαυμασίως
εὑρέθησαν ἀμφότεροι ἔφιπποι
ἔξω τῆς Θεσσαλονίκης.
Ἀφοῦ εὑρέθησαν ἐκεῖ,
εἶπεν ὁ Ἅγιος
πρὸς τὸν Ἐπίσκοπον·
«Ἐγὼ ἔχω ἐδῶ οἰκίας
καὶ εἶμαι κύριος
αὐτῆς τῆς πόλεως·
λοιπὸν ὑπάγω πρότερον
καὶ σὺ ἐρώτησον
καὶ ἐλθὲ κατόπιν μου».
Ἀπεκρίθη ὁ Ἐπίσκοπος·
«Καὶ πῶς νὰ ἐρωτῶ,
αὐθέντα;»
Εἶπε πρὸς αὐτὸν ὁ Ἅγιος·
«Ἐρώτησον
ποῦ εἶναι αἱ οἰκίαι Δημητρίου
τοῦ κυρίου τῆς Θεσσαλονίκης
καὶ ἐρωτῶν οὕτω
θέλεις μὲ εὔρει
καὶ ἐγὼ θέλω σὲ προπαρασκευάσει,
νὰ ὑπάγῃς καὶ
ἕως εἰς τὸν τόπον σου».
Αὐτὰ εἶπε
πρὸς αὐτὸν
ὁ Ἅγιος·
ἔπειτα προσεποιήθη
ὅτι εἰσῆλθεν
εἰς τὴν πόλιν.
Ἐλθὼν λοιπὸν ὁ Ἐπίσκοπος
πρὸ τῆς θύρας
τῶν τειχῶν
τῆς πόλεως,
ἠρώτα,
καθὼς εἶπεν εἰς αὐτὸν ὁ Ἅγιος,
οἱ δὲ θυρωροὶ
τὸν περιεγέλων,
λέγοντες πρὸς αὐτόν·
«Ἡμεῖς Δημήτριον κύριον
δὲν ἔχομεν».
Ἄλλοι δὲ συνετοί,
ἅμα ἤκουσαν
τὴν ἐρώτησιν
τοῦ Ἐπισκόπου,
ἠννόησαν
ὅτι θαῦμα τι
ἐτέλεσεν εἰς αὐτὸν
ὁ Μέγας Δημήτριος,
διότι καθ’ ἑκάστην
ἐθαυματούργει ὁ Ἅγιος
εἰς τοὺς αἰχμαλώτους.
Ἠρώτησαν λοιπὸν αὐτὸν
τί ἄνθρωπος ἦτο·
καὶ αὐτὸς εἶπεν
εἰς αὐτοὺς
τὴν ὑπόθεσιν,
ὅτι δηλαδὴ
ἦτο αἰχμάλωτος
εἰς τὴν Ἀνατολὴν
καὶ ὅτι ἐφάνη εἰς αὐτὸν
στρατιώτης τις,
ὅστις τὸν ἠλευθέρωσε
καὶ τὸν ἔφερεν
ἕως ἐκεῖ.
Τότε
εἶπον πρὸς αὐτὸν
οἱ ἄνθρωποι·
«Ἔλα νὰ σὲ ὑπάγωμεν
εἰς τὴν Ἐκκλησίαν
νὰ τὸν γνωρίσῃς».
Καθὼς λοιπὸν ἐπῆγαν
εἰς τὴν Ἐκκλησίαν
καὶ εἶδεν
ἀπὸ μακρὰν
τὴν εἰκόνα του,
ἐγνώρισεν αὐτὸν
καὶ τὸν ἐνηγκαλίσθη,
κλαίων δὲ ἔλεγεν·
«Αὐτὸς εἶναι ὁ στρατιώτης,
ὅστις μὲ ἠλευθέρωσεν».
Ὁ δὲ Ἀρχιερεὺς
τῆς Θεσσαλονίκης,
ἅμα ἔμαθε τὰ γενόμενα,
ἐφωδίασε τὸν Ἐπίσκοπον ἐκεῖνον
μὲ τὰ ἀναγκαιοῦντα ἔξοδα,
ἵνα ὑπάγῃ
εἰς τὴν Ἀφρικήν.
Ἀνεχώρησε λοιπὸν ὁ Ἐπίσκοπος
καὶ ἀφοῦ εὐώδωσεν αὐτὸν ὁ Θεός,
ἔφθασεν ὑγιὴς
καὶ καλῶς ἔχων
εἰς τὴν ἐπαρχίαν του.
Ἐκεῖ δὲ
ἐπώλησε τὰ ὑπάρχοντά του
διὰ νὰ κτίσῃ Ἐκκλησίαν
εἰς τὸ ὄνομα
τοῦ Ἁγίου Δημητρίου.
Ἤρχισε λοιπὸν
καὶ τὴν ἐτελείωσε
καὶ μόνον ὁ ἄμβων
ἔλειπεν·
δι’ ὃ ἐλυπεῖτο πολύ,
διότι δὲν εὕρισκε
κατάλληλα μάρμαρα
νὰ τὸν κατασκευάσῃ.
Συνέπεσεν ὅμως
τὸν καιρὸν ἐκεῖνον
νὰ ἀνεγείρῃ ἄρχων τις
εἰς τὴν Κωνσταντινούπολιν Ἐκκλησίαν
εἰς τὸ ὄνομα τῶν Ἁγίων Μηνᾶ,
Βίκτωρος καὶ Βικεντίου
καὶ ἔστειλεν ἀνθρώπους του
μὲ πλοῖον
νὰ ὑπάγωσιν
εἰς τὴν Ἀνατολὴν
νὰ συνάξωσι
μαρμαρίνους κίονας.
Κατὰ δὲ τὰς ἡμέρας ἐκείνας,
κατὰ τὰς ὁποίας
ἐλυπεῖτο ὁ Ἐπίσκοπος
διὰ τὸν ἄμβωνα,
ἔφθασε καὶ τὸ πλοῖον ἐκεῖνο
καὶ ἠγκυροβόλησεν
εἰς τὸν λιμένα
τῆς Ἀφρικανικῆς ταύτης πόλεως.
Τὴν νύκτα λοιπὸν ἐκείνην
ἐφάνη ὁ Ἅγιος Δημήτριος
εἰς τὸν Ἐπίσκοπον
καὶ εἶπε πρὸς αὐτόν·
«Κάτω εἰς τὸν λιμένα
ἦλθε πλοῖον,
τὸ ὁποῖον ἔχει μεγάλα
καὶ θαυμαστὰ μάρμαρα·
ὅθεν ὕπαγε
νὰ ἀγοράσῃς
ἀπὸ ἐκεῖνα».
Τὸ πρωῒ
ἠγέρθη ὁ Ἐπίσκοπος
μὲ πολλὴν χαρὰν
καὶ ἐπῆγεν
εἰς τὸν λιμένα
καὶ εἶπε
πρὸς τὸν πλοίαρχον·
«Ἤκουσα, αὐθέντα,
ὅτι ἔφερες μάρμαρα
καὶ σὲ παρακαλῶ
νὰ μοῦ πωλήσῃς
ἀπὸ αὐτά,
ἵνα τελειώσω Ἐκκλησίαν τινά,
τὴν ὁποίαν κτίζω».
Ὁ πλοίαρχος
ἀπεκρίθη πρὸς αὐτόν·
«Δὲν ἔχω τίποτε,
δέσποτά μου».
Ὁ Ἐπίσκοπος
ἐπέστρεψε πάλιν
πικρανθείς.
Καὶ τὴν δευτέραν νύκτα
πάλιν ἐφάνη ὁ Ἅγιος
καὶ εἶπε πρὸς αὐτόν·
«Ὕπαγε καὶ ζήτησον
νὰ σοῦ δώσῃ,
διότι αὐτὸς ἔχει στήλας,
ὅπως τὰς ζητεῖς».
Ἐπῆγε λοιπὸν ὁ Ἐπίσκοπος
καὶ ὁ πλοίαρχος
ἠρνήθη πάλιν.
Κατὰ δὲ τὴν τρίτην νύκτα
φαίνεται καὶ πάλιν ὁ Ἅγιος
καὶ λέγει πρὸς αὐτόν·
«Ὕπαγε καὶ εἰπὲ φανερὰ
εἰς τὸν πλοίαρχον:
Σὺ ἔχεις τόσα μάρμαρα
καὶ ἐξ αὐτῶν
εἶναι τόσα πορφυρᾶ
καὶ τόσα πράσινα
καὶ τόσα λευκά,
τόσα γαλανὰ
καὶ τόσα ἄλλου εἴδους,
καὶ σκοπεύεις νὰ τὰ ὑπάγῃς
εἰς Κωνσταντινούπολιν
διὰ τὴν Ἐκκλησίαν
τῶν Ἁγίων Μηνᾶ,
Βίκτωρος καὶ Βικεντίου·
πρέπει ὅμως νὰ γνωρίζῃς,
ὅτι ἡ Ἐκκλησία ἐκείνη ἐτελειώθη,
διότι ἤργησας πολὺν καιρὸν
καὶ ὁ ἄρχων,
ὅστις σὲ ἔστειλεν,
εὗρεν ἐκεῖ
ἄλλα μάρμαρα
καὶ ἔκτισε τὴν Ἐκκλησίαν
ὅπως τὴν ἤθελεν.
Ἂν λοιπὸν ὑπάγῃς ἐκεῖ,
χάριν δὲν θὰ σοῦ γνωρίζωσι
καὶ θὰ ἀπολέσῃς
καὶ τὸν κόπον σου.
Διὰ τοῦτο
πώλησον αὐτὰ πρὸς ἐμὲ
εἰς τὴν τιμήν των
νὰ σοῦ ὀφείλω χάριν
καὶ ἐγὼ
καὶ ὁ Μέγας Δημήτριος,
τοῦ ὁποίου τὴν Ἐκκλησίαν
ἀνεγείρω».
Τὸ πρωῒ
ἐπῆγεν ὁ Ἐπίσκοπος
εἰς τὸν λιμένα
μὲ μεγάλην χαρὰν
καὶ εἶπε
πρὸς τὸν πλοίαρχον
τοὺς λόγους τοῦ Ἁγίου.
Ἐκεῖνος δέ,
ἅμα ἤκουσεν αὐτούς,
ἠγέρθη παρευθὺς
καὶ ἐξεφόρτωσε
τὸ πλοῖόν του
καὶ ἄλλα μὲν ἐπώλησεν
εἰς τὸν Ἐπίσκοπον,
ἄλλα δὲ ἐχάρισεν
εἰς τὸν Ἅγιον
διὰ ψυχικήν του σωτηρίαν.
Οὕτως ἐτελείωσεν ὁ Ἐπίσκοπος
τὴν Ἐκκλησίαν τοῦ Ἁγίου,
δοξάζων τὸν Θεὸν
καὶ τὸν Μέγαν Δημήτριον.
Συνέβη ποτὲ
καθ’ ὅλην τὴν Θεσσαλίαν
τόσον μεγάλη πεῖνα,
ὅσην δὲν ἐνεθυμοῦντο ποτὲ οἱ ἄνθρωποι
τοῦ τόπου ἐκείνου.
Λοιπὸν ὅλα τὰ μέρη τῆς Θεσσαλίας
ἐμαστίζοντο ἀπὸ τὴν πεῖναν,
ἰδίως ὅμως
καὶ αὐτὴ ἡ Θεσσαλονίκη
ἐκινδύνευε νὰ ἀφανισθῇ.
Ἀλλ’ ὁ Μέγας Δημήτριος,
ὁ ἕτοιμος βοηθὸς τῶν Χριστιανῶν,
δὲν ἀφῆκε τὸν τόπον ἐκεῖνον
νὰ ἀφανισθῇ·
ἀλλὰ τί ἐνήργησε;
Πλοίαρχός τις,
ὁ ὁποῖος ἐμπορεύετο σῖτον,
ἐφόρτωσε τὸ πλοῖόν του
κατ’ ἐκεῖνον τὸν καιρὸν
διὰ νὰ μεταφέρῃ αὐτὸν
εἰς τὴν Εὐρώπην.
Τὴν νύκτα λοιπὸν
ἐφάνη ὁ Ἅγιος Δημήτριος
εἰς τὸν ὕπνον αὐτοῦ
καὶ εἶπε πρὸς αὐτόν·
«Τὸν σῖτον αὐτὸν
ποῦ μελετᾷς νὰ τὸν ὑπάγῃς;»
Ὁ πλοίαρχος ἀπεκρίθη·
«Εἰς τὴν Εὐρώπην
σκοπεύω νὰ τὸν μεταφέρω,
ἂν θέλῃ ὁ Θεός».
Ὁ Ἅγιος τοῦ εἶπε πάλιν·
«Ἄκουσόν μου·
νὰ τὸν φέρῃς
εἰς τὴν Θεσσαλονίκην,
νὰ τὸν πωλήσῃς
ὅπως θέλεις,
διότι εἶναι πολὺ πεῖνα
καὶ ἀκρίβεια·
καὶ ἰδοὺ
λάβε τρία φλωρία
ὡς ἀρραβῶνα
καὶ φέρε αὐτὸν ἐκεῖ
νὰ λάβῃς καὶ
τὸ ὑπόλοιπον
τῆς ἀξίας του».
Τὸ πρωῒ
ἀφυπνώσας ὁ πλοίαρχος
εἶδεν εἰς τὴν χεῖρά του
τὰ τρία φλωρία·
εἶπε δὲ
πρὸς τοὺς ἄλλους ναύτας·
«Ἀπόψε
εἶδα εἰς τὸν ὕπνον μου
ἕνα στρατιώτην νέον,
ὁ ὁποῖος μοῦ εἶπε
νὰ ὑπάγωμεν τὸν σῖτον
εἰς τὴν Θεσσαλονίκην,
καὶ ἰδοὺ
μοῦ ἔδωσε καὶ
τρία φλωρία
ὡς ἀρραβῶνα.
Θέλετε λοιπὸν
νὰ τὸν μεταφέρωμεν ἐκεῖ;
διότι,
ὡς μοῦ εἶπεν ὁ φανείς,
μεγάλη πεῖνα εἶναι
εἰς ἐκεῖνον τὸν τόπον
καὶ θέλομεν πορισθῆ
πλεῖον κέρδος
παρὰ εἰς τὴν Εὐρώπην,
ἐπειδὴ πρὸς αὐτὴν
πλέουσι καὶ ἄλλα πλοῖα
φορτωμένα μὲ σῖτον,
ἐνῷ εἰς τὴν Θεσσαλονίκην
μόνον ἡμεῖς πλέομεν;»
Ἤκουσαν λοιπὸν
οἱ ναῦται
τοὺς λόγους τούτους
τοῦ πλοιάρχου
καὶ ἐπροθυμοποιήθησαν ὅλοι
νὰ ὑπάγωσιν
εἰς τὴν Θεσσαλονίκην·
ἀλλ’ ὁ διάβολος,
θέλων νὰ παρεμποδίσῃ
τὴν καλωσύνην τοῦ Ἁγίου,
διήγειρεν εἰς τὴν θάλασσαν
τόσον μεγάλην τρικυμίαν,
ὥστε ἐκινδύνευσε τὸ πλοῖον
καὶ ἅπαξ καὶ δίς.
Πλὴν ὁ Μέγας Δημήτριος,
ὁσάκις κατελαμβάνοντο
ὑπὸ τρικυμίας,
παρίστατο ἔμπροσθεν αὐτῶν
καὶ τοὺς ἐνεθάρρυνε
καὶ εἰς τὸ πέλαγος
ὀφθαλμοφανῶς ἐφαίνετο
καὶ ἐδείκνυεν
εἰς αὐτοὺς
τὸν δρόμον.
Ἔφθασαν τέλος πάντων
διὰ βοηθείας τοῦ Ἁγίου
εἰς τὴν Θεσσαλονίκην,
οἱ δὲ Θεσσαλονικεῖς,
ἅμα ἤκουσαν
ὅτι ἦλθε πλοῖον
μὲ σῖτον,
ἐδόξασαν ὅλοι τὸν Θεὸν
καὶ ἔδραμον
ἄνδρες καὶ γυναῖκες
εἰς τὸν λιμένα·
ὅθεν ἐπωλήθη ὁ σῖτος
ὅπως ἤθελεν ὁ Θεὸς
καὶ ὁ πλοίαρχος.
Ἐδόξασαν λοιπὸν τὸν Θεόν,
ὅστις δὲν ἐγκαταλείπει οὐδένα
ἀπὸ ἐκείνους
οἵτινες ἐλπίζουσιν
εἰς αὐτόν.
Ὁ πλοίαρχος
διηγήθη ἀκολούθως
πρὸς τοὺς Θεσσαλονικεῖς
τὸ ὅραμά του,
καὶ αὐτοὶ ἐγνώρισαν
ὅτι ὁ Μέγας Δημήτριος
εἶναι ἐκεῖνος,
ὅστις σκέπει
καὶ διαφυλάττει
τὴν πόλιν ἐκείνην,
τὴν πατρίδα του.
Ὁ μέγας βασιλεὺς Ἰουστινιανὸς
διενοήθη ποτὲ
νὰ λάβῃ μέρος
ἀπὸ τὸ λείψανον τοῦ Ἁγίου,
διὰ νὰ τὸ ἔχῃ
εἰς ἁγιασμὸν
καὶ ψυχικὴν σωτηρίαν.
Ἐκτὸς δὲ τούτου,
ἐπειδὴ εἶχεν ἀνεγείρει τότε
εἰς τὴν Κωνσταντινούπολιν
τὸν Ναὸν τῆς Ἁγίας Σοφίας,
ἤθελε νὰ ὑπάρχῃ ἐντὸς αὐτοῦ
καὶ μέρος τοῦ λειψάνου τοῦ Ἁγίου
ὁμοῦ μὲ τὰ ἄλλα,
τὰ ὁποῖα εἶχε συνηγμένα ἐκεῖ.
Ἔπεμψε λοιπὸν
ἀνθρώπους τῆς ἐμπιστοσύνης του
νὰ ὑπάγωσιν εἰς Θεσσαλονίκην
καὶ νὰ σκάψωσι τὸν τάφον,
ἕως οὗ εὕρωσι
τὸ σῶμα τοῦ Ἁγίου,
καὶ ἀφοῦ τὸ εὕρωσι
νὰ κόψωσι μέρος ἀπὸ αὐτὸ
καὶ νὰ τὸ φέρωσιν
εἰς Κωνσταντινούπολιν.
Ἔφθασαν λοιπὸν
οἱ βασιλικοὶ ἐκεῖνοι ἄνθρωποι
φέροντες δῶρα τοῦ βασιλέως
πρὸς τὸν Ἅγιον
καὶ μὲ διαταγὰς
πρὸς τοὺς ἀνθρώπους,
οἵτινες ἐφύλαττον
τὴν Ἐκκλησίαν,
διὰ τὴν παραλαβὴν
τοῦ Ἁγίου λειψάνου.
Οἱ δὲ Θεσσαλονικεῖς
εἶπον πρὸς αὐτούς·
«Ἡμεῖς δὲν τολμῶμεν
νὰ ποιήσωμεν
τοιαύτην πρᾶξιν.
Ἀλλὰ σεῖς,
ἐὰν ἀποτολμᾶτε,
ἰδοὺ ὁ τάφος
εἰς τὰς χεῖράς σας εἶναι,
πράξατε ὡς θέλετε».
Ἤρχισαν λοιπὸν
οἱ βασιλικοὶ ἄνθρωποι
καὶ ἔσκαπτον
τὸν τάφον τοῦ Ἁγίου,
ὅταν δὲ ἔφθασαν
πλησίον εἰς τὴν λάρνακα,
παρευθύς, ὢ τοῦ θαύματος!
φλὸξ μεγάλη
ἐξῆλθεν ἀπὸ ἐκεῖ
καὶ ἐκινδύνευον
νὰ κατακαῶσι
καὶ φωνὴ ἠκούσθη,
ἡ ὁποία ἔλεγε·
«Περισσότερον
μὴ σκάψητε».
Τότε,
ἅμα εἶδον
οἱ βασιλικοὶ ἄνθρωποι
τὸ τοιοῦτον θαῦμα,
ἔπεσον κατὰ γῆς
μὲ τὰ πρόσωπα,
δεόμενοι τοῦ Ἁγίου,
ἵνα μὴ κατακαῶσιν.
Ἔπειτα δὲ ἀπὸ ἱκανὴν ὥραν
ἠγέρθησαν
καὶ ἔλαβον μόνον χῶμα
ἀπὸ τὸν τάφον τοῦ Ἁγίου
καὶ τὸ ἔφεραν
εἰς τὸν βασιλέα,
διηγούμενοι εἰς αὐτὸν
τὸ παράδοξον θαῦμα
τὸ ὁποῖον εἶδον.
Ἀπὸ τὰ τοιαῦτα λοιπὸν
θαύματα τοῦ Ἁγίου
καὶ ἀπὸ ἄλλα περισσότερα,
τὰ ὁποῖα ἐγίνοντο
καθ’ ἐκάστην ἡμέραν,
συνηθροίζετο
πλῆθος πολὺ ἀνθρώπων
κατ’ ἔτος
ἀπὸ τὰ περίχωρα
καὶ ἀπὸ ἄλλας πόλεις
καὶ ἐτέλουν πανήγυριν
εἰς τὴν Θεσσαλονίκην
κατὰ τὴν σημερινὴν ἡμέραν
τὴν 26ην Ὀκτωβρίου.
Οἱ δὲ Σαρακηνοί,
τὸ σκληρὸν τοῦτο
καὶ ἀπάνθρωπον γένος,
ἅμα ἔμαθον
ὅτι οἱ Χριστιανοὶ πανηγυρίζουσι
κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς ἑορτῆς τοῦ Ἁγίου
καὶ εἶναι ἀμέριμνοι,
ἐσκέφθησαν νὰ ἔλθωσι κρυφίως
τὴν ἑσπέραν τῆς ἡμέρας ἐκείνης,
κατὰ δὲ τὴν νύκτα,
ξημερώνοντας τοῦ Ἁγίου Νέστορος,
νὰ κυριεύσωσι τὴν πόλιν,
ὅπερ καὶ ἔπραξαν·
ἦλθον λοιπὸν
καὶ ἠγκυροβόλησαν
διὰ νυκτὸς
ἔξω τοῦ τείχους,
θέλοντες,
ὅταν ἡσυχάσῃ ὁ κόσμος,
νὰ εἰσέλθωσιν
ἀπὸ τοῦ τείχους
κρυφίως
καὶ ἄλλους μὲν
νὰ φονεύσωσιν,
ἄλλους δὲ
νὰ αἰχμαλωτίσωσιν.
Ἀλλὰ καὶ
ὁ ἐχθρὸς τῆς ἀληθείας
διάβολος,
φθονῶν τοὺς Θεσσαλονικεῖς
διὰ τὴν ἀγάπην
τὴν ὁποίαν εἶχον
πρὸς τὸν Ἅγιον
καὶ θέλων
νὰ τοὺς παρακωλύσῃ
καὶ νὰ τοὺς παραδώσῃ
εἰς ἀφανισμόν,
τὶ ἐνήργησεν;
Ἀκούσατε.
Ἀφοῦ ἐτελείωσεν ὁ ἑσπερινὸς
τοῦ Ἁγίου Μάρτυρος Νέστορος,
ὀλίγον ἀργά,
καὶ ἐπῆγαν οἱ ἄνθρωποι
εἰς τὰς οἰκίας των
νὰ ἡσυχάσωσι
καὶ νὰ χαρῶσιν,
ἐπῆρε φωτιὰ τὸ κουβούκλιον,
τὸ ὁποῖον ἦτο
εἰς τὸν τάφον τοῦ Ἁγίου·
οἱ δὲ ἄνθρωποι,
ἅμα εἶδον
ὅτι ἡ Ἐκκλησία των
παρεδόθη εἰς τὰς φλόγας,
ἔδραμον
νὰ σβέσωσι
τὴν πυρκαϊὰν
καὶ ἄλλοι μὲν
ἔσβενον τὸ πῦρ,
ἄλλοι δὲ
ἥρπαζον ἀπὸ τὸν ἄργυρον
καὶ τὸ χρυσίον
τὸ ὁποῖον ἐχωνεύετο.
Τότε,
ὡς εἶδεν
ὁ φύλαξ τῆς Ἐκκλησίας,
ὅτι ὥρμησαν οἱ ἄνθρωποι
νὰ ἁρπάσωσι τὸν ἄργυρον,
ὅστις ἦτο
εἰς τὸν τάφον
τοῦ Ἁγίου,
χωρὶς νὰ γνωρίζῃ τίποτε
διὰ τοὺς Σαρακηνούς,
καὶ θέλων μόνον
νὰ τοὺς σκορπίσῃ
ἀπὸ τὴν Ἐκκλησίαν,
μὲ νεῦσιν βεβαίως τοῦ Ἁγίου,
ὅστις κατηύθυνεν ἀοράτως αὐτόν,
ἔκραξε μεγαλοφώνως·
«Ὦ Θεσσαλονικεῖς,
δράμετε εἰς τὰ τείχη,
διότι ἦλθον πολέμιοι
νὰ σᾶς κυριεύσωσιν».
Οἱ δὲ Θεσσαλονικεῖς,
ἅμα ἤκουσαν
τοὺς λόγους τούτους,
ἐπειδὴ ἐφοβοῦντο πάντοτε
τὴν αἰχμαλωσίαν,
ἔτρεξαν νὰ ἴδωσιν
ἂν ἀληθῶς ἦσαν ἐχθροί,
οἵτινες μόλις εἶχον ἀρχίσει
νὰ βάλωσι κλίμακας
εἰς τὰ τείχη
διὰ νὰ εἰσέλθωσιν
εἰς τὸ φρούριον.
Ἰδόντες λοιπὸν
τὸ αἰφνίδιον τοῦτο κακόν,
τὸ ὁποῖον συνέβη εἰς αὐτούς,
ἄλλοι μὲν ἔδραμον
νὰ ἁρπάσωσιν ὅπλα,
ἄλλοι δὲ ἐπεκαλοῦντο τὸν Ἅγιον.
Καὶ ὄντως ὁ Ἅγιος,
καθὸ ἕτοιμος βοηθός,
πάραυτα ἐφάνη εἰς τὰ τείχη
καὶ μόνος του
κατέκοψε πολλοὺς τῶν Σαρακηνῶν,
οἱ δὲ ἄλλοι,
ἅμα εἶδον τὸ θαῦμα,
ἔφυγον εἰς τὰ ὀπίσω,
διηγούμενοι τὴν συμφοράν των.
Τόσον πολὺ ἠγάπα ὁ Ἅγιος
τοὺς Θεσσαλονικεῖς
καὶ τόσον τοὺς ἐπεμελεῖτο,
ὥστε πολλάκις
τοὺς ἔσωσεν ἀπὸ αἰχμαλωσίαν,
ἀπὸ θανατικόν,
ἀπὸ πεῖναν
καὶ ἀπὸ ἄλλα συμβεβηκότα
καὶ διαφόρους κινδύνους.
Εἰς ἄλλον καιρὸν
εἶχον ὑπάγει οἱ Ἄβαροι,
τὸ κακὸν αὐτὸ γένος,
νὰ κυριεύσωσι
τὴν Θεσσαλονίκην·
ἐβασίλευε δὲ τότε
εἰς τὴν Κωνσταντινούπολιν
ὁ αὐτοκράτωρ Μαυρίκιος,
τὸν ὁποῖον ἐφόνευσεν
ὁ τύραννος Φωκᾶς.
Λοιπὸν ἔστειλε στράτευμα ἀρκετὸν
εἰς βοήθειαν τῶν Θεσσαλονικέων·
παρὰ ταῦτα ὅμως
οἱ Ἄβαροι δὲν ἀπεμακρύνοντο,
ἀλλ’ ἀπέκλεισαν
τοὺς Θεσσαλονικεῖς
καὶ τοὺς ἠνώχλουν.
Κατὰ τὰς ἡμέρας ἐκείνας
ἦτο ἄνθρωπός τις ἐνάρετος,
ὅστις ἐφύλαττε
τὸν τάφον τοῦ Ἁγίου,
ὁ ὁποῖος εἶχε χρηματίσει
πρωτοσπαθάριος τοῦ βασιλέως,
τότε δὲ ἦτο Μοναχὸς
εἰς τὴν Ἐκκλησίαν τοῦ Ἁγίου.
Αὐτὸς λοιπὸν
εἶδε μίαν τῶν νυκτῶν,
ὅτι ὡς νὰ ἦλθον
δύο ἄνθρωποι
νέοι καὶ εὐπρεπεῖς,
οἵτινες εἶπον πρὸς αὐτὸν
νὰ ὑπάγῃ εἰς τὸν Ναὸν
καὶ νὰ εἴπῃ εἰς τὸν Ἅγιον
νὰ ἐξέλθῃ
διὰ νὰ συνομιλήσωσι
μετ’ αὐτοῦ.
Ἐπῆγε λοιπὸν
καὶ τὸ εἶπεν εἰς τὸν Ἅγιον
καὶ τοῦ ἐφάνη
ὡς νὰ ἐξῆλθε
καὶ τοὺς ἐχαιρέτησεν.
Εἶπον δὲ πρὸς τὸν Ἅγιον
οἱ δύο ἐκεῖνοι νέοι·
«Διατάσει ὁ Βασιλεὺς
τὴν ἁγιωσύνην σου
νὰ ἀφήσῃς τὴν πόλιν αὐτὴν
καὶ νὰ ὑπάγῃς πρὸς αὐτόν,
διότι θέλει νὰ τὴν παραδώσῃ
εἰς τὰς χεῖρας τῶν Ἀβάρων».
Τότε,
ἅμα ἤκουσεν ὁ Ἅγιος
τὸν λόγον αὐτόν,
ἐλυπήθη καὶ ἐστενοχωρήθη
καὶ κύψας τὴν κεφαλήν του
ἐπὶ πολλὴν ὥραν
ἐδάκρυσε τόσον,
ὥστε βλέπων αὐτὸν
ὁ πρωτοσπαθάριος ἐκεῖνος
τόσον λυπημένον,
εἶπε πρὸς τοὺς ἀπεσταλμένους·
«Ἂν ἐγνώριζον
ὅτι ἤθελε λυπηθῇ τόσον πολὺ
ὁ αὐθέντης μου
ἀπὸ τὸ μήνυμά σας,
δὲν θὰ τὸν ἐκάλουν
νὰ ἔλθῃ ἔξω».
Μετὰ παρέλευσιν
ὥρας ἱκανῆς
ἤγειρεν ὁ Ἅγιος
τὴν κεφαλὴν αὐτοῦ
καὶ εἶπε
πρὸς τοὺς ἄνδρας ἐκείνους·
«Ἀληθῶς οὕτως ἐφάνη ἀρεστὸν
εἰς τὸν Κύριον
καὶ Δεσπότην τῶν ὅλων,
νὰ παραδώσῃ
εἰς χεῖρας ἁμαρτωλῶν ἀνθρώπων
τοιαύτην πόλιν,
ἀφ’ οὗ ἔχυσε τὸ αἷμά του
ἐπὶ τοῦ Σταυροῦ,
διὰ νὰ τὴν ἐξαγοράσῃ
ἀπὸ τὴν αἰχμαλωσίαν
τοῦ διαβόλου;»
Ἀπεκρίθησαν οἱ ἀπεσταλμένοι·
«Οὕτω μᾶς προσέταξεν».
Εἶπε πάλιν
πρὸς αὐτοὺς
ὁ Ἅγιος·
«Σᾶς παρακαλῶ,
ὑπάγετε νὰ εἴπητε
εἰς τὸν Βασιλέα
τούτους τοὺς λόγους·
«Γνωρίζω τοὺς οἰκτιρμούς σου,
φιλάνθρωπε Κύριε,
διότι ἀείποτε νικῶσι τὴν ὀργήν σου,
τὴν ὁποίαν ἡμεῖς αὐξάνομεν
μὲ τὰς ἁμαρτίας μας,
γνωρίζω ὅτι ἔθου τὴν ψυχήν σου
διὰ τοὺς ἁμαρτωλοὺς
καὶ ὅτι ἔχυσας
τὸ Ἅγιόν σου αἷμα
ἐπὶ τοῦ Σταυροῦ
διὰ τὰς ἁμαρτίας ἡμῶν.
Ἐπειδὴ ὅμως
κατέστησας ἐμὲ φύλακα
καὶ ἐπιτηρητὴν
εἰς τὴν πόλιν ταύτην,
Σέ, Κύριέ μου,
πρέπει νὰ μιμηθῶ καὶ ἐγὼ
καὶ νὰ θύσω τὴν ψυχήν μου
δι’ αὐτούς,
ἐὰν δὲ ἀπολεσθῶσιν αὐτοί,
νὰ ἀπολεσθῶ καὶ ἐγώ,
διότι καὶ αὐτοί,
ἂν καὶ εἶναι ἁμαρτωλοί,
εἰς τὸ ὄνομά σου πιστεύουσι,
σὺ δὲ εἶσαι
Θεὸς τῶν μετανοούντων·
διὰ τοῦτο
μὴ ὀργισθῇς
ἐναντίον αὐτῶν».
Ἀπεκρίθησαν οἱ ἄνδρες
καὶ εἶπον πρὸς αὐτόν·
«Θὰ εἴπωμεν αὐτὰ
εἰς τὸν ἀποστείλαντα ἡμᾶς Κύριον,
μὴ τύχῃ ὅμως
καὶ δυσαρεστηθῇ ἐναντίον σου;»
Εἶπε πρὸς αὐτοὺς πάλιν ὁ Ἅγιος·
«Οὕτω νὰ τοῦ εἴπητε».
Ἀφοῦ εἶπε ταῦτα,
ἐφάνη ὡς νὰ εἰσῆλθεν
εἰς τὸ κουβούκλιόν του
καὶ νὰ ἔκλεισε τὰς θύρας.
Τὸ ὅραμα τοῦτο
διηγήθη ὁ πρωτοσπαθάριος ἐκεῖνος
πρὸς τοὺς Θεσσαλονικεῖς
καὶ πάντες ἐπείσθησαν
ὅτι μετ’ αὐτῶν εἶναι
ἡ βοήθεια τοῦ Ἁγίου.
Τοῦτο δέ, εὐσεβεῖς Χριστιανοί,
θέλετε τὸ βεβαιωθῆ ἔτι μᾶλλον
καὶ ἀπὸ τὴν ἑπομένην διήγησιν.
Ἀφοῦ οἱ βάρβαροι Ἄβαροι
ἐκυρίευσαν πολλοὺς τόπους
καὶ ἠρήμωσαν αὐτούς,
ἐβάδισαν καὶ κατὰ τῆς Θεσσαλονίκης,
ὄντες ἕως ἑκατὸν χιλιάδες τὸν ἀριθμόν.
Ἅμα δὲ ἔφθασαν ἐκεῖ,
ἀμέσως ἐπολιόρκησαν τὸ φρούριον
καὶ στήσαντες κλίμακας
ἀνέβησαν ἐπάνω εἰς τὰ τείχη.
Τότε ὁ Ἅγιος ἐφάνη ἐν τῷ ἅμα
ὡς ὡπλισμένος στρατιώτης
καὶ ἐπιπεσὼν κατ’ αὐτῶν
κατέσφαξε πολλοὺς ἐξ αὐτῶν·
οἱ δὲ λοιποὶ φοβηθέντες
ἔφυγον μακρὰν ἀπὸ τὸ φρούριον·
ἐκεῖ ἔκαμον σκηνὰς
καὶ ἔμειναν ἐν αὐταῖς.
Ἀλλὰ καὶ ἐκεῖ εὑρισκόμενοι
προητοίμαζον
πάντα τὰ τοῦ πολέμου ἀναγκαῖα·
ἔκτισαν δὲ καὶ
πύργους ξυλίνους,
ὑψηλοτέρους
ἀπὸ τοὺς πύργους
τοῦ φρουρίου·
ἔφεραν δὲ καὶ πέτρας
πολλὰς καὶ καταλλήλους
καὶ οὕτως ἔβαλον
εἰς τοὺς πύργους
ἄνδρας τεχνίτας
νὰ σφενδονίζωσι
τὰς πέτρας ἐκείνας
ἐντὸς τοῦ φρουρίου,
τόσον δὲ πυκνὰ ἐπετροβόλουν,
ὥστε ἐκρήμνισαν
τοὺς προμαχῶνας τῶν τειχῶν,
ἅπαντες δὲ
οἱ εἰς τὸ φρούριον εὑρισκόμενοι
ἐφοβοῦντο καὶ ἔτρεμον
διὰ τὸν μέγαν κίνδυνον,
ὅστις τοὺς ἠπείλει.
Οἱ Θεσσαλονικεῖς,
βλέποντες τὸ μέγαν κίνδυνον
καὶ μὴ δυνάμενοι
νὰ ἀντισταθῶσιν
εἰς τοὺς πολεμίους,
ἀφιέρωσαν ὅλην αὐτῶν τὴν ἐλπίδα
εἰς τὸν Ἅγιον
καὶ αὐτὸν παρεκάλουν
νὰ τοὺς βοηθήσῃ.
Ὁ δὲ Ἅγιος
ὡς ἕτοιμος βοηθὸς
πάραυτα τοὺς ἐβοήθησε
κατὰ τὸν ἀκόλουθον παράδοξον τρόπον:
Παρεκίνησε τοὺς Θεσσαλονικεῖς
καὶ ἀνέβησαν
εἰς τὰ ὑψηλότερα μέρη
τοῦ φρουρίου
διὰ νὰ ἀντιπαραταχθῶσιν
εἰς τοὺς ἐχθρούς·
ἐφάνη δὲ καὶ ὁ Ἅγιος
ἐν τῷ μέσῳ αὐτῶν
καὶ λαβὼν μικράν τινα πέτραν,
ἔγραψεν εἰς αὐτήν·
«Ἐν τῷ ὀνόματι Ἰησοῦ τοῦ Θεοῦ ἡμῶν,
Ἅγιε Δημήτριε, βοήθει»
καὶ ἔπειτα ἔρριψεν αὐτήν.
Ἅμα δὲ ἐρρίφθη
ὁ πολλῆς τιμῆς ἄξιος ἐκεῖνος λίθος,
ὅστις ἔφερε
τὸ ὄνομα τοῦ Ἁγίου
καὶ ἦτο ἐνδεδυμένος
μὲ θείαν χάριν,
ἐπῆγε κατ’ εὐθεῖαν
εἰς τοὺς μεγάλους σωροὺς
τῶν πετρῶν,
τὰς ὁποίας εἶχον οἱ ἐχθροὶ
συνηθροισμένας
καὶ διεσκόρπισεν αὐτὰς
καὶ ὅλας αὐτῶν τὰς μηχανὰς
κατασυνέτριψεν.
Ὁ δὲ κόπος
καὶ αἱ τέχναι
τῶν βαρβάρων τούτων
ἐστράφησαν ἐπὶ τὰς κεφαλάς των,
ὅλαι δὲ αὐτῶν αἱ προσπάθειαι
καὶ ἐνέργειαι
ἀπέβησαν μάταιαι.
Οἱ δὲ Θεσσαλονικεῖς,
βλέποντες τὴν δειλίαν
τῶν βαρβάρων
καὶ ἐνθαρρυθέντες
ἐσφενδόνιζον πέτρας ἀκαταπαύστως
ἀπὸ τὰ τείχη τοῦ φρουρίου.
Βλέποντες λοιπὸν οἱ βάρβαροι
τὰς μὲν πέτρας μικράς,
τὴν δὲ δύναμιν αὐτῶν μεγάλην,
ἐθαύμαζον καὶ ἠπόρουν·
ὅθεν ἔλαβον εἰς τὰς χεῖράς των
ἀπὸ τὰς πέτρας ἐκείνας
καὶ εἶδον
ὅτι ἦσαν ἐπάνω εἰς αὐτὰς
γράμματα.
Ἠρώτησαν τότε ἕνα,
τὸν ὁποῖον εἶχον αἰχμαλωτίσει
εἰς τὰ περίχωρα,
τί λέγουσι τὰ γράμματα ἐκεῖνα.
Αὐτὸς δὲ ἐξήγησεν εἰς αὐτοὺς
τὶ ἐσήμαινον
καὶ οὗτοι ἐθαύμασαν
καὶ ἠπόρησαν
εἰς τὴν δύναμιν
τοῦ Μεγαλομάρτυρος Δημητρίου,
τοῦ ὁποίου
μόνον τὸ ὄνομα ἐπικαλούμενον
βοηθεῖ τοιουτοτρόπως!
Τότε λοιπὸν
ἔπαυσαν πρὸς καιρὸν
ἀπὸ τοῦ νὰ πολεμῶσιν.
Πλὴν μετὰ παρέλευσιν
ὀλίγου καιροῦ,
συνάξαντες καὶ πάλιν
οἱ βάρβαροι ἐκεῖνοι
περισσότερα στρατεύματα,
ἦλθον κατὰ τῆς Θεσσαλονίκης.
Αἴφνης ὅμως ἐφάνη
καὶ ὁ Μεγαλομάρτυς Δημήτριος
ὡς νὰ ἐξήρχετο
ἀπὸ τὸ φρούριον
μὲ στρατεύματα ἀμέτρητα.
Αὐτοὶ δέ,
ἅμα τὸν εἶδον,
ἔφευγον εἰς τὰ ὀπίσω
καὶ χωρὶς νὰ τοὺς διώκῃ κανείς.
Ἄφησαν δὲ τὰς τροφάς των,
τὰς σκηνάς των
καὶ τὰ ἄρματά των
καὶ οὕτως ἐλυτρώθη ἡ πόλις
ἀπὸ τὸν μέγαν
καὶ φρικτὸν ἐκεῖνον κίνδυνον
καὶ ἐδόξασαν ἅπαντες τὸν Θεὸν
καὶ ἐμεγάλυνον
τὸν Μεγαλομάρτυρα Δημήτριον,
διὰ τὸ θαῦμα
τὸ ὁποῖον ἔδειξε,
διότι καθὼς ὁ Ἰησοῦς τοῦ Ναυῆ,
ὁ ἀρχηγὸς
τοῦ πάλαι Ἰσραηλιτικοῦ στρατοῦ,
ἔστησε τὸν ἥλιον
μέχρις ὅτου ἐφόνευσε τὸν Ἀμαλὴκ
καὶ τὸ στράτευμα αὐτοῦ ὅλον,
οὕτω καὶ ὁ Μάρτυς τοῦ Χριστοῦ
μὲ τὴν πέτραν,
εἰς τὴν ὁποίαν εἶχε
τὸ ὄνομά του γεγραμμένον,
ἀνέστρεψεν
ἐπὶ τὰς κεφαλὰς
τῶν ἐχθρῶν
τὰς πέτρας
τὰς ὁποίας ἔρριπτον
κατὰ τῆς πατρίδος του.
Καὶ ἠδύνατο μὲν ὁ Ἅγιος
καὶ δι’ ἄλλου τρόπου
νὰ λυτρώσῃ τὴν πατρίδα του,
ἤτοι νὰ φοβίσῃ τοὺς ἐχθροὺς
καὶ νὰ ἐνθαρρύνῃ τὸν λαόν του
νὰ κατακόψωσι καὶ νὰ ἀφανίσωσι τοὺς ἐχθρούς,
πλὴν οὕτως ἠθέλησεν ὁ Ἅγιος
διὰ νὰ δείξῃ τὴν μεγάλην παρρησίαν,
τὴν ὁποίαν εἶχε πρὸς τὸν Θεόν,
διότι μὲ τὴν πέτραν
ἐποίησε τοιοῦτον θαῦμα.
Ὁ αὐτοκράτωρ Μανουὴλ ὁ Κομνηνός,
ὁ ὁποῖος ἐβασίλευεν
εἰς τὴν Κωνσταντινούπολιν εἰρηνικῶς
τριάκοντα ὀκτὼ ἔτη
καὶ ὁ ὁποῖος
κατὰ τὸ διάστημα
τῆς βασιλείας του
ἐταπείνωσεν ὅλους τοὺς ἐχθροὺς
καὶ συνήθροισε πλοῦτον πολύν,
ὁ αὐτοκράτωρ αὐτὸς
ἦτο ἄνθρωπος πεπαιδευμένος
καὶ φρόνιμος
καὶ εἰς τὴν κυβέρνησιν
τοῦ Κράτους αὐτοῦ
ἐφάνη δοκιμώτερος
ἀπό τινας τῶν προκατόχων αὐτοῦ βασιλέων.
Οὗτος ἠγάπα
καθ’ ὑπερβολὴν
τὸν καλλωπισμὸν τῆς πόλεως,
ὡς ἐπίσης
καὶ τὴν ἰδίαν ἑαυτοῦ εὐπρέπειαν,
ὅπως καὶ ὁ Σολομῶν.
Ἐπειδὴ λοιπὸν ἠγάπα
νὰ ἐνδύηται μεγαλοπρεπῶς,
προσέταξε νὰ τοῦ κατασκευάσωσι
μανδύαν τινὰ πολυποίκιλτον,
τὸν ὁποῖον ἤθελε νὰ φορῇ
μόνον εἰς τὰς μεγάλας ἑορτὰς
καὶ ὅταν ἤρχοντο πρὸς αὐτὸν πρέσβεις
ἀπὸ τὰ ἄλλα ἔθνη τοῦ κόσμου,
ἵνα τὸν προσκυνήσωσιν.
Εἶχε δὲ προστάξει
καὶ ἔβαλον εἰς αὐτὸν
καὶ ἀπὸ τὸ ἔμπροσθεν
καὶ τὸ ὄπισθεν μέρος
μαργαριτάρια ἀκριβὰ
καὶ τὸν ἐκέντησαν
μὲ λίθους πολυτίμους,
οἱ πλεῖστοι τῶν ὁποίων
ἦσαν ἀπὸ τὸν λεγόμενον ἀνθρακίτην λίθον.
Ἅμα δὲ οὗτος συνετελέσθη
μετὰ τῆς προσηκούσης ἐπιμελείας
καὶ ἀκριβείας,
οἱ λίθοι ἐφαίνοντο
ὡς ἀνημμένοι ἄνθρακες
καὶ τὸ ὅλον ὡμοίαζε πρὸς οὐρανόν,
διότι οἱ πολύτιμοι ἐκεῖνοι λίθοι
ἔφεγγον ὡς τὰ οὐράνια ἄστρα.
Ἐφύλαξε λοιπὸν αὐτὸν ὁ βασιλεὺς
εἰς τὸ θησαυροφυλάκιόν του
καὶ εἶχε σκοπὸν
νὰ τὸν φορέσῃ
διὰ πρώτην φορὰν
κατὰ τὴν ἑορτὴν τοῦ Πάσχα.
Τὸ ἑσπέρας λοιπὸν
τοῦ Μεγάλου Σαββάτου
τὸν ἐξήγαγον τοῦ θησαυροφυλακίου
καὶ τὸν ἐτοποθέτησαν
εἰς τὸν ἐξώτερον θάλαμον
τοῦ κοιτῶνος τοῦ βασιλέως,
διὰ νὰ τὸν ἔχωσιν ἕτοιμον
κατὰ τὴν ὥραν τῆς Ἀναστάσεως
νὰ τὸν φορέσῃ ὁ βασιλεύς.
Ἀλλὰ
(θαυμάσια τὰ τεράστιά σου,
θαυματουργὲ Δημήτριε!)
τὴν ὥραν ἐκείνην
ἐπῆρεν ὁ Ἅγιος
τὸν μανδύαν ἐκεῖνον
ἀπὸ τὸ βασιλικὸν παλάτιον,
τὸν ἔφερεν εἰς τὸν τάφον του
καὶ τὸν ἥπλωσεν
ἀπὸ τὴν κεφαλήν του
ἕως τῶν ποδῶν,
ὅταν δὲ ἔφθασεν
ἡ ὥρα τῆς Ἀναστάσεως
ἐγένετο σύγχυσις
καὶ ταραχὴ μεγάλη
εἰς τὰ ἀνάκτορα
διὰ τὸν μανδύαν ἐκεῖνον
καὶ οἱ θησαυροφύλακες
ἐγένοντο ὡς νεκροὶ
ἀπὸ τὸν φόβον των.
Μαθὼν ὁ βασιλεὺς
τὸ συμβὰν τοῦτο
καὶ ἐξετάζων τοὺς ἀνθρώπους,
ἔμαθεν ὅτι τὰ μὲν κλεῖθρα
εὗρον ἀπαραβίαστα
καὶ ὅλα τὰ ἐνδύματα ἦσαν ἐκεῖ,
μόνον δὲ ὁ μανδύας ἐκεῖνος ἔλειπεν.
Ὅθεν ἡσύχασεν
ἀναμένων τὴν ἔκβασιν.
Ὁ δὲ ὑπηρέτης,
ὁ ὁποῖος ἐφύλαττε
τὸν τάφον τοῦ Ἁγίου,
ἐλθὼν νὰ ἀνοίξῃ τὸ κουβούκλιον,
εἶδεν αἴφνης
ἐπάνω εἰς τὸν τάφον
τὸν μανδύαν ἐκεῖνον,
ὁ ὁποῖος ἔφεγγε,
καὶ κυριευθεὶς ἀπὸ φόβον
ἐστάθη ἐπὶ ἱκανὴν ὥραν
θαυμάζων εἰς αὐτό.
Ἔπειτα ἔτρεξε
μετὰ σπουδῆς
καὶ διηγήθη
τὸ περιστατικὸν τοῦτο
εἰς ὅλους·
ἦλθον λοιπὸν
ἅπαντες οἱ πρόκριτοι
τῆς πόλεως ἐκείνης
καὶ ἰδόντες
τὸν ἀξιοθαύμαστόν ἐκεῖνον μανδύαν
ἐξεπλάγησαν,
ἠννόησαν δὲ
ὅτι τὸ πρᾶγμα ἐκεῖνο
ἦτο βασιλικόν.
Ἔγραψαν λοιπὸν ἀμέσως
πρὸς τὸν βασιλέα ἐπιστολήν,
τὴν ὁποίαν ἔπεμψαν
διὰ ταχυδρόμων ἐπίτηδες
καὶ ἐν αὐτῇ τῇ ἐπιστολῇ
ἐξέθετον τὸ εἶδος
καὶ τὴν ποιότητα
τοῦ ἐνδύματος ἐκείνου.
Μαθὼν ὁ βασιλεὺς
τὸν ἐρχομὸν
τῶν ἀπεσταλμένων ἐκείνων
ἐξήτασεν αὐτοὺς
νὰ τοῦ εἴπωσιν
ἀκριβῶς τὴν ἡμέραν
καὶ τὴν ὥραν
κατὰ τὴν ὁποίαν
εὑρέθη ὁ μανδύας
ἡπλωμένος
εἰς τὸν τάφον
τοῦ Ἁγίου.
Ἐκ τῆς ἐξετάσεώς του αὐτῆς
ἔμαθεν ὁ βασιλεύς,
ὅτι οὗτος εὑρέθη
εἰς τὸν τάφον τοῦ Ἁγίου
ἀκριβῶς τὴν ὥραν
κατὰ τὴν ὁποίαν καὶ
οἱ θησαυροφύλακες αὐτοῦ
τὸν εἶχον τοποθετήσει
εἰς τὸν ἐξωτερικὸν κοιτῶνα αὐτοῦ.
Ὅθεν θαυμάσας ὁ βασιλεὺς
ἐκήρυττεν εἰς τὴν πόλιν
τὸ παράδοξον ἐκεῖνο θαῦμα,
τὸ ὁποῖον ἐποίησεν ὁ Ἅγιος.
Μετὰ παρέλευσιν δέ τινων ἡμερῶν
ὁ βασιλεὺς εἶπε
πρὸς τοὺς μεγιστᾶνας αὐτοῦ·
«Ὁ Ἅγιος Δημήτριος
ὀνειδίζει ἡμᾶς
διὰ τὴν ἀμέλειαν
καὶ ἀγνωμοσύνην μας,
διότι αὐτὸς μὲν
εἰς πολλοὺς πολέμους
κατὰ τῶν ἐχθρῶν
πολλάκις μᾶς ἐβοήθησε
καὶ κατασυνέτριψεν αὐτούς,
ἐνῷ ἡμεῖς ἕως τώρα
οὔτε κἂν
μέ ἐλάχιστα ἀφιερώματα
δὲν ηὐχαριστήσαμεν αὐτόν,
διὰ τοῦτο καὶ αὐτὸς
ἠθέλησε νὰ λάβῃ
ὡς ἐνέχυρον
τὸν μανδύαν μου
μέχρις ὅτου
ἀποδώσωμεν εἰς αὐτὸν
τὸ ὀφειλόμενον.
Ἀλλά,
πολλή σου ἡ δόξα,
μεγαλομάρτυς καὶ θαυματουργὲ
Δημήτριε Μυροβλύτα·
διότι καὶ ἀπὸ τοὺς ἐχθροὺς
μᾶς ἐλευθερώνεις
καὶ μᾶς βοηθεῖς,
συγχρόνως δὲ
μᾶς ἐλέγχεις ὡς ἀχαρίστους».
Ταῦτα εἰπὼν ὁ βασιλεὺς
ἀμέσως ἔγραψε χρυσόβουλλον,
διὰ τοῦ ὁποίου ἀφιέρου
εἰς τὸν ἐν Θεσσαλονίκῃ Ναὸν
τοῦ Ἁγίου Δημητρίου
τὴν πόλιν Μελιδόνιον,
μετὰ πολλῶν ἀγρῶν
καὶ ἀμπελώνων αὐτῆς,
παρεκάλει δὲ
εἰς τὸ χρυσόβουλλον
τὸν Ἅγιον
νὰ τὸν συγχωρήσῃ
διὰ τὴν ἐπιδειχθεῖσαν
ἀγνωμοσύνην του.
Πρὸς τὸ ἀνατολικὸν μέρος
τῆς πόλεως Θεσσαλονίκης
ὑπάρχει τόπος τις
πολὺ ὡραῖος,
ὁ ὁποῖος ἔχει λειβάδια τερπνά,
ἀέρα εὔκρατον
καὶ πολλὰ καρποφόρα δένδρα·
ἔχει δὲ κατ’ ἐξοχὴν
μίαν βρύσιν πολὺ ὡραίαν,
ἐξ ἧς ἀναβρύει
ὕδωρ γλυκὺ καὶ ψυχρὸν
ἀπὸ πέτραν τινὰ ἐσχισμένην
ἀπὸ ἀμνημονεύτων αἰώνων.
Εἰς τὸν ὡραῖον
καὶ κεχαριτωμένον αὐτὸν τόπον
παρεκινήθη ἄρχων τις Χριστιανὸς
νὰ ἀνεγείρῃ
μίαν Ἐκκλησίαν
ἐπ’ ὀνόματι
τοῦ Ἁγίου Δημητρίου·
ἔκτισε δὲ καλύβας τινὰς
πέριξ αὐτῆς
εἰς τὰς ὁποίας
κατῴκησαν Μοναχοί.
Εἰς τὴν Ἐκκλησίαν αὐτὴν
διὰ θαυματουργίας τοῦ Ἁγίου
ἀνέβλυζεν ὕδωρ ὡραιότατον.
Εἰς τὴν Θεσσαλονίκην λοιπὸν
εἶχε σταλῆ ἄλλοτε
ὑπὸ τοῦ βασιλέως
τῆς Κωνσταντινουπόλεως
ἄρχων τις,
ἵνα ἐξουσιάζῃ
καὶ νὰ ἐπιτηρῇ
τὴν πόλιν αὐτήν.
Ὁ ἄρχων αὐτὸς
ἦτο δίκαιος
εἰς τὰς κρίσεις του,
ἐλεήμων,
συμπαθὴς
καὶ σωφρονέστατος·
ἀλλὰ συνέβη
νὰ περιπέσῃ
εἰς ἀσθένειαν μεγάλην,
ἥτις βαθμηδὸν
τὸν κατέστησε παράλυτον,
εἰς τρόπον ὥστε
μετὰ παρέλευσιν χρόνου
ἐσάπησαν αἱ σάρκες του
καὶ ἀνέλυσαν
ὡς κηρίον·
ἐδοκίμαζε δὲ
πόνους τρομεροὺς
καὶ ἀλγεινοὺς
καὶ καθ’ ἑκάστην
περιέμενε νὰ ἀποθάνῃ.
Νύκτα λοιπὸν
ἐφάνη εἰς αὐτὸν
ὁ Ἅγιος Δημήτριος,
ὁ ἄμισθος ἰατρὸς
καὶ εἶπε πρὸς αὐτόν·
«Ὕπαγε
εἰς τὴν Ἐκκλησίαν μου,
ἡ ὁποία εἶναι
ἔξω ἀπὸ τὴν πόλιν
καὶ ὀνομάζεται Πηγή.
Λάβε
ἀπὸ τὴν βρύσιν αὐτὴν
ὕδωρ
καὶ νίψον
τὰς χεῖρας,
τοὺς πόδας
καὶ ὅλον τὸ σῶμά σου
καὶ θέλεις θεραπευθῆ πάραυτα.
Ἐγὼ δὲ ὅστις σοῦ λέγω αὐτὰ
εἶμαι ὁ Δημήτριος,
ὁ ὁποῖος φυλάττω
τὴν πόλιν».
Ἐξυπνήσας
ὁ παράλυτος ἐκεῖνος ἄρχων
διηγήθη εἰς ὅλους
τὸ ὅραμα
τὸ ὁποῖον εἶδε.
Τὸν ἤγειραν λοιπὸν
καὶ τὸν ἔθηκαν
εἰς κράββατον
καὶ τὸν ἐκόμισαν
εἰς τὴν βρύσιν ἐκείνην
(ἥτις δικαίως
δύναται νὰ ὀνομασθῇ
ἄλλη βρύσις τοῦ Σιλωάμ,
κατὰ τὴν θείαν Γραφήν).
Ἅμα δὲ ἔφθασε
καὶ ἔπλυνεν ὅλον τὸ σῶμά του
εἰς τὸ ὄνομα τοῦ Ἁγίου,
ἀμέσως ἰάθη ἐντελῶς ὅλος
καὶ ἐγερθεὶς
ἐπορεύθη εἰς τὴν πόλιν
κηρύττων καὶ μεγαλύνων
τὸ θαῦμα
ὅπερ ἐγένετο
εἰς αὐτόν.
Ἐπειδὴ δὲ
ὁ ἄρχων ἐκεῖνος ἰατρεύθη
καθ’ ὅλα τὰ μέλη
καὶ τοὺς ἁρμοὺς
τοῦ σώματός του,
ὁ λαὸς
ἀπὸ τῆς ὥρας ἐκείνης
ὠνόμασε τὴν βρύσιν αὐτὴν
Ἁρμουμένην.
Εἰς τὰ μέρη τῆς Καππαδοκίας,
εἰς χωρίον τι
ὀνομαζόμενον Δρακοντιάνα,
ἦτο γεωργός τις,
ὁ ὁποῖος ἐκαθάριζε
τὸν ἀγρόν του
διὰ νὰ ποιήσῃ ἁλώνιον.
Ἐκεῖ δὲ ὅπου ἐκαθάριζεν αὐτόν,
εὗρεν εἰς μέρος τι
πολλὰς πέτρας,
τὰς ὁποίας ξεκολλῶν ἀπ’ ἐκεῖ
εἶδε θεμέλια παλαιά,
τὰ ὁποῖα ἐφαίνετο
ὅτι ἦσαν
ἀπὸ πολλῶν χρόνων
κεχωσμένα
ὑπὸ τὴν γῆν·
Ἤρχισε λοιπὸν
νὰ σκάπτῃ
καὶ νὰ χαλᾷ
τὰ θεμέλια ἐκεῖνα,
ἀλλ’ αἴφνης
ἐφάνη νέος τις
ὡραιότατος,
ἔφιππος ὡς στρατιώτης,
ὁ ὁποῖος εἶπε πρὸς αὐτόν·
«Ὦ ἄνθρωπε,
διατί χαλᾷς
τὸν οἶκόν μου,
ὅπως ποιήσῃς αὐτὸν ἁλώνιον;
Γίνωσκε ὅτι,
ἂν ποιήσῃς αὐτό,
θέλεις πάθει
μέγα κακόν.
Ἐγὼ ὅστις σοῦ ὁμιλῶ
εἶμαι ὁ Δημήτριος
ἀπὸ τὴν Θεσσαλονίκην,
ὁ ὁποῖος τιμῶμαι ἐδῶ».
(Διότι ἐκεῖ
εἰς τὴν Καππαδοκίαν
ἐτίμων μεγάλως
τὸν Ἅγιον Δημήτριον).
Ἀκούσας ὁ γεωργὸς
τοὺς λόγους
ἐξεπλάγη
καὶ παρ’ ὀλίγον
νὰ παραφρονήσῃ
καὶ ἀπὸ τὸν φόβον του
ἐπῆγεν εἰς τὸν οἶκόν του.
Ἰδόντες αὐτὸν
οἱ συγγενεῖς του
οὕτω συγχυσμένον
καὶ ἐρωτήσαντες αὐτὸν
ἔμαθον τὸ συμβὰν εἰς αὐτόν.
Ἀμέσως λοιπὸν
ἐπῆγαν εἰς τὸ μέρος ἐκεῖνο,
τὸ ὁποῖον καθαρίσαντες
εὖρον παλαιὰ θεμέλια
ἀσβεστωμένα
καὶ ἐκ τούτων ἠννόησαν,
ὅτι ὑπῆρχε ποτὲ
εἰς τὸν τόπον ἐκεῖνον
Ἐκκλησία τοῦ Μεγαλομάρτυρος Δημητρίου.
Μετὰ δὲ ταῦτα
ἔκτισαν Ἐκκλησίαν
ὅπως ἠδυνήθησαν
ὡραίαν καὶ θαυμαστήν,
ἐντὸς δὲ αὐτῆς
ἔβαλον μέγαν Σταυρόν,
ὥστε κατὰ μὲν τὸ φαινόμενον
ἦτο ὁ τροπαιοφόρος Σταυρός,
κατὰ δὲ τὸ νοούμενον
ἐσήμαινε τὸν Μάρτυρα,
διὰ νὰ ἔχωσιν
ὅσοι προσκυνοῦσιν ἐκεῖ
διπλῆν τὴν βοήθειαν τῆς δυνάμεως
καὶ ἀπὸ τὸν Τίμιον Σταυρὸν
καὶ ἀπὸ τὸν Μεγαλομάρτυρα Δημήτριον·
διότι καὶ ὁ Ἅγιος
μὲ τὴν δύναμιν τοῦ Σταυροῦ
ἐνίκησε τὴν πλάνην
τῶν εἰδώλων
καὶ ὁ Σταυρὸς
διὰ τοῦ Μαρτυρίου τοῦ Ἁγίου
ἀνυψώθη ἔτι μᾶλλον.
Ἐζωγράφησαν δὲ
εἰς μίαν καὶ τὴν αὐτὴν Εἰκόνα
τὸν Σταυρὸν καὶ τὸν Ἅγιον,
λέγοντες·
«Ἐπειδὴ διὰ τοῦ Μαρτυρίου
ὁ Ἅγιος συνεσταυρώθη
μὲ τὸν Χριστόν,
διὰ τοῦτο
εἶναι ἐζωγραφημένος ὁμοῦ
ἐν μιᾷ Εἰκόνι».
Ἐκ τούτου δὲ
ὠνόμασαν τὴν Ἐκκλησίαν ἐκείνην
τοῦ Ἁγίου Δημητρίου τοῦ Σταυρικοῦ.
Εἰς τὴν Ἐκκλησίαν δὲ αὐτὴν
ἐτελοῦντο καθ’ ἑκάστην
πολλὰ θαύματα
ὑπὸ τῆς Χάριτος τοῦ Ἁγίου.
Εἰς τὴν Αὐλῶνα
ἦτο αὐθέντης τις,
Μαριανὸς ὀνομαζόμενος.
Αὐτὸς λοιπὸν ἠσθένησε
τόσον βαρέως,
ὥστε ἐκινδύνευεν
ἀπὸ ὥρας εἰς ὥραν
ν’ ἀποθάνῃ·
πολλοὶ δὲ ἰατροὶ
τὸν ἐπεσκέφθησαν
καὶ κανεὶς δὲν ἠδυνήθη
νὰ τὸν ἰατρεύση·
ἔπασχε δὲ
καθ’ ὅλον τὸ σῶμα
ἀπὸ λέπραν
καὶ ἀνέδιδε δυσωδίαν.
Νύκτα λοιπὸν τινὰ
ἐφάνη ὁ Μέγας Δημήτριος
καὶ εἶπε πρὸς αὐτόν·
«ἄνθρωπε,
διατὶ βασανίζεσαι οὕτω
καὶ ἐξοδεύεσαι
εἰς μάτην;
Σὺ ἄλλως
δὲν δύνασαι νὰ ἰατρευθῇς,
μόνον ἐλθὲ εἰς τὴν Θεσσαλονίκην
καὶ πρόσπεσον
εἰς τὸν τάφον μου
μετὰ πίστεως
καὶ θέλεις ἰδεῖ
τὴν δύναμιν τοῦ Θεοῦ».
Ἐπῆγε λοιπὸν
ὁ αὐθέντης ἐκεῖνος Μαριανὸς
καὶ προσέπεσεν
εἰς τὸν τάφον τοῦ Ἁγίου
καὶ διὰ νυκτὸς
βλέπει πάλιν τὸν Ἅγιον
καὶ τοῦ ἐφάνη
ὡς νὰ ἔλαβεν ἔλαιον
ἀπὸ τὴν κανδήλαν του
καὶ νὰ τὸν ἔχρισε,
παρευθὺς δὲ
μὲ τὸ χρῖσμα ἐκεῖνο
τοῦ ἁγίου ἐλαίου,
τὸ ὁποῖον εἶδεν,
ἐθεραπεύθη.
Εἰς τὸν Ναὸν
τοῦ Μεγαλομάρτυρος Δημητρίου
ἦτο ἐν ἄλλῃ ἐποχῇ
ἄνθρωπός τις,
Ὀνησιφόρος ὀνομαζόμενος,
ὁ ὁποῖος εἶχε τὴν ὑπηρεσίαν
νὰ ἀνάπτῃ
καὶ νὰ σβύνῃ
τὰς λαμπάδας,
τὰς ὁποίας ἔφερον οἱ Χριστιανοὶ
εἰς τὸν τάφον
τοῦ Ἁγίου·
καὶ ὅμως
συνεργείᾳ τοῦ μισοκάλου
δὲν τὰς ἄφηνε
νὰ καίωνται,
ἀλλὰ τὰς ἔσβυνε ταχέως
καὶ τὰς ἔπαιρνε.
Νύκτα τινὰ λοιπὸν
ἐφάνη ὁ Ἅγιος
εἰς τὸν ὕπνον αὐτοῦ
καὶ τοῦ εἶπεν·
«Ἀδελφὲ Ὀνησιφόρε,
δὲν ἀρέσκει εἰς ἐμὲ
αὐτὸ τὸ ὁποῖον πράττεις
εἰς τὰς λαμπάδας·
γνώριζε ὅτι
καὶ τὸν ἑαυτόν σου βλάπτεις
καὶ ἐκείνους
οἵτινες φέρουσιν αὐτάς·
διότι ὅσον περισσότερον
καίονται αἱ λαμπάδες
ἔμπροσθεν τῆς Εἰκόνος,
τόσον περισσότερον
ὀλιγοστεύουσιν αἱ ἁμαρτίαι
ἐκείνου ὅστις τὰς φέρει.
Ὅταν ὅμως τὰς ἀφαιροῦν,
καὶ ἐκεῖνος
ὁ ὁποῖος τὰς φέρει
χάνει τὸν μισθόν του
καὶ ἐκεῖνος
ὁ ὁποῖος τὰς ἀφαιρεῖ
θὰ ἔχῃ κόλασιν
εἰς τὴν ψυχήν του».
Ταῦτα
ἅμα ἤκουσεν ὁ Ὀνησιφόρος
ἐνεποδίσθη πρὸς ὥραν
ἀπὸ τοῦ νὰ ἁμαρτάνῃ,
ἀλλὰ πάλιν
μετὰ παρέλευσιν
ὀλίγων ἡμερῶν
ἐπανέλαβε
τὴν κακὴν αὐτὴν πρᾶξίν του.
Νύκτα δέ τινα
ἐπῆγε Χριστιανός τις
δύο λαμπάδας μεγάλας
καὶ ὡραίας
νὰ τὰς ἀνάψῃ
ἔμπροσθεν τῆς Εἰκόνος
τοῦ Ἁγίου·
μόλις δὲ
τὰς εἶχεν ἀνάψει
καὶ προσκυνήσας
παρεμέρισεν ὀλίγον,
ὁ Ὀνησιφόρος ἐπῆγε
νὰ τὰς σβέσῃ·
ἀλλ’ ἀμέσως ὁ Ἅγιος,
θέλων νὰ τὸν ἐκφοβίσῃ,
εἶπε πρὸς αὐτὸν
μετὰ φοβερᾶς φωνῆς·
«Πάλιν οὕτω πράττεις,
Ὀνησιφόρε;»
Τότε,
ἅμα ἤκουσεν
αὐτὴν τὴν φωνὴν
ὁ Ὀνησιφόρος,
τρομάξας
ἔπεσε κατὰ γῆς
μὲ τὸ πρόσωπον
καὶ ἐκείτετο
ὡς νεκρός,
ὥστε ὁ Ἱερεὺς τῆς Ἐκκλησίας
ἐπῆγε καὶ τὸν ἤγειρεν·
ὅταν δὲ ἦλθεν
εἰς τὸν ἑαυτόν του,
ἐξωμολογήθη παρρησίᾳ
τὴν ἁμαρτίαν του.
Κατὰ τὸν καιρόν,
κατὰ τὸν ὁποῖον ἔμελλε
νὰ κυριευθῇ ἡ Θεσσαλονίκη
ἀπὸ τοὺς Ἀγαρηνούς,
πορευόμενοί τινες εὐλαβεῖς Χριστιανοὶ
εἰς τὴν Θεσσαλονίκην,
διὰ τὴν ἑορτὴν τοῦ Ἁγίου,
ἔφθασαν εἰς τὴν βασιλικὴν ὁδόν,
ἡ ὁποία εἶναι εἰς τὸ Βαρδάριον·
ἐκεῖ εἶδον ὀφθαλμοφανῶς
τινα ὡς στρατιώτην,
ὁ ὁποῖος ἤρχετο
ἀπὸ τὴν Θεσσαλονίκην
καὶ ἄλλον ὡς Ἀρχιερέα,
ὁ ὁποῖος ἤρχετο
ἀπὸ τὸν δρόμον τῆς Λαρίσης,
οἵτινες ἀμφότεροι συνηντήθησαν
καὶ κατὰ πρῶτον μὲν
ἀπετάθη ὁ στρατιώτης
καὶ εἶπε
πρὸς τὸν Ἀρχιερέα·
«Χαῖρε,
Ἀρχιερεῦ τοῦ Θεοῦ
Ἀχίλλιε».
Εἶπε καὶ ὁ Ἀρχιερεύς·
«Χαῖρε καὶ σύ,
στρατιῶτα τοῦ Χριστοῦ
Δημήτριε».
Οἱ δὲ Χριστιανοὶ ἐκεῖνοι,
ἅμα ἤκουσαν
τὰ ὀνόματα ταῦτα,
ἔστησαν παράμερα
μετὰ φόβου
διὰ νὰ ἴδωσι
τὸ τέλος.
Εἶπε πάλιν ὁ στρατιώτης
πρὸς τὸν Ἀρχιερέα·
«Πόθεν ἔρχεσαι,
Ἀρχιερεῦ τοῦ Θεοῦ,
καὶ ποῦ ὑπάγεις;»
Τότε ἐδάκρυσεν ὁ Ἅγιος Ἀχίλλιος
καὶ εἶπε πρὸς αὐτόν·
«Διὰ τὰς ἁμαρτίας
καὶ τὰς ἀνομίας
τοῦ κόσμου
προσέταξεν ὁ Θεὸς
νὰ ἐξέλθω ἀπὸ τὴν Λάρισαν,
τὴν ὁποίαν ἐφύλαττον,
διότι θὰ παραδοθῆ
εἰς τὰς χεῖρας
τῶν Ἀγαρηνῶν
καὶ ἰδοὺ ἐξῆλθον
καὶ ὑπάγω
ὅπου μὲ προστάζει.
Καὶ σὺ λοιπόν,
πόθεν ἔρχεσαι;
εἰπέ μοι σὲ παρακαλῶ!»
Τότε ἐδάκρυσε καὶ
ὁ Ἅγιος Δημήτριος
καὶ εἶπε πρὸς αὐτόν·
«Καὶ ἐγὼ τὸ αὐτὸ ἔπαθον,
Ἀρχιερεῦ Ἀχίλλιε·
πολλάκις ἐβοήθησα
τοὺς Θεσσαλονικεῖς
καὶ ἀπὸ αἰχμαλωσίας
τοὺς ἐλύτρωσα
καὶ ἀπὸ θανατικὸν
καὶ ἀπὸ ἀσθένειαν·
πλὴν τώρα
ἀπὸ τὰς πολλάς των ἁμαρτίας
καὶ ἀνομίας
ἀπέστη ὁ Θεὸς ἀπ’ αὐτοὺς
καὶ μὲ προσέταξε
νὰ τοὺς ἀφήσω,
νὰ παραδοθῶσιν
εἰς τὰς χεῖρας
τῶν Ἀγαρηνῶν.
Διὰ τοῦτο ὑπήκουσα
εἰς τὴν προσταγήν του
καὶ ἰδοὺ ἐξῆλθον
καὶ ὑπάγω
ὅπου μὲ προστάζει».
Ταῦτα εἰπόντες ἀμφότεροι
ἔκυψαν τὰς κεφαλάς των
κάτω εἰς τὴν γῆν
καὶ ἔκλαυσαν·
ἔπειτα δὲ
ἀπὸ πολλὴν ὥραν
ἐφιλήθησαν
καὶ ἀπεχαιρετίσθησαν
καὶ πάραυτα
ἐγένοντο ἄφαντοι.
Τοῦτο τὸ θαῦμα ἰδόντες
οἱ Χριστιανοὶ ἐκεῖνοι
δὲν ἀπετόλμησαν
νὰ ὑπάγωσιν
εἰς τὴν Θεσσαλονίκην,
ἀλλ’ ἔστρεψαν εἰς τὰ ὀπίσω
διηγούμενοι τὸ θαῦμα.
Δὲν παρῆλθε μὴν
καὶ ἡ Θεσσαλονίκη ἐκυριεύθη
καὶ ἐλεηλατήθη
ἀπὸ τοὺς Τούρκους,
ὡς καὶ ἡ Λάρισα.
Αὐτὸ εἶναι τὸ Μαρτύριον
τοῦ Ἁγίου ἐνδόξου Μεγαλομάρτυρος Δημητρίου
καὶ μερικὰ ἐκ τῶν θαυμάτων αὐτοῦ,
τὰ ὁποῖα διηγήθημεν
ἐν συντόμῳ.
Πρέπον δὲ εἶναι καὶ ἡμεῖς,
οἵτινες ἀκούομεν τὰ Μαρτύρια
τῶν Ἁγίων Μαρτύρων,
νὰ μιμώμεθα καὶ τὰ ἔργα αὐτῶν,
ἴνα ὁ Θεὸς εὐφραίνηται
εἰς τὰ ἔργα ἡμῶν
καὶ οἱ Ἅγιοι χαίρωσιν
εἰς τὰς ἑορτὰς ἡμῶν
καὶ ἡμεῖς ἀξιωθῶμεν
τῆς Βασιλείας τῶν οὐρανῶν.
Ἧς γένοιτο
πάντας ἡμᾶς
ἐπιτυχεῖν ἐν Χριστῷ
τῷ ἀληθινῷ Θεῷ ἡμῶν,
ᾧ πρέπει δόξα,
κράτος,
τιμὴ
καὶ προσκύνησις
εἰς τοὺς αἰῶνας
τῶν αἰώνων.
Ἀμήν.